آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

 

نام کاخ عالی‌ قاپو
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
کاربری موزه
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۰۴
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

کاخ عالی‌قاپو (به ترکی به معنی «درگاه بلند» ساختمانی است که در واقع درب ورودی دولتخانه صفوی بوده‌است و در ابتدا شکلی ساده داشته و به مرور زمان و در طول سلطنت شاه عباس طبقاتی به آن افزوده شدند و در زمان شاه عباس دوم ایوان ستوندار به آن افزوده شد. این بنا در ضلع غربی میدان نقش جهان و روبروی مسجد شیخ لطف‌الله واقع شده‌است. ارتفاع آن ۴۸ متر است و ۶ طبقه دارد که با راه‌پله‌های مارپیچ می‌توان به آنها رسید. آنچه باعث گردیده است عالی قاپو در زمره آثار باشکوه و بسیار نفیس عصر صفوی قرار گیرد، مینیاتورهایی هست که کار هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی است و همچنین گچبری‌های آخرین طبقه کاخ عالی قاپو است که تالار آن «اتاق موسیقی» یا «اتاق صوت» نیز نامیده می‌شود.

تاریخچه بنا

این بنا پس از انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان توسط شاه عباس اول بین سالهای ۹۷۳ تا ۹۷۷ خورشیدی بعنوان مقر و دولتخانه حکومتی سلاطین صفوی شروع به ساخت شد.

مدت زمان ساخت

این کاخ طی ۵ مرحله معماری و در زمان جانشینان شاه عباس اول بخصوص شاه عباس دوم و شاه سلیمان بین ۷۰ تا ۱۰۰ سال ادامه و تکمیل یافت. حتی به دلیل وجود کتیبه‌ای بخط نستعلیق در زمان شاه سلطان حسین آخرین پادشاه صفوی، تزئینات طبقه سوم اضافه یا مرمت شده‌است.

استادکاران و معماران بنا

کتیبه یا سند مستندی مبنی بر عنوان نام معمار بنا در دست نیست ولی به احتمال زیاد معمار بنا یکی از استادان و معماران مهندس معروفی چون استاد علی اکبر اصفهانی یا استاد محمدرضا ابن استاد حسین بنای اصفهانی دو معمار مشهور مساجد جامع عباسی و مسجد شیخ لطف الله بوده‌است.

دلیل نامگذاری

قاپو یا قاپی در زبان ترکی به معنی در، درگاه و ورودی است و عالی به معنی باشکوه، بزرگ و با ارزش می‌باشد. گفته می‌شود که در اصلی بنا را شاه عباس از نجف و مقبره علی بن ابی طالب به این مکان انتقال داده‌است. کتیبه بالای سردر ورودی با عنوان انا مدینه العلم و علی بابها و استقرار ۱۱۰ توپ جنگی در مقابل کاخ به حساب ابجد نام علی را عنوان می‌نماید (ع=۸۰، ل=۲۰، ی=۱۰).

تزئینات داخلی و خارجی بنا

تزئینات خارجی بوسیله آجر که در لچکها (قسمتهای هلالی در بالای هر ورودی) بوسیله کاشی هفت رنگ و تزئینات و خطوط اسلیمی می‌باشد و تزئینات داخلی بوسیله نقوش زیبای گل و بته و شکارگاه و حیوانت و پرندگان بر روی گچ (لایه چینی و کشته بری) و یا مینیاتورهای تصویری ایرانی (به سبک نقاشی‌های رضا عباسی) و خارجی (بوسیله نقاشان اروپایی که در زمان شاه سلیمان در دربار صفوی حضور داشتند به سبک نقاشی اروپایی به سبک توسط نقاشان معروفی مانند آنژل ولوکار) می‌باشد.

مراحل پنجگانه ساخت بنا

مرحله اول

ساخت بنایی تنها به عنوان ورودی جهت سایر بناها و مجموعه کاخهای سلطنتی می‌باشد

مرحله دوم

در این مرحله لزوم گسترش بنا و اضافه نمودن طبقات فوقانی بدلیل گسترش پایتخت و افزایش جمعیت شهری و با اهمیت جلوه دادن مقر حکومتی احساس گردید. بدین منظور طبقات سوم و چهارم و نیم طبقه پنجم اضافه گردیدند.

مرحله سوم

تکمیل ساختمان برجی شکل کاخ با اضافه نمودن آخرین طبقه (معروف به سالن موسیقی).

مرحله چهارم

اضافه نمودن پیش زدگی به سمت میدان نقش جهان (میدان امام خمینی) جهت افزایش طول کاخ و تبدیل آن به ایوان ستوندار در مرحله بعدی ساختمان

مرحله پنجم

اضافه نمودن ۱۸ ستون به ایوان با فضا ایجاد شده مرحله قبل بعلاوه ایجاد پله‌های شاهی و ساخت و تکمیل سیستم آبرسانی بنا جهت انتقال آب به طبقات به خصوص حوض مسی ایوان

پله‌های کاخ

این کاخ در حال حاضر دارای سه دستگاه پله، شامل دو دستگاه پله مارپیچ بصورت قرینه در قسمت غربی ساختمان و یک دستگاه پله بصورت پلکانی (بصورت چند پله و اتاقهای بین راه به شکل زیگزاگی) معروف به پله‌های شاهی که به منظور تشریفات ساخته شده‌است.

طبقات ششگانه بنای عالی قاپو

بنای عالی قاپو با ارتفاعی حدود ۴۸ متر تا کف بازار بلندترین کاخ چند طبقه تا چند دهه اخیر در شهر اصفهان بوده‌است. بدلیل اضافات و الحاقات معماری در هر سو نمایی متفاوت دارد به طوری که از جلو بنا از میدان نقش جهان ۲ طبقه از پشت ساختمان ۵ طبقه، از طرفین بنا ۳ طبقه و با احتساب طبقه همکف بعنوان اولین طبقه، در کل ۶ طبقه می‌باشد.

آستانه ورودی

کمپفر دربارهٔ آستانه کاخ عالی‌قاپو چنین گفته است:

کاخ عالی‌قاپو دارای آستانه‌ای است از جنس مرمر که در تکریم و اجلال پادشاه سهم عمده‌ای دارد و عابرینی که می‌خواهند بدون شرف‌یابی به خدمت شاه برسند در آنجا به زمین می‌افتند و آستانه را می‌بوسند بنابرین همه سعی می‌کنند کفششان به آستانه نخورد وگرنه نگهبان آنان کتک جانانه‌ای می‌زند.

 

افسردگی بعد از زایمان، خیلی میخوره! سوال:سلام.خسته نباشید.یکی از بستگانم یه بچه دوماهه داره و افسردگی بعد زایمان گرفته و دیوانه وار غذا میخوره و میگه اگه شیر نداشته باشم بدم بچم بچه...
روز تولد شاعر فتح دروازه ها/ چرا پیوس آقای گل‌ترین است؟ ۲۲ دی سالروز تولد فرشاد پیوس مهاجم سابق پرسپولیس و تیم ملی است.   روز تولد شاعر فتح دروازه ها  پیوس جز نسل بازیکنان طلایی دهه شصت فوتبال ایران بود ...
کورتاژ جنین، عوارض کوتاه مدت و بلند مدت نازوب، کورتاژ از نظر پزشکی به معنی تراشیدن جدار داخلی رحم است که با وسیله ای به نام «کورت» انجام می شود و معمولا دارای دو جنبه تشخیصی و درمانی اس...
ورم گوش میانی کودک، پیگیر باشید ورم گوش میانی ممکن است از حساسیت یا نوعی باکتری یا ویروس ناشی شود. این بیماری بین کودکان و شیرخواران به علل متعددی شایع است، از جمله :* کانال استاخیو ...
خوردن عسل در بارداری، یک معجون فوق العاده سیاه دانه طعمی تلخ دارد و به عنوان ادویه در مواد غذایی به خصوص ترشیجات از آن استفاده می‌شود. این دانه بومی جنوب غربی آسیاست و از قدیم به عنوان ضد...
سونوگرافى در بارداری، چرا و چه زمان؟  اغلب خانم‌ها بعد از اینکه با استفاده از بی‌بی‌چک یا انجام آزمایش خون، متوجه مثبت شدن تست بارداری‌شان می‌شوند این سوال برایشان مطرح است که بهتر ا...
استفاده از موم در بارداری، عوارض دارد؟ رفع موهای زائد بدن از وجوه بسیار مهم نظافت و بهداشت شخصی در میان خانم هاست. چرا که تمیزی و آراستگی بدن افزایش اعتماد به نفس آنها را به دنبال دارد. از ...
تصاویر خودروی جدید دنا پلاس +قیمت و تغییرات تصاویر خودروی دنا پلاس تغییراتی که در خودروی دنای جدید نسبت به مدل قبلی آن به چشم می خورد عبارست از: تغییر در جلو پنجره و چراغ های جلو، ت...
بهبود روابط همسران، چگونه بعد از بچه؟ از روز تولد اولین فرزند تغییراتی در وضعیت خانواده ایجاد می شود . بچه ها با ورودشان به خانه همه چیز را تغییر می دهند. دیگر نه شما همان آدم های قبل...
مصرف قرص فیناستراید، نباید باردار شد؟ سوالبا عرض سلام و ادب. ضمن خسته نباشید.اینجانب و همسرم مدت چند هفته است اقدام به بچه دار شدن نموده ایم. اخیراً بعلت ریزش موی بنده پزشک قرض فیناست...
تغذیه مناسب برای لانه گزینی جنین سوالسلام من قصد بارداری دارم البته با روش ای وی اف و البته با جنین فریز به من گفته اند ویتامین دی و کلسیم بسیار مفید است برای لانه گزینی جنین من ...
درمان کمبود تستوسترون، دوباره قدرت بگیرید کاهش تستوسترون، بخشی طبیعی از بالا رفتن سن است ولی آیا درمان جایگزین یا TRT برای شما مناسب است؟ در اینجا آنچه نیاز است بدانید بیان می‌شود.درمان ج...
علل نازایی در زنان، تاثیر سبک زندگی چیست؟ ورزش باعث افزایش احتمال تخمک گذاری می شود .دکتر ربابه طاهری پناه متخصص زنان و زایمان در رادیو گفت‌وگو در خصوص تعریف ناباروری گفت: ناباروری اصولا ...
همسرداری موفق، دیدگاه اسلام بنای اصلی زوجین بر پاکی و تقوا نهاده شده است. این پاکی شامل رفتارها و گفتارهای نیکو، برکناری از عوامل ریا و فریب و سایر اصول اخلاقی و انسانی است....
لیمو عمانی چیست؟ لیمو عمانی یا لیمو امانی، لیمو ترش شیسه یا تغن (به لاتین: Citrus aurantifulia) میوهٔ خشک‌شده ایست که به‌عنوان چاشنی در غذاهای خاورمیانهای خصوصاً ایران...