بیوگرافی طغرل افشار

 

زمینهٔ کاری نویسنده و منتقد سینما
زادروز ۱۵ فروردین ۱۳۱۲ تهران
پدر و مادر جلال افشار، بهجت اسفندیاری
مرگ ۲۸ مرداد ۱۳۳۵ بابلسر
ملیت ایرانی
بنیانگذار جشنواره فیلم در ایران
کتاب‌ها نامه‌های فراموش‌نشدنی
مدرک تحصیلی دانشجوی حقوق

 

طغرل افشار (۱۵ فروردین ۱۳۱۲ تهران – ۲۸ مرداد ۱۳۳۵ بابلسر) از نخستین پیشگامان نقد سینمایی در ایران و بانی برگزاری اولین جشنواره فیلم در ایران بوده است. او از معدود منتقدان آن دوره بود که درک و تصور درستی از مقوله سینما داشت. نقدهای او در آن زمان چیزی فراتر از نوشتن درباره داستان فیلم‌ها و دادن اطلاعات درباره هنرپیشه‌هاست.

زندگی‌نامه

طغرل افشار در ۱۵ فروردین ۱۳۱۲ در تهران به دنیا آمد. او فرزند دکتر جلال افشار گیاه‌پزشک و پژوهشگر و استاد دانشکده کشاورزی و بهجت‌الزمان (ثریا) اسفندیاری خواهر نیما یوشیج بود و پس از جدایی پدر و مادرش تا زمان مرگ با مادر زندگی می‌کرد.
افشار از ۱۳۲۷ به صورت جسته و گریخته به نوشتن درباره سینما و نقد فیلم پرداخت. در همان زمان به نوشتن گزارش و نوشته‌های ورزشی برای مطبوعات نیز می‌پرداخت. قلم صریح و نقدهای جانانه او علیه ابتذال در سینما او را به نخستین منتقد جدی سینما در ایران تبدیل کرد. وی کار نقد فیلم را به طور مستمر از شماره ششم مجله دوهفته‌نامه پیک سینما در ۱۸ آبان ۱۳۳۱ آغاز کرد و در فرودین ۱۳۳۳ نخستین جنگ سینمایی را با نام در کمان رنگین سینما منتشر نمود. افشار یکی از پایه‌گذاران جشنواره فیلم در ایران بود.
طغرل افشار در ۲۸ مرداد ۱۳۳۵ در سن بیست و سه سالگی حین شنا در دریای بابلسر غرق شد. او زمان مرگ به تحصیل در رشته حقوق در دانشگاه اشتغال داشت. روی سنگ قبرش نوشته شده‌است: “در اینجا طغرل افشار اولین منتقد سینما در ایران روان آرام و نجیبش را به خاک کشیده است.” افشار تا زمان مرگش مرتباً به نوشتن می‌پرداخت.

اولین جشنواره سینمایی

بنا بر روایت مستندات موجود، اولین بار این طغرل افشار بود که در سال ۱۳۲۹، زمانی که مدت کوتاهی از فعالیت مطبوعاتی‌اش می‌گذشت، جشنواره کوچکی در سینما کریستال خیابان لاله‌زار نو در تهران برپا کرد که طی سه سال بعد، دو دوره دیگر این جشنواره نیز برگزار شد. پیش از آن تاریخ تنها چند هفته فیلم از یک کشور خاص در ایران ترتیب یافته‌بود. در روزهای ۵ و ۶ تیر ۱۳۳۳ همزمان با انتشار مجله پیک سینما چهارمین جشنواره فیلم به تلاش او برگزار شد و در آن فیلم‌هایی از ۹ کشور به همراه سخنرانی هوشنگ کاووسی و خود افشار به نمایش درآمد.
این برای سینمای نوپای آن زمان که تولیداتش ابتدایی و اندک و آثاری تجربی با تکیه بر آزمون و خطا در عرصه فیلمسازی داشت حرکتی در خور توجه قلمداد می‌شد.

بازیگری در سینما

افشار در سال ۱۳۳۲ در فیلم بی‌پناه به کارگردانی گرجی عبادیا (احمد فهمی) بازی کرد. فیلم به زندگی جوانی می‌پردازد که در کودکی پدرش را گم کرده‌است. جوان دختری را در روستا فریب می‌دهد و به شهر فرار می‌کند. دختر فریب‌خورده به زنان بدکاره شهر می‌پیوندد. پسر درگیر ماجرایی تبهکارانه می‌شود و کارش به دادگاه می‌کشد. دادستان او را محکوم می‌کند و در نهایت درمی‌یابد که جوان مجرم کسی نیست جز فرزندش.
به نظر می‌رسد افشار برای گرفتن حس یک فیلم در آن دهه و فهم بهتر پروسه فیلم‌سازی برای بازی در این فیلم پیشقدم شد. آنچنان که بعدها از بازی در فیلم پشیمان شد و سرخورده از کار خود نوشت: “خواستم فساد و ابتذال پست پرده فیلم‌فارسی را از نزدیک ببینم و بشناسم.”

مجموعه نقدهای سینمایی

او در نقد فیلم تحت تاثیر نگرش بلینسکی منتقد انقلابی روسیه بود و مانند او معتقد بود ادبیات وسیله‌ای‌ست برای پر کردن شکاف موجود بین اندیشمندان و توده مردم و بر نکات اخلاقی و اجتماعی تاکید داشت. طغرل افشار در ۷ آبان ۱۳۳۲ همراه منتقدان دیگری همچون فرهاد فروهی، دکتر هوشنگ کاووسی و محسن موحد (نویسنده اطلاعات) بیانیه‌ای را علیه برخی تماشاچیان امضا کردند. این بیانیه در محکومیت رفتار تماشاگران خشمگینی منتشر شده بود که هنگام نمایش فیلم رودخانه اثر ژان رنوار در تهران دست به واکنش‌های تند و عصبی زده بودند. واکنش تماشاگران به قدری شدید بود که منجر به توقیف فیلم شد و به همین دلیل منتقدان و نویسندگان سینمایی را واداشت در اعتراض به این حرکت بیانیه‌ای منتشر کنند.
از دیگر فعالیتهای افشار در زمینه نقد فیلم می‌توان به انتشار مجله دوهفته‌نامه پیک سینما اشاره کرد. دوره یازده شماره‌ای پیک سینما در سال ۱۳۳۳ به صاحب امتیازی حمید رهنما و مسئولیت طغرل افشار نگاهی انتقادی به سینما، به‌خصوص سینمای فیلم‌فارسی داشت که در آن زمان در حال شکل‌گیری بود. او همچنین کتابی با عنوان در کمان رنگین سینما در فروردین ۱۳۳۳ منتشر کرد که مجموعه‌ای‌ست از نقدهای سینمایی او.
افشار در نقدی در مجله در کمان رنگین سینما تحت عنوان سینما در ایران نوشت: “تا کنون که بیش از سی فیلم فارسی بر روی پرده آمده‌است، ما بجز موضوعات یکنواخت و بدون هدف، صحنه‌های مکرر و خسته‌کننده، بازی بی‌حالت هنرپیشگان و حرکات تئاترال آکتورهای تئاتر، صحنه‌های متشابه کاباره و زندان و سرانجام رقص و آواز ایرانی که حتی در فیلم‌های دراماتیک نیز وجود پیدا کرده‌اند چیز دیگری ندیده‌ایم.”

نامه‌های فراموش‌نشدنی

نامه‌های فراموش‌نشدنی نام کتابی است که طغرل افشار در اردیبهشت ۱۳۳۵ تنها سه ماه قبل از مرگش منتشر کرد. این کتاب در پنجاه صفحه، مجموعه دو داستان بود که به شیوه نامه نگاری نوشته شده بود. او در مقدمه این کتاب می‌نویسد: “شاید تعجب کنید که چگونه یک نویسنده و منتقد سینمایی چنین کتابی انتشار داده‌است، شاید تعجب کنید که چگونه یک منتقد از احساسات شاعرانه و عاشقانه صحبت کرده‌است. شاید هم پیش خود بگوئید که یک قدم به قهقرا رفته‌است… ولی می‌خواهم بدانم آیا با زبان عشق و احساس بهتر نمی‌توان از زندگی و مبارزات اجتماعی گفتگو کرد؟”

 

بیوگرافی فخرالدین صدیق‌شریف + عکس   فخرالدین صدیق‌شریف زمینه فعالیت سینما تلویزیون تئاتر تولد ۲۱ مرداد ۱۳۳۴ تهران ملیت ایرانی پیشه بازیگر سال‌های فعالیت ۱۳۵۰ - تاکنون ...
بیوگرافی فرخ ساجدی   زمینه فعالیت سینما تولد ۱۳۲۱ محله امیریه تهران ملیت ایرانی پیشه بازیگر همسر(ها) نیلوفر (۱۳۵۵-۱۳۴۸) مينو عه...
مصاحبه کامل با زری خوشکام زری خوشکام، که پس از ازدواجش با علی حاتمی، اغلب در محافل سینمایی زهرا حاتمی خطاب شده، پس از سال‌ها دوری از پرده نقره‌ای این‌روزها با ایفای نقش حوای فی...
بیوگرافی منوچهر اخضر پور   منوچهر اخضر پور زمینه فعالیت بازیگر تولد ۱۲ اسفند ۱۳۱۵ تهران ملیت  ایران سال‌های فعالیت ۱۳۳۵ - ۱۳۷۸  ...
بیوگرافی رقیه چهره آزاد + عکس   رقیه چهره آزاد نام اصلی رقیه فخرالملوک توکلی زمینه فعالیت سینما و تلویزیون و تئاتر تولد ۱۲۸۶ خورشیدی تهران مرگ ۱۰ دی ۱۳۷۳ (۸۷ سال) ت...
بیوگرافی سیروس ابراهیم‌زاده + عکس   سیروس ابراهیم‌زاده تولد ۱۳۱۶ اردبیل سال‌های فعالیت از سال ۱۳۴۶ در تلویزیون و رادیو از سال ۱۳۴۹ در سینما مدرک تحصیلی فوق لیسانس تأتر...
بیوگرافی جلیل فرجاد + عکس بیوگرافی جلیل فرجاد + عکس   جلیل فرجاد نام اصلی جلیل حاج آقایی زمینه فعالیت سینما تولد ۱ دی ۱۳۳۰ مرند ملیت ایرانی پیشه بازیگر سا...
بیوگرافی فرهاد قائمیان + عکس   فرهاد قائمیان زمینه فعالیت بازیگر سینما و تلویزیون تولد ۱۳۴۴ اردبیل، ایران ملیت  ایرانی   فرهاد قائمیان (۱۳۴۴ در اردبیل) ب...
بیوگرافی حسن شکوهی + عکس   حسن شکوهی نام اصلی حسن شکوهی عارف زمینه فعالیت سینما و تلویزیون تولد دوم خرداد ۱۳۵۰ تهران ملیت ایران پیشه بازیگر سال‌های فعالیت ۱...
بیوگرافی داوود موثقی + عکس   داوود موثقی زمینه فعالیت کارگردان تهیه‌کننده فیلم‌نامه‌نویس بازیگر تولد ۱۳۳۰ مشکین‌شهر ملیت ایران سال‌های فعالیت از ۱۳۵۸ تا کنون...
بیوگرافی شورانگیز طباطبایی + عکس   شورانگیز طباطبایی زمینه فعالیت بازیگر تولد ۱۳۳۲ لاهیجان محل زندگی تهران ملیت ایرانی سال‌های فعالیت ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷ همسر(ها) امیرمحمد ...
بیوگرافی مهران احمدی   نام اصلی مهران احمدی زمینه فعالیت بازیگر برنامه‌ریز دستیار کارگردان تولد ۱۳۵۲ تهران ملیت ایرانی سال‌های ف...
بیوگرافی اندیشه فولادوند + عکس   اندیشه فولادوند ANDISHEH FOOLADVAND نام اصلی اندیشه فولادوند زمینه فعالیت ادبیات، بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر، موسیق...
بیوگرافی خسرو امیر صادقی   خسرو امیر صادقی نام اصلی امیرخسرو امیرصادقی زمینه فعالیت بازیگر تهیه‌کننده ملیت  ایران سال‌های فعالیت ۱۳۵۷...
بیوگرافی صادق بهرامی + عکس   صادق بهرامی زمینه فعالیت سینما تلویزیون و تئاتر تولد ۱۲۸۸ تهران مرگ نیمه دوم دی ۱۳۶۶ تهران مدفن بهشت زهرا ملیت ایرانی پیشه بازیگر...