بیوگرافی سلطان محمد خوارزمشاه

بیوگرافی سلطان محمد خوارزمشاه
مناطق تحت تصرف خوارزمشاهیان

 

 

علاءالدین محمد خوارزمشاه (دوران سلطنت از ۵۹۶ تا ۶۱۷ هجری قمری)، پسر تکش خوارزمشاهی، نامدارترین پادشاه خوارزمشاهیان بود. در زمان او پهناوری پادشاهی خوارزمشاهیان به اوج خود رسید و با حکومت چنگیزخان همسایه شد. دوران سلطنت او عمدتاً به سرکوب مخالفان گذشت که با قتل‌عام‌ها و کشتارهایی نیز همراه بود. قسمت عمده مبارزات وی باغوریان و قراختائیان بود. خلیفه عباسی که در بغداد مستقر بود، رابطه خوبی با سلطان نداشت و همواره غوریان و قراختائیان را علیه او تحریک می‌کرد.

حمله مغول

در سال ۶۱۶ ق/۱۲۱۸ م یورش مغول به قلمروی خوارزمشاهیان آغاز شد که به سقوط سلسله او انجامید. این یورش پیامدهای دردناکی برای ایران و جهان اسلام درپی داشت که آثار پس از قرنها پابرجاست.

سالشماری نخستین تماسها و برخوردهای سلطان با مغولها بسیار مغشوش و گاه نا میسر است. به روایت جوزجانی اولین تماسهای سلطان با مغولان در سال ۶۱۲ ق/۱۲۱۵ م برقرار شد. او هیاتی را به سرکردگی بهاالدین رازی به سوی چنگیزخان روانه ساخت. این هیات در پکن با چنگیزخان دیدار کردند و در طی این دیدارها با نمایندگان سلطان به احترام برخورد کردند و در دیدار دوم چنگیزخان به سلطان پیغام داد که چنگیزخان همچنانکه خود را پادشاه شرق می‌داند، سلطان را نیز فرمانروای غرب می‌داند. در این دیدار چنگیزخان ابراز تمایل کرد که بین دو طرف صلح و مسالمت برقرار باشد. چنگیزخان به همراه نمایندگان سلطان گروهی از بازرگانان خود را با کاروانی مرکب از پانصد شتر که زر، سیم، ابریشم و پوست سمور داشتند، روانه مملکت خوارزمشاهی کرد. هیات مذکور در اوایل سال ۶۱۵ ق/۱۲۱۸ م در فرارود (احتمالاً بخارا) به خدمت سلطان رسید. چنگیزخان از سلطان خواست که بین آنها عهد دوستی و صلح برقرار باشد ولی آن چیز که خشم سلطان را برانگیخت پیام چنگیزخان بود که او را «برابر گرامی‌ترین پسرانم» خوانده بود. ولی نهایتاً سلطان با چنگیزخان عهد نامه صلح منعقد نمود.

کاروانی که چنگیزخان به ایران روانه ساخته بود در سال ۶۱۵ ق/۱۲۱۸ م که تعدادشان به چهارصد و پنجاه تن می‌رسید به شهر اترار که در کرانه شرقی قلمرو خوارزمشاهیان قرار داشت رسیدند. هدایای این بازرگانان حاکم اترار که اینالچق نام داشت و از خویشاوندان سلطان بود را به طمع انداخت و او بازرگانان را جاسوس خطاب کرد. اینالچق به دستور سلطان این بازرگانان را کشت. خبر این کشتار به گوش چنگیزخان رسید ولی او خشم خود را فرو خورد. از اینرو فردی مسلمان را با دو فرد مغول به نزد سلطان محمد فرستاد و خواستار استرداد اینالچق شد، ولی سلطان با زیر پا گذاشتن شئونات دیپلماتیک فرمان قتل فرستادگان چنگیزخان را صادر کرد و با اینکار خویش سند حمله سهمگین مغول به ایران را امضا نمود.

اولین درگیری سلطان با مغولان در حوالی شهر سمرقند اتفاق افتاد. در این نبرد مغولان با قپچاقها در گیر بودند و فرمان جنگ با خوارزمشاهیان را نداشتند اما سلطان آنها را به جنگی خیره سرانه و بی نتیجه تحریک کرد. این جنگ با ترک شبانه و ناگهانی میدان نبرد توسط مغولان پایان یافت. ولی تجربه نخستین برخورد تاثیری عمیق بر سلطان نهاد و از آن پس هرگز جرات نکرد با مغولان رودررو شود.

از این پس بود که دوره فرار سلطان فرا می‌رسد و او با فرار خویش شهر به شهر را تسلیم لشکر مغول کرد. بطوریکه در فاصله اندک دو ساله‌ای کل منطقه فرارود به تصرف چنگیزخان درآمد.

فرارهای سلطان محمد از شهر سمرقند شروع شد و شهرهایی که او به آنها گریخت به ترتیب عبارتند از: سمرقند، بلخ، ترمذ، کلات نادری، نیشابور، اسفراین، ری، سلطان آباد(در حوالی اراک)، سلطانیه، قسمت اعظم گیلان و نهایتاً جزیره آبسکون در دریای خزر.

به روایت جوینی سلطان محمد خوارزمشاه در سال ۶۱۷ ق/۱۲۲۰ م از اندوه سرنوشت حرمش که در قلعه‌ای نزدیکی ساحل دریای خزر به اسارت مغول در آمده بودند درگذشت، ولی نسوی گزارش می‌کند که مرگ او در اثر تورم حاد ریه در جزیره آبسکون اتفاق افتاد.

پس از مرگ وی، پسرش جلال الدین منکبرنی جانشین او شد و مبارزه اصلی با مغولان توسط او آغاز شد.

 

بیوگرافی پرنسس دایانا، شاهدخت ولز نام کامل: دایانا فرانسس لقب(ها): شاهدخت ولز زادروز: ۱ ژوئیهٔ ۱۹۶۱ زادگاه: سندرینگهام، نورفولک،  انگلستان مرگ: ۳۱ اوت ۱۹۹۷ میلادی (۳۶ سال) ...
بیوگرافی دابویه   دابویه بنیان‌گذار دودمان دابویگان (گاوبارگان) و فرزند گیل گاوباره بود. این خاندان به مدت ۱۰۱ سال در طبرستان حکومت کردند. و از سلسله‌هایی بود...
بیوگرافی عضدالدوله دیلمی درهم نقره مشترک عضدالدوله ابوشجاع و رکن الدوله ابوعلی   ابو شجاع عضدالدوله یا فناخسرو (پناه خسرو) (زاده ۲۴ سپتامبر ۹۳۶ میلادی و درگذشته ۲۶...
بیوگرافی ملک رحیم   خسرو فیروز (۴۴۷ـ۴۴۰) ملقب به الملک الرحیم امیر آل بویه عراق و فرزند ابوکالیجار مرزبان بود.  ...
بیوگرافی عادل شاه افشار عادل شاه افشار (مرگ ۱۱۲۷) دومین پادشاه دودمان افشاریه ایران بود. وی برادرزاده نادرشاه بود و پس از قتل وی در قوچان، بیشتر فرزندان نادر، از جمله رضاقلی ...
بیوگرافی فرهاد پنجم اشکانی   فرهاد پنجم یا فرهادک (اشک پانزدهم) پانزدهمین شاه ایران از خاندان اشکانی است. او پس از مسموم کردن پدرش فرهاد چهارم به کمک مادر ایتالیایی خود مل...
بیوگرافی احمد بن اسماعیل سامانی سکه احمد بن اسماعیل  نام اصلی احمد بن اسماعیل |  بیوگرافی کامل احمد بن اسماعیل |  دلیل مرگ احمد بن اسماعیل |  آیا احمد بن اسماعیل ازدواج کرده بود؟ |  تحقی...
بیوگرافی صادق‌ خان زند   صادق‌ خان زند دوران پادشاه زندیان از ۱۱۹۳ تا ۱۱۹۶ پیش از علیمرادخان زند پس از ابوالفتح‌خان زند دودمان دودمان زند...
بیوگرافی ابوکالیجار مرزبان   ابوکالیجار مرزبان پسر سلطان‌الدوله دیلمی، هفتمین تن از پادشاهان دیلمی فارس، ملقب به عزالملوک، عمادالدین، عماد لدین اﷲ و عمادالدوله بود. پ...
بیوگرافی آذرمیدخت   آذرمیدخت شاهنشاه ساسانی دوران سی و دومین (؟ - ۶۳۱ میلادی) پیش از هرمز ششم(هرمز پنجم) پس از پیروز دوم پدر خس...
بیوگرافی رستم سوم باوندی   نصیرالدوله شاه‌غازی رستم سوم (۵۵۶-۵۵۸ هجری قمری برابر ۱۱۶۱-۱۱۶۳ میلادی) واپسین اسپهبد از شاخهٔ اسپهبدیه باوندیان طبرستان بود. جنگ‌ها وی مش...
بیوگرافی گودرز دوم اشکانی   گودرز دوم (اشک بیستم) بیستمین شاه ایران از سلسلهٔ اشکانی است. این شاه از خاندان اصلی اشکانی نبود، بلکه پسر گیو پادشاه گرگان بود که خویشاوند ...
بیوگرافی دکتر محمد مصدق آرامگاه محمد مصدق کجاست؟ مجسمه محمد مصدق محمد مصدق در چه قرنی می زیست؟ آرامگاه محمد مصدق مرگ محمد مصدق دلیل مرگ محمد مصدق مقاله در مورد محمد مصدق...
بیوگرافی ارشک اول ( اشک ) دین و مذهب ارشک یکم ارشک یکم کیست؟ مقاله در مورد ارشک یکم لقب و القاب ارشک یکم همسر و فرزندان ارشک یکم مجسمه ارشک یکم بیوگرافی کامل ارشک یکم زن...
بیوگرافی بلاش پنجم اشکانی   بَلاش پنجم یا وَلَخش پنجم (اشک بیست و هفتم) بیست و هفتمین شاه ایران از خاندان اشکانی است که از سال ۱۹۱ تا ۲۰۹ میلادی شاهی کرد. وی جانشین و پ...