به سایت عکس و بیوگرافی خوش آمدید.

شعر هلالی جغتائی

بیوگرافی کامل هلالی جغتائی

  هلالی جغتائی زادروز میانه‌های سدهٔ ۹ خ. استرآباد درگذشت ۹۰۸ خ./۹۳۵ ق. چهارسوق شهر هرات محل زندگی استرآباد، هرات ملیت ایرانی نام‌های دیگر بدرالدین هلالی استرآبادی پیشه شعر فارسی لقب هلالی مذهب شیعه   بَدرالدین (نورالدین) هِلالی جَغتائی اَستَرآبادی...

 

هلالی جغتائی
زادروز میانه‌های سدهٔ ۹ خ. استرآباد
درگذشت ۹۰۸ خ./۹۳۵ ق. چهارسوق شهر هرات
محل زندگی استرآباد، هرات
ملیت ایرانی
نام‌های دیگر بدرالدین هلالی استرآبادی
پیشه شعر فارسی
لقب هلالی
مذهب شیعه

 

بَدرالدین (نورالدین) هِلالی جَغتائی اَستَرآبادی (مرگ ۹۰۸) یکی از شاعران پارسی‌گوی سده ۹ هجری خورشیدی بود.

برجسته‌ترین اثر او مثنوی شاه و درویش (شاه و گدا) است که به زبان آلمانی نیز ترجمه شده‌است. اهمیت هلالی به خاطر غزل‌های لطیف و پرمضمون و خوش آهنگ اوست که مجموع آن نزدیک به ۲۸۰۰ بیت است. قصیده‌های هلالی کم‌ارزش هستند که یکی از آنها را در ستایش عبیدالله خان ازبک سردوه است که گویا از ترس بوده است.

وی اهل استرآباد (گرگان کنونی) و بزرگ‌شدهٔ این شهر بود و در نوجوانی به هرات رفت. نیاکان هلالی اصالتاً از ترکمن‌های جغتائی بودند که به گرگان هجرت کرده بودند.

هلالی از پرورش‌یافتگان امیر علیشیر نوایی و از هم‌نشینان سلطان حسین بایقرا تیموری بود. پس از سرودن مثنوی شاه و درویش، بدیع‌الزمان پسر سلطان حسین میرزا، غلام‌بچه‌ای زیبا را که هلالی طلب کرده‌بود به عنوان انعام به وی داد.

هلالی استرآبادی شیعه بوده است، اما در تشیع متعصب نبوده و در درگیری‌های معمول میان سنی و شیعه در آن زمان دخالت نمی‌کرده است و همین باعث شده تا پیروان هر کدام از این مذاهب، او را بر مذهب دیگر بدانند.

مرگ

در هنگام محاصره هرات توسط عبیدالله خان ازبک شیبانی در زمان شاه تهماسب یکم که جزئی از ایران بود، هلالی نیز در هرات بود. در آن زمان از سوی سپاه ازبک مستزادی به درون شهر فرستاده شد با این محتوا:

 

ای اهل هری ز خاص تا عام شما از شاه و گدا
دانم که به‌هم خورد سرانجام شما از لشکر ما
چون باعث صلح خواجه اسحاق شده یعنی که بود
گبری بهتر ز شیخ‌الاسلام شما در مذهب ما

 

هلالی در پاسخ این رباعی مستزاد را برای آنها می‌فرستد:

 

ای شهره شده به ظالمی نام شما از شاه و گدا
آزار بود ز اهل دین کام شما این هست روا
بستید بر اولاد علی نان و نمک چون قوم یزید
صد لعنت معبود بر اسلام شما در مذهب ما

 

عبیدالله خان ازبک شیبانی پس از اشغال هرات، نخست هلالی را همراه خود کرد اما بعد شعر بالا و برخی از اشعار دیگر را به آگاهی عبید خان رساندند، مانند:

 

گه در پی آزار دل و جان باشی گاهی ز پی غارت ایمان باشی
با این همه دعوی مسلمانی چیست کافر باشم گر تو مسلمان باشی

 

بعد او را به جرم شیعه بودن و در پی تحریک رشکمندان، شکنجه داد و مأمورانش هلالی را با سری شکسته و خون‌آلود در چهارسوق هرات کشتند. شاعری به نام مهری به دیدار هلالی آمد و این بیت را برای او خواند:

 

این قطره خون چیست به روی تو هلالی گویا که خون از غصه به روی تو دویدست

نمونه غزل

آرزومند توام، بنمای روی خویش را ورنه از جانم برون کن آرزوی خویش را
جان در آن زلف است، کمتر شانه کن تا نگسلی هم رگ جان مرا هم تار موی خویش را
خوبرو را خوی بد لایق نباشد، جان من همچو روی خویش نیکو ساز خوی خویش را
چون به کویت خاک گشتم پایمالم ساختی پایه بر گردون رساندی خاک کوی خویش را
آن نه شبنم بود ریزان در وقت صبح از روی گل گل ز شرمت ریخت بر خاک آبروی خویش را
مرده‌ام، عیسی دمی خواهم که یابم زندگی همره باد صبا بفرست بوی خویش را
بارها گفتم هلالی، ترک خوبان کن ولی هیچ تأثیری ندیدم گفتگوی خویش را

آثار

  • شاه و درویش
  • صفات العاشقین
  • لیلی و مجنون (هلالی)
  • دیوان اشعار هلالی

 

بیوگرافی کاظم روشن‌ ضمیر کاظم روشن‌ ضمیر زمینه فعالیت سینما ملیت  ایران پیشه بازیگر سال‌های فعالیت ۱۳۵۶-۱۳۴۴   کاظم روشن‌ضمی...
بیوگرافی کامل آزاد حبشی آزاد حبشی از شاعران پارسی‌گوی بود. نامش الماس و نخست مملوک سیدمحمد متخلص به سحاب بود، چون شعر فارسی نیک می‌گفت فتحعلی‌شاه قاجار او را خرید و آزاد ک...
بیوگرافی کامل ابوالعتاهیه   ابواسحاق اسماعیل بن قاسم بن سوید بن کیسان شناخته‌شده به ابوالعَتاهیه (زادهٔ ۱۳۰/۱۵۸ - مرگ ۲۱۱/۲۱۳ هجری قمری) برابر با ۷۴۸-۸۲۶ میلادی) شاعر ع...
بیوگرافی کامل یغمای جندقی   یغمای جَندَقی نام اصلی میرزا رحیم زادروز ۱۱۹۶ (قمری) دهکده خور و بیابانک، جندق مرگ ۱۶ ربیع‌الثانی ۱۲۷۶ (قمری) خور ...
بیوگرافی کامل بدیع الزمان فروزانفر   بدیع الزمان فروزانفر زادروز ۱۲۷۶ ه‍. خ. بُشرویه درگذشت ۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۹ (۷۳سالگی) تهران آرامگاه باغ طوطی (صح...
بیوگرافی اکبر رحمتی + عکس   اکبر رحمتی زمینه فعالیت بازیگر تولد ۱۳۲۸ تهران ملیت ایرانی   اکبر رحمتی (زاده ۱۳۲۸ در تهران) بازیگر...
بیوگرافی کامل پرتو اصفهانی میرزا علی‌رضا اصفهانی فرزند محمدعلی، متخلص به پرتو و مشهور به میرزا آقاجان (یا آقاجان)، شاعر و خوشنویس (به ویژه نسخ‌نویس) سدهٔ سیزدهم هجری قمری (سدهٔ ...
بیوگرافی کامل عبدالحسین آیتی     عبدالحسین آیتی نام اصلی عبدالحسین بافقی یزدی زمینهٔ کاری شاعر، محقق٬ نویسنده زادروز ۱۲۵۰ خورشیدی ...
بیوگرافی کامل قیصر امین‌ پور   قیصر امین‌ پور (زادهٔ ۲ اردیبهشت ۱۳۳۸ - درگذشته ۸ آبان ۱۳۸۶) نویسنده، مدرس دانشگاه و شاعر معاصر ایرانی بود. زندگی‌نامه قیصر ...
بیوگرافی کامل وحشی بافقی   وحشی بافقی نام اصلی کمال‌الدّین (شمس‌الدّین) محمّد زمینهٔ کاری ادبیات فارسی، شعر زادروز ۹۱۱ خورشیدی ۹۳۹ قمر...
بیوگرافی کامل ابوالفتح سگزی ابوالفتح سگزی یا ابوالفتح سیستانی، از شاعران و ملوک برجسته سیستان در سده یازدهم هجری قمری است. علاوه بر حکومت داری، در سرودن شعر تبحر داشت. گرچه در سی...
بیوگرافی سیروس شاندرمنی   سیروس خشایار با هنری سیروس شاندرمنی (زاده ۱۳۱۰ خورشیدی در بندر انزلی) بازیگر سینما اهل ایران بود فیلمشناخت غیرت (۱۳۵۵) هدف (۱۳۵۴) ق...
بیوگرافی کامل رحیم معینی کرمانشاهی   رحیم معینی کرمانشاهی زادروز ۱۵ بهمن ۱۳۰۴ کرمانشاه محل زندگی تهران ملیت ایرانی پیشه شاعر سال‌های ف...
بیوگرافی کامل احمد بیک گرجی احمد بیک گرجی متخلص به اختر از شعرای فارسی سرای گرجی ایران در دوره‌های زندیه و قاجاریه است. زندگی احمد بیک فرزند فرامرز بیک در شیراز رشد و نمو...
بیوگرافی کامل مسعود سعد سلمان   مسعود سعد سلمان شاعر دورهٔ غزنوی که در نیمهٔ دوم قرن پنجم و آغاز قرن ششم هجری می‌زیسته‌است. زندگی مسعود سعد سلمان، در سال ۴۳...