آشنایی با مدرسه چهار باغ

آشنایی با مدرسه چهار باغ

 

نام مدرسه چهار باغ
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
نام‌های دیگر مدرسه مادر شاه سلطان حسین
کاربری مدرسه، باغ
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۱۶
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مدرسه چهارباغ که به نام مدرسه سلطانی و مدرسه مادرشاه نیز نامیده می‌شود، آخرین بنای تاریخی باشکوه دوران صفوی در اصفهان است که برای تدریس و تعلیم به طلاب علوم دینی در دوره شاه سلطان حسین، آخرین پادشاه صفوی، از سال ۱۱۱۶ تا ۱۱۲۶ هجری قمری ساخته شده است. مدرسه چهار باغ که به قول بسیاری از محققین هم مدرسه و هم مسجد بوده است، با ۸۵۰۰ متر مربع مساحت در ضلع شرقی خیابان چهارباغ قرار دارد.

وجه تسمیه

وجه تسمیه این مدرسه چهار ایوانی به سلطانی به این علت است که در زمان شاه سلطان حسین ساخته گشته است و مدرسه چهارباغ بدین جهت خوانده می شود که در خیابان چهارباغ واقع شده است. دلیل آنکه مدرسه مادر شاه نیز گفته می شود این است که مادر شاه سلطان حسین چند کاروانسرا و بازار و سایر نهادهای اقتصادی را وقف آن کرده است.

معماری

سبک معماری این بنا به شیوه اصفهانی است. ازنظر تناسب معماری و زیبایی طرح کاشی‌کاری، گنبد مدرسه چهارباغ بعد از مسجد شیخ لطف الله قرار دارد ولی در نظر استادان بزرگ این فن، در مجلّل این بنا که با طلا و نقره تزئین شده از لحاظ زرگری، طلاکاری، طراحی و قلمزنی، شاهکاری از صنایع ظریفه است و نظیر ندارد. مدرسه چهار باغ از لحاظ کاشی‌کاری هم دارای اهمیت است و انواع مختلف این فن را مانند کاشی هفت رنگ، معرق، گره چینی، پیلی و معقلی را در خود جای داده و در حقیقت موزه کاشی‌کاری اصفهان می‌باشد. محراب و منبر یکپارچه مرمری، حجره مخصوص شاه سلطان حسین، کاشی‌کاری بی‌نظیر مدخل مدرسه، خطوط نستعلیق کتیبه‌ها و پنجره‌های چوبی آلت‌بُری شده از قسمت‌های بسیار جالب و تماشایی این بنای نفیس تاریخی است. درختان چنار کهنسال و جوی آبی که در آن جریان دارد، بر زیبائی تزئینات نفیس کاشی‌کاری این بنای تاریخی افزوده و این مکان را بسیار فرح‌بخش و روح‌نواز کرده است.

کاروانسرا و بازار

کاروانسرای مادر شاه که مجلل‌ترین اقامتگاه مسافرین سه سده پیش بوده موقوفه و متصل به ساختمان‌های مدرسه چهارباغ، در ضلع شرقی آن است، هم اکنون تبدیل به مهمانسرایی به نام مهمانسرای عباسی شده واز لحاظ سبک معماری در بین هتل‌های درجه اول دنیا در زمان حاضر بی‌نظیر و منحصر به فرد است. دیگر موقوفه متصل به این بنا بازار هنر می‌باشد.

کتیبه‌های خوشنویسی

اکثر کتیبه‌های این بنا به خط ثلث عالی عبدالرحیم جزایری است و کتیبه سردر بازار سلطانی تاریخ ۱۱۲۲ ه‍. ق را دارد.

سنگاب‌ها

دو سنگاب در داخل مدرسه چهارباغ قرار دارند؛ یکی در سرسرای ورودی و دیگری در صحن مدرسه.

۱- سنگاب سرسرای ورودی از جنس سنگ پارسی است و بر روی آن کتیبه صلوات بر چهارده معصوم به خط ثلث برجسته در لوحه‌های کوچکی کنده‌کاری شده‌است. همچنین بر طبق کتیبه، سنگاب در ماه شعبان سال ۱۱۱۰ (قمری) توسط سنگتراشی به نام «محمد طاهر» ساخته‌شده‌است. در وسط دو لوح آخر عبارات زیر به خط نستعلیق وجوددارد:

(کتیبه اقل الطلبه محمد مهدی الحسینی عفی عنه)
(در شهر شعبان‌المعظم سنه ۱۱۱۰ به اتمام رسید عمل کمترین محمد طاهر)

۲- سنگاب موجود در صحن مدرسه روبروی ایوان جنوبی قرارگرفته و آنهم از جنس سنگ پارسی است. کتیبه این سنگاب به شرح زیر است:

(وفق حضرت امام حسین صلوات الله و سلامه علیه نمود این سنگاب را
حاجی ابوالحسن اردکانی فی شوال المکرم سنه تسعین و الف)

بر طبق کتیبه، سنگاب را در سال ۱۰۹۰ (قمری) ساخته‌اند. از آنجایی که سال ساخت مدرسه چهارباغ بین سالهای ۱۱۱۶ (قمری) و ۱۱۲۶ (قمری) و در زمان حکومت سلطان حسین صفوی است، چنین استنباط میشود که سنگاب قبل از ساختمان مدرسه در جای دیگری قرارداشته و بعداً به صحن مدرسه انتقال داده‌شده‌است.

 

سریال آخرین سند آخرین سند نام یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی «رضا گنجی» است که در سال ۱۳۷۱ تولید و از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش گردید. آ...
درمان و کاهش عوارض آلرژی آلرژی فصلی آلرژی فصلی+درمان آلرژی فصلی در دوران بارداری آلرژی فصلی چیست؟ آلرژی فصلی و درمان آن آلرژی فصلی در نوزادان آلرژی فصلی در کودکان آلرژی فصلی ...
چگونه سریع باردار شویم؟ شاید به نظر خیلی از افراد فرآیند باردار شدن نیاز به زمان بلندی نداشته باشد و در عرض چند روز یا نهایتاً چند هفته بتوان به این هدف دست یافت اما واق...
علائم بارداری در شیردهی، شیر ندم؟ علائم احتمالی بارداری در دوران شیردهییکی از سوالات رایج خانم ها بعد از زایمان این است که آیا شیردهی مداوم از بارداری جلوگیری می کند؟ خیلی از خانم...
مواد طبیعی مناسب برای هر نوع پوست دستگاه پوششی بدن انسان را 4 بخش به نام های پوست،ناخن،مو و غشاء مخاطی تشکیل داده اند.هیپودرم،درم و روپوست 3 لایه هستند که پوست از آن ها ایجاد شده است.پ...
شعر ۲۲ بهمن برای کودکان شعر ۲۲ بهمن برای کودکان ، سرود ۲۲ بهمن کودکانه ، شعر ۲۲ بهمن مخصوص دانش آموزان ، شعر کودکانه ۲۲ بهمن. شعر ۲۲ بهمن برای کودکان آسمان آبی شدمژده ای تا...
فواید خوردن انبه در بارداری، نرسیده اش ضرر دارد؟ مواد مغذی موجود در صد گرم انبه: کالری: 60 کیلوکالریپروتئین: 0.8 گرم چربی: 0.4 گرمویتامین آ: 21%ویتامین ث: 60%فیبر: 1.6 گرمقند: 14 گرمویتامین ب6: ...
تخمدان پلی کیستیک، امکان ناباروری؟ سوال:باسلام...من در مورد تخمدان پلی کیستیک از شما سوال کرده بودم...من از طریق نت هم مطالعه کردم فهمیدم که این موضع علائم خاص خود را دارد...مثلا س...
کودکم حرف گوش نمیدهد، راهکار چیست؟ سوالسلام.من در تربیت فرزند پسر3.5 ام به شدت دچار مشکل هستم.به هیچ وحه از من حرف شنوی نداردتمام منزل نا مرتب است از وسایل بازی اشاداب را رعایت نمی...
گریه نوزاد، دنیای رمز و راز! سوال: من و همسر و فرزندم در کانادا زندگی می کنیم. پسرم 22 ماه است و تازه وارد مهد کودک شده است. چون ما در خانه فارسی صحبت می کنیم و انگلیسی بلد ن...
بالا آوردن شیر در نوزادان، خیلی بی قرار! سوال:بچه من 15 روزشه و بعد از غذا خوردن بالا میاره و بی قراری میکنه و هر بار که شیر بهش میدند، یکم میخوره دوباره ول میکنه و بعد از 5 دقیقه دوباره...
عوارض بی حسی موضعی در سزارین سوال:سلام من ماه ششم بارداری هستم دکترم فقط بی حسی موضعی انجام میدن . سوْال من از شما اینه آیا واقعا واقعا بعد از بی حسی و با گذشت زمان آدم دچار ...
بغل کردن نوزاد، راه و روش دارد؟ نوزاد ممکن است به نظر آسیب پذیر و ظریف باشد اما بسیار قوی تر از چیزی است که تصورش را می کنید. با در نظر گرفتن این موضوع در ذهن تان می توانید حس ا...
چگونگی درمان آندومتریوز سوالآندومتریوز چیست و چگونه درمان می شود؟ جوابآندومتریوز بافتی از نوع بافت آندومتر رحم است که خارج از محل طبیعی قرار گرفته است و همزمان با قاعدگی...
من باردارم، سونوگرافی لازمه؟ سوال:با سلام و خسته نباشید. خدمت خانم دکتر من تازه هفت روز از وقت پریودم میگذره متوجه حاملگیم شدم آیا باید به سونگرافی هم بروم؟ جواب:هفته هشتم سو...