بیوگرافی طغرل افشار

 

زمینهٔ کاری نویسنده و منتقد سینما
زادروز ۱۵ فروردین ۱۳۱۲ تهران
پدر و مادر جلال افشار، بهجت اسفندیاری
مرگ ۲۸ مرداد ۱۳۳۵ بابلسر
ملیت ایرانی
بنیانگذار جشنواره فیلم در ایران
کتاب‌ها نامه‌های فراموش‌نشدنی
مدرک تحصیلی دانشجوی حقوق

 

طغرل افشار (۱۵ فروردین ۱۳۱۲ تهران – ۲۸ مرداد ۱۳۳۵ بابلسر) از نخستین پیشگامان نقد سینمایی در ایران و بانی برگزاری اولین جشنواره فیلم در ایران بوده است. او از معدود منتقدان آن دوره بود که درک و تصور درستی از مقوله سینما داشت. نقدهای او در آن زمان چیزی فراتر از نوشتن درباره داستان فیلم‌ها و دادن اطلاعات درباره هنرپیشه‌هاست.

زندگی‌نامه

طغرل افشار در ۱۵ فروردین ۱۳۱۲ در تهران به دنیا آمد. او فرزند دکتر جلال افشار گیاه‌پزشک و پژوهشگر و استاد دانشکده کشاورزی و بهجت‌الزمان (ثریا) اسفندیاری خواهر نیما یوشیج بود و پس از جدایی پدر و مادرش تا زمان مرگ با مادر زندگی می‌کرد.
افشار از ۱۳۲۷ به صورت جسته و گریخته به نوشتن درباره سینما و نقد فیلم پرداخت. در همان زمان به نوشتن گزارش و نوشته‌های ورزشی برای مطبوعات نیز می‌پرداخت. قلم صریح و نقدهای جانانه او علیه ابتذال در سینما او را به نخستین منتقد جدی سینما در ایران تبدیل کرد. وی کار نقد فیلم را به طور مستمر از شماره ششم مجله دوهفته‌نامه پیک سینما در ۱۸ آبان ۱۳۳۱ آغاز کرد و در فرودین ۱۳۳۳ نخستین جنگ سینمایی را با نام در کمان رنگین سینما منتشر نمود. افشار یکی از پایه‌گذاران جشنواره فیلم در ایران بود.
طغرل افشار در ۲۸ مرداد ۱۳۳۵ در سن بیست و سه سالگی حین شنا در دریای بابلسر غرق شد. او زمان مرگ به تحصیل در رشته حقوق در دانشگاه اشتغال داشت. روی سنگ قبرش نوشته شده‌است: “در اینجا طغرل افشار اولین منتقد سینما در ایران روان آرام و نجیبش را به خاک کشیده است.” افشار تا زمان مرگش مرتباً به نوشتن می‌پرداخت.

اولین جشنواره سینمایی

بنا بر روایت مستندات موجود، اولین بار این طغرل افشار بود که در سال ۱۳۲۹، زمانی که مدت کوتاهی از فعالیت مطبوعاتی‌اش می‌گذشت، جشنواره کوچکی در سینما کریستال خیابان لاله‌زار نو در تهران برپا کرد که طی سه سال بعد، دو دوره دیگر این جشنواره نیز برگزار شد. پیش از آن تاریخ تنها چند هفته فیلم از یک کشور خاص در ایران ترتیب یافته‌بود. در روزهای ۵ و ۶ تیر ۱۳۳۳ همزمان با انتشار مجله پیک سینما چهارمین جشنواره فیلم به تلاش او برگزار شد و در آن فیلم‌هایی از ۹ کشور به همراه سخنرانی هوشنگ کاووسی و خود افشار به نمایش درآمد.
این برای سینمای نوپای آن زمان که تولیداتش ابتدایی و اندک و آثاری تجربی با تکیه بر آزمون و خطا در عرصه فیلمسازی داشت حرکتی در خور توجه قلمداد می‌شد.

بازیگری در سینما

افشار در سال ۱۳۳۲ در فیلم بی‌پناه به کارگردانی گرجی عبادیا (احمد فهمی) بازی کرد. فیلم به زندگی جوانی می‌پردازد که در کودکی پدرش را گم کرده‌است. جوان دختری را در روستا فریب می‌دهد و به شهر فرار می‌کند. دختر فریب‌خورده به زنان بدکاره شهر می‌پیوندد. پسر درگیر ماجرایی تبهکارانه می‌شود و کارش به دادگاه می‌کشد. دادستان او را محکوم می‌کند و در نهایت درمی‌یابد که جوان مجرم کسی نیست جز فرزندش.
به نظر می‌رسد افشار برای گرفتن حس یک فیلم در آن دهه و فهم بهتر پروسه فیلم‌سازی برای بازی در این فیلم پیشقدم شد. آنچنان که بعدها از بازی در فیلم پشیمان شد و سرخورده از کار خود نوشت: “خواستم فساد و ابتذال پست پرده فیلم‌فارسی را از نزدیک ببینم و بشناسم.”

مجموعه نقدهای سینمایی

او در نقد فیلم تحت تاثیر نگرش بلینسکی منتقد انقلابی روسیه بود و مانند او معتقد بود ادبیات وسیله‌ای‌ست برای پر کردن شکاف موجود بین اندیشمندان و توده مردم و بر نکات اخلاقی و اجتماعی تاکید داشت. طغرل افشار در ۷ آبان ۱۳۳۲ همراه منتقدان دیگری همچون فرهاد فروهی، دکتر هوشنگ کاووسی و محسن موحد (نویسنده اطلاعات) بیانیه‌ای را علیه برخی تماشاچیان امضا کردند. این بیانیه در محکومیت رفتار تماشاگران خشمگینی منتشر شده بود که هنگام نمایش فیلم رودخانه اثر ژان رنوار در تهران دست به واکنش‌های تند و عصبی زده بودند. واکنش تماشاگران به قدری شدید بود که منجر به توقیف فیلم شد و به همین دلیل منتقدان و نویسندگان سینمایی را واداشت در اعتراض به این حرکت بیانیه‌ای منتشر کنند.
از دیگر فعالیتهای افشار در زمینه نقد فیلم می‌توان به انتشار مجله دوهفته‌نامه پیک سینما اشاره کرد. دوره یازده شماره‌ای پیک سینما در سال ۱۳۳۳ به صاحب امتیازی حمید رهنما و مسئولیت طغرل افشار نگاهی انتقادی به سینما، به‌خصوص سینمای فیلم‌فارسی داشت که در آن زمان در حال شکل‌گیری بود. او همچنین کتابی با عنوان در کمان رنگین سینما در فروردین ۱۳۳۳ منتشر کرد که مجموعه‌ای‌ست از نقدهای سینمایی او.
افشار در نقدی در مجله در کمان رنگین سینما تحت عنوان سینما در ایران نوشت: “تا کنون که بیش از سی فیلم فارسی بر روی پرده آمده‌است، ما بجز موضوعات یکنواخت و بدون هدف، صحنه‌های مکرر و خسته‌کننده، بازی بی‌حالت هنرپیشگان و حرکات تئاترال آکتورهای تئاتر، صحنه‌های متشابه کاباره و زندان و سرانجام رقص و آواز ایرانی که حتی در فیلم‌های دراماتیک نیز وجود پیدا کرده‌اند چیز دیگری ندیده‌ایم.”

نامه‌های فراموش‌نشدنی

نامه‌های فراموش‌نشدنی نام کتابی است که طغرل افشار در اردیبهشت ۱۳۳۵ تنها سه ماه قبل از مرگش منتشر کرد. این کتاب در پنجاه صفحه، مجموعه دو داستان بود که به شیوه نامه نگاری نوشته شده بود. او در مقدمه این کتاب می‌نویسد: “شاید تعجب کنید که چگونه یک نویسنده و منتقد سینمایی چنین کتابی انتشار داده‌است، شاید تعجب کنید که چگونه یک منتقد از احساسات شاعرانه و عاشقانه صحبت کرده‌است. شاید هم پیش خود بگوئید که یک قدم به قهقرا رفته‌است… ولی می‌خواهم بدانم آیا با زبان عشق و احساس بهتر نمی‌توان از زندگی و مبارزات اجتماعی گفتگو کرد؟”

 

بیوگرافی فرانسیس فورد کاپولا   فرانسیس فورد کاپولا زاده ۷ آوریل ۱۹۳۹ دیترویت، میشیگان، آمریکا زمینه فعالیت کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، تهیه‌کننده سا...
بیوگرافی گلاب آدینه + عکس   گلاب آدینه نام اصلی گلاب مستعان زمینه فعالیت سینما تولد آبان ۱۳۳۲ ۱۲ نوامبر ۱۹۵۳ والدین حسینقلی مستعان ملیت ایرانی پیشه بازیگر ه...
بیوگرافی شراره رخام + عکس   شراره رخام زمینه فعالیت سینما و تلویزیون تولد ۱۷ مرداد ۱۳۵۰ ۸ اوت ۱۹۷۱ تهران ملیت ایرانی پیشه بازیگر سال‌های فعالیت ۱۳۷۴ تاکنون ه...
بیوگرافی صدرالدین حجازی + عکس   صدرالدین حجازی زمینه فعالیت بازیگر تولد ۱۳۲۷ شهرضا ملیت ایرانی   صدرالدین حجازی (زاده ۱۳۲۷ - ) بازیگر تئاتر، سینما، تلویزی...
بیوگرافی جمشید اسماعیل‌خانی + عکس بیوگرافی جمشید اسماعیل‌خانی + عکس   جمشید اسماعیل‌خانی زمینه فعالیت بازیگر تولد بهار ۱۳۲۹ داراب مرگ ۱۸ فروردین ۱۳۸۱ تهران ملیت ای...
بیوگرافی کاترین هپبورن     کاترین هپبورن نام اصلی کاترین هوتون هپبورن تولد ۱۲ مارس ۱۹۰۷ هارتفورد، کنتیکت مرگ ۲۹ ژوئن ۲۰۰۳ میلادی (...
بیوگرافی جمشید شاه‌محمدی + عکس بیوگرافی جمشید شاه‌محمدی + عکس   جمشید شاه محمدی نام اصلی جمشید شاه محمدی موسوی زمینه فعالیت بازیگر تولد ۱۹ مهر ۱۳۱۶ تهران ملیت ای...
بیوگرافی همایون ارشادی + عکس   همایون ارشادی زمینه فعالیت هنرپیشگی تولد ۵ فروردین ۱۳۲۶ اصفهان ملیت  ایران   همایون ارشادی (زاده ۱۳...
بیوگرافی هلی بری     نام اصلی هلی ماریا بری زمینه فعالیت بازیگر تولد ۱۴ اوت ۱۹۶۶ کلیولند، اوهایو ملیت آمریکایی سال‌های...
بیوگرافی بهنوش بختیاری + عکس بیوگرافی بهنوش بختیاری + عکس   بهنوش بختیاری (متولد ۱۳۵۴ در تهران) بازیگر و منشی صحنه ایرانی است. با چند مجموعه داستانی تلویزیونی پربین...
بیوگرافی اوه یون سو اوه یون سو بازیگر کره ای متولد 27 اکتبر 1971 است. او دانشجوی رشته تئاتر و فیلم در دانشگاه دانکوک بود اما تحصیل را رها کرد. همسر او سون جی چانگ ...
بیوگرافی فاطمه گودرزی + عکس   فاطمه گودرزی نام اصلی گیتی گودرزی زمینه فعالیت سینما و تلویزیون تولد ۱۹ تیر ۱۳۴۲ ۱۰ ژوئیهٔ ۱۹۶۳ ‏(۵۱ سال) تهران، ایران ملیت ایران...
بیوگرافی امیر شروان   امیر شروان نام اصلی امیرحسین غفاری زاده ۱۳۱۰ تهران درگذشته ۱۰ آبان ۱۳۸۵ ایالات متحده ملیت ایرانی-آمریکایی ت...
زندگینامه پرویز پرستویی پرویز پرستویی در سال ۱۳۳۴ در نزدیکی کبودرآهنگ در استان همدان به دنیا آمد. وی از هنرپیشه‌های معاصر سینمای ایران است که جوایز بسیاری را در جشنواره‌ها ب...
بیوگرافی حسن دادشکر + عکس   حسن دادشکر زمینه فعالیت سینما و تئاتر کودک و نوجوان تولد ۱۳۲۶ مهاباد ملیت ایرانی   حسن دادشکر از پیش‌کسوتان تئاتر کودک و ...