معرفی ساز قیچک

قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. ساز قیچک دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.

 

قیچک‌نواز هنگام نوازندگی، قیچک را نشسته به صورت عمودی با دست چپ نگه می‌دارد و با دست راست آرشه را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت بر سیم‌های آن می‌کشد. طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است.

 

• خاستگاه ساز قیچک
ساز قیچک اساساً محلی است و بیشترین رواج را در نواحی جنوب شرقی ایران و خصوصاً استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان دارد. در سال‌های اخیر این ساز در شهرهای دیگر نیز استفاده می‌شود. در آن نواحی طبق عقیده و سنت اهالی، برای معالجه امراض به کار می‌رود. در شمال افغانستان نیز قیچک در موسیقی سنتی رواج وسیعی دارد. در ولایات مثل بغلان، کندز و بلخ از قیچک در محافل عروسی و دیگر مراسم خوشی استفاده می‌شود.

 

معرفی ساز قیچک

طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است

 

انواع ساز قیچک
با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند. وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است.

 

اجزای اصلی ساز قیچک:
کاسه طنینی : بدنه اصلی قیچک از چوب یک تکه و معمولا گردو، توت یا چوب های محکم دیگر ساخته می‌شود. کاسه طنینی، حجیم و دو فرو رفتگی بزرگ در طرفین، آن را به ۲ قسمت بزرگتر و کوچکتر تقسیم می‌کند. قسمت کوچکتر در پایین ساز قرار دارد و بر دهانه آن پوست کشیده می شود و خرک روی قسمت پوست قرار می‌گیرد. دهانه قسمت بزرگتر باز است و دسته، تا روی نیمی از این قسمت ادامه می‌یابد.

 

پوست: معمولا در ساخت قیچک از پوست آهو یا گوسفند استفاده می‌شود.

گوشی‌ها: قیچک دارای ۴ گوشی است که به صورت میخ سر پهن ، ۲ به ۲ در طرفین سر پنجه قرار دارد.

 

معرفی ساز قیچک

ساز قیچک توانایی اجرای تکنوازی و گروه نوازی را دارد

 

شیطانک: قطعه چوبی کم ار تفاع و باریک است به عرض دسته ساز که بین سرپنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به طرف گوشی‌های می‌روند.

دسته: جنس دسته قیچک از همان جنس چوب بدنه است که به صورت یک تکه با بدنه تراشیده می‌شود. دسته این ساز کوتاه است و از یک طرف به قسمت بزرگ تر کاسه، و از طرف دیگر به سر پنجه متصل است. قیچک فاقد دستان بندی ست و تمام فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده، ربع پرده) بر روی آن قابل اجراست.

 

سر پنجه: جعبه‌ای کوچک و تو خالی و از جنس چوب است. در ابتدای طول دسته مجموعا چهار گوشی (به تعداد سیم‌ها) در طرفین آن قرار دارند و در انتهای آن تاج قیچک با خمیدگی رو به عقب قرار دارد.
خرک: خرک قیچک از جنس چوب یا استخوان است به ارتفاع تقریبی ۲ سانتی متر که با ۲ پایه کوچک خود، روی پوست کاسه کوچک ساز قرار می‌گیرد و سیم‌ها از درون آن عبور می‌کنند.

سیم‌گیر: قطعه ای کوچک و از جنس چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه قیچک نصب شده و سر ِگره دار سیم به آن بسته می‌شود.
تعداد و جنس سیم‌ها: قیچک دارای ۴ سیم از جنس فلز است که چهارمین سیم، روکش دار و ضخیم تر است. طول سیم‌ها در قیچک معمولی از سیم گیر تا شیطانک حدود ۳۳ سانتی متر است.

آرشه: در نوع محلی این ساز از کمانه استفاده می‌شد اما امروزه از آرشه ویلن و در نوع بزرگتر (قیچک باس) از آرشه ویلنسل استفاده می‌شود.

گالری شیک ترین مدل لباس پسرانه بچه گانه عید ۹۶ جذاب و زیبا جدیدترین و شیک ترین مدل لباس پسرانه بچه گانه عید ۹۶ جذاب و زیبا انواع مجموعه مدل لباس بچه گانه شیک و جدید پیشنهاد مدل لباس بچه گانه ها...
بعد از ۷ سال تلویزیون به خانواده آیت‌الله هاشمی رفسنجانی فرصت دفاع داد تلویزیون بعد از 7 سال به خانواده آیت‌الله هاشمی رفسنجانی فرصت دفاع داد. این دفاع 7 سال بعد از شبی پخش شد که محمود احمدی‌نژاد در مناظره انتخاباتی، آی...
تغذیه مناسب جنین، خداحافظی با آلزایمر! محققان دانشگاه بریتیش کلمبیا دریافتند واکنش‌های بیوشیمیایی بافت مغز که منجر به بروز بیماری آلزایمر می‌شود، از زمانی‌که جنین در رحم مادر قرار دارد...
مراقبت از نوزادان، هفت باور غلط   1. در هوای گرم به کودک آب بدهیداین عقیده درست نیست. نوزادان نیز همچون بزرگسالان باید رطوبت بدن خود را حفظ کنند. در برخی موارد، پزشک کودک توصیه می کن...
مراقبت در یائسگی، مکمل های مفید یائسگی یکی از دوره‌های طبیعی زندگی اغلب زنان است که در آن قاعدگی برای همیشه متوقف می‌گردد و آنان دیگر قادر به بچه دار شدن نخواهند بود. یائسگی معمولاً ...
آرایش زنان، زیبایی یا سرطان؟ مصرف مواد آرایشی در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته است. فقط در سال 2014 سود حاصل از فروش این محصولات بالغ بر 460 میلیارد دلار بوده است و انتظارمی...
ژورنال جدیدترین مدل لباس مجلسی حریر زنانه و گیپور دخترانه  جدیدترین و شیک ترین مدل لباس مجلسی حریر زنانه و گیپور دخترانه  مجموعه گالری انواع مجموعه مدل لباس شیک و جدید پیشنهاد مدل لباس های جدید...
معرفی هیأت داوران بخش اقلام تبلیغاتی جشنواره فیلم فجر هیأت داوران بخش اقلام تبلیغاتی جشنواره فیلم فجر معرفی شدند که در ادامه به بیان بیوگرافی کوتاهی از این داوران می پردازیم. هیأت داوران بخش اقلام تبلی...
علت نازایی زنان، می تواند مشکل کلیوی باشد؟ سوالیک سوال آیا مشکلات غدد فوق کلیوی تاثیری در نازایی زنان دارد با تشکر .جوابسلام علیکمبله می تواند نازایی بدهد.بیماری های مختلفی ایجاد می کنند. ...
تاثیر سن بر بارداری (۲) گروه ترجمه نی نی بان: آن‌چه شما باید درباره بارداری در سال‌های دهه 20 سالگی، 30 سالگی و 40 سالگی عمرتان بدانید.بلوغ مادرشوشانا بنت، روان‌شناس بار...
ام آر آی در دوران بارداری، آسیب به جنین؟ سوال:آیا رادیولوژی و ام آر آی برای زن باردار ضرر دارد؟جواب:دوست عزیز. بسته به شرایط بیمار در نظر گرفته می شود. اگر خیلی ضروری باشد از محافظی که ر...
درمان توده پستانی، چی میتونه باشه؟ سوال:سلام، من دختری هستم 32 ساله،دیشب در سینه سمت راستم یک توده سفت متحرک و دردناک احساس کردم در حدود 2 الی 3 سانتی متر، حدود 2 هفته از آخرین پری...
سرطان پستان، خودتان تشخیص دهید! موثرترین روش برای شناسایی سرطان سینه ماموگرافی است؛ البته بررسی بالینی سینه نیز می‌تواند به نوعی تکمیل کننده این فرایند باشد. اما سازمان‌های پزشک...
مخارج ازدواج، میترسم چی کارکنم؟ نگرانی در مورد امرار معاش یک امر طبیعی است به خصوص برای یک جوان که تازه قصد پذیرش چنین مسئولیت مهمی را دارد، سعی کنید در حد بضاعت خرج کنید....
چه بیمارستانی برای زایمان خوبه؟ معیار انتخاب یک بیمارستان خوب برای زایمان!بیمارستان مناسب برای زایمان، بیمارستانی است که زایمان سالم و بدون مشکل در آنجا انجام شود و مادر و نوزاد...