آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

 

نام کاخ عالی‌ قاپو
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
کاربری موزه
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۰۴
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

کاخ عالی‌قاپو (به ترکی به معنی «درگاه بلند» ساختمانی است که در واقع درب ورودی دولتخانه صفوی بوده‌است و در ابتدا شکلی ساده داشته و به مرور زمان و در طول سلطنت شاه عباس طبقاتی به آن افزوده شدند و در زمان شاه عباس دوم ایوان ستوندار به آن افزوده شد. این بنا در ضلع غربی میدان نقش جهان و روبروی مسجد شیخ لطف‌الله واقع شده‌است. ارتفاع آن ۴۸ متر است و ۶ طبقه دارد که با راه‌پله‌های مارپیچ می‌توان به آنها رسید. آنچه باعث گردیده است عالی قاپو در زمره آثار باشکوه و بسیار نفیس عصر صفوی قرار گیرد، مینیاتورهایی هست که کار هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی است و همچنین گچبری‌های آخرین طبقه کاخ عالی قاپو است که تالار آن «اتاق موسیقی» یا «اتاق صوت» نیز نامیده می‌شود.

تاریخچه بنا

این بنا پس از انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان توسط شاه عباس اول بین سالهای ۹۷۳ تا ۹۷۷ خورشیدی بعنوان مقر و دولتخانه حکومتی سلاطین صفوی شروع به ساخت شد.

مدت زمان ساخت

این کاخ طی ۵ مرحله معماری و در زمان جانشینان شاه عباس اول بخصوص شاه عباس دوم و شاه سلیمان بین ۷۰ تا ۱۰۰ سال ادامه و تکمیل یافت. حتی به دلیل وجود کتیبه‌ای بخط نستعلیق در زمان شاه سلطان حسین آخرین پادشاه صفوی، تزئینات طبقه سوم اضافه یا مرمت شده‌است.

استادکاران و معماران بنا

کتیبه یا سند مستندی مبنی بر عنوان نام معمار بنا در دست نیست ولی به احتمال زیاد معمار بنا یکی از استادان و معماران مهندس معروفی چون استاد علی اکبر اصفهانی یا استاد محمدرضا ابن استاد حسین بنای اصفهانی دو معمار مشهور مساجد جامع عباسی و مسجد شیخ لطف الله بوده‌است.

دلیل نامگذاری

قاپو یا قاپی در زبان ترکی به معنی در، درگاه و ورودی است و عالی به معنی باشکوه، بزرگ و با ارزش می‌باشد. گفته می‌شود که در اصلی بنا را شاه عباس از نجف و مقبره علی بن ابی طالب به این مکان انتقال داده‌است. کتیبه بالای سردر ورودی با عنوان انا مدینه العلم و علی بابها و استقرار ۱۱۰ توپ جنگی در مقابل کاخ به حساب ابجد نام علی را عنوان می‌نماید (ع=۸۰، ل=۲۰، ی=۱۰).

تزئینات داخلی و خارجی بنا

تزئینات خارجی بوسیله آجر که در لچکها (قسمتهای هلالی در بالای هر ورودی) بوسیله کاشی هفت رنگ و تزئینات و خطوط اسلیمی می‌باشد و تزئینات داخلی بوسیله نقوش زیبای گل و بته و شکارگاه و حیوانت و پرندگان بر روی گچ (لایه چینی و کشته بری) و یا مینیاتورهای تصویری ایرانی (به سبک نقاشی‌های رضا عباسی) و خارجی (بوسیله نقاشان اروپایی که در زمان شاه سلیمان در دربار صفوی حضور داشتند به سبک نقاشی اروپایی به سبک توسط نقاشان معروفی مانند آنژل ولوکار) می‌باشد.

مراحل پنجگانه ساخت بنا

مرحله اول

ساخت بنایی تنها به عنوان ورودی جهت سایر بناها و مجموعه کاخهای سلطنتی می‌باشد

مرحله دوم

در این مرحله لزوم گسترش بنا و اضافه نمودن طبقات فوقانی بدلیل گسترش پایتخت و افزایش جمعیت شهری و با اهمیت جلوه دادن مقر حکومتی احساس گردید. بدین منظور طبقات سوم و چهارم و نیم طبقه پنجم اضافه گردیدند.

مرحله سوم

تکمیل ساختمان برجی شکل کاخ با اضافه نمودن آخرین طبقه (معروف به سالن موسیقی).

مرحله چهارم

اضافه نمودن پیش زدگی به سمت میدان نقش جهان (میدان امام خمینی) جهت افزایش طول کاخ و تبدیل آن به ایوان ستوندار در مرحله بعدی ساختمان

مرحله پنجم

اضافه نمودن ۱۸ ستون به ایوان با فضا ایجاد شده مرحله قبل بعلاوه ایجاد پله‌های شاهی و ساخت و تکمیل سیستم آبرسانی بنا جهت انتقال آب به طبقات به خصوص حوض مسی ایوان

پله‌های کاخ

این کاخ در حال حاضر دارای سه دستگاه پله، شامل دو دستگاه پله مارپیچ بصورت قرینه در قسمت غربی ساختمان و یک دستگاه پله بصورت پلکانی (بصورت چند پله و اتاقهای بین راه به شکل زیگزاگی) معروف به پله‌های شاهی که به منظور تشریفات ساخته شده‌است.

طبقات ششگانه بنای عالی قاپو

بنای عالی قاپو با ارتفاعی حدود ۴۸ متر تا کف بازار بلندترین کاخ چند طبقه تا چند دهه اخیر در شهر اصفهان بوده‌است. بدلیل اضافات و الحاقات معماری در هر سو نمایی متفاوت دارد به طوری که از جلو بنا از میدان نقش جهان ۲ طبقه از پشت ساختمان ۵ طبقه، از طرفین بنا ۳ طبقه و با احتساب طبقه همکف بعنوان اولین طبقه، در کل ۶ طبقه می‌باشد.

آستانه ورودی

کمپفر دربارهٔ آستانه کاخ عالی‌قاپو چنین گفته است:

کاخ عالی‌قاپو دارای آستانه‌ای است از جنس مرمر که در تکریم و اجلال پادشاه سهم عمده‌ای دارد و عابرینی که می‌خواهند بدون شرف‌یابی به خدمت شاه برسند در آنجا به زمین می‌افتند و آستانه را می‌بوسند بنابرین همه سعی می‌کنند کفششان به آستانه نخورد وگرنه نگهبان آنان کتک جانانه‌ای می‌زند.

 

۱۹ ساله هستم وچند وقتی است به دیدن تصاویر مستهجن معتاد شده ام، مانده ام چه کنم؟ 19 ساله هستم و چند وقت پیش اتفاقی در فضای مجازی به صورت اتفاقی تصاویر مستهجن دیدم، با این که پشیمانم ولی باز هم به سراغش می روم. نمیدانم چه کنم؟ سو...
درباره نماز میت نماز میت یا نماز مرده، نمازی است که در دین اسلام برای مرده می‌خوانند. این نماز یکی از کارهای دینی است و همانند دیگر ادیان یک نوع تشریفات برای مرده است...
کیست آندومتریوز تخمدان، درمانش چیست؟ سوالسلام کیست تخمدان دارم حدود 6سانتی متراز نوع اندومتریوز.ایادرمانی برای این نوع کیست هست؟ایا میتوان از رشد ان جلوگیری کرد؟ایا تغذیه بر بهبود یا...
بالا بودن پرولاکتین، عواقب آن سوال:با سلام و عرض ادب در آزمایشات من پرولاکتین بالاست 32.5 لطفا نظر خود را بفرمایید.جواب:مقدار نرمال پرولاکتین حدود 25 در نظر گرفته میشود و در م...
عوارض آنفولانزا در بارداری، جنین حالش خوبه؟ ابتلا به آنفولانزا در دوران بارداری خطرناک است، زیرا طی این دوران تغییراتی در بدن شما اتفاق می‌افتد که فرد را در برابر آنفولانزا آسیب‌پذیرتر خواه...
جلوگیری از چروک شدن پوست، راهکاریی داره؟ سوال:برای جلوگیری از چروک شدن پوست چه راهکارهایی پیشنهاد می کنید؟ جواب:پاسخ رطوبت بخشی به پوست مصرف روغن بادام شیرین بصورت موضعی و مصرف ده عدد با...
جدیدترین مدل لوستر سالن پذیرایی مدرن و زیبا طرح ۲۰۱۷ جدیدترین مدل لوستر سالن پذیرایی مدرن و زیبا طرح ۲۰۱۷ – ۹۶ جدیدترین مدل لوستر سالن پذیرایی مدرن و زیبا طرح ۲۰۱۷ – ۹۶ انواع مجموعه مدل لوس...
ویتامین در بارداری، حامله ها توجه کنند استاد گروه زنان و مامایی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: زنان باید در صورت اقدام به بارداری از پیش از باردار شدن با مصرف فولیک اسید با تشخیص پزشک فر...
ماندگارترین دیالوگ های تاریخ سینما ماندگارترین دیالوگ های تاریخ سینما لزلی بندیک (الیزابت تیلور): پول همه چیز نیست جت رینک (جیمز دین): وقتی که بدستش میاری.. اره غول | Giant |19...
بی حسی اپیدورال، زایمانم بدون درد میشه؟ اپیدورال در زایمان طبیعی چگونه انجام می شود؟بی‌حسی اپیدورال که به طور مختصر اپیدورال هم نامیده می‌شود، روشی برای تسکین درد است که اغلب برای زایمان به ...
آشیانه بالگرد در ایلام ساخته می شود استان ایلام یک استان مرزی است که در طی سالیان اخیر بیش از یک میلیون زائر از مرزهای این استان به منظور زیارت اربعین به عراق سفر می کنند به همین منظور...
آغاز غربالگری ۵۸ اختلال متابولیک نوزادان در ایران (۷) دکتر سارنگ یونسیدکترای حرفه ای علوم آزمایشگاهی دکتر محمد مهدی طاهری امیندکترای حرفه ای علوم آزمایشگاهی دکتر پوراندخت سعادتیمتخصص آسیب شناسی بالین...
ترک پوشک بچه، کی آمادگی داره؟ سوالسلام دختر من دو سال و هشت ماهشه دارم از پوشک می گیرم اوایل پیشرفتمون خوب بود یکی دو بار جیشش رو گفت و اینکه هر دفعه توی لگن جیش یا مدفوعش رو ...
آموزش توالت رفتن به بچه، پوشکش کنم؟ سوال:با سلام. دختر دو سال و نه ماه ای دارم چندین بار برای از پوشک گرفتنش اقدام کرده ام هیچ موفق نبودم حتی یک بار. وقتی او را باز می گذارم ساعتها ...
تیروئید در بارداری، اقدامات لازم سوال:سلام من 40 سال دارم 5/5 ماهه حامله هستم .(بچه دوم )یکماه قبل آزمایش تیروئید دادم H=4/02بود. حالا که دوباره آزمایش دادم 6/5 شده. حالا باید چک...