آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

 

نام کاخ عالی‌ قاپو
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
کاربری موزه
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۰۴
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

کاخ عالی‌قاپو (به ترکی به معنی «درگاه بلند» ساختمانی است که در واقع درب ورودی دولتخانه صفوی بوده‌است و در ابتدا شکلی ساده داشته و به مرور زمان و در طول سلطنت شاه عباس طبقاتی به آن افزوده شدند و در زمان شاه عباس دوم ایوان ستوندار به آن افزوده شد. این بنا در ضلع غربی میدان نقش جهان و روبروی مسجد شیخ لطف‌الله واقع شده‌است. ارتفاع آن ۴۸ متر است و ۶ طبقه دارد که با راه‌پله‌های مارپیچ می‌توان به آنها رسید. آنچه باعث گردیده است عالی قاپو در زمره آثار باشکوه و بسیار نفیس عصر صفوی قرار گیرد، مینیاتورهایی هست که کار هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی است و همچنین گچبری‌های آخرین طبقه کاخ عالی قاپو است که تالار آن «اتاق موسیقی» یا «اتاق صوت» نیز نامیده می‌شود.

تاریخچه بنا

این بنا پس از انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان توسط شاه عباس اول بین سالهای ۹۷۳ تا ۹۷۷ خورشیدی بعنوان مقر و دولتخانه حکومتی سلاطین صفوی شروع به ساخت شد.

مدت زمان ساخت

این کاخ طی ۵ مرحله معماری و در زمان جانشینان شاه عباس اول بخصوص شاه عباس دوم و شاه سلیمان بین ۷۰ تا ۱۰۰ سال ادامه و تکمیل یافت. حتی به دلیل وجود کتیبه‌ای بخط نستعلیق در زمان شاه سلطان حسین آخرین پادشاه صفوی، تزئینات طبقه سوم اضافه یا مرمت شده‌است.

استادکاران و معماران بنا

کتیبه یا سند مستندی مبنی بر عنوان نام معمار بنا در دست نیست ولی به احتمال زیاد معمار بنا یکی از استادان و معماران مهندس معروفی چون استاد علی اکبر اصفهانی یا استاد محمدرضا ابن استاد حسین بنای اصفهانی دو معمار مشهور مساجد جامع عباسی و مسجد شیخ لطف الله بوده‌است.

دلیل نامگذاری

قاپو یا قاپی در زبان ترکی به معنی در، درگاه و ورودی است و عالی به معنی باشکوه، بزرگ و با ارزش می‌باشد. گفته می‌شود که در اصلی بنا را شاه عباس از نجف و مقبره علی بن ابی طالب به این مکان انتقال داده‌است. کتیبه بالای سردر ورودی با عنوان انا مدینه العلم و علی بابها و استقرار ۱۱۰ توپ جنگی در مقابل کاخ به حساب ابجد نام علی را عنوان می‌نماید (ع=۸۰، ل=۲۰، ی=۱۰).

تزئینات داخلی و خارجی بنا

تزئینات خارجی بوسیله آجر که در لچکها (قسمتهای هلالی در بالای هر ورودی) بوسیله کاشی هفت رنگ و تزئینات و خطوط اسلیمی می‌باشد و تزئینات داخلی بوسیله نقوش زیبای گل و بته و شکارگاه و حیوانت و پرندگان بر روی گچ (لایه چینی و کشته بری) و یا مینیاتورهای تصویری ایرانی (به سبک نقاشی‌های رضا عباسی) و خارجی (بوسیله نقاشان اروپایی که در زمان شاه سلیمان در دربار صفوی حضور داشتند به سبک نقاشی اروپایی به سبک توسط نقاشان معروفی مانند آنژل ولوکار) می‌باشد.

مراحل پنجگانه ساخت بنا

مرحله اول

ساخت بنایی تنها به عنوان ورودی جهت سایر بناها و مجموعه کاخهای سلطنتی می‌باشد

مرحله دوم

در این مرحله لزوم گسترش بنا و اضافه نمودن طبقات فوقانی بدلیل گسترش پایتخت و افزایش جمعیت شهری و با اهمیت جلوه دادن مقر حکومتی احساس گردید. بدین منظور طبقات سوم و چهارم و نیم طبقه پنجم اضافه گردیدند.

مرحله سوم

تکمیل ساختمان برجی شکل کاخ با اضافه نمودن آخرین طبقه (معروف به سالن موسیقی).

مرحله چهارم

اضافه نمودن پیش زدگی به سمت میدان نقش جهان (میدان امام خمینی) جهت افزایش طول کاخ و تبدیل آن به ایوان ستوندار در مرحله بعدی ساختمان

مرحله پنجم

اضافه نمودن ۱۸ ستون به ایوان با فضا ایجاد شده مرحله قبل بعلاوه ایجاد پله‌های شاهی و ساخت و تکمیل سیستم آبرسانی بنا جهت انتقال آب به طبقات به خصوص حوض مسی ایوان

پله‌های کاخ

این کاخ در حال حاضر دارای سه دستگاه پله، شامل دو دستگاه پله مارپیچ بصورت قرینه در قسمت غربی ساختمان و یک دستگاه پله بصورت پلکانی (بصورت چند پله و اتاقهای بین راه به شکل زیگزاگی) معروف به پله‌های شاهی که به منظور تشریفات ساخته شده‌است.

طبقات ششگانه بنای عالی قاپو

بنای عالی قاپو با ارتفاعی حدود ۴۸ متر تا کف بازار بلندترین کاخ چند طبقه تا چند دهه اخیر در شهر اصفهان بوده‌است. بدلیل اضافات و الحاقات معماری در هر سو نمایی متفاوت دارد به طوری که از جلو بنا از میدان نقش جهان ۲ طبقه از پشت ساختمان ۵ طبقه، از طرفین بنا ۳ طبقه و با احتساب طبقه همکف بعنوان اولین طبقه، در کل ۶ طبقه می‌باشد.

آستانه ورودی

کمپفر دربارهٔ آستانه کاخ عالی‌قاپو چنین گفته است:

کاخ عالی‌قاپو دارای آستانه‌ای است از جنس مرمر که در تکریم و اجلال پادشاه سهم عمده‌ای دارد و عابرینی که می‌خواهند بدون شرف‌یابی به خدمت شاه برسند در آنجا به زمین می‌افتند و آستانه را می‌بوسند بنابرین همه سعی می‌کنند کفششان به آستانه نخورد وگرنه نگهبان آنان کتک جانانه‌ای می‌زند.

 

زایمان طبیعی یا سزارین، نقش مهم جنین در اواخر بارداری، معمولاً پزشک وضعیت قرارگیری کودک را تعیین می‌کند. در شرایط طبیعی همزمان با آماده‌ شدن بدن شما برای زایمان، کودک وارد بخش پایین‌...
بارداری بعد از جراحی بینی، چقدر زمان لازمه؟ ۲ ماه بعد از زایمان می توان برای جراحی بینی اقدام نمود. مادر بهتر است تا ۱۲ ساعت بعد از جراحی، شیردهی نداشته باشد. بارداری بعد از جراحی بینی۱ ماه...
تربیت فرزند، معرفی کتاب مفید سوالسلام من از عاقبت فرزندم توی این دنیا می ترسم به خصوص در زمینه مسایل جنسی تربیت صحیح چگونه امکان پذیر هست ؟ جوابباسلام کاربر گرامی سوال شما بس...
عوارض سولاریوم برای بانوان، دست نگه دارید! اگر جزو افرادی هستید که دل تان می خواهد به کمک دستگاه سولاریوم پوست تان را چند درجه تیره تر کنید بهتر است همین حالا دست نگه دارید.خطر سرطان زا بو...
واکسن شش سالگی چیست؟ کودک در 6 سالگی چه واکسنهایی دریافت می کند؟واکسن قبل از مدرسه یا همان واکسن های ۶ سالگی شامل واکسن های سه گانه و فلج اطفال و ام ام آر (MMR) می شو...
تغذیه قبل از بارداری، کدوم ماهی ها بهترن؟ برای بسیاری از زنانی که قصد بارداری دارن این سوال مطرح است. حتی اگر شما زیاد اهل مصرف ماهی و غذاهای دریایی نیستید، حتما شنیده اید که ماهی مهمترین...
تب کودکان را چگونه پایین بیاوریم؟ تب یا همان افزایش بدن نشانه ی وجود عفونت در بدن است که باید در کودکان به دلیل ضعف سیستم ایمنی در بدن آن ها جدی گرفته شود. در واقع تب واکنش طبیعی ...
دلیل بدرفتاری کودکان، راهنماییم کنید سوالبا سلام. بنده فرزند دو قلوی دختر و پسر 9 ساله دارم - متاسفانه دخترم بد حرف می زند با قلدری تمام ، - با برادرش یا با ما یا هم سن و سالهایش که ...
بزرگترین زولبیای ایران بزرگترین زولبیای ایران یکی از خوردنی های خوشمزه در ماه مبارک رمضان زولبیا و بامیه است که البته در میل کردن آن باید جوانب احتیاط را رعایت کرد. ز...
عفونت ادراری در بارداری، مراقبت های لازم عفونت ادراری در بین زنان باردار به وفور دیده می شود می خواهیم با روش های درمانی موثر در این زمینه آشنا شویم طب سنتی چه پیشنهاداتی در این زمینه به ما م...
جنین در رحم مادر، زبان یاد می گیرد؟ زبان مادری؛ این تعبیر را برای زبانی که در هنگام تولد آموخته ایم به کار می بریم. اما طبق تحقیقات دانشمندان، می شود اینطور نتیجه گرفت که زبانی که در رحم...
درمان فشار خون بالا با آب نارنج هانیه ناصری اظهار کرد: نارنج یک میوه دارای طبع سرد و خشک است و منبع غنی ویتامین C است. مصرف آب نارنج می تواند ویتامین C مورد نیاز بدن را تامین و  سیس...
درد شدید پریود، سرم میزنم! جواب:سلام موقعی که پریود میشم دردم از بس شدید که با قرص خوب نمیشم و مجبور میشم سرم بزنم و آمپول تزریق کنن هر ماه سرم دادن ضرر نداره؟؟ چون با سرم ...
علت سفید بودن مدفوع نوزاد سوالسلام درمورد سفید بودن مدفوع نوزاد سوال داشتم میشه لطفا راهنمایی بفرمایید. جوابسلام مادر عزیزمدفوع طبیعی در شیرخوار زیر ۶ ماه باید بصورت زرد و...
پیوند سلول بنیادی جنینی، عوارض ندارد؟ چند سال پیش پسر 17 ساله‌ای در مسکو به دلیل ابتلا به یک بیماری ژنتیکی نادر متحمل سلول درمانی با استفاده از سلول‌های بنیادی جنینی شد اما چهار سال بعد ...