بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

 

 

نام اصلی معصومه دده بالا
نام مستعار هایده
تولد ۲۱ فروردین ۱۳۲۱ تهران، ایران
ملیت ایرانی
مرگ ۳۰ دی ۱۳۶۸ (۴۷ سال) سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی، گلها کلاسیک ایرانی

 

معصومه دده بالا با نام هنری هایده، (۲۱ فروردین ۱۳۲۱ – ۳۰ دی ۱۳۶۸) خواننده ایرانی با صدای کنترآلتو بود که بیست و یک سال در زمینه موسیقی دستگاهی و موسیقی پاپ ایرانی فعالیت داشت.

 

فعالیت حرفه‌ای

هایده در تهران متولد شد. نام اصلی او معصومه دده بالا است. خواهر کوچک‌تر او، مهستی نیز از خوانندگان معروف ایرانی است که حدود سه سال پیش از هایده خوانندگی را آغاز کرد. هایده، آنگونه که خود به کرات در چندین مصاحبه متذکر شده است، تحت تاثیر صدای پر قدرت و شیوه آوازخوانی دلکش، خواننده صاحب سبک و بلند آوازه ان دوران، روی به عالم موسیقی آورد. وی در ۱۳۴۷، فعالیت حرفه‌ای خود را با خواندن ترانه «آزاده» اثر استادش علی تجویدی که بر روی آخرین سروده رهی معیری ساخته شده بود آغاز کرد . اجرای ترانه «آزاده» با ارکستر بزرگ گل‌ها در رادیو تهران آغاز کار هایده بود. وی پس از اجرای چندین اثر دیگر از تجویدی و دیگر آهنگسازان بنام، از جمله همایون خرم در برنامه گل‌ها، از نخستین سال‌های دهه ۱۳۵۰ به خواندن ترانه‌های پاپ علاقه‌مند شد که بیشتر از ساخته‌های فریدون خشنود، جهانبخش پازوکی، محمد حیدری و انوشیروان روحانی بودند.

هایده در شهریور ۱۳۵۷ چندین ماه پیش از پیروزی انقلاب ایران را به مقصد بریتانیا ترک کرد.

هایده از ۱۳۶۱ در لس آنجلس به فعالیت ادامه داد. یکی از نخستین برنامه‌های رسمی او در این شهر، کنسرتی در دانشگاه کالیفرنیا در لوس آنجلس (یو.سی.ال.ای) همراه با گروهی از سازهای ایرانی به سرپرستی منوچهر صادقی بود.

آلبوم‌ها

در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ آثار هایده در ایران به صورت صفحه گرامافون و نوار کاست منتشر شد. بیشتر این آثار و همچنین کارهایی که هایده در دهه ۱۹۸۰ در آمریکا خواند، در دهه ۱۹۹۰ و همچنین ۲۰۰۰ از نو روی سی‌دی منتشر شدند. قرار دادن ترانه‌های او در سی‌دی‌ها اغلب از نظم ویژه‌ای پیروی نمی‌کند.

دو آلبوم پایانی هایده «ای زندگی سلام» و «سوگند» رسماً به شکل آلبوم روی نوار و سی‌دی منتشر شده‌اند.

نام سی‌دی‌های منتشر شدهٔ دیگر از هایده که بیشتر نام یکی از ترانه‌های سی‌دی را بر خود دارند عبارتند از:

  • روزای روشن
  • خراباتی
  • پادشه خوبان
  • خداحافظ
  • شب عشق
  • فریاد
  • گل‌واژه
  • آزاده
  • بزن تار
  • رفتم
  • شانه‌هایت را برای گریه
  • آشنایی
  • بلبلی که خاموش شد
  • ناشنیده‌ها
  • اومدنت محاله
  • دشتستانی
  • بزم نوروز ۱۳۶۴

سه سی‌دی نیز از ترانه‌های هایده همراه با معین، ویگن و مهستی به نام‌های «گل‌های غربت»، «همخونه» و «اوج صدا» منتشر شده‌است.

کنسرت‌ها

هایده به جز برنامه‌های معمول خود در کشورهای گوناگون، در دانشگاه یوسی‌ال‌ای در کالیفرنیا، و در تالارهایی با شهرت جهانی مانند رویال آلبرت هال (به رهبری فرنوش بهزاد) در لندن و موزیک هاله (هامبورگ) کنسرت‌هایی اجرا کرد.

بیشتر ترانه‌های هایده در سال‌های پیش از انقلاب در تلویزیون ملی ایران و پس از انقلاب در تلویزیون جام‌جم در لس آنجلس و بخشی دیگر نیز در تلویزیون ایرانیان  به صورت نماهنگ (موزیک-ویدئو) در آمد.

مرگ

هایده در روز ۲۰ ژانویه ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ دی ماه۱۳۶۸ فردای اجرای کنسرت در باشگاه کازابلانکا در حومه سان فرانسیسکو، بر اثر سکته قلبی درگذشت.

هایده در گورستان وست وود در لوس آنجلس با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد. هما سرشار (روزنامه‌نگار)، ویگن (خواننده) و حسن شهباز (مترجم و سردبیر فصلنامه رهاورد) از جمله سخنرانان در مراسم بودند.

 

مستند

پژمان اکبرزاده فیلم مستندی درباره فعالیت‌های هنری و آثار هایده ساخته که در ژانویه ۲۰۰۹ برای نخستین بار در آمستردام اکران شد.

این مستند یکصد دقیقه‌ای با عنوان «سخن از هایده» دربرگیرنده بررسی فعالیت‌های هایده، گزیده‌ای از اجراهای او در سبک‌های گوناگون و گفتگو با دوستان و همکاران نزدیک اوست. مستند در جشنواره فیلم نور در لوس آنجلس نامزد دریافت جایزه بهترین مستند شد

مستند «سخن از هایده» بیستم ژانویه ۲۰۱۰ در بیستمین سالگرد درگذشت هایده، توسط شبکه ایرانیان هلند منتشر شد و نسخه کوتاه شدهٔ آن نیز از شبکه فارسی تلویزیون صدای آمریکا پخش شد.

 

بیوگرافی شهرام شعرباف + عکس   شهرام شَعرباف ملیت ایرانی سبک‌ها راک سازها گیتار الکتریک نقش‌های مرتبط خواننده نوازنده آهنگساز  ...
بیوگرافی شهاب رمضان + عکس   شهاب رمضان نام اصلی شهاب رمضان تولد ۲۰ اکتبر ۱۹۷۹ ‏ تهران ملیت  ایران سبک‌ها پاپ   شهاب رمضان...
بیوگرافی توپاک شکور؛ پدر رپ جهان نام اصلی: توپاک آمارو شکور نام مستعار: توپاک، پاک، ماکاولی تولد: ۱۶ ژوئن ۱۹۷۱ هارلم شرقی، نیویورک ملیت: آمریکایی مرگ: ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۶ میلا...
بیوگرافی مریم ابراهیم‌ پور   مریم ابراهیم‌ پور تولد ۱۳۴۷ ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی سازها ویلن قیچک وب‌گاه maryamebrahim...
بیوگرافی ناصر عبداللهی + عکس   ناصر عبداللهی نام اصلی ناصر عبداللهی تولد ۱۰ دی ۱۳۴۹ ملیت ایرانی مرگ ۲۹ آذر ۱۳۸۵ (۳۵ سال) سبک‌ها موسیق...
الویس پریسلی چگونه «سلطان راک اند رول» شد؟ نام اصلی: الویس آرون پرسلی تولد: ۸ ژانویهٔ ۱۹۳۵ - توپلوو، میسیسیپی ملیت: آمریکایی مرگ: ۱۶ اوت ۱۹۷۷ میلادی (۴۲ سال) - ممفیس، تنسی سبک‌(ها):...
بیوگرافی فرشید امین + عکس   فرشید امین نام اصلی "'فرشید امین طینت"' نام مستعار "فرشید امین" مرگ ساز. = گیتار و پیانو و ویالن سبک‌ها پا...
بیوگرافی هنگامه اخوان   هنگامه اخوان تولد ۱۳۳۴ فومن ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی سال‌های فعالیت ۱۳۴۴ تا کنون   ...
بیوگرافی نصرالله ناصح پور + عکس   نصرالله ناصح‌ پور زمینهٔ کاری موسیقی سنتی ایرانی زادروز ۱۳۱۹ اردبیل ملیت ایرانی   نصرالله ناصح پور ...
بیوگرافی قاسم رفعتی + عکس   قاسم رفعتی نام اصلی قاسم رفعتی تولد ۱۳۲۴، تهران ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی اصیل ایرانی   قاسم ...
بیوگرافی هاتف خواننده   هاتف نام اصلی علی هاتفی تولد خرداد ۱۳۴۰ جنوب تهران ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ   علی هاتفی با نام ...
بیوگرافی تیلور سویفت   تیلور سویفت نام اصلی تیلور آلیسون سویفت تولد ۱۳ دسامبر ۱۹۸۹ ‏ ملیت ریدینگ، پنسیلوانیا، آمریکا سبک‌(ها) کانتر...
بیوگرافی فرمان فتحعلیان + عکس   فرمان فتحعلیان تولد ۲۹ آذر ماه ۱۳۴۹ 20 دسامبر 1970 ملیت  ایرانی سبک‌ها پاپ سازها گیتار   فرم...
آشنایی با ایرج جنتی عطایی آن چه بر فضای «ترانه» در این برهه از زمان می گذرد و جریان موازی اما ناهمگون است: نخست جریان فاجعه بار انحطاطی است که بر اثر مدیریت غیرمسئولانه و به دس...
بیوگرافی جمشید + عکس   جمشید نام اصلی جمشید خیری مقدم تولد ۲ مهر ۱۳۵۲ ۲۴ اکتبر ۱۹۷۳ ‏ سنندج محل زندگی لس آنجلس ملیت ایرانی پی...