بیوگرافی کامل اسدی طوسی

بیوگرافی کامل اسدی طوسی

 

ابونصر علی بن احمد
اسدی طوسی
زادروز اواخر قرن چهارم
۳۹۰ هجری قمری
توس
درگذشت ۴۶۵ هجری قمری تبریز
آرامگاه مقبره الشعرای تبریز(آذربایجان-ایران)
محل زندگی توس، تبریز
ملیت ایرانی
نام‌های دیگر اسدی طوسی
پیشه شاعر، نویسنده فرهنگ نویس
سال‌های فعالیت قرن پنجم هجری قمری
نهاد مبتکر فن مناظره
سبک خراسانی، حماسی
لقب اسدی طوسی
دوره غزنویان، سلجوقیان
آثار گرشاسب‌نامه فرهنگ لغات یا لغت فُرس مناظرات مغ و مسلمان

 

ابونصر علی بن احمد اسدی طوسی شاعر ایرانی قرن پنجم هجری و سرایندهٔ اثر حماسی گرشاسپ‌نامه است. وی در سال ۴۶۵ هجری در گذشت. مقبره وی در تبریز است.

اسدی از چند جهت دیگر هم در تاریخ ادبیات ایران حائز اهمیت است: کهن‌ترین دستنویس فارسی که به دست آمده‌است به خط اسدی طوسی‌است. علاوه بر این وی نخستین واژه‌نامهٔ فارسی را (بنا بر آنچه امروز ما رسیده‌است) به نام لغت فرس تدوین کرد.

آثار و افکار اسدی

اسدی به داستان‌سرایی گرائیده و به نظم داستان‌هایی که از بسیاری جهات به شاهنامه فردوسی نزدیک است، پرداخته است. شعرهای اسدی به واسطه تناسب و حسن استعمال، جلوه خاصی یافته و به تشبیه و مجازهای تازه و صنایع لفظی و معنوی مشحون است. اسدی طوسی از علمای لغت بوده و در این فن استاد بوده و بسیاری از دیوان‌های گذشتگان را به دقت و ژرف‌نگری خوانده و لغات کمیاب را به دست آورده و گاهی همان کلمات را در اشعار خود به کار برده و بدین سبب در گرشاسب‌نامه بسیاری از لغات فارسی که حتی در اشعار قرن پنجم و ششم هم کم‌تر استعمال شده است، دیده می‌شود. آوردن این لغات اگرچه نظر به حفظ زبان، شایسته تحسین و یکی از دلایل برتری این منظومه است اما تا حدی به فصاحت و رواج آن آسیب رسانده است. بهترین گواه، آن است که شاهنامه فردوسی که چندین برابر منظومه اسدی است از این کلمات کمتر دارد، با این‌که عنایت فردوسی به نگهداری زبان بیشتر بوده است.

گرشاسپ‌نامه

موضوع این کتاب، داستان پهلوانی است به نام گرشاسب که برحسب روایات پدر نریمان، نیای رستم بوده و در هند و دیگر سرزمین‌ها رزم‌ها کرده و نام‌آور شده است. این کتاب در تاریخ ۴۵۸ هجری قمری یعنی ۵۸ سال پس از اختتام شاهنامه فردوسی به انجام رسیده است. گرشاسپ‌نامه از روی گرشاسپ‌نامه‌ای که ابوالمؤید بلخی شاعر و نویسنده قرن چهارم به نثر آورده است، اقتباس شده و ظاهرأ جزو داستان‌های شاهنامه ابومنصوری هم بوده است. گرشاسب‌نامه منظوم با اصل داستان اختلاف چندانی ندارد و اسدی تغییری در آن اعمال ننموده است.

فرهنگ لغات یا لغت فُرس

اسدی در تألیف این کتاب خدمتی در خور ستایش به زبان فارسی کرده و علاوه بر ضبط و تعریف واژگان، به ذکر نام و شعرهای پیش‌گامان مانند ابوشکور بلخی، شهید بلخی و رودکی نیز پرداخته است. واژه‌نامه اسدی به جهت دقت و صحت تفسیر، بهترین واژه‌نامه و نیز قدیمی‌ترین فرهنگ موجود در زبان فارسی است.

آثار

صاحب مجمع‌الفصحا چهار قصیده مناظره را به نام اسدی توسی مشتمل بر مناظره آسمان و زمین – مناظره شب و روز – مناظره مغ و مسلمان -مناظره نیزه و کمان، ضبط کرده است. گرشاسب‌نامه و لغت فرس از آثار بزرگ این شاعر دانشمند است. در زیر، چند بیت از گرشاسب‌نامه به نام «در وصف دختر کورنگ‌شاه و آمدن جمشید نزد وی» درج می‌شود:

 

جم اندیشه از دل فراموش کرد سه جام می از دست او نوش کرد
ز دادار پس یادکردن گرفت به آهستگی رأی خوردن گرفت
به جم گفت: می دوست داری مگر که چیزی جز از می نخواهی دگر؟
جمش گفت: دشمن ندارمش نیز شکیبد دلم گر نیابمش نیز
به اندازه به، هرکه او می‌خورد که چون خورد افزون، بکاهد خرد
عروسی است می، شادی آیین او که باید خرد داد کابین او
ز دل برکشد می، تف درد و تاب چنان چون بخار زمین، آفتاب
دل تیره را روشنایی می است که را کوفت می، مومیایی می است
به رادی کشد زفت، بدمرد را کند سرخ رخساره زرد را
به خاموش، چیره‌زبانی دهد به فرتوت، زور جوانی دهد
خورش را گوارش، می افزون کند ز دل درد و انده بیرون کند
خورش نِه بر ِمیهمان، گونه گون مگویش از این کم خور و زآن فزون
اگرچه بود میزبان خوش‌زبان پزشکی نه نغز آید از میزبان
بیوگرافی مهدی رئیس فیروز مهدی رئیس فیروز زاده ۱۳۰۶ تهران ملیت  ایران تحصیلات فارغ‌التحصیل هنرستان هنرپیشگی زمینه فعالیت کارگردان فیلم‌نام...
بیوگرافی کامل مهدی اخوان ثالث   مهدی اخوان ثالث زمینهٔ کاری ادبیات ،موسیقی زادروز اسفند ۱۳۰۷ مشهد پدر و مادر علی و مریم مرگ ۴ شهریور ۱۳۶۹ ته...
بیوگرافی فریدریش شیلر   فریدریش شیلر نام اصلی یوهان کریستوف فریدریش فون شیلر زادروز ۱۰ نوامبر ۱۷۵۹ مارباخ آم نکا، آلمان مرگ ۹ مه ۱۸۰۵ میلا...
بیوگرافی امیر هوشنگ زند + عکس   امیر هوشنگ زند نام اصلی هوشنگ زند زمینه فعالیت مدیر دوبلاژ و دوبلر کارگردان تولد ۱۳۳۲ تهران، ایران والدین ...
بیوگرافی کامل رحیم معینی کرمانشاهی   رحیم معینی کرمانشاهی زادروز ۱۵ بهمن ۱۳۰۴ کرمانشاه محل زندگی تهران ملیت ایرانی پیشه شاعر سال‌های ف...
بیوگرافی سیروس شاندرمنی   سیروس خشایار با هنری سیروس شاندرمنی (زاده ۱۳۱۰ خورشیدی در بندر انزلی) بازیگر سینما اهل ایران بود فیلمشناخت غیرت (۱۳۵۵) هدف (۱۳۵۴) ق...
بیوگرافی کامل شیخ محمود شبستری   شیخ محمود شبستری (سعدالدّین محمودبن امین‌الدّین عبدالکریم‌بن یحیی شبستری) زادروز ۶۸۷ هجری قمری شبستر درگذشت ۷۴۰ هجری قم...
بیوگرافی مظفر سلطانی مظفر سلطانی نام اصلی مظفر سلطانی تبریزی زمینه فعالیت سینما و تلویزیون تولد ۱۳۱۸ رشت والدین محمدعلی مرگ ۲۱ مهر ۱۳۷۶...
بیوگرافی ذبیح‌ الله ذبیح‌ پور + عکس     ذبیح‌ الله ذبیح‌ پور زمینه فعالیت بازیگر ملیت  ایران سال‌های فعالیت ۱۳۵۰ - ۱۳۷۸   ذ...
بیوگرافی اکبر زنجانپور + عکس     اکبر زنجانپور نام اصلی علی اکبر زنجانپور زمینه فعالیت سینما و تئاترو تلویزیون تولد ۱۳۲۳ تهران ملیت ...
بیوگرافی کامل اثیرالدین عبدالله اومانی   اثیرالدین عبدالله اومانی متخلص به اثیر شاعری است احتمالاً در دههٔ آخر سدهٔ ششم یا اوایل سدهٔ هفتم قمری می‌زیسته‌است. در روستای اومان که قبلا...
بیوگرافی وحید رهبانی + عکس     وحید رهبانی زمینه فعالیت بازیگر، کارگردان تولد ۱۳۵۸ تهران ملیت ایرانی   وحید رهبانی (متول...
بیوگرالفی کامل ابوالقاسم انصاری کازرونی   شیخ ابوالقاسم انصاری بلیانی کازرونی زادروز ۹۶۶ (قمری) کازرون ایران ملیت ایرانی مذهب شیعه   شیخ ابوالقا...
بیوگرافی کامل میر احمد ثاراللهی   میر احمد ثاراللهی زادروز ۲٩ فروردین ۱۲۸۴ رشت محل زندگی مقیم شهر رشت از سال ۱۲۸۴ ملیت  ایران لقب ثاری ...
بیوگرافی سیاوش شاکری   سیاوش شاکری (زاده ۱۳۱۸) کارگردان، بازیگر و تدوینگر فیلم اهل ایران است. زندگی‌نامه متولد ۱۳۱۸ در تهران. وی فارغ‌التحصیل کالج فیلم تکنیک لند...