نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

«اگر در آبی خرد نهنگی پیدا شود، راه چاره اش گویا این است که آب را گل آلود کند تا نبینند که نهنگ است. من، البته اگر نهنگ این آب خرد داستان نویسی ایران باشم، این طورها زیسته ام: گاهی سر به دیواره ها کوبیده ام…»

هوشنگ گلشیری

هوشنگ گلشیری در سال ۱۳۱۶ در اصفهان به دنیا آمد و … قصدم این نیست که در این مرور کوتاه از زندگی و مرگ هوشنگ گلشیری بنویسم. هوشنگ گلشیری داستان نویس، منتقد، آموزگار داستان نویسی، سردبیر مجله کارنامه و…. در این مختصر نخست بخشی از «چرا داستان می نویسم» به قلم هوشنگ گلشیری را می خوانید. سپس توصیفی از منش گلشیری به روایت ضیا موحد شاعر معاصر و یکی از دوستان نزدیک او و در انتها فهرستی از آثار در دسترس هوشنگ گلشیری

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

برشی از «چرا داستان می نویسم» (هوشنگ گلشیری)

«با این همه داستان یکی از مهمترین  ابزار شناخت دیگران است. پس ما می نویسیم تا دیگران را بشناسیم. ما نویسندگان گاهی در شناخت خودمان از همین ابزار سود می جوییم. زمانی، درسال های دور، داستانی نوشتم و بعد به قصد کار بر موسیقی کلم آن را ضبط کردم. شبی که داشتم به صدای خودم گوش می دادم، از لحن صدا دریافتم که راوی داستن عاشق شده است. واقعه های داستان گاهی برگرفته از اتفاقاتی بود که در زندگی من اتفاق می افتاد، اما من خودآگاهانه می خواستم فقط راوی آنها باشم. پس از این داستان من شش داستان دیگر نوشتم. با مصالح زندگی روزمره ای که برای خودم یا در کنار من اتفاق می فتاد.

حاصل کار هفت داستان پیوسته بود، چیزی میان یک رمان وهفت داستان کوتاه پیوسته. بعضی از منتقدان گفته اند که این اثر ثبت وضعیت روشنفکران زمانه است در تقابل با فرهنگ غرب، چرا که زن در آن داستان غربی بود و راوی آدمی برآمده از سنت. سرانجام و با سفر زن راوی می نشیند تا وقایع رفته را بنویسد. پس ما می نویسیم تا ببینیم در عرصه دنیای خصوصی مان چه می گذرد و ابزار این شناخت داستان است…..»

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

برش هایی از «یادی از دوست» (ضیاء موحد)

«در زندگی گلشیری مثل این که هیچ چیز شخصی و خصوصی وجود نداشت. در خانه اش همیشه به روی ما باز بود و اگر کسی مدت کوتاهی با او رفت و آمد می کرد از همه چیز زندگی گذشته و حال او آگاهی می یافت. برای او آن چه مهم بود ادبیات بود. کسی که بیشترین آزار را به او رسانده بود همین که شعر، داستان یا مقاله ای خواندنی می نوشت زنگ کدورت را به آنی از قلب او پاک می کرد.

اصلاً دلخوری های اش از دیگران دوام نمی آورد و خیلی زود آن ها را فراموش می کرد. برای او اصل ادبیات بود. هر چیز دیگر از سیاست و مادیات تا اموری که بسیاری از افراد آن ها را تا حد راز و پنهان کاری بالا می برند در چشم او اموری گذرا و فراموش شدنی بود.اصل ادبیات بود. ادبیات را بهانه ی سیاست نمی کرد. این سیاست بود که بهانه ی ادبیات می شد. این ادامه ی همان گرایش مسلط بر جنگ اصفهان بود که اعتراض بسیاری از جمله آل احمد و ساعدی را برانگیخت….
گلشیری بر خلاف پرخاش جویی های اش آدم بسیار محجوبی بود. حجب و حیایی داشت ذاتی و این ویژگی همه ی آدم های هنری و فرهیخته است.

گاهی تشخیص صراحت از وقاحت و اطمینان به نفس از پررویی و بی شرمی آسان نیست. گلشیری در برابر افراد پررو ساکت می نشست، حتا گاهی به وضوح دست و پای اش را گم می کرد و تنها وقتی کار به استخوان اش می رسید منفجر می شد. این واکنش هم  درست واکنش آدم های محجوب و خجالتی است. دربرابر تحسین دیگران هم، برخلاف بعضی که آن را با پررویی حق خود می دانند، شرمنده سرش را زیر می انداخت.

فیلم شازده احتجاب را که نشان می دادند کارگردان، بهمن فرمان آرا، برابر پرده ی سینما آمد و گفت امشب هوشنگ گلشیری، نویسنده ی شازده احتجاب، هم در سینما حضور دارد. تماشاگران برخاستند، به جانب گلشیری برگشتند و فریاد تحسین و شادی شان فضا را به لرزه درآورد. درست در همین لحظه گلشیری به جانب من که پشت سر او ایستاده بودم و نگاهی کرد چنان شرم آگین و چنان درمانده که هیچ گاه آن را فراموش نمی کنم. گویی دنبال پناهگاهی می گشت…..

نقد گلشیری از داستان، بسیار حرفه ای و از سر آگاهی عمیق از داستان نویسی جهان بود. به داستان نگاه ساختارشناسانه و ارزیابانه داشت. تازه را از کهنه، تقلید را از خلق و عادت را از خرق عادت خوب تشخیص می داد. نویسنده ای که بیش از سی سال پیش در سنی کم تر از سی سال شازده احتجاب را با شگرد پیشرفته ی داستان نویسی جهان و تسلط بی همتا در بازی با زبان و زمان و با نثری شیوا و استوار نوشته بود و توانسته بود با این شگردها بخشی از تاریخ ایران را چنان گزارش کند که خواننده تا کتاب را تمام نکند زمین نگذارد چگونه می توانست، برای مثال، بامداد خمار را به عنوان گامی تازه در داستان نویسی ایران بپذیرد؟…»

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

گزیده آثار هوشنگ گلشیری

نیمه تاریک ماه (مجموعه داستان کوتاه) انتشارات نیلوفر ، چاپ دوم: ۸۲

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

 


شازده احتجاب، انتشارات نیلوفر، چاپ چهاردهم: ۸۴

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

 


آینه های دردار، انتشارات نیلوفر، چاپ ششم: ۹۳

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

 


باغ در باغ، انتشارات نیلوفر، چاپ سوم: ۸۸

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری
بیوگرافی جمال امید   جمال امید زاده ۱۳۲۵ رشت ملیت  ایران زمینه فعالیت نویسنده فیلم‌نامه‌نویس روزنامه‌نگار منتقد تاریخ‌نگار سال‌های...
بیوگرافی سید امیر محمود انوار   سید امیر محمود انوار زادروز ۱۳۲۴ تهران درگذشت ۱۳ آذر ۱۳۹۱ (۶۷ سال) آرامگاه قطعه هنرمندان بهشت زهرا محل زندگی تهر...
بیوگرافی یوجین اونیل   یوجین اونیل نام اصلی یوجین گلادستون اونیل زادروز ۱۶ اکتبر ۱۸۸۸ نیویورک، نیویورک مرگ ۲۷ نوامبر ۱۹۵۳ میلادی (۶۵ سال...
بیوگرافی چارلز دیکنز   چارلز دیکنز زادروز ۷ فوریه، ۱۸۱۲ پورتسموت، انگلستان درگذشت ۹ ژوئن، ۱۸۷۰ (در سن ۵۸ سالگی) پیشه نویسنده و روزنامه‌ن...
بیوگرافی فئودور داستایوفسکی   فئودور داستایفسکی نام اصلی فیودور میخاییلوویچ داستایفسکی زمینهٔ کاری رمان‌نویس، نویسنده داستان کوتاه، مقاله‌نویس زا...
بیوگرافی ادگار آلن پو   ادگار آلن پو نام اصلی ادگار پو زمینهٔ کاری وحشت، گوتیک، جنایی، کاراگاهی زادروز ۱۹ ژانویهٔ ۱۸۰۹ بوستون، ماساچوست ...
بیوگرافی اف. اسکات فیتزجرالد   اف. اسکات فیتزجرالد نام اصلی فرانسیس اسکات کی فیتزجرالد زمینهٔ کاری رمان و داستان‌های کوتاه زادروز ۲۴ سپتامبر ۱۸۹۶...
بیوگرافی رومن رولان   رومن رولان زادروز ۲۶ ژانویهٔ ۱۸۶۶ کلامسی، بورگونی مرگ ۳۰ دسامبر ۱۹۴۴ میلادی (۷۸ سال) وزله ملیت  فرانسوی پیشه ...
بیوگرافی ویل دورانت   ویل دورانت ویلیام جیمز دورانت زادروز ۵ نوامبر ۱۸۸۵ نورث آدامز، ماساچوست درگذشت ۷ نوامبر ۱۹۸۱ (-۹۷ ساله) لوس آنجلس، کا...
بیوگرافی جیمز جویس   جیمز جویس نام اصلی جیمز آگوستین آلویسیوس جویس زادروز ۲ فوریه ۱۸۸۲ دوبلین ایرلند مرگ ۱۳ ژانویه ۱۹۴۱ (۵۸ سال) زور...
بیوگرافی آندره ژید   آندره ژید زادروز ۲۲ نوامبر ۱۸۶۹ پدر و مادر پاریس، فرانسه مرگ ۱۹ فوریه ۱۹۵۱ میلادی (۸۱ سال) پاریس، فرانسه ملیت...
بیوگرافی زین‌العابدین مراغه‌ ای   زین‌العابدین مراغه‌ای (زاده ۱۲۵۵ در مراغه - ۱۳۲۸ ه. ق در مراغه) از آزادی‌خواهان دوره مشروطه ایران و نویسنده کتاب سیاحتنامه ابراهیم‌بیگ ا...
بیوگرافی جین آستن   جین آستن زاده ۱۶ دسامبر ۱۷۷۵ استیونسن، همپشایر، انگلستان درگذشته ۱۸ ژوئیه ۱۸۱۷ میلادی (۴۱ سال) وینچستر، همپشایر، انگلس...
بیوگرافی الکساندر دوما (پدر)   الکساندر دوما (پدر) نام اصلی Dumas Davy de la Pailleterie زمینهٔ کاری نمایش نامه، رمان، سفرنامه زادروز ۲۴ ژوئیه ۱۸...
بیوگرافی نیکلای گوگول   نیکلای واسیلویچ گوگول Никола́й Васи́льевич Го́голь زادروز ۱ آوریل ۱۸۰۹ بالشیه سوروچینستی، اوکراین درگذشت ۴ مارس ۱۸۵۲ ...