بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

 

 

نام اصلی معصومه دده بالا
نام مستعار هایده
تولد ۲۱ فروردین ۱۳۲۱ تهران، ایران
ملیت ایرانی
مرگ ۳۰ دی ۱۳۶۸ (۴۷ سال) سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی، گلها کلاسیک ایرانی

 

معصومه دده بالا با نام هنری هایده، (۲۱ فروردین ۱۳۲۱ – ۳۰ دی ۱۳۶۸) خواننده ایرانی با صدای کنترآلتو بود که بیست و یک سال در زمینه موسیقی دستگاهی و موسیقی پاپ ایرانی فعالیت داشت.

 

فعالیت حرفه‌ای

هایده در تهران متولد شد. نام اصلی او معصومه دده بالا است. خواهر کوچک‌تر او، مهستی نیز از خوانندگان معروف ایرانی است که حدود سه سال پیش از هایده خوانندگی را آغاز کرد. هایده، آنگونه که خود به کرات در چندین مصاحبه متذکر شده است، تحت تاثیر صدای پر قدرت و شیوه آوازخوانی دلکش، خواننده صاحب سبک و بلند آوازه ان دوران، روی به عالم موسیقی آورد. وی در ۱۳۴۷، فعالیت حرفه‌ای خود را با خواندن ترانه «آزاده» اثر استادش علی تجویدی که بر روی آخرین سروده رهی معیری ساخته شده بود آغاز کرد . اجرای ترانه «آزاده» با ارکستر بزرگ گل‌ها در رادیو تهران آغاز کار هایده بود. وی پس از اجرای چندین اثر دیگر از تجویدی و دیگر آهنگسازان بنام، از جمله همایون خرم در برنامه گل‌ها، از نخستین سال‌های دهه ۱۳۵۰ به خواندن ترانه‌های پاپ علاقه‌مند شد که بیشتر از ساخته‌های فریدون خشنود، جهانبخش پازوکی، محمد حیدری و انوشیروان روحانی بودند.

هایده در شهریور ۱۳۵۷ چندین ماه پیش از پیروزی انقلاب ایران را به مقصد بریتانیا ترک کرد.

هایده از ۱۳۶۱ در لس آنجلس به فعالیت ادامه داد. یکی از نخستین برنامه‌های رسمی او در این شهر، کنسرتی در دانشگاه کالیفرنیا در لوس آنجلس (یو.سی.ال.ای) همراه با گروهی از سازهای ایرانی به سرپرستی منوچهر صادقی بود.

آلبوم‌ها

در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ آثار هایده در ایران به صورت صفحه گرامافون و نوار کاست منتشر شد. بیشتر این آثار و همچنین کارهایی که هایده در دهه ۱۹۸۰ در آمریکا خواند، در دهه ۱۹۹۰ و همچنین ۲۰۰۰ از نو روی سی‌دی منتشر شدند. قرار دادن ترانه‌های او در سی‌دی‌ها اغلب از نظم ویژه‌ای پیروی نمی‌کند.

دو آلبوم پایانی هایده «ای زندگی سلام» و «سوگند» رسماً به شکل آلبوم روی نوار و سی‌دی منتشر شده‌اند.

نام سی‌دی‌های منتشر شدهٔ دیگر از هایده که بیشتر نام یکی از ترانه‌های سی‌دی را بر خود دارند عبارتند از:

  • روزای روشن
  • خراباتی
  • پادشه خوبان
  • خداحافظ
  • شب عشق
  • فریاد
  • گل‌واژه
  • آزاده
  • بزن تار
  • رفتم
  • شانه‌هایت را برای گریه
  • آشنایی
  • بلبلی که خاموش شد
  • ناشنیده‌ها
  • اومدنت محاله
  • دشتستانی
  • بزم نوروز ۱۳۶۴

سه سی‌دی نیز از ترانه‌های هایده همراه با معین، ویگن و مهستی به نام‌های «گل‌های غربت»، «همخونه» و «اوج صدا» منتشر شده‌است.

کنسرت‌ها

هایده به جز برنامه‌های معمول خود در کشورهای گوناگون، در دانشگاه یوسی‌ال‌ای در کالیفرنیا، و در تالارهایی با شهرت جهانی مانند رویال آلبرت هال (به رهبری فرنوش بهزاد) در لندن و موزیک هاله (هامبورگ) کنسرت‌هایی اجرا کرد.

بیشتر ترانه‌های هایده در سال‌های پیش از انقلاب در تلویزیون ملی ایران و پس از انقلاب در تلویزیون جام‌جم در لس آنجلس و بخشی دیگر نیز در تلویزیون ایرانیان  به صورت نماهنگ (موزیک-ویدئو) در آمد.

مرگ

هایده در روز ۲۰ ژانویه ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ دی ماه۱۳۶۸ فردای اجرای کنسرت در باشگاه کازابلانکا در حومه سان فرانسیسکو، بر اثر سکته قلبی درگذشت.

هایده در گورستان وست وود در لوس آنجلس با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد. هما سرشار (روزنامه‌نگار)، ویگن (خواننده) و حسن شهباز (مترجم و سردبیر فصلنامه رهاورد) از جمله سخنرانان در مراسم بودند.

 

مستند

پژمان اکبرزاده فیلم مستندی درباره فعالیت‌های هنری و آثار هایده ساخته که در ژانویه ۲۰۰۹ برای نخستین بار در آمستردام اکران شد.

این مستند یکصد دقیقه‌ای با عنوان «سخن از هایده» دربرگیرنده بررسی فعالیت‌های هایده، گزیده‌ای از اجراهای او در سبک‌های گوناگون و گفتگو با دوستان و همکاران نزدیک اوست. مستند در جشنواره فیلم نور در لوس آنجلس نامزد دریافت جایزه بهترین مستند شد

مستند «سخن از هایده» بیستم ژانویه ۲۰۱۰ در بیستمین سالگرد درگذشت هایده، توسط شبکه ایرانیان هلند منتشر شد و نسخه کوتاه شدهٔ آن نیز از شبکه فارسی تلویزیون صدای آمریکا پخش شد.

 

بیوگرافی احمد ابراهیمی + عکس   احمد ابراهیمی تولد ۱۳۰۵ اورامانات کردستان ملیت ایرانی مرگ تیر ۱۳۹۲ (۸۷ سال) بیمارستان فرمانیه تهران   ...
بیوگرافی مازیار + عکس   مازیار نام اصلی عبدالرضا کیانی‌ نژاد نام مستعار مازیار تولد ۱ تیر، ۱۳۳۱ بابل ملیت  ایرانی مرگ ۱۶ فرورد...
بیوگرافی شمسی عصار ( شوشا )     نام اصلی شمسی عصار نام مستعار شوشا تولد ۲ دی ۱۳۱۴ تهران ملیت ایرانی مرگ ۲ فروردین ۱۳۸۷ (۷۲ سال) ل...
بیوگرافی مریم حیدرزاده   مریم حیدرزاده زمینهٔ کاری ادبیات ٬ هنر زادروز ۲۹ آبان ۱۳۵۶ تهران ملیت ایرانی محل زندگی تهران پیشه شاعر...
بیوگرافی ایرج مهدیان + عکس   ایرج مهدیان نام اصلی ایرج مهدیایسن تولد ۱۳۲۵ سبزوار ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی سال‌های فعالیت ...
بیوگرافی حسن شجاعی + عکس   حسن شجاعی نام اصلی سید حسن شجاعی تولد دوم فروردین ۱۳۲۰ ملیت ایران مرگ دهم خرداد ۱۳۸۸ سبک‌ها موسیقی مرد...
بیوگرافی عهدیه بدیعی   نام اصلی عهدیه بدیعی نام مستعار عهدیه تولد ۱۳۲۹ تهران سپتامبر ۱۹۵۰ ملیت ایرانی سبک‌ها ترانه‌های فیلم فارس...
بیوگرافی سلمان محمدی + عکس   سلمان محمدی تولد ۲۶ مرداد۱۳۵۳ ملیت  ایران سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی ، موسیقی جهانی سازها سه تار الکتریک ، تا...
بیوگرافی بهرام سیر بهرام سیر به سال ۱۳۰۴ در شهر رشت متولد شد. در چهار سالگی همراه پدر و مادرش به تهران نقل مکان کرد. پدرش کارمند دولت بود بنا به دستور دولت و ماموریت ادا...
بیوگرافی رحیم شهریاری + عکس   رحیم شهریاری آقباش نام اصلی رحیم شهریاری تولد ۱۳۴۹ محله شنب غازان تبریز ملیت ایرانی سازها آکاردئون &...
بیوگرافی تورج کشتکار + عکس   توجی کشتکار نام اصلی تورج کشتکار نام مستعار توجی تولد ۲۶ مارس ۱۹۸۷  شیراز، ایران ملیت  نروژ سبک‌ها پاپ...
بیوگرافی جو جوناس   نام اصلی ژوزف آدام جوناس نام مستعار دی جی دنجر تولد ۱۵ اوت ۱۹۸۹ ‏ کازا گرانده، آریزونا، ایالات متحده ملیت  ویکاف،...
بیوگرافی قاسم جبلی + عکس   قاسم جبلی نام اصلی قاسم جبلی تولد ۱۳۰۵ محله حیاط شاهی تهران ملیت ایرانی مرگ ۳ اسفند ۱۳۹۱ (٨۶ سال) تهران ...
بیوگرافی پروین نمازی   پروین نمازی خواننده کُرد زبان اهل ایران است. زندگی‌نامه و فعالیت‌هنری پروین نمازی خواننده کرد با هنرمندان مطرحی از جمله علی‌اکبر مرادی آ...
بیوگرافی ایمان سیاهپوشان + عکس   ایمان سیاهپوشان نام اصلی ایمان سیاهپوشان تولد ۱۱ خرداد ۱۳۵۶ آبادان ملیت  ایران سبک‌ها بندری سازها نی‌ا...