آشنایی با کلیسای وانک اصفهان

آشنایی با کلیسای وانک اصفهان

 

نام کلیسای وانک
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
نام محلی ناجی مقدس همگان
نام‌های دیگر کلیسای آمنا پرگیچ
نوع بنا دینی مذعبی
کاربری مذهبی
کاربری کنونی کلیسای حواری ارمنی
دورهٔ ساخت اثر سال ۱۶۵۵
بانی اثر عالی جناب فیلیپوس
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۸۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

کلیسای وانک یا آمنا پرکیج نام کلیسایی است در محله جلفای اصفهان که از روی کلیسای سنت استپانوس در جلفای آذربایجان کپی برداری شده‌است. این کلیسا از کلیساهای تاریخی ارمنیان اصفهان می‌باشد و در زمان شاه عباس ساخته شده‌است. وانک در زبان ارمنی به معنی صومعه است.

ارامنه بعد از کوچ بزرگ از جلفا یعنی در سال ۱۶۰۵ به دستور شاه عباس به اصفهان آورده شدند. آنها از بدو ورود شروع به ساختن محل زندگی کردند و در وهلهٔ اول کلیساها را بنا کردند. ارامنه مردمانی بودند که مذهب برایشان اهمیت بسیاری داشت. پس این باعث می‌شد که محلی برای دعا و راز و نیاز با خدای خود داشته باشند. اولین آنها کلیسای وانک بود. وانک اولین بار در سال ۱۶۰۴ ساخته شد که البته این بنا خیلی کوچک‌تر از بنای فعلی و با وسعت کم ساخته شد.

۵۰ سال بعد از ساخت اولیه به خواست و تشویق خلیفه وقت داویراول (خلیفه شخصی است روحانی که ازدواج نمی‌کند و امور ارامنه در دست اوست این شخص از ارمنستان و یا لبنان که رئوس مذهبی ارامنه هستند انتخاب شده وبه نقاط مختلفی که ارامنه ساکن هستند فرستاده می‌شود) این مکان ویران شده و جای آن بنایی با طرحی شکوهمند و عظیم ساخته می‌شود. ساخت این مکان ۹ سال به طول می‌انجامد و در سال ۱۶۶۴ در زمان سلطنت شاه عباس دوم به اتمام می‌رسد. این مکان را برای تعلیم راهبان و اسکان خلیفه بنا می‌کنند.

این کلیسا و یا دیر آمناپرگیچ (ناجی همگان) در جنوب اصفهان در محلهٔ جلفا یعنی در میدان بزرگ این محله واقع است. کلیسای وانک را می‌توان، از لحاظ طلاکاری‌های انجام شده در سقف و همچنین سطح داخل گنبد و نقاشی‌های تاریخی زیبا جزو زیباترین کلیساهای جلفای اصفهان نام برد که درون کلیسای وانک و دیوارهای اطراف، تمامی از تزئینات نقاشی رنگ و روغن و آب طلا به سبک ایرانی و تصاویری از زندگی حضرت مسیح (ع) مزین شده است که متاثر از نقاشی ایتالیایی است. بنای عظیم و برج ساعت آن از فاصلهٔ دور مشخص است با ایرن این بنا با ذوق و سلیقهٔ مردمان این منطقه بیشتر آشنا می‌شویم مردمانی که خاک خود را رها کرده وبه سرزمین غریب آورده شدند و اثری چنین زیبا خلق کرده‌اند. این بنا دو در ورودی دارد که در اصلی دری چوبی بزرگ است که مردم از آن رفت‌وآمد می‌کنند. سر در این ورودی منظره‌ای از داخل دیر با کاشی لاجوردی و خاکستری مزین شده بالای تصویر به خط ارمنی این چنین نوشته شده «دیر ناجی همگان محلی برای راهبان». بعد از ورود دالانی وجود دارد که در دو طرف دالان دو اتاق وجود دارد که قبلاً در آن اتاق‌ها به امور مربوط به ارامنه رسیدگی می‌کردند؛ ولی در حال حاضر یکی به عنوان مغازه‌ای کوچک و دیگری به عنوان اتاق نگهبانی از انها استفاده می‌شود. دالان به سمت پلکان ورودی می‌رود. در سمت راست پلکان برج ناقوس واقع است. در زیر این برج دو قبر وجود دارد؛ این قبرها متعلق به سربازی ارمنی و دیگری متعلق به پیشوای ارمنی است. این برج ۳۸ سال بعد از بنای اصلی دیر ساخته شده‌است. هزینهٔ آن را تاجری ارمنی به اسم هوانجان جمالیان متقبل گشته‌است.

در سمت راست این بنا (برج ناقوس) کتیبه‌ای بزرگ به رنگ آبی مشخص است و دور آن را سنگهای صلیبی احاطه کرده‌اند این سنگهای صلیبی به زبان ارمنی (خاچ کارم نام دارند یعنی همان سنگ صلیبی) این سنگها یا خاچ کارها از کلیساهای ویران شدهٔ جلفا به این مکان آورده شده و در این دیوار نصب شده‌اند. در قسمت سمت چپ برج ناقوس بنای یاد بودی چشم بیننده را به طرف خود جلب می‌کند این بنای یاد بود، یاد بودی از قتل‌عام ارامنه‌است که در سال هزار و نه صد و پانزده به دست ترکان عثمانی صورت گرفته هر ساله در این مکان در روز بیست و سه آوریل مراسم برگزار می‌شود که مردم (ارامنه) جمع شده و شمع روشن می‌کنند و یاد شهدای ارمنی را گرامی می‌دارند.

بخش‌های کلیسای وانک

چاپخانه

چاپخانهٔ کلیسای وانک پشت این بنا واقع شده، که البته چند سالی است که به چاپخانه تبدیل شده‌است. در سال ۱۶۴۰ به سرکردگی پیشوای مذهبی کلیسای وانک خلیفه خاچاطور کساراتسی چاپخانه‌ای دایر شد (در کلیسای وانک) این شخص ماشین چاپ و حروف چاپ را خود شخصاً ساخت و در سال ۱۶۴۱ کتابی با مضمون شرح حال پدران روحانی به چاپ رساند. هنوز هم چند نسخه از این کتاب در موزه کلیسای وانک وجود دارد که البته از لحاظ چاپ و کاغذ مرغوب نیست ولی برای چاپ کنندگان آن افتخار بزرگی است.

کتابخانه

در زمان کوچ بزرگ، ارامنه همه چیز خود را جا گذاشتند و به ایران آمده‌اند ولی تنها چیزی که نتوانستند از آن چشم پوشی بکنند کتابهایی بود که در خانه‌های خود داشتند ارامنه با تحمل زحمات فراوان کتابهای زیادی را با خود به ایران (اصفهان) آوردند این کتابها تنها ثروتی بود که همیشه برای ارامنه باارزش بود و هست.

در سال ۱۷۷۰ تا ۱۷۹۰ در آن هنگام که ارمنیان و به ویژه پیشوایان مذهبی کلیسای وانک مورد آزار و اذیت قرار گرفتند کتابهای زیادی به خاطر بدست آوردن تفنگ و باروت فروخته شدند ولی بعد از گذشت سالها وقتی وضع به حالت عادی برگشت دوباره این کتابها جمع‌آوری شدند و در سال ۱۸۸۴ قسمتی از کلیسای وانک (محوطهٔ کلیسا) را به کتابخانه اختصاص دادند. شایان ذکر است تمام این کتابها کتابهای خطی هستند که روی پوست نوشته شده‌اند.

خلیفه هوانس به آمستردام می‌رود و آنجا شیوهٔ چاپ را آموخته و یک ماشین چاپ نیز با خود به جلفای اصفهان می‌آورد و در سال هزار و شش صد و چهل و هفت کتاب «تهیه و تقویم» را به چاپ می‌رسانند.

در سال ۱۸۴۴ بارون مانوک هورداینان جلفایی یک ماشین چاپ عالی را که گرانقیمت نیز بوده را به اصفهان می‌آورد که این ماشین چاپ در حال حاضر در موزهٔ کلیسای وانک نگهداری می‌شود و اولین کتاب را که با این ماشین در کلیسای وانک به چاپ رساندند زبور داوود بود که تنها نسخهٔ باقی‌مانده از آن در کتابخانه بولئان آکسفورد محفوظ است.

موزه

این موزه در سال ۱۸۷۱ در کلیسای وانک ساخته شد. بعد از کتابخانه موزهٔ این کلیسا قرار دارد. این مکان محل نگهداری اجناس گرانقیمت و نایابی است که در دنیا نظیر آنها وجود ندارد باید گفت که بیشتر این اموال گرانقیمت و نایاب به وسیلهٔ مردم هدیه شده‌اند که اهدای این اموال بیشتر برای آن بوده که جایگاه مناسبی برای یادگارهای گذشتگان وجود داشته باشد تا آیندگان بدانند پدرانشان که بودند و چه کردند.

در این مکان از انجیل‌های زیبایی نگهداری می‌شوند که یکی از آن انجیلها کوچک‌ترین انجیل دنیا است که با هفت زبان نوشته شده و هفت گرم وزن داردوهمینطور یک تار مو که به زبان ارمنی نوشته شده و لاک یک لاکپشت غول پیکر

اماکن اداری

در گذشته کارهای اداری و قضایی ارامنه جلفا در این مکان صورت می‌گرفت از تنظیم قباله ازدواج تا تعمیر و ثبت فوت و تولد و امور قضایی مثل شکایات و رسیدگی به ان انجام می‌شد این امر در حال حاضر ادامه دارد و ارامنه جلفا برای کارهای خود به این محل رفت‌وآمد می‌کنند. برای همین در دیر آمناپرگیچ ساختمانی ساخته می‌شود که در حال حاضر نیز برپاست و خدمتگزاران مردم در این مکان به کارهای جامعهٔ ارمنی در جلفا رسیدگی می‌کنند.

البته این را نیز بنا به فراموش کرد که در گذشته امور ارامنهٔ بعضی از کشورها مثل هند نیز در دیرآمناپرکیج حل و فصل می‌شده ولی در حال حاضر فقط به امور ارامنهٔ جنوب ایران رسیدگی می‌کنند.

این مکان در جنوبی‌ترین قسمت دیر واقع است و سال ساخت آن به زمان سلطنت ناصرالدین شاه باز می‌گردد.

در قسمت شرقی دیر روبروی موزه محل اسکان اسقف و یا خلیفه وقت ساخته شده‌است دو طبقه دارد که در طبقهٔ اول وسائل و مایحتاج ذیر در آن نگهداری می‌شود و طبقهٔ دوم محل سکونت اسقف است.

 

چرا کودکان لجباز می شوند؟ سوالباسلام دختری۳ساله دارم که لج بازی میکد و زمانی که پدرش. در خانه باشد بد تر میشود چون پدرش ازاو حمایت میکند هرکاری بخواهد انجام میدهد وپدرش می...
حساسیت به شیرگاو در نوزادان، درمان های مختلف/ صدای دکتر در بحث درمان بچه ای که حساسیت به شیر گاو دارد دو قضیه مطرح می شود. اولین قضیه این بوده که بچه از شیر مادرش تغذیه می کند و یا از شیر خشک استفاده م...
بهترین زمان برای ازدواج سوالبهترین زمان برای ازدواج چه وقت است؟ جوابباسلامکاربر گرامی زمان متناسب ازدواج منوط به دو عامل بسیار مهم است:1- شما از تمام جنبه ها مانند جنبه ...
قطره فلج اطفال، آسیب به جنین؟ سوال:اگه اشتباهی به خانم باردار در اوایل بارداری قطره فلج داده بشه باید چه کار کرد؟جواب:با توجه به اینکه واکسن فلج اطفال حاوی ویروس زنده و ضعیف ش...
تماشای تلویزیون برای بچه ها، حد مجاز سوال:پرسش سلام دختر یک ساله دارم که به تلویزیون علاقه زیاد دارد، کمی هم بد غذاست. من در خانه با کودکم تنهامبه همین خاطر وقتی میخواهم به او غذا ده...
استعداد هنری، کدوم کودک هنرمنده؟ استعداد هنری کودکان هدیه ای است که از سوی خداوند متعال در وجود همه کودکان قرار گرفته است و کشف استعداد هنری کودکان وظیفه والدین است. داشتن فرزندی...
بیش فعالی کودک، مشکلات اجتماعی بچه پژوهشگران در تحقیقات خود نشان داده اند که کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه و بیش فعالی در رفتارهای اجتماعی خود مشکل دارند. کودکان مبتلا به این اخت...
آنتی بیوتیک در شیردهی، تاثیر منفی داره؟ سوالباسلام.مادرشیرده هستم فرزند دوماهه دارم یک هفته است ناگهانى شیر یک سینه ام کم شده یک سینم کوچیکتر شده. هیچ علائم، درد غده، سوزش ندارم میترسم ...
بارداری بعد از جراحی بینی، چقدر زمان لازمه؟ ۲ ماه بعد از زایمان می توان برای جراحی بینی اقدام نمود. مادر بهتر است تا ۱۲ ساعت بعد از جراحی، شیردهی نداشته باشد. بارداری بعد از جراحی بینی۱ ماه...
ترس از بارداری، پیشگیری از چه راهی؟ توکوفوبیا می تواند حاصل تجربه های ناخوشایند از زایمان باشد. به دنیا آوردن فرزند، یکی از زیباترین تجربه هایی است که بدن انسان با آن مواجه می شود و...
پست برفی مهراب قاسمخانی در روز تولدش پست برفی مهراب قاسمخانی در روز تولدش، همراه با شعری جالب که یکی از دوستان برایش فرستاده بود. تولد مهراب قاسمخانی عزیز را به وی و جامعه طنز ایران تبریک...
کمردرد بعد از زایمان، خسته شدم سوال:سلام من دو زایمان به فاصله 9 سال داشتم هردو بی حسی موضعی از نخاع از زایمان دومم 2 سال میگذره ازکمر درد شدید رنج میبرم لطفا راهنمایی کنید.جوا...
درمان سرطان پستان، نادانسته ها متاسفانه سرطان سینه از شایع ترین سرطان ها در میان زنان است که می تواند در سنین پایین هم خود را نمایان کند همه خانم های جوان و میانسال باید به این بیما...
تراشیدن موی سر بچه، پرپشت میشه؟ سوالباسلام خدمت شمامن پسرم ۲سالشه میخواستم ببینم زدن موی سرتاثیری دارد یاخیر اگه تاثیر ندارد چیکار کنم به نظرتون موهاشو بزنم یانه؟؟  جوابسلام ماد...
سریال خانواده حمزه‌علی خان خانوادهٔ حمزه‌علی خان یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی «محمدباقر خسروی» است که در سال‌ ۱۳۷۲ تولید و از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش گر...