بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

 

 

نام اصلی معصومه دده بالا
نام مستعار هایده
تولد ۲۱ فروردین ۱۳۲۱ تهران، ایران
ملیت ایرانی
مرگ ۳۰ دی ۱۳۶۸ (۴۷ سال) سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی، گلها کلاسیک ایرانی

 

معصومه دده بالا با نام هنری هایده، (۲۱ فروردین ۱۳۲۱ – ۳۰ دی ۱۳۶۸) خواننده ایرانی با صدای کنترآلتو بود که بیست و یک سال در زمینه موسیقی دستگاهی و موسیقی پاپ ایرانی فعالیت داشت.

 

فعالیت حرفه‌ای

هایده در تهران متولد شد. نام اصلی او معصومه دده بالا است. خواهر کوچک‌تر او، مهستی نیز از خوانندگان معروف ایرانی است که حدود سه سال پیش از هایده خوانندگی را آغاز کرد. هایده، آنگونه که خود به کرات در چندین مصاحبه متذکر شده است، تحت تاثیر صدای پر قدرت و شیوه آوازخوانی دلکش، خواننده صاحب سبک و بلند آوازه ان دوران، روی به عالم موسیقی آورد. وی در ۱۳۴۷، فعالیت حرفه‌ای خود را با خواندن ترانه «آزاده» اثر استادش علی تجویدی که بر روی آخرین سروده رهی معیری ساخته شده بود آغاز کرد . اجرای ترانه «آزاده» با ارکستر بزرگ گل‌ها در رادیو تهران آغاز کار هایده بود. وی پس از اجرای چندین اثر دیگر از تجویدی و دیگر آهنگسازان بنام، از جمله همایون خرم در برنامه گل‌ها، از نخستین سال‌های دهه ۱۳۵۰ به خواندن ترانه‌های پاپ علاقه‌مند شد که بیشتر از ساخته‌های فریدون خشنود، جهانبخش پازوکی، محمد حیدری و انوشیروان روحانی بودند.

هایده در شهریور ۱۳۵۷ چندین ماه پیش از پیروزی انقلاب ایران را به مقصد بریتانیا ترک کرد.

هایده از ۱۳۶۱ در لس آنجلس به فعالیت ادامه داد. یکی از نخستین برنامه‌های رسمی او در این شهر، کنسرتی در دانشگاه کالیفرنیا در لوس آنجلس (یو.سی.ال.ای) همراه با گروهی از سازهای ایرانی به سرپرستی منوچهر صادقی بود.

آلبوم‌ها

در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ آثار هایده در ایران به صورت صفحه گرامافون و نوار کاست منتشر شد. بیشتر این آثار و همچنین کارهایی که هایده در دهه ۱۹۸۰ در آمریکا خواند، در دهه ۱۹۹۰ و همچنین ۲۰۰۰ از نو روی سی‌دی منتشر شدند. قرار دادن ترانه‌های او در سی‌دی‌ها اغلب از نظم ویژه‌ای پیروی نمی‌کند.

دو آلبوم پایانی هایده «ای زندگی سلام» و «سوگند» رسماً به شکل آلبوم روی نوار و سی‌دی منتشر شده‌اند.

نام سی‌دی‌های منتشر شدهٔ دیگر از هایده که بیشتر نام یکی از ترانه‌های سی‌دی را بر خود دارند عبارتند از:

  • روزای روشن
  • خراباتی
  • پادشه خوبان
  • خداحافظ
  • شب عشق
  • فریاد
  • گل‌واژه
  • آزاده
  • بزن تار
  • رفتم
  • شانه‌هایت را برای گریه
  • آشنایی
  • بلبلی که خاموش شد
  • ناشنیده‌ها
  • اومدنت محاله
  • دشتستانی
  • بزم نوروز ۱۳۶۴

سه سی‌دی نیز از ترانه‌های هایده همراه با معین، ویگن و مهستی به نام‌های «گل‌های غربت»، «همخونه» و «اوج صدا» منتشر شده‌است.

کنسرت‌ها

هایده به جز برنامه‌های معمول خود در کشورهای گوناگون، در دانشگاه یوسی‌ال‌ای در کالیفرنیا، و در تالارهایی با شهرت جهانی مانند رویال آلبرت هال (به رهبری فرنوش بهزاد) در لندن و موزیک هاله (هامبورگ) کنسرت‌هایی اجرا کرد.

بیشتر ترانه‌های هایده در سال‌های پیش از انقلاب در تلویزیون ملی ایران و پس از انقلاب در تلویزیون جام‌جم در لس آنجلس و بخشی دیگر نیز در تلویزیون ایرانیان  به صورت نماهنگ (موزیک-ویدئو) در آمد.

مرگ

هایده در روز ۲۰ ژانویه ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ دی ماه۱۳۶۸ فردای اجرای کنسرت در باشگاه کازابلانکا در حومه سان فرانسیسکو، بر اثر سکته قلبی درگذشت.

هایده در گورستان وست وود در لوس آنجلس با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد. هما سرشار (روزنامه‌نگار)، ویگن (خواننده) و حسن شهباز (مترجم و سردبیر فصلنامه رهاورد) از جمله سخنرانان در مراسم بودند.

 

مستند

پژمان اکبرزاده فیلم مستندی درباره فعالیت‌های هنری و آثار هایده ساخته که در ژانویه ۲۰۰۹ برای نخستین بار در آمستردام اکران شد.

این مستند یکصد دقیقه‌ای با عنوان «سخن از هایده» دربرگیرنده بررسی فعالیت‌های هایده، گزیده‌ای از اجراهای او در سبک‌های گوناگون و گفتگو با دوستان و همکاران نزدیک اوست. مستند در جشنواره فیلم نور در لوس آنجلس نامزد دریافت جایزه بهترین مستند شد

مستند «سخن از هایده» بیستم ژانویه ۲۰۱۰ در بیستمین سالگرد درگذشت هایده، توسط شبکه ایرانیان هلند منتشر شد و نسخه کوتاه شدهٔ آن نیز از شبکه فارسی تلویزیون صدای آمریکا پخش شد.

 

بیوگرافی جهان + عکس     جهان قشقایی ارژنگی نام اصلی غلام‌عباس قشقایی نام مستعار جهان تولد 1 مرداد ۱۳۳۳ جهرم ملیت  ایران ...
بیوگرافی شهرام شب‌ پره + عکس   شهرام شب‌ پره نام اصلی شهرام شب‌ پره تولد ۱۶ اسفند ۱۳۲۶ ۶ مارس ۱۹۴۸ ‏ تهران ملیت  ایران سبک‌ها پاپ ریتم ...
بیوگرافی مازیار + عکس   مازیار نام اصلی عبدالرضا کیانی‌ نژاد نام مستعار مازیار تولد ۱ تیر، ۱۳۳۱ بابل ملیت  ایرانی مرگ ۱۶ فرورد...
بیوگرافی افشین + عکس   افشین نام اصلی افشین جعفری نام مستعار افشین تولد ۱۶ اردیبهشت ۱۳۵۷ ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی ...
بیوگرافی شهاب تیام + عکس     شهاب تیام نام اصلی شهاب تیام تولد ۱۴ بهمن ۱۳۵۹ ۳ فوریهٔ ۱۹۸۱ ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی ...
بیوگرافی نجمه تجدد   نجمه تجدد تولد ۱۳۳۰ سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی سازها سه تار   نجمه تجدد (۱۳۳۰ تهران) از خوانندگان زن ایر...
بیوگرافی نصرالله ناصح پور + عکس   نصرالله ناصح‌ پور زمینهٔ کاری موسیقی سنتی ایرانی زادروز ۱۳۱۹ اردبیل ملیت ایرانی   نصرالله ناصح پور ...
بیوگرافی جواد یساری   جواد یساری تولد ۲۳ اسفند ۱۳۲۵ تهران ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی مردمی   جواد یساری ( زاده ۲۳ اسفند ۱۳...
بیوگرافی ولی حجازی   ولی نام اصلی ولی حجازی تولد ۸ خرداد ۱۳۵۷ ۲۹ مهٔ ۱۹۷۸ ‏کابل،  افغانستان ملیت افغان سبک‌ها پاپ   ...
بیوگرافی پروین زهرایی منفرد ( پروین )   پروین نام اصلی پروین زهرایی منفرد نام مستعار پروین تولد ۱۳۱۷خورشیدی ملیت  ایرانی سبک‌ها موسیقی کلاسیک ...
بیوگرافی سیروان خسروی + عکس   سیروان خسروی نام اصلی سیروان خسروی تولد ۴ مرداد ۱۳۶۱ ۲۶ ژوئیهٔ ۱۹۸۲ ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ، راک، الکترونیک ...
بیوگرافی فرهاد مهراد + عکس   فرهاد نام اصلی فرهاد مهراد تولد ۲۹ دی ۱۳۲۲ تهران، ایران ملیت ایران مرگ ۹ شهریور ۱۳۸۱ پاریس، فرانسه سبک...
بیوگرافی مامک خادم   مامک خادم تولد تهران ملیت  ایرانی سبک‌ها موسیقی تلفیقی   مامک خادم نوازنده و موسیقیدان ایرانی است. ...
بیوگرافی نعمت‌ الله آغاسی + عکس   نعمت‌ الله آغاسی نام اصلی نعمت‌ الله آزموده نام مستعار نعمت نفتی تولد ۲۹ تیر ۱۳۱۸ دزفول ملیت ایرانی مر...
بیوگرافی ربابه مرادوا   نام اصلی ربابه اشراقی(خلیل قزی) تولد ۲۱ مارس ۱۹۳۰ عالی قاپوی اردبیل ایران ملیت ایرانی‌تبار آذربایجانی سبک‌ها اپرا ف...