بیوگرافی اقلیدس

بیوگرافی اقلیدس

 

اقلیدس (یونانی:Eukleides) (حدود ۳۶۵ – ۲۷۵ پیش از میلاد)، ریاضیدانی یونانی بود که در قرن سوم پیش از میلاد در شهر اسکندریه می‌زیست. او نویسندهٔ موفق‌ترین کتاب درسی تاریخ، اصول (Elements) است که مدت دو هزار سال شالودهٔ تمام آموزش هندسه در غرب بود.

آمدن به اسکندریه

پس از مرگ اسکندر مقدونی، امپراتوری بین عده‌ای از سران سپاه او تقسیم شد. در این میان فرمانروایی مصر و اسکندریه به دست بطلمیوس افتاد. او برای جذب دانشمندان آن زمان دانشگاهی با عظمت در اسکندریه ساخت و دانشمندان و افراد مستعد را از نقاط دور و نزدیک به آنجا دعوت کرد. برای ریاست بخش ریاضی این دانشگاه از اقلیدس که احتمالاً در آتن می‌زیست، دعوت شد. او در دانشگاه اسکندریه استاد ریاضیات و ظاهراً مؤسس حوزه ریاضیات اسکندریه بود.

اصول اقلیدس

کتاب اصول شامل ۱۳ مقاله و ۴۶۵ قضیه راجع به هندسه، نظریه اعداد و جبر مقدماتی (هندسی) است.

در کتاب اصول، اقلیدس همهٔ دستاوردهای پیشینیان در هندسه را گرد آورده و به شکلی نو نظم بخشیده و از خود نیز چیزهایی به آن افزوده است. این اثر به گونه‌ای بود که جای همه اصول قبلی را گرفت و هیچ اثری از پیش از خود بر جای نگذاشت و آنها را به فراموشی سپرد. شاید هیچ اثری به جز کتب مقدس، در تاریخ آنچنان مورد توجه، مطالعه و ویرایش قرار نگرفته باشد.

هیچ نسخه‌ای از اصول اقلیدس که به زمان خود اقلیدس بازگردد وجود ندارد. تنها نسخه‌های موجود به زمان تئون باز می‌گردد. تئون اسکندرانی ۷۰۰ سال پس از اقلیدس در کتاب اصول بازنگری‌هایی انجام داده بود. این کتاب در قرن هشتم به زبان عربی ترجمه شد و بعدها ترجمه‌های لاتینی از روی ترجمه‌های عربی این کتاب انجام شد. اولین انتشار چاپی کتاب در سال ۱۴۸۲ در ونیز انجام شد و این اولین کتاب ریاضی مهمی بود که به چاپ می‌رسید.

هندسهٔ اقلیدسی بر چند اصل ساده و بدیهی استوار است و تمام قضایای هندسی از آنها نتیجه گرفته می‌شود؛ به گونه‌ای که هر قضیه ثابت‌کنندهٔ قضیهٔ پس از خود باشد. افزون بر هندسهٔ مسطحه، فصل‌هایی از کتاب هم به جبر، نظریهٔ اعداد و هندسهٔ فضایی اختصاص یافته است.

شیوهٔ ابتکاری اقلیدس در تألیف «اصول» بسیار مورد توجه دیگر ریاضیدان‌ها قرار گرفت و پس از کوتاه مدتی، این کتاب به عنوان مرجع اصلی آموزش هندسه پذیرفته شد. اقلیدس یافته‌های پراکندهٔ هندسه‌دانان پیشین را در چارچوبی چنان منطقی گرد آورده بود که تا قرن‌ها بعد کسی نتوانست چیزی بر آن بیفزاید. با اینحال دامنهٔ تأثیر کتاب اصول از محدودهٔ دانش هندسه فراتر می‌رود؛ روش استنتاجی اقلیدس در شکل‌دهی تفکر منطقی در غرب و پیدایش علوم جدید بسیار مؤثر افتاده است. دانشمندان بزرگی چون آیزاک نیوتن، گالیلئو گالیله و نیکلاس کوپرنیک شیوهٔ او را سرمشق پژوهش‌های خود قرار دادند. نیوتن کتاب بزرگ «پرینسیپا» را با پیروی از الگوی «اصول» اقلیدس به نگارش درآورده است.

حاکمیت مطلق نظریات اقلیدس بر علم هندسه تا اواسط قرن نوزدهم دوام داشت. در این زمان گروهی از ریاضیدانان پس از مطالعات بسیار به این نتیجه رسیدند که می‌توان در اصل پنجم اقلیدس (که می‌گوید دو خط موازی هیچگاه یکدیگر را قطع نمی‌کنند) گزاره‌ای دیگر را قرار داد (مثلاً دو خط موازی در یک نقطه یکدیگر را قطع می‌کنند یا در دو نقطه یا در بینهایت نقطه و…)ودر عین حال سازگاری برقرار باشد و بر پایهٔ این یافتهٔ ریاضی انواع هندسه‌های نااقلیدسی را پدید آوردند. ز علیرغم نام‌آوری اقلیدس جزئیات زندگی او معلوم نیست. از یادداشت‌های پروکلوس و پاپوس اسکندرانی دانسته‌ایم که اقلیدس از اعضای فعال کتابخانهٔ بزرگ اسکندریه و احتمالأ درس‌خواندهٔ آکادمی افلاطون بوده است ولی از تاریخ دقیق تولد و مرگ او مطلع نیستیم و حتی نمی‌دانیم در کدامین شهر یا قارهٔ جهان‌زاده شده است. نویسندگان قرون وسطا گاهی او را با اقلیدس مگارایی – فیلسوف سقراطی قرن چهارم پیش از میلاد- اشتباه گرفته‌اند.

اقلیدس عکس قضیه فیثاغورث را مطرح کرده که اگر در یک مثلث مجذور یک ضلع برابر مجموع مجذورهای دو ضلع دیگر باشد، زاویه بین آن دو ضلع، زاویه قائمه است.

 

بیوگرافی امام‌ الحرمین جوینی   دانشمند مسلمان سده چهارم هجری نام: عبدالملک بن عبدالله جوینی زادروز: ۱۸ محرم ۴۱۹ (قمری) ۱۰۲۸ (میلادی) جوین، ربع نیشابور ...
بیوگرافی والتر کرایسلر ، موسس کرایسلر والتر کرایسلر، (به انگلیسی: Walter Chrysler) (زاده ۲ آوریل ۱۸۷۵ - درگذشت ۱۸ اوت ۱۹۴۰) صنعتگر، کارآفرین و مکانیک آمریکایی فعال در صنعت خودروسازی بود....
بیوگرافی اسماعیل جرجانی   حکیم ابوالفضائل سيداسماعيل گرگانی الجرجاني المتطبب نام اصلی الامير السيد الامام زين‌الدين اسماعيل بن الحسن بن محمد بن محمود بن اح...
بیوگرافی ابو الوفا محمد بوزجانی   نام: محمد بوزجانی عنوان: ابوالوفا محمد بن محمد بوزجانی زادروز: ۱۰ ژوئن ۹۴۰ میلادی-۲۸ شعبان ۳۲۸ قمری/بوژگان، حومه شهر تر...
بیوگرافی ابن هیثم   ابن هیثم متولد ۳۵۴ (قمری) بصره مرگ ۴۳۰ (قمری) قاهره رشته فعالیت ریاضی‌دان، فیزیک‌دان، نورشناس دین اسلام ...
بیوگرافی عمادالدین شیرازی   عمادالدین محمود بن مسعود شیرازی پزشک ایرانی اواسط قرن ۱۶ میلادی بود. وی پزشکی را نزد پدرش در شیراز فرا گرفت و خود نیز شاگردان فراوانی ترب...
بیوگرافی ابوزید بلخی ابوزید احمد بن سهل بلخی (در حدود ۳۲۲ هجری قمری) جغرافی‌دان، ریاضی‌دان، از پیروان فرقهٴ امامیه و شاگرد کندی بود. وی نویسنده‌ای بسیارنویس و آگاه به دانش...
بیوگرافی گالیلئو گالیله   گالیلئو گالیله (به ایتالیایی: Galileo Galilei)‏ (۱۵ فوریهٔ ۱۵۶۴ - ۸ ژانویهٔ ۱۶۴۲) دانشمند و مخترع سرشناس ایتالیایی در سده‌های ۱۶ و ۱۷ می...
بیوگرافی ساموئل مورس   ساموئل فاینلی بریس مورس (به انگلیسی: Samuel Finley Breese Morse) (زاده ۲۷ آوریل ۱۷۹۱ - درگذشته ۲ آوریل ۱۸۷۲) نقاش آمریکایی و ابداعگر کد ...
بیوگرافی استیو جابز   استیون پاول جابز (به انگلیسی: Steven Paul Jobs) (زادهٔ ۲۴ فوریهٔ ۱۹۵۵ در سان‌فرانسیسکو — درگذشتهٔ ۵ اکتبر ۲۰۱۱ در پالوآلتو) کارآفرین، مخ...
بیوگرافی حسن فرسام   حسن فرسام کیست؟ آشنایی با حسن فرسام تحقیق درباره حسن فرسام عکس همسر و فرزندان حسن فرسام بیوگرافی کامل حسن فرسام مقاله در مورد حسن فر...
بیوگرافی الکساندر فلمینگ   الکساندر فلمینگ (به انگلیسی: Sir Alexander Fleming) ‏کاشف پنی‌سیلین است. او در سال ۱۹۴۵ موفق به دریافت جایزه نوبل پزشکی شد.   ...
بیوگرافی برزویه پزشک   بُرْزویه، پزشک نامدار و پیشوای پزشکان ایران در عصر خسرو انوشیروان ساسانی، گردآورندهٔ کلیله و دمنه و احتمالاً مترجم پنجه تنتره از سانسکریت به...
بیوگرافی یوهانس کپلر   یوهانس کپلر (به آلمانی: Johannes Kepler) (زادهٔ ۲۷ دسامبر ۱۵۷۱ در شهر وایل‌دراشتات(Weil der Stadt) - درگذشت ۱۵ نوامبر ۱۶۳۰ در رگنزبورگ(R...
بیوگرافی اسماعیل جباری زندگی نامه اسماعیل جباری دانشگاه اسماعیل جباری اسماعیل جباری اسماعیل جباری چند سالشه؟ عکس اسماعیل جباری تحقیق در مورد اسماعیل جباری اسماعیل جباری...