آشنایی با مسجد جامع اصفهان

    مسجد جامع اصفهان میراث جهانی یونسکو اطلاعات اثر کشور  ایران نوع فرهنگی معیار ثبت i| v| vi شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷ منطقه آسیا تاریخچه تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم) اطلاعات ثبت ملی شماره ثبت ملی ۹۵...

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

 

 

مسجد جامع اصفهان
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور  ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت i| v| vi
شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۹۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسعی را به ابعاد ۱۷۰ در ۱۴۰ متر در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمتهای مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستانها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود (دهباشی،۱۳۰:۱۳۸۳) .

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

مسجد جامع اصفهان منعکس کننده هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.

تاریخچه

کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به هزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و بازسازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

سنگاب‌های مسجد جامع

در مسجد جامع اصفهان چهار سنگاب قراردارند.

۱- سنگاب ایوان درویش: در ایوان شمالی مسجد جامع که ایوان درویش نام دارد، سنگابی از جنس سنگ پارسی قرار گرفته‌است. این سنگاب ابتدا در مجاورت مقبره علامه مجلسی قرار داشته و بعد به محلّ کنونی منتقل شده‌است. قطر دهانه سنگاب ۱۱۵ سانتیمتر است، ولی نیمی از آن به علّت شکستگی از بین رفته‌است. کتیبه بدنه این سنگاب به زبان‌های فارسی و عربی و به خطّ ثلث است. آن چه از متن کتیبه بجا مانده به شرح زیر است:

… و صل علی زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر و الکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی…

کرد وقف شاه مظلومان حسین ابن علی هرکه نوشد آب گوید لعن بر ابن زیاد
شد تمام این جام در عهد شه ایران صفی ……

لبه این سنگاب دارای پنج جامگاه بوده‌است که شکستگی نیمی از سنگاب باعث شده که تنها دوتا از آنها باقی‌بمانند. نقشهای بدنه این سنگاب هم در اثر فرسایش تا حدودی از بین رفته‌اند.

۲- سنگاب ایوان صاحب: ایوان جنوبی مسجد جامع، ایوان صاحب نام دارد و سنگابی ساده در رو به روی آن قرار گرفته‌است. این سنگاب در میان حوضچه‌ای از سنگ چهارگوش قرار گرفته و روی لبه آن پنج جامگاه طرّاحی شده‌است. سطح خارجی سنگاب در بالا شامل کتیبه صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خطّ ثلث و نقش‌های کنگره‌دار کوچک، و در قسمت پایین سنگاب، نقش‌های کنگره‌دار بزرگ است. همچنین بر روی بدنه سنگاب، کتیبه‌ای به این مضمون نقش بسته‌است:

وقف شرعی نمود توفیق… استاد امین ولد اسمعیل… فی ۱۱۰۲

۳ و ۴ – دو سنگاب کوچک دیگر هم در مسجد جامع اصفهان وجود دارند که یکی در کنار حوض میان حیاط مسجد، و دیگری در برابر ایوان استاد (ایوان غربی) قرار گرفته‌اند.

خواندنی

آرتور پوپ (باستان شناس) می‌نویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجّه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می‌توان به شاهکار فنا ناپذیر و خلّاقهٔ ایرانی‌ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقهٔ خود را به اصفهان و ایران، روزافزون دیدم. به همین جهت می‌خواهم، بعد از این که دیده برهم نهادم، جسدم را را در این خاک مقدّس دفن کنند.»

محراب‌ها

مسجد جامع اصفهان از مساجدی است که محراب‌های متعددی دارد. بلندآوازه ترین محراب آن در ضلع شمالی ایوان غربی آن، در شبستانی که بوسیله اولجایتو ساخته شد قرار دارد. این محراب نمونه نفیسی از تزئین گچبری است با گل و بته و شکل‌های هندسی. هشت محراب دیگر در این مسجد وجود دارند که تدریجا ساخته شده است (پیرنیا، ۱۳۸۳)

ثبت در میراث جهانی

این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

 

سریال بهترین تابستان من بهترین تابستان من نام یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی «علی بهادر» است که در سال ۱۳۷۵ تولید و از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش گردید. ...
محمدعلی فردین و ورزش محمدعلی فردین قهرمان میان وزن کشتی آزاد و دارنده مدال نقره ایران در مسابقات جهانی 1954 در سال 1338 برای بازی در فیلم چشمه آب حیات کاندیدا شد. کمتر ...
ناگفته هایی از محسن نامجو |عکس محسن نامجو|عکس محسن نامجو و همسرش|عکس محسن نامجو خواننده|عکس محسن نامجو با شجریان|عکس از محسن نامجو|دانلود عکس محسن نامجو|گالری عکس محسن نامجو|عک...
تاریخچه باشگاه فوتبال چلسی |تاریخ چلسی|تاریخچه باشگاه چلسی تاریخ تاسیس چلسی تاریخ تاسیس باشگاه چلسی|بهترین گلزن تاریخ چلسی|تاریخ |تاریخچه ی باشگاه چلسی|تاریخچه کامل باشگاه چلسی|...
ترسناک ترین فیلم های مشهور تاریخ (عکس) برای ساخت فیلم های سینمایی ترسناک، هر کارگردانی سعی می کند موجوداتی را خلق کند که نسبت به قبلی ترسناک تر باشد یا خصوصیات ویرانگرتری داشته باشد. ...
عکس لاله اسکندری در اصفهان عکسی که لیلا اوتادی در اصفهان از لاله اسکندری گرفت. منتظر عکسی که لاله اسکندری در اصفهان از لیلا اوتادی گرفته، هستیم! ...
چگونه صورت لاغرمان را چاق کنیم؟ اگر هنگامی که خودتان را در آینه می‌بینید، آرزو می‌کنید تا کمی صورتتان پر تر بود، احتمالا اولین جایی که به فکرتان می‌رسد بروید، مطب دکتر است. پ...
ارگاسم خشک و علل آن ارگاسم خشک و علل آن ارگاسم ،حالت فرح‌بخش روانی و جسمانی است که در اثر تحریک جنسی به دست می‌آید و با انزال، سرخ شدن یا تشنج همراه است. ارگاسم خشک...
طالع بینی مرد متولد اردیبهشت طالع بینی مرد متولد اردیبهشت مرد متولد برج اردیبهشت می تواند خیلی پررو باشد! در اتوبوس یا متروهای شلوغ هیچ گاه نزدیك او نایستید چون تمایل زیادی...
سریال برگ‌ریزان برگ‌ریزان نام یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی «محسن شاه‌محمدی» است که در سال ۱۳۷۰ تولید و از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش گردید. این ...
عکس یادگاری هادی ساعی با رئیس فدراسیون جهانی تکواندو عکس یادگاری هادی ساعی با رئیس فدراسیون جهانی تکواندو.
مشهورترین زوج‌های ورزشکار در جهان عصرایران به نقل از دویچه وله: آندره آغاسی، تنیس‌باز حرفه‌ای آمریکایی که ۱۰۱ هفته مرد شماره یک جهان بود. او هشت عنوان جایزه بزرگ تنیس را تصاحب کرده است...
عکس شاهرخ استخری در مجتمع تجاری پالادیوم امروز هم که هیچی دشت نکردیم... فردا باز خدا کریمه... (زمزمه های شاهرخ استخری با خودش در حال پایین آمدن از پله های پالادیوم) ...
عکس حدیث میر امینی با چشمان گریان همانطور که شاهد هستید حدیث منتظر بهانه است تا گریه کند و کاسه کوزه ها را بر سر ما بشکند. ...
آشنایی با انواع مشاغل خانگی وزارت کار و امور اجتماعي با همکاري وزارتخانه هاي اقتصاي و دستگاه‌هاي مرتبط با موضوع اشتغال و مشاغل خانگي ليست 214 شغل شناسايي شده را اعلام کرد. &nb...