معرفی ساز قیچک

قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. ساز قیچک دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.

 

قیچک‌نواز هنگام نوازندگی، قیچک را نشسته به صورت عمودی با دست چپ نگه می‌دارد و با دست راست آرشه را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت بر سیم‌های آن می‌کشد. طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است.

 

• خاستگاه ساز قیچک
ساز قیچک اساساً محلی است و بیشترین رواج را در نواحی جنوب شرقی ایران و خصوصاً استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان دارد. در سال‌های اخیر این ساز در شهرهای دیگر نیز استفاده می‌شود. در آن نواحی طبق عقیده و سنت اهالی، برای معالجه امراض به کار می‌رود. در شمال افغانستان نیز قیچک در موسیقی سنتی رواج وسیعی دارد. در ولایات مثل بغلان، کندز و بلخ از قیچک در محافل عروسی و دیگر مراسم خوشی استفاده می‌شود.

 

معرفی ساز قیچک

طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است

 

انواع ساز قیچک
با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند. وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است.

 

اجزای اصلی ساز قیچک:
کاسه طنینی : بدنه اصلی قیچک از چوب یک تکه و معمولا گردو، توت یا چوب های محکم دیگر ساخته می‌شود. کاسه طنینی، حجیم و دو فرو رفتگی بزرگ در طرفین، آن را به ۲ قسمت بزرگتر و کوچکتر تقسیم می‌کند. قسمت کوچکتر در پایین ساز قرار دارد و بر دهانه آن پوست کشیده می شود و خرک روی قسمت پوست قرار می‌گیرد. دهانه قسمت بزرگتر باز است و دسته، تا روی نیمی از این قسمت ادامه می‌یابد.

 

پوست: معمولا در ساخت قیچک از پوست آهو یا گوسفند استفاده می‌شود.

گوشی‌ها: قیچک دارای ۴ گوشی است که به صورت میخ سر پهن ، ۲ به ۲ در طرفین سر پنجه قرار دارد.

 

معرفی ساز قیچک

ساز قیچک توانایی اجرای تکنوازی و گروه نوازی را دارد

 

شیطانک: قطعه چوبی کم ار تفاع و باریک است به عرض دسته ساز که بین سرپنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به طرف گوشی‌های می‌روند.

دسته: جنس دسته قیچک از همان جنس چوب بدنه است که به صورت یک تکه با بدنه تراشیده می‌شود. دسته این ساز کوتاه است و از یک طرف به قسمت بزرگ تر کاسه، و از طرف دیگر به سر پنجه متصل است. قیچک فاقد دستان بندی ست و تمام فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده، ربع پرده) بر روی آن قابل اجراست.

 

سر پنجه: جعبه‌ای کوچک و تو خالی و از جنس چوب است. در ابتدای طول دسته مجموعا چهار گوشی (به تعداد سیم‌ها) در طرفین آن قرار دارند و در انتهای آن تاج قیچک با خمیدگی رو به عقب قرار دارد.
خرک: خرک قیچک از جنس چوب یا استخوان است به ارتفاع تقریبی ۲ سانتی متر که با ۲ پایه کوچک خود، روی پوست کاسه کوچک ساز قرار می‌گیرد و سیم‌ها از درون آن عبور می‌کنند.

سیم‌گیر: قطعه ای کوچک و از جنس چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه قیچک نصب شده و سر ِگره دار سیم به آن بسته می‌شود.
تعداد و جنس سیم‌ها: قیچک دارای ۴ سیم از جنس فلز است که چهارمین سیم، روکش دار و ضخیم تر است. طول سیم‌ها در قیچک معمولی از سیم گیر تا شیطانک حدود ۳۳ سانتی متر است.

آرشه: در نوع محلی این ساز از کمانه استفاده می‌شد اما امروزه از آرشه ویلن و در نوع بزرگتر (قیچک باس) از آرشه ویلنسل استفاده می‌شود.

کمردرد در بارداری، روش تسکین کمردرد در دوران بارداری بسیار شایع است. این عارضه معمولا بخش طبیعی از بارداری است و بیماری محسوب نمی شود. برای تسکین این درد، داروهای ضد التهابی زیادی...
اپلیکیشن پیام رسان، برای مخاطب ایرانی این روزها، هیچ کدام از ما بی‌نیاز از پیام رسان‌های اینترنتی نیستیم و برای هماهنگی روابط اجتماعی، انجام بسیاری از کارهای روزمره خود نیاز به داشتن ...
چرخه قاعدگی، روزهای طلایی را پیدا کنید در زنانی که بارور هستند نوعی تغییرات فیزیولوژیکی به منظور تولید مثل رخ میدهد که سیکل قاعدگی و چرخهٔ قاعدگی ۲ نام انتخابی برای این رخداد هستند. هر ماه ...
عکس نوشته وقتی تو کنارم هستی ⋆ در عکس نوشته وقتی تو کنارم هستی مجموعه ای از عکس نوشته های عاشقانه را همراه با متن ملاحظه خواهید کرد و … عکس نوشته وقتی تو کنارم هستی عکس نوشته وقتی...
تغییرات بدن پس از زایمان، شکیبا باشید یکی از عواملی که باعث بروز افسردگی پس از زایمان می شود، تغییرات بدنی است که در مادر به وجود می آید و گاهی انتظار آنها را ندارد. خوشبختانه بسیاری ...
۶ ترفند کاربردی تلگرام تلگرام یکی از اپلیکیشن‌های است که تا به حال توانسته موفقیت نسبتاً خوبی را از آن خود کند. در مقاله‌ی امروز می‌خواهیم به بررسی چند ترفند کاربردی تلگرام...
اگر حال تان خوب نیست، ازدواج نکنید اگر حال تان خوب نیست، ازدواج نکنید به آسانی ازدواج کنید. این جمله را حتما از خیلی از افراد شنیده اید. اما حتما از خودتان می پرسید چگونه باید به آسان...
اختلالات جنسی در مردان الکلی   اختلالات جنسی در مردان الکلی مصرف مداوم و مزمن الکل سبب اختلالات جنسی می شود. الکل دارای اثرات سمی بر روی کبد، مغز و سیستم عصبی است. امروزه...
درد رابطه زناشویی، چرا خوشایند نیست؟ برخی از خانمها موقع برقراری ارتباط جنسی احساس درد میکنند ما  امروز برای شما آموزشهایی داریم که  از درد شما کم میکند چون ارتباط جنسی نباید موجب آز...
علت ناباروری زنان، خانم های شاغل دقت کنید در یک مطالعه از زنانی که تحت درمان ناباروری قرار داشتند، محققان دریافتند احتمال ایجاد تخمک‌های «بالغ» در افرادی که طی شب کار می‌کنند یا فعالیت‌ها...
عمل برداشتن رحم، چطور انجام میشه؟ برداشت رحم عملی است که برای خارج کردن رحم خانم انجام می شود؛ رحم عضوی است که در شکم قرار دارد و جایی است که جنین در طول بارداری در آن رشد می کند....
عوارض مژه مصنوعی، بکشمو خوشگلم کن  استاد دانشگاه علوم پزشکی ایران با تاکید بر این که استفاده از مژه مصنوعی عوارض متعدد و گاه جبران ناپذیری به همراه دارد، گفت: کم بینایی و گاه نابی...
ساسان قهرمان اهل کجاست؟ ساسان قهرمان در سال ۱۳۴۰ در مشهد به دنیا امد.
حرف زدن با کودک، روش های موثر برای حرف زدن با کودک روش های موثری وجود دارد برای آگاهی از این روش ها این مطلب را بخوانید. 1-اسم کودک را بخوانید. صدا کردن نام کودک توجه او را به...
علائم بیماری ام اس در نوزادان کمبود ویتامین D و احتمال ابتلا به ام اس در کودکان!مطالعات جدید محققان موسسه سرم در کپنهاگ، دانمارک، نشان می دهد سطح ویتامین D نوزاد به محض تولد، ...