بیوگرافی قطب‌ الدین شیرازی

 

نام کامل قطب الدین محمود بن مسعود بن مصلح شیرازی
زادروز صفر ۶۳۳ قمری (آبان ۶۱۴)
زادگاه شیراز،
تاریخ مرگ یکشنبه ۱۷ یا ۲۴ رمضان ۷۱۰ قمری
(۲۶ بهمن یا ۳ اسفند ۶۸۹)
محل مرگ تبریز، ایران
دین اسلام
استادان کاتبی قزوینی، خواجه نصیرالدین طوسی ، صدرالدین قونوی
شاگردان قطب‌الدین رازی

 

قطب‌الدین محمود بن مسعود مصلح شیرازی (زاده ۶۳۳ درگذشته ۷۱۰ ه.ق) یکی از علمای ایرانی قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری است که نقش مهمی در گسترش حکمت و فلسفه، علوم طبیعی، پزشکی و هنر خود داشته است.

فرزند مولانا ضیاءالدین مسعودبن مصلح شیرازی پزشک معروف و از مشایخ صوفیه در سال ۶۳۳ هجری قمری در شیراز پا به عرصه هستی نهاد.

قطب‌الدین علاوه بر شاگردی در نزد پدر از محضر بزرگانی چون کمال‌الدین ابوالخیر بن مصلح کازرونی، شمس‌الدین محمد بن احمدالحکیم الکیشی، شرف‌الدین زکی بوشکانی، خواجه نصیر طوسی، نجم‌الدین کاتبی، علامه قطب‌الدین مؤیدالدین عرضی و کمال کوفی بهره فراوانی یافت تا آنجا که علاوه بر پزشکی، بر علوم دیگری چون ریاضی، فلسفه، علوم ادبی، دین شناسی، موسیقی، نواختن رباب و سرودن شعر، بازی شطرنج و فنون شعبده‌بازی به چیرگی شگفت‌انگیزی دست یافت. او مدتی در شهرهای سیواس و ملطیه به شغل قضاوت اشتغال یافت و در زمانی دیگر از طرف تکودار، ایلخان مغول به سمت سفارت، همراه اتابک پهلوان به مصر نزد ملک قلادون الفی اعزام شد. آرامگاه وی در مقبرهالوزرای چرنداب تبریز است.

علامه در اندک زمانی در علوم معقول و منقول سرآمد فضلای عصر خود بود و در طول مدت حیات خود بیش از بیست اثر به فارسی و عربی از خود باقی گذاشت.

قطب‌الدین شیرازی در علم موسیقی، فیزیک از سرآمدان زمان خود بوده‌است. اگرچه قطب‌الدین را نمی‌توان شاگرد صفی‌الدین ارموی -نظریه‌پرداز موسیقی قرن هفتم- دانست؛ وی او را باید بدون شک نخستین شارح کتب صفی‌الدین ارموی قلم‌داد کرد. قطب‌الدین بخش مفصلی از کتاب دائرهالمعارف چندجلدی خود به نام درهالتاج را به موسیقی اختصاص داده و در آن‌جا به تشریح نظریات صفی‌الدین ارموی، مخصوصاً مطالبی که در رساله الشرفیه بیان شده، پرداخته‌است.

در سال ۱۳۹۰ هزار و دویست و پنجاهمین سالگرد تولد قطب الدین شیرازی از طرف ایران و سازمان یونسکو جشن گرفته شد.

آثار

  • دره التاج لغرهالدباج (یکی از مهمترین آثار علامه قطب‌الدین می‌باشد که دانشنامه‌ایست فلسفی به معنای «علم‌العلوم». کتاب درهالتاج (۷۰۵-۶۹۳) پس از شفای ابن سینا مهمترین کتاب جامعی است که در فلسفه تألیف شده است و به طور کلّی دوازده رشته از علوم و از آن جمله موسیقی را در برمی‌گیرد
  • نهایه الأدراک فی درایه الأدراک (به عربی، در زمینهٔ نجوم و هیئت، دارای ۴ مقاله: مقدّمات، هیئت اجرام، زمین و مقادیر اجرام. همچنین دارای مطالب جدیدی در بارهٔ مکانیک، زمین شناسی، هوا شناسی و نور و مباحثی در بارهٔ نظرات کیهانی ابن هیثم و ابوبکر محمّد بن احمد خرقی)
  • تحفه الشاهیه(به عربی، در نجوم و هیئت)
  • ترجمه فارسی کتاب اصول اقلیدس از خواجه نصیر در هندسه
  • اختیارات مظفری (به فارسی، در نجوم و هیئت)
  • رساله فی حرکه الدرجه فی النسبه بین المستوی و المنحنی (منسوب به علّامه، در هیئت و ریاضی)
  • شرح کتاب حکمهالأشراق از شهاب‌الدین سهروردی (از این روست که او را فیلسوف اشراقی دانسته‌اند.)
  • تحفه السعدیه (شرحی بر کتاب قانون در طب از ابن سینا)
  • شرح کتاب مفتاح العلوم از سکاکی (مفاتح المفتاح)
  • شرح کتاب مختصر الأصول از ابن حاجب (در فقه)
  • رساله در تحقیق عالم مثال (در بارهٔ عالم مثال، معاد جسمانی و کیفیت آخرت.)
  • رسالهٔ فعلت فلاتلم (در هیئت)
  • شرح کتاب روضه‌الناظر از خواجه نصیر طوسی
  • اجوبه‌المسائل (در طرح چند پرسش و ابهام فلسفی)

آثار مشکوک منسوب به قطب‌الدین شیرازی

علّامه قطب‌الدین رسالات و تألیفات دیگری نیز دارد که در منسوب کردن برخی از این آثار به علامه در نظر مورخان جای شبهه و ابهام است و از آن میان می‌توان به رسالات زیر اشاره نمود:

  • حاشیه بر کتاب الکشاف عن الحقایق التنزیل از زمخشری
  • فتح المنان فی تفسیر القرآن
  • خریده العجایب
  • رساله فی بیان الحاجه الی الطب و آداب الاطباء و وصایائهم
  • شرح کتاب نجات ابن سینا
  • شرح اشارات ابن سینا
  • مشکلات التفاسیر یا مشکلات القرآن
  • مشکل الاعراب
  • شرح الاسرار از شهاب‌الدین سهروردی
  • التبصره فی الهیئه

 

بیوگرافی محمود بهزاد محمود بهزاد ویکی پدیا زندگی نامه کامل محمود بهزاد دانشگاه محمود بهزاد تحقیق درباره محمود بهزاد آیا محمود بهزاد ازدواج کرده است؟ آثار محمود بهزا...
بیوگرافی پرهام اعرابی   پرهام اعرابی (زادهٔ ۲۵ اوت ۱۹۷۶) استاد ایرانی-کانادایی دانشگاه تورنتو در رشته مهندسی برق است. او در سال ۲۰۰۵ به عنوان یکی از ۳۵ مخترع جوان (...
بیوگرافی آلساندرو ولتا   آلساندرو ولتا (به ایتالیایی: Alessandro Volta) (۱۸ فوریه، ۱۷۴۵ - ۵ مارس، ۱۸۲۷) دانشمند نام‌دار ایتالیایی و توسط غربی‌ها سعی شده است تا ب...
بیوگرافی پروفسور ریحانه سریری ریحانه سریری (زاده ۱۳۳۲ در مشهد)، زیست‌شناس و استاد تمام بیوشیمی ایرانی و برندهٔ دو جایزه و عنوان «Research Grant» از انجمن سلطنتی شیمی بریتانیا (Brit...
بیوگرافی والتر کرایسلر ، موسس کرایسلر والتر کرایسلر، (به انگلیسی: Walter Chrysler) (زاده ۲ آوریل ۱۸۷۵ - درگذشت ۱۸ اوت ۱۹۴۰) صنعتگر، کارآفرین و مکانیک آمریکایی فعال در صنعت خودروسازی بود....
بیوگرافی ساموئل مورس   ساموئل فاینلی بریس مورس (به انگلیسی: Samuel Finley Breese Morse) (زاده ۲۷ آوریل ۱۷۹۱ - درگذشته ۲ آوریل ۱۸۷۲) نقاش آمریکایی و ابداعگر کد ...
بیوگرافی ابن منذر نیشابوری   نام: ابوبکر محمد بن ابراهیم نیشابوری عنوان: شیخ أبوبکر محمد بن ابراهیم النیسابوری/ابن المنذر زادروز: ۲۹ شعبان ۲۴۱ در نیشابو...
بیوگرافی ارشمیدس   ارشمیدس (به یونانی: Άρχιμήδης) (زادهٔ ۲۸۷ ق. م - ۲۱۲ ق. م∗) ریاضیدان، فیزیکدان، مهندس، مخترع و منجم یونان باستان و از اهالی جزیره ساموس ...
بیوگرافی الکساندر فلمینگ   الکساندر فلمینگ (به انگلیسی: Sir Alexander Fleming) ‏کاشف پنی‌سیلین است. او در سال ۱۹۴۵ موفق به دریافت جایزه نوبل پزشکی شد.   ...
بیوگرافی استیو جابز   استیون پاول جابز (به انگلیسی: Steven Paul Jobs) (زادهٔ ۲۴ فوریهٔ ۱۹۵۵ در سان‌فرانسیسکو — درگذشتهٔ ۵ اکتبر ۲۰۱۱ در پالوآلتو) کارآفرین، مخ...
بیوگرافی علی خادم‌ حسنی   علی خادم‌حسنی ویکی پدیا دانشگاه علی خادم‌حسنی زندگی نامه کامل علی خادم‌حسنی شاگردان علی خادم‌حسنی آیا علی خادم‌حسنی ازدواج کرده است؟ ...
بیوگرافی میر حیدر آملی   میر حیدر آملی زادروز ۷۲۰ هجری آمل درگذشت ۷۸۷ حله یا آمل آرامگاه آمل محل زندگی آمل،نجف،حله نام‌های دیگر ...
بیوگرافی اقلیدس   اقلیدس (یونانی:Eukleides) (حدود ۳۶۵ - ۲۷۵ پیش از میلاد)، ریاضیدانی یونانی بود که در قرن سوم پیش از میلاد در شهر اسکندریه می‌زیست. او نوی...
بیوگرافی شهرام امیری   شهرام امیری زادروز ۱۷ آبان ۱۳۵۷ کرمانشاه محل زندگی اصفهان ملیت  ایرانی پیشه پژوهش‌گر سال‌های فعالیت ...
بیوگرافی دکتر هاراطون داویدیان هاراطون داويديان دكتر هاراطون داويديان دکتر هاراطون داویدیان بیوگرافی دکتر هاراطون داويديان زندگی نامه دکتر هاراطون داويديان آشنایی با دکتر هارا...