بیوگرافی مرضیه

بیوگرافی مرضیه

 

 

نام اصلی خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی
نام مستعار مرضیه
تولد ۱ فروردین ۱۳۰۳
۱۹۲۴ (میلادی) تهران
ملیت ایران
مرگ ۲۱ مهر ۱۳۸۹ (۸۶ سال)
۱۲ اکتبر ۲۰۱۰ پاریس
سبک‌ها موسیقی کلاسیک ایرانی

 

خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی با نام هنری مَرضیه (زاده ۱ فروردین ۱۳۰۳ خورشیدی – درگذشته ۲۱ مهر ۱۳۸۹ خورشیدی) خواننده ایرانی است.

 

زندگی‌نامه

خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی با نام هنری مرضیه در ۱ فروردین سال ۱۳۰۳ در تهران در خانواده‌ای هنردوست چشم به جهان گشود و در ساعت ۱ ظهر ۲۱ مهر ماه سال ۱۳۸۹، در ۸۶ سالگی در اثر بیماری سرطان در پاریس درگذشت. پدر و مادرش از یک خانواده هنردوست بودند و هنرمندانی از قبیل مجسمه‌ساز، نقاش و مینیاتوریست و موسیقیدان در اقوامش بودند. اما مادرش بود که بطور خاص او را تشویق به خواندن کرد و در همه دوران زندگی‌اش از او پشتیبانی می‌کرد.

وی در مصاحبه‌ای درباره خود گفته‌بود:

«در زمانی که خانواده‌های ایرانی به ندرت فرزندان دخترشان را برای تحصیل علم می‌فرستادند پدر من با وجودی که یک فرد روحانی بود؛ مرا تشویق به آموزش تحصیلات مرسوم زمان نمود. وقتی که من آغاز به خواندن کردم خواننده شدن برای زنان خیلی غیر عادی بود و در عین حال یک خواننده در آن زمان باید هم دانش مدرسه‌ای می‌داشت و هم دانش کلاسیک موسیقی و هم چنین یک صدای خوب. در ضمن استادان موسیقی زیادی باید صدای او را تأئید می‌کردند و همچنین تئوری موسیقی را باید بخوبی می‌دانست. من سالهای زیادی را به آموختن در زیر نظر استادان بزرگ موسیقی ایرانی گذراندم پیش از اینکه شروع به خواندن کنم.»

مرضیه در سال ۱۹۴۲ (۱۳۲۱ خورشیدی) زیر نظر اسماعیل مهرتاش، استاد بزرگ موسیقی، فعالیت هنری خود را آغاز کرد. در ابتدا با بازی در نقش شیرین در نمایش «خسرو و شیرین» در تئاتر باربد در تهران به محبوبیت رسید. این نمایش که ۳۷ شب روی صحنه بود برای او یک کامیابی بزرگ و سریع به بار آورد و با استقبال بسیار مردم روبه‌رو شد. مرضیه پس از آن به چنان شهرت و مهارتی در خواندن آواز دست یافت که تصنیف‌نویسان و شاعران برای اجرای آثار خود توسط این هنرمند با یکدیگر رقابت می‌کردند.

جلب نظر روزافزون اساتید موسیقی او را به نخستین زن خواننده در برنامه گل‌ها بدل نمود. مرضیه در حدود ۱۰۰۰ آواز و ترانه در دوران شکوفایی هنریش خواند که در پیشرفت موسیقی ایرانی بسیار اثرگذار بود.

تصانیف دو صدایی

بانو مرضیه در طول دوره هنری خود ۵ بار تصانیف دو صدایی خواندن که ۳ بار آن با استاد بنان، یکبار با علی بهاری و یکبار هم با نوه دختری خود جانان خرم بوده چنگ رودکی که به جوی مولیان معروف شد با همکاری استاد بنان، آهنگسازی استاد روح‌الله خالقی و شعری از رودکی خلق شد همین تصنیف در کنسرت المپیا پاریس با همراهی جانان خرم نوه مرضیه و تنظیم مجدد توسط محمد شمس بازخوانی شد.

مطلع شعر:

بوی جوی مولیان آید همی / یاد یار مهربان آید همی

دواثر دیگر اجرا شده با استاد بنان مربوط به برنامه گلهای رنگارنگ ۲۵۴ و ۱۳۴ است که بصورت آواز ضبط و در دسترس است.

اما تصنیف دیگر که در سالهای نخست ورود مرضیه به دنیای هنر با همکاری بهاری سروده شده بود سالها بود که در گذر زمان از یادها و نظرها محو شده بود بطوری که خود مرضیه هیچگاه وجود چنین اثری را ابراز نکرد. بنابه گفته استاد بزرگ لشگری بعد ساخت تصنیف آقای لشگری احساس می‌کند بخشی از فضای تصنیف خالی است و نیاز به یک صدای مردانه دارد از همین رو از آقای بهاری که در استودیو مشغول نواختن ویلن بوده درخواست می‌کنند تا با مرضیه در این مورد همکاری کند و ایشان هم می‌پذیرند شعر تصنیف (موی سپید) از کارهای استاد کرمانشاهی است.

مطلع شعر:

ای شب ای شب کو صبح امیدم / رحمی آخر بر موی سپیدم

پس از انقلاب

مرضیه در سال ۱۳۷۳ از ایران رفت و در فرانسه به تشویق دوستانش مریم و هدایت‌الله متین دفتری پناهندگی گرفت. او در آنجا به شورای ملی مقاومت ایران اعلام پیوستگی کرد و در سفرهای گوناگون به کشورهای مختلف کنسرت‌های زیادی داد. در این دوران او با هنرمندان معروف و شاعران و آهنگسازان و نوازندگان مشهوری چون محمد شمس و شاپور باستان‌سیر و عماد رام و محمد علی اصفهانی و اسماعیل وفا یغمایی و راس پاپل و حمیدرضا طاهر زاده و هنرمند فقید بریتانیایی، لرد یهودی منوهین، کارهای متعددی ارائه نموده‌است.

ورود دوباره مرضیه به صحنه، به هر دلیل و با هر امکان، رویدادی جذاب و کنجکاو کننده برای شنوندگان آثار او در سال‌های پیش از انقلاب بود. رفتار و گفتار مرضیه نیز این رویداد را جذاب‌تر می‌کرد. در یکی از نخستین کنسرت‌هایش در لوس‌آنجلس، زمانی که شنوندگان با یکی از ترانه‌ها دست زدند، خطاب به آنها گفت: «من مطرب نیستم، وقتی می‌خوانم فقط گوش بدهید.». کنسرت به گزارش لوس‌آنجلس تایمز با «تدابیر شدید امنیتی» برگزار و عبور همه شرکت‌کنندگان از زیر ردیاب‌های فلزی، موجب ۴۵ دقیقه تاخیر شد.

 

درگذشت

مرضیه سال‌های پایانی عمرش را در پاریس گذراند. در فروردین ۱۳۸۹ دخترش هنگامه امینی را که مبتلا به بیماری سرطان بود از دست داد و چندی بعد خود نیز ظهر روز چهارشنبه ۲۱ مهرماه ۱۳۸۹، در سن ۸۶ سالگی بر اثر بیماری سرطان در بیمارستان آمریکایی‌ها در شهر پاریس درگذشت.

تنها پسر او که حاصل ازدواج دوم اوست در آمریکا زندگی می‌کند همچنین نوه دختری او جانان خرم بتازگی ترانه‌هایی خوانده که از جمله آن می‌توان به ترانه دختر کولی که سالها پیش مادربزرگش خوانده بود اشاره کرد جانان هم اکنون در پاریس زندگی می‌کند .

 

بیوگرافی ستار + عکس     ستار نام مستعار ستار تولد ۲۸ آبان ۱۳۲۸ شهباز تهران ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ ایرانی و موسیقی س...
بیوگرافی جاستین تیمبرلیک   جاستین تیمبرلیک نام اصلی جاستین راندال تیمبرلیک زمینه فعالیت خواننده و ترانه‌سرای پاپ، تهیه‌کننده، رقصنده و بازیگر ...
بیوگرافی محمد باغبان + عکس محمد باغبان نام اصلی سیدمحمد باغبان عنبرانی تولد اسفند۱۳۲۳ ملیت  ایران سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی موسیقی مردمی ...
بیوگرافی مانیکا جلیلی   مانیکا جلیلی ملیت  ایالات متحده آمریکا سبک‌ها موسیقی ایرانی و موسیقی محلی ایران   مونیکا جلیلی (تلفظ آمری...
بیوگرافی شهپر امیر ابراهیمی   نام اصلی شهپر امیر ابراهیمی نام مستعار کتایون ملیت ایرانی مرگ ۱۲ دی ۱۳۸۶ (۷۰ سال) ۲ ژانویه ۲۰۰۸ مالمو، سوئد ...
بیوگرافی آرش + عکس   آرش نام اصلی آرش لباف تولد ۳ اردیبهشت ۱۳۵۶ تهران ملیت ایرانی (همچنین شهروند  سوئد) سبک‌ها پاپ و هیپ هاپ ...
بیوگرافی مهدی احمدوند + عکس   مهدی احمدوند زادروز ۲۹ بهمن ۱۳۷۰ کرج، استان البرز ملیت ایران پیشه خواننده سبک پاپ   مهدی احم...
بیوگرافی فرامرز اصلانی + عکس   فرامرز اصلانی به سال 1331 در مریلند دیده به جهان گشود. فرامرز فارغ‌التحصیل رشته روزنامه‌نگاری است. اصلانی فارغ التحصیل رشته روزنامه ن...
بیوگرافی هولیا آوشار   هولیا اوشار (به ترکی: Hülya Avşar) متولد ۱۰ اکتبر ۱۹۶۳ در ادرمیت، بالیکسیر ترکیه است. وی یک بازیگر زن محبوب کردتبار ترکیه ای ، خواننده ف...
بیوگرافی جنیفر لوپز Jennifer Lynn Lopez بیوگرافی جنیفر لوپز Jennifer Lynn Lopez نام: جنیفر لین لوپز نام مستعار: جی لو  تاریخ تولد: 24 ژوئیهٔ 1969 ‏ محل تولد: لس آنجلس، کالیفرنیا ...
بیوگرافی بتول عباسی ( روح انگیز )   نام اصلی بتول عباسی نام مستعار روح‌انگیز تولد ۱۲۸۳ ملیت ایرانی مرگ ۱۳۶۳ سبک‌ها موسیقی کلاسیک ایرانی ...
بیوگرافی رضا یزدانی + عکس   رضا یزدانی نام اصلی رضا یزدانی نام مستعار آقای خاص تولد ۱۶ اکتبر ۱۹۷۳ ملیت  ایران سبک‌ها راک و پاپ ...
بیوگرافی مسعود فردمنش + عکس   مسعود فردمنش نام اصلی مسعود فردمنش تولد ۱ اسفند ۱۳۲۸ ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ ایرانی   م...
بیوگرافی امید حاجیلی + عکس   امید حاجیلی تولد ۲ مهر ۱۳۶۲ ملیت ایرانی سبک‌ها لاتین، پاپ، الکترونیک سازها ترومپت سال‌های فعالیت ۱۳۷۹-...
بیوگرافی هوشمند عقیلی + عکس   هوشمند عقیلی نام اصلی هوشمند عقیلی تولد ۱۳۱۶ اصفهان ملیت ایران سبک‌ها پاپ   هوشمند عقیلی خوان...