آشنایی با مسجد جامع اصفهان

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

 

 

مسجد جامع اصفهان
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور  ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت i v vi
شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۹۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسعی را به ابعاد ۱۷۰ در ۱۴۰ متر در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمتهای مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستانها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود (دهباشی،۱۳۰:۱۳۸۳) .

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

مسجد جامع اصفهان منعکس کننده هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.

تاریخچه

کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به هزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و بازسازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

سنگاب‌های مسجد جامع

در مسجد جامع اصفهان چهار سنگاب قراردارند.

۱- سنگاب ایوان درویش: در ایوان شمالی مسجد جامع که ایوان درویش نام دارد، سنگابی از جنس سنگ پارسی قرار گرفته‌است. این سنگاب ابتدا در مجاورت مقبره علامه مجلسی قرار داشته و بعد به محلّ کنونی منتقل شده‌است. قطر دهانه سنگاب ۱۱۵ سانتیمتر است، ولی نیمی از آن به علّت شکستگی از بین رفته‌است. کتیبه بدنه این سنگاب به زبان‌های فارسی و عربی و به خطّ ثلث است. آن چه از متن کتیبه بجا مانده به شرح زیر است:

… و صل علی زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر و الکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی…

کرد وقف شاه مظلومان حسین ابن علی هرکه نوشد آب گوید لعن بر ابن زیاد
شد تمام این جام در عهد شه ایران صفی ……

لبه این سنگاب دارای پنج جامگاه بوده‌است که شکستگی نیمی از سنگاب باعث شده که تنها دوتا از آنها باقی‌بمانند. نقشهای بدنه این سنگاب هم در اثر فرسایش تا حدودی از بین رفته‌اند.

۲- سنگاب ایوان صاحب: ایوان جنوبی مسجد جامع، ایوان صاحب نام دارد و سنگابی ساده در رو به روی آن قرار گرفته‌است. این سنگاب در میان حوضچه‌ای از سنگ چهارگوش قرار گرفته و روی لبه آن پنج جامگاه طرّاحی شده‌است. سطح خارجی سنگاب در بالا شامل کتیبه صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خطّ ثلث و نقش‌های کنگره‌دار کوچک، و در قسمت پایین سنگاب، نقش‌های کنگره‌دار بزرگ است. همچنین بر روی بدنه سنگاب، کتیبه‌ای به این مضمون نقش بسته‌است:

وقف شرعی نمود توفیق… استاد امین ولد اسمعیل… فی ۱۱۰۲

۳ و ۴ – دو سنگاب کوچک دیگر هم در مسجد جامع اصفهان وجود دارند که یکی در کنار حوض میان حیاط مسجد، و دیگری در برابر ایوان استاد (ایوان غربی) قرار گرفته‌اند.

خواندنی

آرتور پوپ (باستان شناس) می‌نویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجّه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می‌توان به شاهکار فنا ناپذیر و خلّاقهٔ ایرانی‌ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقهٔ خود را به اصفهان و ایران، روزافزون دیدم. به همین جهت می‌خواهم، بعد از این که دیده برهم نهادم، جسدم را را در این خاک مقدّس دفن کنند.»

محراب‌ها

مسجد جامع اصفهان از مساجدی است که محراب‌های متعددی دارد. بلندآوازه ترین محراب آن در ضلع شمالی ایوان غربی آن، در شبستانی که بوسیله اولجایتو ساخته شد قرار دارد. این محراب نمونه نفیسی از تزئین گچبری است با گل و بته و شکل‌های هندسی. هشت محراب دیگر در این مسجد وجود دارند که تدریجا ساخته شده است (پیرنیا، ۱۳۸۳)

ثبت در میراث جهانی

این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

 

فواید غذا خوردن روی زمین در اغلب کشورهای مشرق زمین، مردم نشستن و غذا خوردن روی زمین را ترجیح می دهند.نشستن روی زمین و غذا خوردن برای افرادی که منع پزشکی ندارند، فواید جا...
تغذیه سالم کودک، تقویت کدام مهارت؟ مطالعه جدیدی بیان می‌کند که تغذیه سالم می‌تواند فایده غیرمنتظره‌ای برای کودکان داشته باشد. تغذیه سالم می‌تواند باعث شود تا آنها در خواندن بهتر با...
اضافه وزن قبل از بارداری، پیامدها BMI به عنوان یک ابزار غربالگری برای مشخص کردن این است که یک فرد اضافه وزن داشته و یا چاق است و یا این که وزن سالم و متناسب با قد خود دارد. اگر BM...
گالری جدیدترین مدل رنگ رژ لب سال ۲۰۱۷ گالری جدیدترین مدل رنگ رژ لب سال ۲۰۱۷ – ۹۶ زنانه و دخترانه جدیدترین و شیک ترین  رنگ رژ لب سال ۲۰۱۷ – ۹۶ زنانه و دخترانه انواع مجموعه مدل...
هفته سی و سوم بارداری، آنچه اتفاق می افتد فرزند شما در هفته سی و سوم بارداری درحال ورود به "دوره‌ی نهایی" تکامل خود است. بیایید در مورد تغییرات فرزندتان در این مرحله بیشتر بدانیم. علاوه ب...
بعد از سقط جنین چه کارهایی باید کرد؟ علائم و نشانه‌های سقط جنین به مرور و با پیشرفت فرایند سقط بیشتر می‌شود. در این حالت، لکه‌بینی تبدیل به خونریزی شدید می‌شود و گرفتگی‌های عضلانی، ق...
سرویس حوله بچه می‌توانید کلی حوله برای کودک‌تان تهیه کنید،‌ اما واقعا کدامش مناسب فرزندتان است؟ یک حوله گرم و نرم بعد از یک حمام عالی حسابی به کودکتان می‌چسبد. ...
متداول ترین اشتباهات در شستشوی صورت اشتباهات در شستشوی صورت ؛ قبل از خرید هرگونه ماده پاک‌کننده و شستشو دهنده صورت، مطمئن شوید که نوع آن را درست انتخاب کرده‌اید. جنس پوستتان...
افزایش شانس باروری، تاثیر رژیم غذایی کارشناسان در جدیدترین پژوهش های خود دریافتند افرادی که رژیم غذایی گیاهخواری دارند از افرادی که رژیم غذایی عادی دارند جذابیت بیشتری برای همسر و نا...
تغذیه نوزاد تا ۶ ماهگی، اصول و فنون آموزش دقیق روش شیردهی مخصوصا برای مادرانی که صاحب اولین فرزند شده اند مهم است. روش نادرست هم باعث ترک خوردگی نوک سینه میشود و هم نوزاد به اندازه ...
وسایل ضروری نوزاد، قبل از تولد بخرید! مراقبت از نوزاد بعد از تولد با مطمئن شدن از سلامت او آغاز می شود. این به معنا است که قبل از اینکه نوزاد به خانه بیاید باید آماده باشید. لیست وسای...
فواید خوردن شلغم در بارداری، می دانید؟ شلغم نوعی محصول کشاورزی است که ریشه آن مورد استفاده قرار می گیرد. در واقع، شلغم بخشی از خانواده کلم ها محسوب می شود. این گیاه با نام "Neep" در بخ...
توزیع شیر مدارس در پرواز تهران تو پرواز تهران-اصفهان شير توزیع کردن بین مسافرا، روش نوشته ويژه مدارس! تو پرواز تهران-اصفهان شير توزیع کردن بین مسافرا، روش نوشته ويژه مدارس! حالا ...
دانستنی های مهم در مورد وزوز گوش این نوع وزوز ذهنی نام دارد. وزوز به صورت صداهای مختلفی تجربه می‌شود، مثل صدای سوت، باد، همهمه و …. این صداها ممکن است دائمی یا منقطع باشند. وزوز بیم...
نحوه درست کردن دلمه خیار در این آموزش قصد داریم نحوه درست کردن دلمه خیار به همراه نکات و مواد لازم برای تهیه دلمه خیار را به شما آموزش دهیم. امیدوارم این دلمه خوش...