آشنایی با مسجد جامع اصفهان

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

 

 

مسجد جامع اصفهان
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور  ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت i v vi
شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۹۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسعی را به ابعاد ۱۷۰ در ۱۴۰ متر در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمتهای مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستانها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود (دهباشی،۱۳۰:۱۳۸۳) .

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

مسجد جامع اصفهان منعکس کننده هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.

تاریخچه

کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به هزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و بازسازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

سنگاب‌های مسجد جامع

در مسجد جامع اصفهان چهار سنگاب قراردارند.

۱- سنگاب ایوان درویش: در ایوان شمالی مسجد جامع که ایوان درویش نام دارد، سنگابی از جنس سنگ پارسی قرار گرفته‌است. این سنگاب ابتدا در مجاورت مقبره علامه مجلسی قرار داشته و بعد به محلّ کنونی منتقل شده‌است. قطر دهانه سنگاب ۱۱۵ سانتیمتر است، ولی نیمی از آن به علّت شکستگی از بین رفته‌است. کتیبه بدنه این سنگاب به زبان‌های فارسی و عربی و به خطّ ثلث است. آن چه از متن کتیبه بجا مانده به شرح زیر است:

… و صل علی زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر و الکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی…

کرد وقف شاه مظلومان حسین ابن علی هرکه نوشد آب گوید لعن بر ابن زیاد
شد تمام این جام در عهد شه ایران صفی ……

لبه این سنگاب دارای پنج جامگاه بوده‌است که شکستگی نیمی از سنگاب باعث شده که تنها دوتا از آنها باقی‌بمانند. نقشهای بدنه این سنگاب هم در اثر فرسایش تا حدودی از بین رفته‌اند.

۲- سنگاب ایوان صاحب: ایوان جنوبی مسجد جامع، ایوان صاحب نام دارد و سنگابی ساده در رو به روی آن قرار گرفته‌است. این سنگاب در میان حوضچه‌ای از سنگ چهارگوش قرار گرفته و روی لبه آن پنج جامگاه طرّاحی شده‌است. سطح خارجی سنگاب در بالا شامل کتیبه صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خطّ ثلث و نقش‌های کنگره‌دار کوچک، و در قسمت پایین سنگاب، نقش‌های کنگره‌دار بزرگ است. همچنین بر روی بدنه سنگاب، کتیبه‌ای به این مضمون نقش بسته‌است:

وقف شرعی نمود توفیق… استاد امین ولد اسمعیل… فی ۱۱۰۲

۳ و ۴ – دو سنگاب کوچک دیگر هم در مسجد جامع اصفهان وجود دارند که یکی در کنار حوض میان حیاط مسجد، و دیگری در برابر ایوان استاد (ایوان غربی) قرار گرفته‌اند.

خواندنی

آرتور پوپ (باستان شناس) می‌نویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجّه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می‌توان به شاهکار فنا ناپذیر و خلّاقهٔ ایرانی‌ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقهٔ خود را به اصفهان و ایران، روزافزون دیدم. به همین جهت می‌خواهم، بعد از این که دیده برهم نهادم، جسدم را را در این خاک مقدّس دفن کنند.»

محراب‌ها

مسجد جامع اصفهان از مساجدی است که محراب‌های متعددی دارد. بلندآوازه ترین محراب آن در ضلع شمالی ایوان غربی آن، در شبستانی که بوسیله اولجایتو ساخته شد قرار دارد. این محراب نمونه نفیسی از تزئین گچبری است با گل و بته و شکل‌های هندسی. هشت محراب دیگر در این مسجد وجود دارند که تدریجا ساخته شده است (پیرنیا، ۱۳۸۳)

ثبت در میراث جهانی

این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

 

عکس جشن تولد بهداد سلیمی در مطب دکتر نورورزی جشن تولد بهداد سلیمی در مطب دکتر نورورزی. در کنار مهدی رحمتی، جلال حسینی، ایمان مبعلی، وحید شمسایی و سایر عزیزان ورزشکار. ...
سریال آپارتمان آپارتمان نام یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی اصغر هاشمی است که طی سال‌های ۱۳۷۲–۱۳۷۱ تولید و از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش گردید. ای...
قد و وزن بچه دو ساله، یازده کیلو نرماله؟ سوالسلام وقت بخیر، ببخشید دختر من الان دو سال و چهار ماهش هست.وزن و قد زمان تولدش ۲۷۰۰ و ۴۷ سانتیمتر بود.الان قدو وزنش ۸۷ و ۱۱ کیلو ۴۰۰ گرم هستش،...
خون دماغ در بارداری، خطرناکه؟ خون‌دماغ شدن معمولاً عارضه‌ای شایع در دوران بارداری است. بارداری می‌تواند منجر به انبساط رگ‌های خونی در بینی شود و این افزایش جریان خون در عروق ظ...
علت بچه دار نشدن، مشکل کجاست؟ سوال:با سلام من 4 سال ازدواج کردم 1 سال برای بچه دار شدن اقدام کردم 2 بار حامله شدم بار اول قلب جنین تشکیل نشده بود قرص سقط استفاده کردم و سقط شد...
اسیدفولیک در بارداری چه می کند؟ اسید فولیک برای باروری در هردو مردان و زنان لازم می باشد. اسید فولیک کیفیت اسپرم را افزایش داده و خطر نازایی را در زنان کاهش می دهد.اسید فولیک برای در...
با بیماری پارکینسون آشنا شوید پارکینسون پارکینسون چیست پارکینسون طب سنتی پارکینسون+علائم پارکینسون و تغذیه پارکینسون و ورزش پارکینسونیسم چیست پارکینسون-زالو درمانی پارکینسون و توه...
کاکوتی در بارداری، بخوریم یا نه؟ گیاه کاکوتی از گیاهان دارویی پر خاصیت بوده و در طب سنتی از آن استفاده های زیادی شده است، این گیاه در ضد عفونی کردن مجاری تنفسی و تقویت معده بسیار...
تشخیص بیماری جنین، چگونه؟ آمنیوسنتز، یک نوع آزمایش قبل از تولد برای جنین می باشد که این امکان را به پزشک می دهد تا اطلاعات مفیدی را راجع به وضعیت جنین و سلامت او، از طریق بررسی...
طعم خوشِ لحظه ها با کیک آلبالو مجله آشپزی مثبت: در این مطلب طرز تهیه کیک آلبالو که کیک فوق العاده خوشمزه ای برای همه لحظات است را به شما آموزش می دهیم. امیدواریم لذت ببرید. ...
سرماخوردگی در نوزادان، پنج درمان ساده در این فصل معمولا تعداد سرماخوردگی‌ها افزایش پیدا می‌کند. این نوع سرماخوردگی معمولا در کودکان بیشتر دیده می‌شود. زمانی که دمای هوا افت می‌کند باید...
عکس نوشته باید بیایی ⋆ در عکس نوشته باید بیایی گالری از تصاویر عاشقانه برای شما عزیزان قرار داده ایم که همراه با متن و … عکس نوشته باید بیایی بگذار سر به سینه ی من تا بگو...
مدل تخت و کمد نوزاد نوزادان بیشتر از هرجایی وقت خود را در تختخواب می‌گذرانند، دقیقا به همین دلیل ساده راحتی و ایمنی تخت ضروری و مهم است. از آنجا که نوزادان تا زمانی ...
درمان های مختلف با مصرف شکلات ما اما با شکلات کلی خاطره داریم؛ شکلات‌هایی که در کودکی جایزه می‌گرفتیم به بهانه مشق خوش خط، سوره و سرودی که از بر کرده بودیم، یا صرفا فتح باب آشن...
عکس جدید اس ام اس مدل زناشویی،فال آرایش و زیبایی دکوراسیون ' ); w.anetworkParams = ad; d.write( ' گروه های پرخطر در معرض ...