آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

 

نام کاخ عالی‌ قاپو
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
کاربری موزه
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۰۴
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

کاخ عالی‌قاپو (به ترکی به معنی «درگاه بلند» ساختمانی است که در واقع درب ورودی دولتخانه صفوی بوده‌است و در ابتدا شکلی ساده داشته و به مرور زمان و در طول سلطنت شاه عباس طبقاتی به آن افزوده شدند و در زمان شاه عباس دوم ایوان ستوندار به آن افزوده شد. این بنا در ضلع غربی میدان نقش جهان و روبروی مسجد شیخ لطف‌الله واقع شده‌است. ارتفاع آن ۴۸ متر است و ۶ طبقه دارد که با راه‌پله‌های مارپیچ می‌توان به آنها رسید. آنچه باعث گردیده است عالی قاپو در زمره آثار باشکوه و بسیار نفیس عصر صفوی قرار گیرد، مینیاتورهایی هست که کار هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی است و همچنین گچبری‌های آخرین طبقه کاخ عالی قاپو است که تالار آن «اتاق موسیقی» یا «اتاق صوت» نیز نامیده می‌شود.

تاریخچه بنا

این بنا پس از انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان توسط شاه عباس اول بین سالهای ۹۷۳ تا ۹۷۷ خورشیدی بعنوان مقر و دولتخانه حکومتی سلاطین صفوی شروع به ساخت شد.

مدت زمان ساخت

این کاخ طی ۵ مرحله معماری و در زمان جانشینان شاه عباس اول بخصوص شاه عباس دوم و شاه سلیمان بین ۷۰ تا ۱۰۰ سال ادامه و تکمیل یافت. حتی به دلیل وجود کتیبه‌ای بخط نستعلیق در زمان شاه سلطان حسین آخرین پادشاه صفوی، تزئینات طبقه سوم اضافه یا مرمت شده‌است.

استادکاران و معماران بنا

کتیبه یا سند مستندی مبنی بر عنوان نام معمار بنا در دست نیست ولی به احتمال زیاد معمار بنا یکی از استادان و معماران مهندس معروفی چون استاد علی اکبر اصفهانی یا استاد محمدرضا ابن استاد حسین بنای اصفهانی دو معمار مشهور مساجد جامع عباسی و مسجد شیخ لطف الله بوده‌است.

دلیل نامگذاری

قاپو یا قاپی در زبان ترکی به معنی در، درگاه و ورودی است و عالی به معنی باشکوه، بزرگ و با ارزش می‌باشد. گفته می‌شود که در اصلی بنا را شاه عباس از نجف و مقبره علی بن ابی طالب به این مکان انتقال داده‌است. کتیبه بالای سردر ورودی با عنوان انا مدینه العلم و علی بابها و استقرار ۱۱۰ توپ جنگی در مقابل کاخ به حساب ابجد نام علی را عنوان می‌نماید (ع=۸۰، ل=۲۰، ی=۱۰).

تزئینات داخلی و خارجی بنا

تزئینات خارجی بوسیله آجر که در لچکها (قسمتهای هلالی در بالای هر ورودی) بوسیله کاشی هفت رنگ و تزئینات و خطوط اسلیمی می‌باشد و تزئینات داخلی بوسیله نقوش زیبای گل و بته و شکارگاه و حیوانت و پرندگان بر روی گچ (لایه چینی و کشته بری) و یا مینیاتورهای تصویری ایرانی (به سبک نقاشی‌های رضا عباسی) و خارجی (بوسیله نقاشان اروپایی که در زمان شاه سلیمان در دربار صفوی حضور داشتند به سبک نقاشی اروپایی به سبک توسط نقاشان معروفی مانند آنژل ولوکار) می‌باشد.

مراحل پنجگانه ساخت بنا

مرحله اول

ساخت بنایی تنها به عنوان ورودی جهت سایر بناها و مجموعه کاخهای سلطنتی می‌باشد

مرحله دوم

در این مرحله لزوم گسترش بنا و اضافه نمودن طبقات فوقانی بدلیل گسترش پایتخت و افزایش جمعیت شهری و با اهمیت جلوه دادن مقر حکومتی احساس گردید. بدین منظور طبقات سوم و چهارم و نیم طبقه پنجم اضافه گردیدند.

مرحله سوم

تکمیل ساختمان برجی شکل کاخ با اضافه نمودن آخرین طبقه (معروف به سالن موسیقی).

مرحله چهارم

اضافه نمودن پیش زدگی به سمت میدان نقش جهان (میدان امام خمینی) جهت افزایش طول کاخ و تبدیل آن به ایوان ستوندار در مرحله بعدی ساختمان

مرحله پنجم

اضافه نمودن ۱۸ ستون به ایوان با فضا ایجاد شده مرحله قبل بعلاوه ایجاد پله‌های شاهی و ساخت و تکمیل سیستم آبرسانی بنا جهت انتقال آب به طبقات به خصوص حوض مسی ایوان

پله‌های کاخ

این کاخ در حال حاضر دارای سه دستگاه پله، شامل دو دستگاه پله مارپیچ بصورت قرینه در قسمت غربی ساختمان و یک دستگاه پله بصورت پلکانی (بصورت چند پله و اتاقهای بین راه به شکل زیگزاگی) معروف به پله‌های شاهی که به منظور تشریفات ساخته شده‌است.

طبقات ششگانه بنای عالی قاپو

بنای عالی قاپو با ارتفاعی حدود ۴۸ متر تا کف بازار بلندترین کاخ چند طبقه تا چند دهه اخیر در شهر اصفهان بوده‌است. بدلیل اضافات و الحاقات معماری در هر سو نمایی متفاوت دارد به طوری که از جلو بنا از میدان نقش جهان ۲ طبقه از پشت ساختمان ۵ طبقه، از طرفین بنا ۳ طبقه و با احتساب طبقه همکف بعنوان اولین طبقه، در کل ۶ طبقه می‌باشد.

آستانه ورودی

کمپفر دربارهٔ آستانه کاخ عالی‌قاپو چنین گفته است:

کاخ عالی‌قاپو دارای آستانه‌ای است از جنس مرمر که در تکریم و اجلال پادشاه سهم عمده‌ای دارد و عابرینی که می‌خواهند بدون شرف‌یابی به خدمت شاه برسند در آنجا به زمین می‌افتند و آستانه را می‌بوسند بنابرین همه سعی می‌کنند کفششان به آستانه نخورد وگرنه نگهبان آنان کتک جانانه‌ای می‌زند.

 

کم شدن روابط زناشویی، علت؟ کاهش میل جنسی از نظر پزشکی نوعی اختلال جنسی است که موجب می‌شود فرد علاقه‌ای به رابطه جنسی نداشته باشد. این مشکل می‌تواند در نقطه‌ای از زندگی افرا...
دندان درآوردن نوزاد، راهکار کاهش درد از کمپرس سرد استفاده کنیدکمپرس سرد فقط برای رگ‌ به رگ شدن پا و کاهش تورم و درد مناسب نیست، بلکه می‌توان از آن برای کاهش دردهای دهان و دندان نیز ا...
سریال چمدان چمدان نام یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی «محمدرضا پاسدار» است که در سال ۱۳۷۱ تولید و از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش گردید. ...
کودکم دروغ می گوید، باید چه کار کرد؟ سوال سلام دختری ده ساله دارم با آی کیوی 123 (آخرین باری که تست شده بود ، حدود 3 سال پیش)که بدلیل تصادف با موتور در عرض 9 ماه دوبار با بیهوشی مورد...
تست هوش تصویری اختلاف تصاویر با جواب سری (۱۴) تست هوش تصویری اختلاف تصاویر با جواب سری (۱۴) در این مطلب سری ۱۴ تست هوش تصویری اختلاف تصاویر با جواب آنها را برای شما ... The post تست هوش تصویری اخت...
آغاز غربالگری ۵۸ اختلال متابولیک نوزادان (۶) دکتر سارنگ یونسی دکترای حرفه ای علوم آزمایشگاهیدکتر محمد مهدی طاهری امیندکترای حرفه ای علوم آزمایشگاهی  دکتر پوراندخت سعادتیمتخصص آسیب شناسی بالی...
یاس و ناامیدی و علائم افسردگی اگر جدیدا دوست دارید تنها باشید و میل به تنهایی و انزوا در شما زیاد شده است و از حضور در جمع هراسان و فراری هستید بهتر است بدانید در معرض ابتلا به...
پیشگیری از نواقص مادرزادی، تاثیر تغذیه لبو حاوی مغذی های فراوانی مثل پتاسیم و کاروتن است، 100 گرم لبو حاوی 380 میلی گرم پتاسیم است که برای کاهش فشار خون بالا مفید است.دکتر نیاز محمدزاد...
تفاوت رابطه زناشویی مردان و زنان، آنچه می خواهند فرق میان PMTو BSEچیست؟بین 21 تا 28 روز پس از عادت ماهانه هورمون های زنانه به طور قابل توجهی پایین می آید و به عوارضی منجر می شود که آن را PMTمی گ...
تفنگ اسباب بازی، بخرم واسه بچم؟ سوالسلام پسرم چهار سال داره علاقه زیادی به تفنگ و وسایل جنگی داره میتونم براش بخرم؟ آیا باعث پرخاشگری نمی شود؟سوال دومم اینکه پسرم در مقابل تجربه...
عوارض قرص فیناستراید در زنان، من و ریخته به هم! سوال:باسلام، مشکل من اینه که روزهایی که پریود میشم دوسالی هست که کمترشده. از اون موقع زیرشکم و پهلوهام همیشه درد میپیچه و دچار افسردگی هم شدم. او...
چکاپ لازم برای زنان، هر چه زودتر بهتر هر شخصی می تواند با بررسی اندام بدن و علائم مشاهده در آن (چکاپ شخصی) ،به خود و پزشکان در تشخیص سریع تر بیماری ها کمک کند. ماموگرافی و معاینه سینه...
دیابت در بارداری، جای ترس داره؟ سوال:من هفته 31 بارداری هستم قندم 99و کلسترولم267هست. میخواستم رژیمی بهم بدید که هم اینارو پایین بیاره. هم وزن جنینم مناسب باشه. الان وزن جنینم ی...
گاف عجیب در هفته شانزدهم لیگ برتر+ سند دروازه‌بان تیم فوتبال صبای قم با نامه دبیرکل فدراسیون فوتبال حق حضور در میادین را نداشته است. بازیکن محروم به میدان رفته است!+ سند    در حالیکه محم...
سلفی نیوشا ضیغمی و غزال عبدی سلفی نیوشا ضیغمی و غزال عبدی در پشت صحنه فیلم سینمایی «آدم باش». فیلمی که عنوانِ آن یک واژه "بی شعور" به صورت هیدِن در انتهای خود دارد! ...