معرفی ساز قیچک

قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. ساز قیچک دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.

 

قیچک‌نواز هنگام نوازندگی، قیچک را نشسته به صورت عمودی با دست چپ نگه می‌دارد و با دست راست آرشه را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت بر سیم‌های آن می‌کشد. طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است.

 

• خاستگاه ساز قیچک
ساز قیچک اساساً محلی است و بیشترین رواج را در نواحی جنوب شرقی ایران و خصوصاً استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان دارد. در سال‌های اخیر این ساز در شهرهای دیگر نیز استفاده می‌شود. در آن نواحی طبق عقیده و سنت اهالی، برای معالجه امراض به کار می‌رود. در شمال افغانستان نیز قیچک در موسیقی سنتی رواج وسیعی دارد. در ولایات مثل بغلان، کندز و بلخ از قیچک در محافل عروسی و دیگر مراسم خوشی استفاده می‌شود.

 

معرفی ساز قیچک

طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است

 

انواع ساز قیچک
با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند. وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است.

 

اجزای اصلی ساز قیچک:
کاسه طنینی : بدنه اصلی قیچک از چوب یک تکه و معمولا گردو، توت یا چوب های محکم دیگر ساخته می‌شود. کاسه طنینی، حجیم و دو فرو رفتگی بزرگ در طرفین، آن را به ۲ قسمت بزرگتر و کوچکتر تقسیم می‌کند. قسمت کوچکتر در پایین ساز قرار دارد و بر دهانه آن پوست کشیده می شود و خرک روی قسمت پوست قرار می‌گیرد. دهانه قسمت بزرگتر باز است و دسته، تا روی نیمی از این قسمت ادامه می‌یابد.

 

پوست: معمولا در ساخت قیچک از پوست آهو یا گوسفند استفاده می‌شود.

گوشی‌ها: قیچک دارای ۴ گوشی است که به صورت میخ سر پهن ، ۲ به ۲ در طرفین سر پنجه قرار دارد.

 

معرفی ساز قیچک

ساز قیچک توانایی اجرای تکنوازی و گروه نوازی را دارد

 

شیطانک: قطعه چوبی کم ار تفاع و باریک است به عرض دسته ساز که بین سرپنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به طرف گوشی‌های می‌روند.

دسته: جنس دسته قیچک از همان جنس چوب بدنه است که به صورت یک تکه با بدنه تراشیده می‌شود. دسته این ساز کوتاه است و از یک طرف به قسمت بزرگ تر کاسه، و از طرف دیگر به سر پنجه متصل است. قیچک فاقد دستان بندی ست و تمام فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده، ربع پرده) بر روی آن قابل اجراست.

 

سر پنجه: جعبه‌ای کوچک و تو خالی و از جنس چوب است. در ابتدای طول دسته مجموعا چهار گوشی (به تعداد سیم‌ها) در طرفین آن قرار دارند و در انتهای آن تاج قیچک با خمیدگی رو به عقب قرار دارد.
خرک: خرک قیچک از جنس چوب یا استخوان است به ارتفاع تقریبی ۲ سانتی متر که با ۲ پایه کوچک خود، روی پوست کاسه کوچک ساز قرار می‌گیرد و سیم‌ها از درون آن عبور می‌کنند.

سیم‌گیر: قطعه ای کوچک و از جنس چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه قیچک نصب شده و سر ِگره دار سیم به آن بسته می‌شود.
تعداد و جنس سیم‌ها: قیچک دارای ۴ سیم از جنس فلز است که چهارمین سیم، روکش دار و ضخیم تر است. طول سیم‌ها در قیچک معمولی از سیم گیر تا شیطانک حدود ۳۳ سانتی متر است.

آرشه: در نوع محلی این ساز از کمانه استفاده می‌شد اما امروزه از آرشه ویلن و در نوع بزرگتر (قیچک باس) از آرشه ویلنسل استفاده می‌شود.

سریال برگ‌ریزان برگ‌ریزان نام یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی «محسن شاه‌محمدی» است که در سال ۱۳۷۰ تولید و از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش گردید. این ...
مراحل رشد جنین، نقش خطرات احتمالی در مقاله‌های نه ماه بارداری و مراحل رشد کودک (قسمت اول) و نه ماه بارداری و مراحل رشد کودک (قسمت دوم) درباره مراحل رشد پیش از تولد به صورت مختصر ص...
خطر زایمان زودرس، قابل کنترل؟ سوال:سلام. من الان اوایل31 هفته ام و حس میکنم بچه ام خیلی پایینه، اگه دراین موقعه زایمون کنم بچم زنده میمونه؟ جواب:اگر خطر زایمان زودرس مطرح باشد...
ترک دادن پستانک، چطوری؟ سوالسلام خسته نباشید من فرزند یک ساله ایی دارم(پسر) که بدون پستونک به هیچ وجه نمیخوابه میخوام بدونم کی میتونم ترکش بدم و چطوری این کار رو انجام ب...
مشکلات ریزش مو، دردسر زنانه! چه عواملی بر ضخامت و نازکی موهای زنان تاثیر میگذارد چگونه می توانیم این مشکل رایج در موهای بانوان را کنترل کنیم در دوران یائسگی غالبا اختلالات و ...
خوردن چای در بارداری، ضرر داره؟ چای در باردارینوشیدن چای یکی از عادت هایی می باشد که برخی از زنان در طول بارداری هم آن را دنبال می کنند.چای از قلب محافظت می کند ، سیستم ایمنی را...
ماساژ صورت، پیشگیری از چین و چروک  آیسان نوزاد، متخصص طب سنتی گفت: ماساژ صورت به وسیله روغن کدو یا سایر مواد نرم کننده به صورت 10 دقیقه در هنگام شب می‌تواند نقش به‌سزایی در پیشگیر...
مسمومیت نوزاد، آب مونده خورده! سوال:سلام. دختر من ۱۱ ماهشه الان آب مونده خورد اندازه ۳۰ میل. نگرانم مسمومیت به وجود بیاد، چیکار باید بکنم؟ جواب:کاربر گرامی از مواد غذایی مانند ...
کاهش وزن بعد از زایمان، چگونه؟ سوالبا سلام و خسته نباشید:اینجانب 35 ساله، به وزن 70 کیلوگرم و قد 160 میباشم. تاریخ 26 آبان 91 زایمان سزارین کردم الان به کودکم شیر میدهم (غذای ک...
ترشحات بدبوی واژن، مشکل کجاست؟ سوال:ترشحاتم خیلی زیاده و زرد و بد بو است مشکل چیه ؟؟؟ چیکار باید بکنم؟جواب:احتمال عفونت واژن مطرح است با یک دوره درمان مشکل حل می شود. بهتر است ...
استفاده از قرص ال دی، جایگزین داره؟ سوال:با سلام و خسته نباشیدمن مدت 3ساله از قرص ال دی استفاده میکنم تاچه سنی میتوانم ازاین قرص استفاده کنم؟ بهترین روش برای جلوگیری از بارداری غیر ...
فیلم های ایرج قادری به عنوان کارگردان کارگردان شبکه (۱۳۸۹) پاتو زمین نذار (۱۳۸۷) محاکمه (۱۳۸۵) آکواریوم (۱۳۸۴) چشمان سیاه (۱۳۸۱) سام و نرگس (۱۳۷۹) شهرت...
حکم فرزند خواندگی و گرفتن شناسنامه برای او از لحاظ شرعی حکم فرزند خواندگی و گرفتن شناسنامه برای او از لحاظ شرعی چیست؟ برخی خانواده ها  بچه های بی سرپرست را بزرگ کرده و از آنها نگهداری می کنند، آیا صدور ش...
روش چندقلوزایی، مشکلات مادر چیست؟ درد زایمان طبیعی و مشکلات آن در بارداری چندقلویی ممکن است کمی بیشتر از زایمان تک‌قلوها باشد. همچنین از آنجا که بارداری دوقلو احتمال نیاز به سزاری...
تاثیر سن بر بارداری (۵) گروه ترجمه نی نی بان: آن‌چه شما باید درباره بارداری در سال‌های دهه 20 سالگی، 30 سالگی و 40 سالگی عمرتان بدانید.  اگر بین 35 تا 40 سال سن دارید......