معرفی ساز قیچک

قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. ساز قیچک دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.

 

قیچک‌نواز هنگام نوازندگی، قیچک را نشسته به صورت عمودی با دست چپ نگه می‌دارد و با دست راست آرشه را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت بر سیم‌های آن می‌کشد. طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است.

 

• خاستگاه ساز قیچک
ساز قیچک اساساً محلی است و بیشترین رواج را در نواحی جنوب شرقی ایران و خصوصاً استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان دارد. در سال‌های اخیر این ساز در شهرهای دیگر نیز استفاده می‌شود. در آن نواحی طبق عقیده و سنت اهالی، برای معالجه امراض به کار می‌رود. در شمال افغانستان نیز قیچک در موسیقی سنتی رواج وسیعی دارد. در ولایات مثل بغلان، کندز و بلخ از قیچک در محافل عروسی و دیگر مراسم خوشی استفاده می‌شود.

 

معرفی ساز قیچک

طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است

 

انواع ساز قیچک
با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند. وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است.

 

اجزای اصلی ساز قیچک:
کاسه طنینی : بدنه اصلی قیچک از چوب یک تکه و معمولا گردو، توت یا چوب های محکم دیگر ساخته می‌شود. کاسه طنینی، حجیم و دو فرو رفتگی بزرگ در طرفین، آن را به ۲ قسمت بزرگتر و کوچکتر تقسیم می‌کند. قسمت کوچکتر در پایین ساز قرار دارد و بر دهانه آن پوست کشیده می شود و خرک روی قسمت پوست قرار می‌گیرد. دهانه قسمت بزرگتر باز است و دسته، تا روی نیمی از این قسمت ادامه می‌یابد.

 

پوست: معمولا در ساخت قیچک از پوست آهو یا گوسفند استفاده می‌شود.

گوشی‌ها: قیچک دارای ۴ گوشی است که به صورت میخ سر پهن ، ۲ به ۲ در طرفین سر پنجه قرار دارد.

 

معرفی ساز قیچک

ساز قیچک توانایی اجرای تکنوازی و گروه نوازی را دارد

 

شیطانک: قطعه چوبی کم ار تفاع و باریک است به عرض دسته ساز که بین سرپنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به طرف گوشی‌های می‌روند.

دسته: جنس دسته قیچک از همان جنس چوب بدنه است که به صورت یک تکه با بدنه تراشیده می‌شود. دسته این ساز کوتاه است و از یک طرف به قسمت بزرگ تر کاسه، و از طرف دیگر به سر پنجه متصل است. قیچک فاقد دستان بندی ست و تمام فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده، ربع پرده) بر روی آن قابل اجراست.

 

سر پنجه: جعبه‌ای کوچک و تو خالی و از جنس چوب است. در ابتدای طول دسته مجموعا چهار گوشی (به تعداد سیم‌ها) در طرفین آن قرار دارند و در انتهای آن تاج قیچک با خمیدگی رو به عقب قرار دارد.
خرک: خرک قیچک از جنس چوب یا استخوان است به ارتفاع تقریبی ۲ سانتی متر که با ۲ پایه کوچک خود، روی پوست کاسه کوچک ساز قرار می‌گیرد و سیم‌ها از درون آن عبور می‌کنند.

سیم‌گیر: قطعه ای کوچک و از جنس چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه قیچک نصب شده و سر ِگره دار سیم به آن بسته می‌شود.
تعداد و جنس سیم‌ها: قیچک دارای ۴ سیم از جنس فلز است که چهارمین سیم، روکش دار و ضخیم تر است. طول سیم‌ها در قیچک معمولی از سیم گیر تا شیطانک حدود ۳۳ سانتی متر است.

آرشه: در نوع محلی این ساز از کمانه استفاده می‌شد اما امروزه از آرشه ویلن و در نوع بزرگتر (قیچک باس) از آرشه ویلنسل استفاده می‌شود.

تجمع ادرار در کلیه، علتش چیه؟ سوال:عرض سلام فرزند پسری دارم 2.5 ساله که در کلیه سمت چپ به میزان 10 میلی یا 1 سانت تجمع ادرار دارد. در دوران جنینی تجمع 6 میلی بوده است و به تدر...
بیوگرافی والیس سیمپسون در 19 ژوئن سال 1896 در Blue Ridge Summit واقع در پنسیلوانیا به دنیا آمد. پدر: Teackle Wallis Warfield مادر: Alice Montague برادر: - خواهر:- ...
عکس نوشته ارثیه حضرت زهرا ⋆ در عکس نوشته ارثیه حضرت زهرا مجموعه ای از عکس نوشته های مذهبی در مورد  حجاب و چادر ارثیه های حضرت زهرا را قرار داده ایم که …. عکس نوشته ارثیه حضرت ز...
گرم‌ترین ماه سال در شیراز میانگین دما در تیرماه (گرم‌ترین ماه سال) ۳۰ درجهٔ سانتی‌گراد، در دی‌ماه (سردترین ماه سال)، ۵ درجهٔ سانتی‌گراد، در فروردین‌ماه ۱۷ درجهٔ سانتی‌گراد و در...
درمان یبوست در بچه ها، چطور ممکنه؟ سوال:سلام خسته نباشید دختر 15ماه دارم که دائما دچار یبوست میشه ممنون مبشم کمکم کنید. جواب:توصیه به اصلاح رژیم غذایی می شود. مصرف مایعات فراوان و ...
بارداری و ایدز، بچه مبتلا میشه؟ به‌طور کلی شانس انتقال بیماری از مادر مبتلا به ایدز به جنین در طول بارداری 35 درصد است.استفاده از داروهای اچ آی وی درزمان بارداریزنان باردار مبتل...
به ارگاسم رسیدن زنان، تاثیر عوامل روانی تغییر سریع رنگ لب‌‌های فرج (لبیا)، انقباض واژن، رحم و اسفنکتر مقعد، رفع احتقان آرئول، افزایش شدت نبض واژن و افزایش سطح پرولاکتین که این علایم نشان دهن...
روانشناسی نوپایان، علت پرت کردن اشیا پرسشبا سلام. میخواستم بپرسم کودکان نوپا تا چه سنی برای شناخت اشیا را به دهان میبرن؟با تشکر. پاسخسلام مادر عزیزمعمولا کودکان تا سن یک سالگی برای ش...
خوب خوابیدن کودک، تختخواب هوشمند تختخواب SleepIQ توسط شرکت Sleep Number ارائه شده و در صورت غلت‌خوردن کودک هنگام خواب، می‌توان آن را طوری سازگار کرد که وی آسایش بیشتری داشته باشد...
خارش پوست در بارداری، باردارها بخوانند کلستاژ، خارش پوست در دوران بارداری است که در 3 ماه آخر یا گاهی قبل از آن خودش را نشان می‌دهد. خارش شدید در دست‌ها و پاها و قسمت‌های دیگر بدن به و...
زمان انجام تست بارداری، زنان بخوانند سوال:با سلام  آیا با گذشت تقریبا دو هفته از عقب افتادن قاعدگی میتوان به جواب تست های بارداری یا بی بی چک اطمینان کرد؟ جواب:بله می توان اعتماد کرد...
مراقبت از نوزاد یک ماهه، می ترسم حمامش کنم! کوچک‌ترین و معمولی‌ترین کارهای زندگی برایم تبدیل شده به یک معما یا مسئله‌ای که باید یک‌جورهایی حلش کنم. جز چند تا چیزی که به غریزه یاد گرفته - مثل گری...
مراحل رشد جنین، نقش خطرات احتمالی در مقاله‌های نه ماه بارداری و مراحل رشد کودک (قسمت اول) و نه ماه بارداری و مراحل رشد کودک (قسمت دوم) درباره مراحل رشد پیش از تولد به صورت مختصر ص...
مسافرت در بارداری، بخوانید! بارداری شرایط ویژه ای است. به هزار و یک دلیل شخص باردار باید تحت کنترل پزشک معالج بوده و در 9 ماه بارداری باید امکان دسترسی به متخصص آسان و سریع ...
قد پسر پانزده ماهه، نرمال است؟ پاسخ دکتر احمدرضا فرسار، متخصص کودکان و عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی: دوست عزیز این ارقام قابل تفسیر نیست، باید منحنی رشد رسم شود و شیب منحن...