بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

 

 

نام اصلی معصومه دده بالا
نام مستعار هایده
تولد ۲۱ فروردین ۱۳۲۱ تهران، ایران
ملیت ایرانی
مرگ ۳۰ دی ۱۳۶۸ (۴۷ سال) سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی، گلها کلاسیک ایرانی

 

معصومه دده بالا با نام هنری هایده، (۲۱ فروردین ۱۳۲۱ – ۳۰ دی ۱۳۶۸) خواننده ایرانی با صدای کنترآلتو بود که بیست و یک سال در زمینه موسیقی دستگاهی و موسیقی پاپ ایرانی فعالیت داشت.

 

فعالیت حرفه‌ای

هایده در تهران متولد شد. نام اصلی او معصومه دده بالا است. خواهر کوچک‌تر او، مهستی نیز از خوانندگان معروف ایرانی است که حدود سه سال پیش از هایده خوانندگی را آغاز کرد. هایده، آنگونه که خود به کرات در چندین مصاحبه متذکر شده است، تحت تاثیر صدای پر قدرت و شیوه آوازخوانی دلکش، خواننده صاحب سبک و بلند آوازه ان دوران، روی به عالم موسیقی آورد. وی در ۱۳۴۷، فعالیت حرفه‌ای خود را با خواندن ترانه «آزاده» اثر استادش علی تجویدی که بر روی آخرین سروده رهی معیری ساخته شده بود آغاز کرد . اجرای ترانه «آزاده» با ارکستر بزرگ گل‌ها در رادیو تهران آغاز کار هایده بود. وی پس از اجرای چندین اثر دیگر از تجویدی و دیگر آهنگسازان بنام، از جمله همایون خرم در برنامه گل‌ها، از نخستین سال‌های دهه ۱۳۵۰ به خواندن ترانه‌های پاپ علاقه‌مند شد که بیشتر از ساخته‌های فریدون خشنود، جهانبخش پازوکی، محمد حیدری و انوشیروان روحانی بودند.

هایده در شهریور ۱۳۵۷ چندین ماه پیش از پیروزی انقلاب ایران را به مقصد بریتانیا ترک کرد.

هایده از ۱۳۶۱ در لس آنجلس به فعالیت ادامه داد. یکی از نخستین برنامه‌های رسمی او در این شهر، کنسرتی در دانشگاه کالیفرنیا در لوس آنجلس (یو.سی.ال.ای) همراه با گروهی از سازهای ایرانی به سرپرستی منوچهر صادقی بود.

آلبوم‌ها

در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ آثار هایده در ایران به صورت صفحه گرامافون و نوار کاست منتشر شد. بیشتر این آثار و همچنین کارهایی که هایده در دهه ۱۹۸۰ در آمریکا خواند، در دهه ۱۹۹۰ و همچنین ۲۰۰۰ از نو روی سی‌دی منتشر شدند. قرار دادن ترانه‌های او در سی‌دی‌ها اغلب از نظم ویژه‌ای پیروی نمی‌کند.

دو آلبوم پایانی هایده «ای زندگی سلام» و «سوگند» رسماً به شکل آلبوم روی نوار و سی‌دی منتشر شده‌اند.

نام سی‌دی‌های منتشر شدهٔ دیگر از هایده که بیشتر نام یکی از ترانه‌های سی‌دی را بر خود دارند عبارتند از:

  • روزای روشن
  • خراباتی
  • پادشه خوبان
  • خداحافظ
  • شب عشق
  • فریاد
  • گل‌واژه
  • آزاده
  • بزن تار
  • رفتم
  • شانه‌هایت را برای گریه
  • آشنایی
  • بلبلی که خاموش شد
  • ناشنیده‌ها
  • اومدنت محاله
  • دشتستانی
  • بزم نوروز ۱۳۶۴

سه سی‌دی نیز از ترانه‌های هایده همراه با معین، ویگن و مهستی به نام‌های «گل‌های غربت»، «همخونه» و «اوج صدا» منتشر شده‌است.

کنسرت‌ها

هایده به جز برنامه‌های معمول خود در کشورهای گوناگون، در دانشگاه یوسی‌ال‌ای در کالیفرنیا، و در تالارهایی با شهرت جهانی مانند رویال آلبرت هال (به رهبری فرنوش بهزاد) در لندن و موزیک هاله (هامبورگ) کنسرت‌هایی اجرا کرد.

بیشتر ترانه‌های هایده در سال‌های پیش از انقلاب در تلویزیون ملی ایران و پس از انقلاب در تلویزیون جام‌جم در لس آنجلس و بخشی دیگر نیز در تلویزیون ایرانیان  به صورت نماهنگ (موزیک-ویدئو) در آمد.

مرگ

هایده در روز ۲۰ ژانویه ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ دی ماه۱۳۶۸ فردای اجرای کنسرت در باشگاه کازابلانکا در حومه سان فرانسیسکو، بر اثر سکته قلبی درگذشت.

هایده در گورستان وست وود در لوس آنجلس با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد. هما سرشار (روزنامه‌نگار)، ویگن (خواننده) و حسن شهباز (مترجم و سردبیر فصلنامه رهاورد) از جمله سخنرانان در مراسم بودند.

 

مستند

پژمان اکبرزاده فیلم مستندی درباره فعالیت‌های هنری و آثار هایده ساخته که در ژانویه ۲۰۰۹ برای نخستین بار در آمستردام اکران شد.

این مستند یکصد دقیقه‌ای با عنوان «سخن از هایده» دربرگیرنده بررسی فعالیت‌های هایده، گزیده‌ای از اجراهای او در سبک‌های گوناگون و گفتگو با دوستان و همکاران نزدیک اوست. مستند در جشنواره فیلم نور در لوس آنجلس نامزد دریافت جایزه بهترین مستند شد

مستند «سخن از هایده» بیستم ژانویه ۲۰۱۰ در بیستمین سالگرد درگذشت هایده، توسط شبکه ایرانیان هلند منتشر شد و نسخه کوتاه شدهٔ آن نیز از شبکه فارسی تلویزیون صدای آمریکا پخش شد.

 

بیوگرافی مرضیه فریقی مرضیه فریقی و همسرش ناصر رزازی     نام اصلی مرضیه فریقی تولد ۱۹۵۸ مریوان از توابع کردستان ایران ملیت کرد ایرانی ...
بیوگرافی شهپر امیر ابراهیمی   نام اصلی شهپر امیر ابراهیمی نام مستعار کتایون ملیت ایرانی مرگ ۱۲ دی ۱۳۸۶ (۷۰ سال) ۲ ژانویه ۲۰۰۸ مالمو، سوئد ...
بیوگرافی ستار + عکس     ستار نام مستعار ستار تولد ۲۸ آبان ۱۳۲۸ شهباز تهران ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ ایرانی و موسیقی س...
بیوگرافی سوگند سهیلی ( خواننده رپ )   نام اصلی سوگند سهیلی نام مستعار سوگند تولد ۱۳ اوت ۱۹۸۷ ۲۲ مرداد ۱۳۶۶ اصفهان، ایران ملیت  ایران سبک‌ها رپ ف...
بیوگرافی معصومه عزیزی بروجردی ( مهوش )   نام اصلی معصومه عزیزی بروجردی نام مستعار مَهوَش تولد زمستان ۱۲۹۹ خورشیدی بروجرد، لرستان ملیت ایرانی مرگ ۲۶ ...
بیوگرافی شهرام شعرباف + عکس   شهرام شَعرباف ملیت ایرانی سبک‌ها راک سازها گیتار الکتریک نقش‌های مرتبط خواننده نوازنده آهنگساز  ...
بیوگرافی حسن شجاعی + عکس   حسن شجاعی نام اصلی سید حسن شجاعی تولد دوم فروردین ۱۳۲۰ ملیت ایران مرگ دهم خرداد ۱۳۸۸ سبک‌ها موسیقی مرد...
بیوگرافی حسین رضا اسدی + عکس   حسین رضا اسدی تولد ۱ اردیبهشت ۱۳۶۰ دلفان، استان لرستان ملیت ایران سبک‌ها موسیقی اصیل ایرانی   حسین ...
بیوگرافی شهرام کاشانی + عکس   شهرام کاشانی نام اصلی شهرام کاشانی نام مستعار شهرام کی تولد ۱۶ تیر ۱۳۵۳ ۷ ژوئیهٔ ۱۹۷۴  رم ایتالیا سبک‌ها م...
بیوگرافی تارکان   تارکان تِوِت‌اوغلو (به ترکی: Tarkan Tevetoğlu) (تولد ۱۷ اکتبر ۱۹۷۲ آلتزی، آلمان) مشهور به تارکان از اهالی ترک‌تبار آلمان و یکی از مطرح‌ت...
بیوگرافی مازیار + عکس   مازیار نام اصلی عبدالرضا کیانی‌ نژاد نام مستعار مازیار تولد ۱ تیر، ۱۳۳۱ بابل ملیت  ایرانی مرگ ۱۶ فرورد...
بیوگرافی رضا پیشرو + عکس   رضا پیشرو نام اصلی محمدرضا ناصری آزاد نام مستعار پیشرو تولد بهمن ۱۳۶۴ تهران، ایران ملیت  ایران سبک‌ها ...
بیوگرافی نجمه تجدد   نجمه تجدد تولد ۱۳۳۰ سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی سازها سه تار   نجمه تجدد (۱۳۳۰ تهران) از خوانندگان زن ایر...
بیوگرافی آرش + عکس   آرش نام اصلی آرش لباف تولد ۳ اردیبهشت ۱۳۵۶ تهران ملیت ایرانی (همچنین شهروند  سوئد) سبک‌ها پاپ و هیپ هاپ ...
بیوگرافی گیتی پاشایی   گیتی پاشایی تهرانی زادروز ‎۲۳ خرداد ۱۳۱۹ ۱۳ ژوئن ۱۹۴۰ تهران درگذشت ‎۱۷ اردیبهشت ۱۳۷۴ (۵۴ سال) ۷ مه ۱۹۹۵ تهران علت...