آشنایی با مدرسه چهار باغ

آشنایی با مدرسه چهار باغ

 

نام مدرسه چهار باغ
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
نام‌های دیگر مدرسه مادر شاه سلطان حسین
کاربری مدرسه، باغ
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۱۶
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مدرسه چهارباغ که به نام مدرسه سلطانی و مدرسه مادرشاه نیز نامیده می‌شود، آخرین بنای تاریخی باشکوه دوران صفوی در اصفهان است که برای تدریس و تعلیم به طلاب علوم دینی در دوره شاه سلطان حسین، آخرین پادشاه صفوی، از سال ۱۱۱۶ تا ۱۱۲۶ هجری قمری ساخته شده است. مدرسه چهار باغ که به قول بسیاری از محققین هم مدرسه و هم مسجد بوده است، با ۸۵۰۰ متر مربع مساحت در ضلع شرقی خیابان چهارباغ قرار دارد.

وجه تسمیه

وجه تسمیه این مدرسه چهار ایوانی به سلطانی به این علت است که در زمان شاه سلطان حسین ساخته گشته است و مدرسه چهارباغ بدین جهت خوانده می شود که در خیابان چهارباغ واقع شده است. دلیل آنکه مدرسه مادر شاه نیز گفته می شود این است که مادر شاه سلطان حسین چند کاروانسرا و بازار و سایر نهادهای اقتصادی را وقف آن کرده است.

معماری

سبک معماری این بنا به شیوه اصفهانی است. ازنظر تناسب معماری و زیبایی طرح کاشی‌کاری، گنبد مدرسه چهارباغ بعد از مسجد شیخ لطف الله قرار دارد ولی در نظر استادان بزرگ این فن، در مجلّل این بنا که با طلا و نقره تزئین شده از لحاظ زرگری، طلاکاری، طراحی و قلمزنی، شاهکاری از صنایع ظریفه است و نظیر ندارد. مدرسه چهار باغ از لحاظ کاشی‌کاری هم دارای اهمیت است و انواع مختلف این فن را مانند کاشی هفت رنگ، معرق، گره چینی، پیلی و معقلی را در خود جای داده و در حقیقت موزه کاشی‌کاری اصفهان می‌باشد. محراب و منبر یکپارچه مرمری، حجره مخصوص شاه سلطان حسین، کاشی‌کاری بی‌نظیر مدخل مدرسه، خطوط نستعلیق کتیبه‌ها و پنجره‌های چوبی آلت‌بُری شده از قسمت‌های بسیار جالب و تماشایی این بنای نفیس تاریخی است. درختان چنار کهنسال و جوی آبی که در آن جریان دارد، بر زیبائی تزئینات نفیس کاشی‌کاری این بنای تاریخی افزوده و این مکان را بسیار فرح‌بخش و روح‌نواز کرده است.

کاروانسرا و بازار

کاروانسرای مادر شاه که مجلل‌ترین اقامتگاه مسافرین سه سده پیش بوده موقوفه و متصل به ساختمان‌های مدرسه چهارباغ، در ضلع شرقی آن است، هم اکنون تبدیل به مهمانسرایی به نام مهمانسرای عباسی شده واز لحاظ سبک معماری در بین هتل‌های درجه اول دنیا در زمان حاضر بی‌نظیر و منحصر به فرد است. دیگر موقوفه متصل به این بنا بازار هنر می‌باشد.

کتیبه‌های خوشنویسی

اکثر کتیبه‌های این بنا به خط ثلث عالی عبدالرحیم جزایری است و کتیبه سردر بازار سلطانی تاریخ ۱۱۲۲ ه‍. ق را دارد.

سنگاب‌ها

دو سنگاب در داخل مدرسه چهارباغ قرار دارند؛ یکی در سرسرای ورودی و دیگری در صحن مدرسه.

۱- سنگاب سرسرای ورودی از جنس سنگ پارسی است و بر روی آن کتیبه صلوات بر چهارده معصوم به خط ثلث برجسته در لوحه‌های کوچکی کنده‌کاری شده‌است. همچنین بر طبق کتیبه، سنگاب در ماه شعبان سال ۱۱۱۰ (قمری) توسط سنگتراشی به نام «محمد طاهر» ساخته‌شده‌است. در وسط دو لوح آخر عبارات زیر به خط نستعلیق وجوددارد:

(کتیبه اقل الطلبه محمد مهدی الحسینی عفی عنه)
(در شهر شعبان‌المعظم سنه ۱۱۱۰ به اتمام رسید عمل کمترین محمد طاهر)

۲- سنگاب موجود در صحن مدرسه روبروی ایوان جنوبی قرارگرفته و آنهم از جنس سنگ پارسی است. کتیبه این سنگاب به شرح زیر است:

(وفق حضرت امام حسین صلوات الله و سلامه علیه نمود این سنگاب را
حاجی ابوالحسن اردکانی فی شوال المکرم سنه تسعین و الف)

بر طبق کتیبه، سنگاب را در سال ۱۰۹۰ (قمری) ساخته‌اند. از آنجایی که سال ساخت مدرسه چهارباغ بین سالهای ۱۱۱۶ (قمری) و ۱۱۲۶ (قمری) و در زمان حکومت سلطان حسین صفوی است، چنین استنباط میشود که سنگاب قبل از ساختمان مدرسه در جای دیگری قرارداشته و بعداً به صحن مدرسه انتقال داده‌شده‌است.

 

تهوع شبانه در بارداری، چاره کار چیست؟ تهوع و استفراغ در دوران بارداری می‌تواند صبح، ظهر یا هنگلام شب رخ دهد. برای بیشتر مادران، احساس تهوع در هفته‌های اول بارداری زیاد و طولانی‌تر است...
درد شکم در بارداری، مشکل کبدیه؟ سوال:من به گفته پزشک در هفته ششم بارداری هستم و بارداری دوم من میباشد سمت راست شکمم از ناف به اندازه 5 انگشت درد دارم آیا مشکل از کبد یا  از روده...
درمان نازایی با لاپاراسکوپی، چگونه است؟ لاپاراسکوپی یکی از روش‌های جراحی است که در طی آن پزشک می‌تواند از طریق یک برش کوچک در زیر ناف‌، تلسکوپ مخصوص را وارد شکم کرده و اعضای لگنی یک زن نابار...
الگوبرداری کودکان، راهکار چیه؟ سوال:با سلام دختر من الان 4 ساله است ما با خانواده همسرم همجوار هستیم و از وقتی که دخترم به دنیا آمده دچار مشکلاتی شده ام که هرچه سنش بالاتر میرو...
تماس با گربه در بارداری، ضرری دارد؟ سوالخانمی هستم 23 ساله که در هفته 16 بارداری هستم . در کنار بارداری گربه خانگی دارم که اصلا از خانه خارج نمیشود . و اینکه خیلی یه بهداشتش میرسیم ...
تشخیص دیستروفی در بارداری، امکان دارد؟  ممکن است این سوال به وجود بیاید که دیستروفی چیست. مهمتر اینکه این بیماری بر اثر چه عواملی به وجود می‌آید یا چقدر قابل پیشگیری یا تشخیص است.بیماری دیس...
مراقبت های دوران شیردهی، پروتز دارم سوال:سلام خسته نباشید، من ٤ سال پیش پروتز باسن گذاشتم و ٩ ماه پیش عمل سزارین داشتم که یه خانوم پرستاری موقعی که من تو اتاق خودم بعد از عمل هنوز خ...
گریم های سنگین بازیگران ایرانی در کمتر از یک سال گذشته دو سریال «ابله» و «شاهگوش» ویژه شبکه نمایش خانگی به بازار آمده اند که یکی از ویژگی های اصلی آنها گریم های سنگین و متفاوت بازیگ...
داروی ضدجوش در بارداری، مصرف کنم؟ آزمایشات متخصصان بر روی بیش از 122 زن باردار که از داروهای ضد جوش یا لک استفاده کرده اند نشان داد، در بسیاری موارد برای جنین نقایصی ایجاد شده و حتی ...
ترشحات رقیق در بارداری، خطر برای مادر؟ سوال مخاطب نی‌نی‌بان:من احساس می کنم باردارم از وعده قاعده گیم چند روز گذشته ترشحات رقیق به رنگ شیری دارم و دل درد مثل قبل از پریودی دارم اما متا...
علت پارگی رحم چیست؟ هنگام زایمان یا زمان خروج جفت، ممکن است یک پارگی در دیواره‌ی رحم و اغلب در محل برش سزارین قبلی به وجود بیاید که به این عارضه، پارگی رحم می‌گویند....
حضور نماینده زن با نوزاد شیرخوارش در جلسه پارلمان +عکس حضور نماینده بریتانیا با نوزاد شیرخوارش در پارلمان  نماینده بریتانیا با نوزاد شیرخوارش نماینده بریتانیا در پارلمان اروپا که با نوزاد شیرخو...
خسته ام از کوچه پس کوچه های شهر ⋆ در خسته ام از کوچه پس کوچه های شهر سری جدید از متن عاشقانه همراه با متن های دلگیر عاشقانه را قرار داده ایم که در بین این متن می توانید نماد یک … خست...
زایمان طبیعی یا سزارین، خودخواه نباشید تحقیقات منتشر شده در مرکز امراض کودکان بیان می‌دارد که باکتری‌های معده نوزاد بعد از شش هفته ظاهر می‌شود و تحت تأثیر نحوه تولد او و نیز روش غذا دا...
مردان عاشق این رفتارهای زنان هستند مردان عاشق یک سری از خصوصیات و رفتارهای زنان هستند و هرگز از توجه یک مرد دور نمی ماند و همیشه برای آن ها قابل تحسین است. این ها همان رفتار و خصوصیاتی...