آشنایی با ایرج جنتی عطایی

آن چه بر فضای «ترانه» در این برهه از زمان می گذرد و جریان موازی اما ناهمگون است: نخست جریان فاجعه بار انحطاطی است که بر اثر مدیریت غیرمسئولانه و به دست تنی چند از سیاستگزاران کم استعداد و پرهیاهو شکل گرفته و ترانه را به سمت و سویی از پیش تعیین شده و در جهت رسیدن به اهداف خاص رانده و می راند.

آن چه بر فضای «ترانه» در این برهه از زمان می گذرد و جریان موازی اما ناهمگون است: نخست جریان فاجعه بار انحطاطی است که بر اثر مدیریت غیرمسئولانه و به دست تنی چند از سیاستگزاران کم استعداد و پرهیاهو شکل گرفته و ترانه را به سمت و سویی از پیش تعیین شده و در جهت رسیدن به اهداف خاص رانده  و می راند و دیگر جریان آرام و کم دامنه اما امیدوارکننده و سالمی است که به کوشش و همت چند ترانه سرای بااستعداد جاری است.

 

کسانی که هم بر ادبیات گذشته و معاصر اشراف دارند و هم روح تازگی و طراوت و نشانه هایی از زندگی انسان امروز را با همه دغدغه های، دلواپسی ها و تلخی یا شیرینی رخدادها را در ترانه خود منعکس می سازند و با زبان پویا و زنده ای که از تپش خون انسان معاصر سرشار است، سخن می گویند و گاه گاه می توان آن را در فضای امروز شنید و حس کرد.

«ترانه» از روزگاران دور تا امروز فراز و نشیب هایی را تجربه کرده ولی همواره با زندگی مردم چه خواص جامعه و چه عامه آمیخته بوده و به همین دلیل به عنوان شناسنامه هر عصر و هر دوران قابل توجه و شایسته مطالعه و تعمق بوده و هست.

 

بعد از دوران قاجار و در روزگاری که تب و تاب جامعه برای ورود به عصر مشروطه اوج گرفته بود، ترانه نقش موثر و کارسازی در برانگیختن مردم، دادن آگاهی به آنان و تبلور امیدها ایفاد کرد و شاعرانی چون عارف قزوینی، میرزاده عشقی و ملک الشعرای بهار در این زمینه آثار موفقی عرضه کردند.

 

آشنایی با  ایرج جنتی عطایی

از دوران پهلوی اول تا حدود پایان دهه ۲۰ در قلمرو ترانه سرایی بیشتر شاهد همان حال و هوایی هستیم که قبل از آن بر فضای ترانه حاکم بود و مضامین و واژه ها حالت تکراری ملال آور گرفته بود، اما از حدود اواخر دهه ۲۰ و به ویژه از شروع دهه ۳۰، ترانه رنگ و بویی دیگر گرفت و در کنار حضور ترانه های کم ارزش و تکراری، نوعی از ترانه شکل گرفت که طعم و عطر و دنیایی متفاوت را ترسیم می کرد.

موفق ترین چهره و بااستعدادترین ترانه سرایی که در ژانر «ترانه» طرحی نو افکند و نقشی تازه برآورد، پرویز وکیلی بود که طراوت و تازگی ترانه های او پس از حدود شش دهه هنوز حس می شود و هنوز هم رنگ ابداع و لطف ترکیبات و محتوای زنده و پویای ترانه های او شنونده را به حیرتی لذت آور فرو می برد.

 

راه تازه ای که وکیلی و بعد از او نوذر پرنگ در ترانه گشودند، الگوی شاعران جوان و بااستعدادی شد که پا به جاده ترانه سرایی گذاشتند و هرکدام با خلق آثار ارزنده و تازه ای در این زمینه بر غنای کار افزودند و ترانه سرایی، به همت چند تن از چهره های شعر و ادب معاصر راهی روشن در پیش گرفت. ایرج جنتی عطایی یکی از این چهره هاست که از نیمه اول دهه ۴۰ همگام با من و شهیار قنبری و چند سال دیرتر اردلان سرفراز دفتر تازه ای از ترانه گشودند.

 

آشنایی با  ایرج جنتی عطایی

من با ایرج جنتی عطایی در دانشکده هنرهای دراماتیک آشنا شدم. او قبل از من وارد دانشکده شده بود و آشنایی ما به دوستی دامنه داری پیوست و امروز اگرچه سال هاست به دلیل فاصله جغرافیایی از هم دوریم، اما پیوند ما از طریق شعر و ترانه ها ادامه دارد. من قبل از سال ۱۳۴۸ یکی دو ترانه شنیدنی و خاطره انگیز از جنتی شینده بودم که نام او را در ذهن من به عنوان ترانه سرایی نوآور حک کرده بود.

 

از سال ۴۸ به بعد که من هم به جاده ترانه سرایی قدم گذاشتم و کوشیدم تا فضای کهنه و تکرای حاکم بر ترانه با هوای تازه تر عوض شده و روح زندگی در آن دمیده شود و ترانه هم تصویرگر زندگی و چهره انسان این عصر گردد، بیش از گذشته با جنتی حشر و نشر پیدا کردم. در حقیقت می توان آثار و ترانه های باارزش جنتی را یکی از اضلاع مربعی تصور کرد که سه ضلع دیگر آن در آن روزگار و هنوز به عنوان آغازگران راه تازه در خلق ترانه عبارت بودند از: شهیار قنبری، اردلان سرفراز و من!

ترانه های جنتی نه تنها از تکراری بودن، کلیشه ای بودن و از روی دست دیگران نوشتن به دور است، بلکه در عین تازگی و نوی، می تواند الگوی مناسبی برای شاعران و ترانه سرایان جوانی باشد که می خواهند در این راه طبع آزمایی کنند و راه ترانه سرایی را بپیمایند. ازویژگی های کار جنتی در زمینه ترانه می توان به محتوای نو، هماهنگی محتوا با ملودی، ترکیبات تازه و تصاویر ابداعی اشاره کرد و در عین حال پرهیز ار آوردن تعابیر سطحی و اصطلاحات غیرادیبانه که به فخامت و زبان فاخر ادب فارسی لطمه می زند، شرطی است که او خود را به آن پایبند می داند.

 

آشنایی با  ایرج جنتی عطایی

جتنی در عین حال که ترانه سرای موفقی است، شاعری توانا هم هست، اگرچه برای توفیق در کار ترانه سرایی مضامین و سرمایه های معنوی و عاطفی خود را بیشتر در زمینه «ترانه» خرج کرده و از این دیدگاه شعر خود را از بالندگی و شکوفایی بیشتر بازداشته است. او آثاری در زمینه ترانه به وجود آورده که هم خاطره انگیزند و هم پر از شور و نشاط زندگی و از همه مهم تر مُهر جاودانگی بر پیشانی پاره ای از آن ها خورده است.

اخبار فرهنگی – کتاب هفته خبر / برترین ها

بیوگرافی داود آزاد + عکس   داود آزاد نام اصلی داود آزاد تولد ۱۳۴۲، ارومیه ملیت  ایران سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی سازها تار، سه‌تار...
بیوگرافی فریدون فروغی + عکس   فریدون فروغی نام اصلی فریدون فروغی تولد ۹ بهمن ۱۳۲۹ محله سلسبیل، تهران ملیت ایرانی مرگ ۱۳ مهر ۱۳۸۰(۵۰ سال) م...
بیوگرافی و عکس های امراه خواننده ترکیه ای   بیوگرافی امراه خواننده ترکیه ای + تصاویر نام اصلی: امراه اردوغان ایپک زادهٔ: ۱ ژانویهٔ ۱۹۷۱ ملّیت : ترکیه حوزه فعالیت: بازیگری، خوانن...
بیوگرافی درویش مصطفی جاویدان + عکس   سید مصطفی موسوی مشهور به درویش مصطفی جاویدان درهفت آبان ۱۳۲۵ در کرمانشاه متولد شد. وی با خواندن ترانه‌های مذهبی و ملی معروف شد. ...
بیوگرافی شهرام شکوهی + عکس   شهرام شکوهی نام اصلی شهرام شکوهی ملیت ایرانی اصالت طرقرود نطنز سبک‌ها سنتی تلفیقی، پاپ، فلامینکو سازها گیتار...
بیوگرافی عزت روحبخش ( عزت )   عزت نام اصلی عزت روحبخش نام مستعار روحبخش تولد ۱۲۸۷ خورشیدی آشتیان ملیت  ایرانی مرگ ۱۳۶۸ خورشیدی ...
بیوگرافی امل سایین   امل ساین تهیه کننده، بازیگر و خواننده مشهور تُرک در ۲۰ نوامبر ۱۹۴۵ در سیواس ترکیه بدنیا آمد. زندگی امل سایین در سال ۱۹۴۵ در شهر سیوا...
بیوگرافی یسنا خوشفکر   یسنا خوشفکر ملیت  ایران سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی موسیقی مقام ایرانی ناشرین انتشارات زاگرس (کانادا) شرکت هَزار...
بیوگرافی جواد بدیع زاده + عکس     جواد بدیع زاده نام اصلی سید جواد بدیع زاده تولد ۱۲۸۱ تهران ملیت ایرانی مرگ ۱۰ دی ۱۳۵۸ تهران س...
بیوگرافی مهسا وحدت   نام اصلی مهسا وحدت نام مستعار مهسا تولد ۱۳۵۲ تهران، استان تهران ملیت ایران سبک‌ها موسیقی اصیل ایرانی س...
بیوگرافی علی عبدالمالکی + عکس   علی عبدالمالکی نام اصلی علی عبدالمالکی تولد ۲۶ مرداد 1367 ۱۷ اوت ۱۹۸۴ ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی ...
بیوگرافی بهرام نورایی + عکس   بهرام نورایی نام اصلی بهرام نورایی نام مستعار بهرام تولد ۵ اردیبهشت ۱۳۶۷ تهران ملیت  ایران سبک‌ها رپ ف...
بیوگرافی استاد محمدرضا لطفی + تصاویر مراسم تشییع محمدرضا لطفی، هنرمند فقید موسیقی ایران صبح امروز 14 اردیبهشت ماه با حضور حسین فریدون، نماینده ویژه رئیس جمهور، علی جنتی، وزیر فرهنگ ...
بیوگرافی سامی بیگی + عکس   سامی بیگی نام اصلی سامان اسحاق بیگی نام مستعار سامی بیگی تولد ۱۳۶۱ آذر ۳ (31 سال) ملیت  ایران سبک‌ها پ...
بیوگرافی گونل خواننده   گونل در باکو پایتخت آذربایجان در تاریخ ۲۵/۱۰/۱۹۸۵ به دنیا آمد . گونل در یک خانواده ۵ نفری چشم به جهان گشود پدرش یکی از معروف ترین موسیقی...

بیوگرافی کامل ایرج جنتی عطایی

 

بیوگرافی کامل ایرج جنتی عطایی

 

ایرج جنتی عطایی
نام اصلی ایرج جنتی عطایی
تولد ۱۹ دی ۱۳۲۵ مشهد
ملیت  ایرانی

 

ایرج جنتی عطایی شاعر، ترانه‌سرا و نمایشنامه‌نویس مشهور ایرانی است.

زندگی نامه

در ۱۹ دیماه ۱۳۲۵ در شهر مشهد زاده شد. همکاری وی با بابک بیات آهنگساز و داریوش اقبالی خواننده، منجر به خلق ترانه‌هایی مهم با درون‌مایه‌های سیاسی، اجتماعی، و عاشقانه شد که در تاریخ موسیقی پاپ ایرانی به دوران طلایی مشهور است.

او هم اکنون در کشور بریتانیا و شهر واتفورد اقامت دارد.

 

نمایشنامه

تعدادی از نمایشنامه‌های او عبارتند از:

  • پرومته در اوین
  • رستمی دیگر اسفندیاری دیگر
  • پروانه‌ای در مشت
  • یک رؤیای خصوصی (۱۳۹۲)

ترانه شناسی

ترانه‌هایی که ترانه‌سرای آن‌ها جنتی عطایی بوده است
خواننده نام ترانه آهنگساز
فریدون فرخزاد نه شرقی غمگین فریدون فرخزاد
فریدون فرخزاد هم پیمان پرویز اتابکی
داریوش گل بارون زده سیاوش قمیشی
داریوش بن‌بست بابک بیات
داریوش طلایه دار بابک بیات
داریوش علی کنکوری بابک بیات
داریوش رسول رستاخیز بابک بیات
داریوش خونه بابک بیات
داریوش / ستار شهر غم بابک بیات
داریوش فریاد زیر آب بابک بیات
داریوش جنگل بابک بیات
داریوش چی بگم بابک بیات
داریوش پسرم بابک بیات
داریوش هم غصه بابک بیات
داریوش یاور همیشه مومن فرید زلاند
داریوش برادر جان واروژان
داریوش همرنج واروژان
داریوش عشق من عاشقم باش واروژان
داریوش وطن خوزه فلیسیانو
داریوش سرگردان منوچهر چشم آذر
داریوش جنگل جاری عارف قزوینی
داریوش خانه سرخ داوود بهبودی
داریوش با من از ایران بگو داوود بهبودی
داریوش فاجعه داریوش
داریوش چکاوک فرید زلاند
داریوش روزنه فرید زلاند
داریوش آواز پری‌ها فرید زلاند
داریوش با شما آیندگانم بابک بیات
داریوش صدایم کن عباس خوشدل
داریوش عشق بی حاصل پرویز مقصدی
داریوش شب خون منوچهر طاهرزاده
داریوش جشن دلتنگی آندرانیک
داریوش پرسه آندرانیک
داریوش خاک خسته بابک افشار
داریوش مار در محراب پرویز مقصدی
داریوش مرا به خانه‌ام ببر ارمیک
داریوش پرنده مهاجر صابر راستین
داریوش گل بیتا صادق نوجوکی
داریوش شب شکن فرید زولاند
داریوش مرگ شب پرویز مقصدی
داریوش ساعت شوم بابک سعیدی
داریوش دلتنگم بابک سعیدی
داریوش معجزهٔ خاموش بابک سعیدی
گوگوش در امتداد شب بابک بیات
گوگوش گل هزار پر بابک بیات
گوگوش کتیبه بابک بیات
گوگوش معجزه گر بابک بیات
گوگوش ریشه بابک بیات
گوگوش بوی سفر بابک بیات
گوگوش یه نفر یه روز میاد بابک بیات
گوگوش/ شهریار هیچکی مثل تو نبود بابک بیات
گوگوش پل واروژان
گوگوش باور کن واروژان
گوگوش وقتشه واروژان
گوگوش همسفر واروژان
گوگوش شب شیشه‌ای واروژان
گوگوش خوابم یا بیدارم واروژان
گوگوش ماه پیشونی واروژان
گوگوش قصه وفا پرویز مقصدی
گوگوش می خوام اروم بگیرم پرویز مقصدی
گوگوش بی قرار پرویز مقصدی
گوگوش گریه کن ای قلب من پرویز مقصدی
گوگوش دل تنگم بناله پرویز مقصدی
گوگوش بیا که آرزوم همینه پرویز مقصدی
گیتی پاشایی دیوار جدائی پرویز مقصدی
منوچهر سخائی لالائی پرویز مقصدی
منوچهر سخائی بذار امشب بخوابم پرویز مقصدی
سیمین غانم مرد من بابک بیات
عارف دیشب خواب تو را دیدم پرویز مقصدی
عارف ای رسیده از راه سیاوش قمیشی
عارف نور و آینه و صدا سیاوش قمیشی
عارف پرنده بابک بیات
عارف بترس از من فرید زلاند
عارف برگشته مژگان پرویز مقصدی
عارف ای خدا فرید زلاند
عارف / قمیشی قصه گل وتگرگ سیاوش قمیشی
عارف مردم همیشه مردم سیاوش قمیشی
گیتی پاشایی دیوار جدائی پرویز مقصدی
ستار مرثیه بابک بیات
ستار شب و دیوار بابک بیات
ستار خانه به دوش بابک بیات
ابی تپش بابک بیات
ابی خورجین بابک بیات
ابی خاتون بابک بیات
ابی سبد بابک بیات
ابی مولای سبز پوش بابک بیات
ابی تو کی هستی بابک بیات
ابی سایه بابک بیات
ابی خاکستری بابک بیات
ابی باورکن واروژان
ابی کندو واروژان
ابی پوست شیر واروژان
ابی چیزی بگو سیاوش قمیشی
ابی درخت سیاوش قمیشی
ابی شب نیلوفری سیاوش قمیشی
ابی سیاه پوشا سیاوش قمیشی
ابی تحمل کن سیاوش قمیشی
ابی تندیس سیاوش قمیشی
ابی اخر قصه سیاوش قمیشی
ابی شب گریه سیاوش قمیشی
ابی ستاره‌های سربی سیاوش قمیشی
ابی رازقی فرید زلاند
ابی خانه و خاطره فرید زلاند
ابی گریه نکن فرید زلاند
ابی بوسه بر ماه فرید زلاند
ابی صدام کردی شوبرت آواکیان
ابی وقتی تو نیستی شوبرت آواکیان
ابی بگو آره بگو نه شوبرت آواکیان
ابی پروانه‌ای در مشت شوبرت آواکیان
لیلا فروهر قصه تو قصه من سیاوش قمیشی
مهرداد آسمانی شبیه هیچکس مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی بین دو گریه مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی ریتم وسوسه مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی نمی‌بخشم مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی به ساعتت نگاه نکن مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی ضد نور مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی ترانه‌هامو پس بده! مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی فستیوال گل مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی ماه‌بانو مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی تمام ما مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی مالیخولیا مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی آتیش‌بازی مهرداد آسمانی
سیاوش قمیشی کاش از اول ۱ سیاوش قمیشی
سیاوش قمیشی کاش از اول ۲ سیاوش قمیشی
سیاوش قمیشی مسافر سیاوش قمیشی
مانی رهنما دیدار بابک بیات
نلی عروسک شکسته پرویز اتابکی
ویگن گل سرخ پرویز مقصدی
ویگن غروب آشنایی پرویز مقصدی
شکیلا گوهر نه صدف بابک افشار
شکیلا آخرین کوکب بابک افشار
رامش گاهی به یاد من باش فرید زلاند
رامش زیبای در زنجیر فرید زلاند
رامش باران غزل فرید زلاند
رامش بلم رانان پرویز مقصدی
رامش دیگه بسه دل من پرویز مقصدی
رامش بی تو من کسی ندارم پرویز مقصدی
رامش بی تو دلم تنگه پرویز مقصدی
مرتضی گریه نکن داوود اردلان
منوچهر سخایی لالائی پرویز مقصدی
منوچهر سخایی بذار امشب بخوابم پرویز مقصدی
بیژن مرتضوی آواز خاموش فرید زلاند
فرهاد مهراد تو فکر یک سقفم فرهاد مهراد
شهره یخ باد فرید زلاند
بیژن مرتضوی گم فرید زلاند
راستین نه دیگه من فرید زلاند

 

این ترانه سرودهٔ ایرج جنتی‌عطایی است که در فیلم «فریاد زیر آب» با صدای داریوش اقبالی خوانده شده است.

 

ضیافتهای عاشق را، خوشا بخشش، خوشا ایثار خوشا پیدا شدن در عشق، برای گم شدن در یار
چه دریایی میان ماست، خوشا دیدار ما در خواب چه امیدی به این ساحل، خوشا فریاد زیر آب
خوشا عشق و خوشا خون جگر خوردن خوشا مردن، خوشا از عاشقی مردن
اگر خوابم اگر بیدار، اگر مستم اگر هوشیار مرا یارای بودن نیست، تو یاری کن مرا ای یار
تو ای خاتون خواب من، من تن خسته را دریاب مرا همخانه کن تا صبح، نوازش کن مرا تا خواب
همیشه خوابتو دیدن، دلیل بودن من بود چراغ راه بیداری، اگر بود از تو روشن بود
نه از دور و نه از نزدیک، تو از خواب آمدی ای عشق خوشا خودسوزی عاشق، مرا آتش زدی ای عشق
بیوگرافی محسن زهتاب + عکس   محسن زهتاب زمینه فعالیت تئاتر، سینما و تلویزیون تولد ۱ فروردین ۱۳۱۴ تهران ملیت ایرانی پیشه بازیگر سال‌ه...
بیوگرافی رحیم روشنیان رحیم روشنیان زمینه فعالیت سینما تولد ۱۲۹۸ خورشیدی بندر انزلی مرگ ۳۰ مرداد ۱۳۵۴ تهران مدفن گورستان بهشت زهرا، قطعه ۱۰، رد...
بیوگرافی کامل عنصری بلخی ابوالقاسم حسن بن احمد عنصری بلخی شاعر پارسی‌گوی، نام‌آور به عنصری بلخی در سال ۳۵۰ هجری قمری در بلخ زاده شد. امیر نصر برادر سلطان محمود غزنوی، وی را به...
بیوگرافی کامل فتوحی مروزی   اثیرالدین (شرف‌الحکما) فتوحی مروزی، شاعر ایرانی نیمهٔ دوم سدهٔ ششم هجری است. با ادیب صابر دوستی و مراوده داشت. با انوری نیز معاصر بود و با ا...
بیوگرافی کامل محمد آزرم   محمد آزرم زادروز ۱۳۴۹ تهران ملیت ایرانی پیشه شاعر، منتقد ادبی   محمد آزرم (۱۳۴۹-) شاعر، منتقد ادبی ...
بیوگرافی کامل ابوالفتح بستی ابوالفتح علی بن محمد بستی از شاعران سده چهارم هجری قمری است.زادگاه او را شهر بست سیستان می‌دانند.او به زبان عربی تسلط کامل داشت.از نتایج طبع او، دو دی...
بیوگرافی کامل دقیقی طوسی   دقیقی طوسی زادروز ۳۲۰ خورشیدی ۳۳۰ هجری قمری توس، بلخ، بخارا، سمرقند، مرو، خراسان درگذشت میان سال‌های ۳۵۶ خورشیدی تا ۳۵۹ خور...
بیوگرافی کامل فرخی یزدی   میرزا محمد فرخی یزدی زمینهٔ کاری شاعر، روزنامه‌نگار، نماینده مجلس زادروز ۱۲۶۸ ایران، یزد پدر و مادر محمدابرا...
بیوگرافی کامل سهراب سپهری   سهراب سپهری زمینهٔ کاری شعر نو زادروز ۱۵ مهر ۱۳۰۷ ۷ اکتبر ۱۹۲۸ کاشان، ایران مرگ ۱ اردیبهشت ۱۳۵۹ (۵۱ سال) ...
بیوگرافی غلامعلی روانبخش + عکس غلامعلی روانبخش زادروز ۱۳۱۴ خورشیدی قوچان درگذشت ۱۳۵۷ تهران ملیت  ایرانی پیشه خواننده و بازیگر غلامعلی ...
بیوگرافی کامل شهید بلخی   ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی، معروف به شهید بلخی (درگذشت ۳۲۵ هجری قمری) شاعر و متکلم و حکیم پایان سده سوم و چهارم هجری است. او بنا به...
بیوگرافی کامل تارا آغداشلو   تارا آغداشلو زادروز ۱۵ دی ۱۳۶۶ ۵ ژانویهٔ ۱۹۸۸ ‏ تهران، ایران ملیت ایرانی-کانادایی از دانشگاه لندن فرزندان آ...
بیوگرافی کامل احمد بیک گرجی احمد بیک گرجی متخلص به اختر از شعرای فارسی سرای گرجی ایران در دوره‌های زندیه و قاجاریه است. زندگی احمد بیک فرزند فرامرز بیک در شیراز رشد و نمو...
بیوگرافی کامل ابوالفتح سگزی ابوالفتح سگزی یا ابوالفتح سیستانی، از شاعران و ملوک برجسته سیستان در سده یازدهم هجری قمری است. علاوه بر حکومت داری، در سرودن شعر تبحر داشت. گرچه در سی...
بیوگرافی یوهان ولفگانگ فون گوته   یوهان ولفگانگ فون گوته نام اصلی یوهان ولفگانگ گوته زادروز ۲۸ اوت ۱۷۴۹ فرانکفورت، آلمان مرگ ۲۲ مارس ۱۸۳۲ میلادی (۸...