معرفی ساز قیچک

قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. ساز قیچک دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.

 

قیچک‌نواز هنگام نوازندگی، قیچک را نشسته به صورت عمودی با دست چپ نگه می‌دارد و با دست راست آرشه را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت بر سیم‌های آن می‌کشد. طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است.

 

• خاستگاه ساز قیچک
ساز قیچک اساساً محلی است و بیشترین رواج را در نواحی جنوب شرقی ایران و خصوصاً استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان دارد. در سال‌های اخیر این ساز در شهرهای دیگر نیز استفاده می‌شود. در آن نواحی طبق عقیده و سنت اهالی، برای معالجه امراض به کار می‌رود. در شمال افغانستان نیز قیچک در موسیقی سنتی رواج وسیعی دارد. در ولایات مثل بغلان، کندز و بلخ از قیچک در محافل عروسی و دیگر مراسم خوشی استفاده می‌شود.

 

معرفی ساز قیچک

طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است

 

انواع ساز قیچک
با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند. وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است.

 

اجزای اصلی ساز قیچک:
کاسه طنینی : بدنه اصلی قیچک از چوب یک تکه و معمولا گردو، توت یا چوب های محکم دیگر ساخته می‌شود. کاسه طنینی، حجیم و دو فرو رفتگی بزرگ در طرفین، آن را به ۲ قسمت بزرگتر و کوچکتر تقسیم می‌کند. قسمت کوچکتر در پایین ساز قرار دارد و بر دهانه آن پوست کشیده می شود و خرک روی قسمت پوست قرار می‌گیرد. دهانه قسمت بزرگتر باز است و دسته، تا روی نیمی از این قسمت ادامه می‌یابد.

 

پوست: معمولا در ساخت قیچک از پوست آهو یا گوسفند استفاده می‌شود.

گوشی‌ها: قیچک دارای ۴ گوشی است که به صورت میخ سر پهن ، ۲ به ۲ در طرفین سر پنجه قرار دارد.

 

معرفی ساز قیچک

ساز قیچک توانایی اجرای تکنوازی و گروه نوازی را دارد

 

شیطانک: قطعه چوبی کم ار تفاع و باریک است به عرض دسته ساز که بین سرپنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به طرف گوشی‌های می‌روند.

دسته: جنس دسته قیچک از همان جنس چوب بدنه است که به صورت یک تکه با بدنه تراشیده می‌شود. دسته این ساز کوتاه است و از یک طرف به قسمت بزرگ تر کاسه، و از طرف دیگر به سر پنجه متصل است. قیچک فاقد دستان بندی ست و تمام فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده، ربع پرده) بر روی آن قابل اجراست.

 

سر پنجه: جعبه‌ای کوچک و تو خالی و از جنس چوب است. در ابتدای طول دسته مجموعا چهار گوشی (به تعداد سیم‌ها) در طرفین آن قرار دارند و در انتهای آن تاج قیچک با خمیدگی رو به عقب قرار دارد.
خرک: خرک قیچک از جنس چوب یا استخوان است به ارتفاع تقریبی ۲ سانتی متر که با ۲ پایه کوچک خود، روی پوست کاسه کوچک ساز قرار می‌گیرد و سیم‌ها از درون آن عبور می‌کنند.

سیم‌گیر: قطعه ای کوچک و از جنس چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه قیچک نصب شده و سر ِگره دار سیم به آن بسته می‌شود.
تعداد و جنس سیم‌ها: قیچک دارای ۴ سیم از جنس فلز است که چهارمین سیم، روکش دار و ضخیم تر است. طول سیم‌ها در قیچک معمولی از سیم گیر تا شیطانک حدود ۳۳ سانتی متر است.

آرشه: در نوع محلی این ساز از کمانه استفاده می‌شد اما امروزه از آرشه ویلن و در نوع بزرگتر (قیچک باس) از آرشه ویلنسل استفاده می‌شود.

نیاز کودکان، ضرورت توجه والدین توجه به نیاز کودکان از ضروریاتی است که همواره مورد توجه والدین قرار دارد اما گاهی برخی از نیازها در میان اولویت‌های والدین رنگ می‌بازد و کمتر مور...
جراحی هیسترکتومی، لذت نزدیکی رایج ترین عمل جراحی برای برداشتن رحم هیسترکتومی است. این عمل یکی از روش های جلوگیری دائمی برای بچه دار شدن است. با انجام این عمل می توان لوله های...
مراحل رشد بچه، نگرانی جایزه؟ به گفته یک کارشناس و مشاور کودک، از زمان تولد تا یازده سالگی، کودکان تقریبا در پنج مرحله سنی، ویژگی‌های متمایزی را بروز می‌دهند که اگر والدین آن ...
علائم حاملگی مولار، درمان قطعی حاملگی مولار یا پوچ که در میان عوام به بچه خوره نیز معروف است، زمانی رخ می دهد که در تخم بارور شده، به دنبال بروز اختلال در لقاح اسپرم و تخمک، ناهنجار...
عادات نوزادان، چرا غیرعادی شیر میخوره؟ سوالفرزند یک ماهه دارم و از زمان تولد تا کنون خواب کم و شیر خوردن بسبار دارد. خوب بادگلو میزند، خوب دستشویی میکند اما مدام میخواهد زیر سینه باشد ...
آشنایی با علائم کودکان مبتلا به اوتیسم اوتیسم که شاید این روزها اسم آن را بیشتر شنیده باشید، نوعی اختلال رفتاری عصبی است که آمار مبتلایان به آن در حال افزایش است. در این مطالب علائم کودکان...
عکس پروفایل فانتزی دخترونه سری ششم ⋆ در عکس پروفایل فانتزی دخترونه سری ششم مجموعه جدیدی از عکس نوشته های فانتزی و کارتونی دخترونه را قرار داده ایم که همراه با متن های زیبا و عاشقانه که …...
۱۰حقیقت کمتر شنیده شده درباره فیلم تنها در خانه! عکس آنچه که ما از فیلم تنها در خانه دیده ایم یک جلوه ی ظاهری است اما در پس صحنه ی این فیلم جریانات جالبی نیز وجود داشت. حقایقی جالب و کمتر شنیده شده در...
طالع بینی مرد متولد اردیبهشت طالع بینی مرد متولد اردیبهشت مرد متولد برج اردیبهشت می تواند خیلی پررو باشد! در اتوبوس یا متروهای شلوغ هیچ گاه نزدیك او نایستید چون تمایل زیادی...
شکل نگرفتن قلب جنین، سقط میشه؟ سوال:باعرض سلام و خسته نباشید و تشکر بابت وقتی که میذارید. خانم دکتر من ۲۸ اردیبهشت تاریخ اخرین پریودم هست و ۱۶ خرداد نزدیکی داشتم و نیمه رمضان ت...
مثبت شدن بی بی چک، باردارم؟ سوال مخاطب نی‌نی‌بان: من الان مسافرت خارج از ايران هستم و دسترسي به ازمايشگاه ندارم اينجا از داروخانه بي بي چك گرفتم و بعد از استفاده حدود ...
رضایت از رابطه زناشویی، تاثیرش بر خواب یکی از مطالعات اخیر نشان می‌دهد که رضایت جنسی بیشتر در زنان بالای ۵۰ سال می‌تواند به بهبود خواب آنان کمک کند. به نظر محققان، نوعی ارتباط بین رضای...
عفونت قارچی واژن، دستورات لازم سوال:سلام دختری هستم که دچار عفونت قارچی واژن شدم باید چند روز و چه تعداد از قرص فلوکونازول استفاده کنم؟ جواب:قرص فلوکونازول 150 میلی گرمی هر 72 ...
احساساتی نبودن مردها، چگونه برخورد کنیم؟ سوالبا سلام وخسته نباشید وضمن تشکر از شما مشاوران که سبب خیر می شوید وبه هر جهت برای بهبود زندگی کمک می کنید . حدود 6 سال است که ازدواج کرده ام ی...
تاثیر خشونت بر کودکان، عقده ای بارشون نیارید! یک کارشناس مذهبی در خراسان‌جنوبی گفت: کودکان والدین پرخاشگر از زندگی مردود می‌شوند و عقده‌های روانی خود را به صورت بزه نشان می‌دهند.حجت‌الاسلام و...