بیوگرافی قطب‌ الدین شیرازی

 

نام کامل قطب الدین محمود بن مسعود بن مصلح شیرازی
زادروز صفر ۶۳۳ قمری (آبان ۶۱۴)
زادگاه شیراز،
تاریخ مرگ یکشنبه ۱۷ یا ۲۴ رمضان ۷۱۰ قمری
(۲۶ بهمن یا ۳ اسفند ۶۸۹)
محل مرگ تبریز، ایران
دین اسلام
استادان کاتبی قزوینی، خواجه نصیرالدین طوسی ، صدرالدین قونوی
شاگردان قطب‌الدین رازی

 

قطب‌الدین محمود بن مسعود مصلح شیرازی (زاده ۶۳۳ درگذشته ۷۱۰ ه.ق) یکی از علمای ایرانی قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری است که نقش مهمی در گسترش حکمت و فلسفه، علوم طبیعی، پزشکی و هنر خود داشته است.

فرزند مولانا ضیاءالدین مسعودبن مصلح شیرازی پزشک معروف و از مشایخ صوفیه در سال ۶۳۳ هجری قمری در شیراز پا به عرصه هستی نهاد.

قطب‌الدین علاوه بر شاگردی در نزد پدر از محضر بزرگانی چون کمال‌الدین ابوالخیر بن مصلح کازرونی، شمس‌الدین محمد بن احمدالحکیم الکیشی، شرف‌الدین زکی بوشکانی، خواجه نصیر طوسی، نجم‌الدین کاتبی، علامه قطب‌الدین مؤیدالدین عرضی و کمال کوفی بهره فراوانی یافت تا آنجا که علاوه بر پزشکی، بر علوم دیگری چون ریاضی، فلسفه، علوم ادبی، دین شناسی، موسیقی، نواختن رباب و سرودن شعر، بازی شطرنج و فنون شعبده‌بازی به چیرگی شگفت‌انگیزی دست یافت. او مدتی در شهرهای سیواس و ملطیه به شغل قضاوت اشتغال یافت و در زمانی دیگر از طرف تکودار، ایلخان مغول به سمت سفارت، همراه اتابک پهلوان به مصر نزد ملک قلادون الفی اعزام شد. آرامگاه وی در مقبرهالوزرای چرنداب تبریز است.

علامه در اندک زمانی در علوم معقول و منقول سرآمد فضلای عصر خود بود و در طول مدت حیات خود بیش از بیست اثر به فارسی و عربی از خود باقی گذاشت.

قطب‌الدین شیرازی در علم موسیقی، فیزیک از سرآمدان زمان خود بوده‌است. اگرچه قطب‌الدین را نمی‌توان شاگرد صفی‌الدین ارموی -نظریه‌پرداز موسیقی قرن هفتم- دانست؛ وی او را باید بدون شک نخستین شارح کتب صفی‌الدین ارموی قلم‌داد کرد. قطب‌الدین بخش مفصلی از کتاب دائرهالمعارف چندجلدی خود به نام درهالتاج را به موسیقی اختصاص داده و در آن‌جا به تشریح نظریات صفی‌الدین ارموی، مخصوصاً مطالبی که در رساله الشرفیه بیان شده، پرداخته‌است.

در سال ۱۳۹۰ هزار و دویست و پنجاهمین سالگرد تولد قطب الدین شیرازی از طرف ایران و سازمان یونسکو جشن گرفته شد.

آثار

  • دره التاج لغرهالدباج (یکی از مهمترین آثار علامه قطب‌الدین می‌باشد که دانشنامه‌ایست فلسفی به معنای «علم‌العلوم». کتاب درهالتاج (۷۰۵-۶۹۳) پس از شفای ابن سینا مهمترین کتاب جامعی است که در فلسفه تألیف شده است و به طور کلّی دوازده رشته از علوم و از آن جمله موسیقی را در برمی‌گیرد
  • نهایه الأدراک فی درایه الأدراک (به عربی، در زمینهٔ نجوم و هیئت، دارای ۴ مقاله: مقدّمات، هیئت اجرام، زمین و مقادیر اجرام. همچنین دارای مطالب جدیدی در بارهٔ مکانیک، زمین شناسی، هوا شناسی و نور و مباحثی در بارهٔ نظرات کیهانی ابن هیثم و ابوبکر محمّد بن احمد خرقی)
  • تحفه الشاهیه(به عربی، در نجوم و هیئت)
  • ترجمه فارسی کتاب اصول اقلیدس از خواجه نصیر در هندسه
  • اختیارات مظفری (به فارسی، در نجوم و هیئت)
  • رساله فی حرکه الدرجه فی النسبه بین المستوی و المنحنی (منسوب به علّامه، در هیئت و ریاضی)
  • شرح کتاب حکمهالأشراق از شهاب‌الدین سهروردی (از این روست که او را فیلسوف اشراقی دانسته‌اند.)
  • تحفه السعدیه (شرحی بر کتاب قانون در طب از ابن سینا)
  • شرح کتاب مفتاح العلوم از سکاکی (مفاتح المفتاح)
  • شرح کتاب مختصر الأصول از ابن حاجب (در فقه)
  • رساله در تحقیق عالم مثال (در بارهٔ عالم مثال، معاد جسمانی و کیفیت آخرت.)
  • رسالهٔ فعلت فلاتلم (در هیئت)
  • شرح کتاب روضه‌الناظر از خواجه نصیر طوسی
  • اجوبه‌المسائل (در طرح چند پرسش و ابهام فلسفی)

آثار مشکوک منسوب به قطب‌الدین شیرازی

علّامه قطب‌الدین رسالات و تألیفات دیگری نیز دارد که در منسوب کردن برخی از این آثار به علامه در نظر مورخان جای شبهه و ابهام است و از آن میان می‌توان به رسالات زیر اشاره نمود:

  • حاشیه بر کتاب الکشاف عن الحقایق التنزیل از زمخشری
  • فتح المنان فی تفسیر القرآن
  • خریده العجایب
  • رساله فی بیان الحاجه الی الطب و آداب الاطباء و وصایائهم
  • شرح کتاب نجات ابن سینا
  • شرح اشارات ابن سینا
  • مشکلات التفاسیر یا مشکلات القرآن
  • مشکل الاعراب
  • شرح الاسرار از شهاب‌الدین سهروردی
  • التبصره فی الهیئه

 

بیوگرافی مظفر پرتوماه   کتاب های مظفر پرتوماه مظفر پرتوماه چند سالشه؟ عکس مظفر پرتوماه مظفر پرتوماه کیست؟ عکس همسر و فرزندان مظفر پرتوماه بیوگرافی کامل مظفر ...
بیوگرافی دکتر عبدالرضا حاجی پور آثار دکتر عبدالرضا حاجی پور دکتر عبدالرضا حاجی پور دکتر عبدالرضا حاجی پور اهل کجاست؟ بیوگرافی کامل دکتر عبدالرضا حاجی پور مقاله درباره دکتر عبدالرض...
بیوگرافی دکتر حبیب الله هدایت   مقاله درباره دکتر حبیب الله هدایت عکس همسر و فرزندان دکتر حبیب الله هدایت دکتر حبیب الله هدایت اهل کجاست؟ مذهب دکتر حبیب الله هدایت ز...
بیوگرافی ابن مسکویه   ابوعلی احمد بن محمد بن یعقوب مَسکَوَیه رازی(۳۲۶ - ۴۲۱ هجری) از اهالی ری بود (بخشِ آخرِ این نام، مانند آخرِ نام‌های سیبویه و ابن بابویه تلفظ ...
بیوگرافی خواجه نظام‌ الملک طوسی   خواجه نظام‌ الملک طوسی وزیر دودمان سلجوقی مشغول به کار ۲۰ نوامبر ۱۰۶۴ – ۱۴ اکتبر ۱۰۹۲ فرمانروا آلپ ارسلان، ملک‌شاه ...
بیوگرافی علی خادم‌ حسنی   علی خادم‌حسنی ویکی پدیا دانشگاه علی خادم‌حسنی زندگی نامه کامل علی خادم‌حسنی شاگردان علی خادم‌حسنی آیا علی خادم‌حسنی ازدواج کرده است؟ ...
بیوگرافی جیمز ژول   جیمز پرسکات ژول (به انگلیسی: James Prescott Joule)، متولد ۲۴ دسامبر ۱۸۱۸ تا ۱۱ اکتبر ۱۸۸۹، از فیزیکدانان انگلیسی بود. او نخستین کسی بود ...
بیوگرافی توماس ادیسون   توماس آلوا ادیسون (به انگلیسی: Thomas Edison) (زاده ۱۱ فوریه ۱۸۴۷ - مرگ ۱۸ اکتبر ۱۹۳۱) مخترع و بازرگان آمریکایی بود. وی وسایل متعددی را ...
بیوگرافی میر سید علی همدانی   امیر سیدعلی‎بن‎شهاب معروف به میر سید علی همدانی (زاده: ۱۲ رجب ۷۱۴ هجری قمری همدان - درگذشت: ذیحجه ۷۸۶ هجری قمری، کُنَر) عارف، عالم، شاعر ایر...
بیوگرافی ابوالفضل بلعمی   محمد بن عبداللّه بلعمی مشهور به ابوالفضل بلعمی، بلعمی بزرگ یا خواجه بلعمی (درگذشت ۳۲۹ قمری/۳۱۹ خورشیدی) از دانشمندان و وزیران دورهٔ سامانی ا...
بیوگرافی نیما ارکانی حامد   نیما ارکانی حامد چند سالشه؟ شاگردان نیما ارکانی حامد بیوگرافی کامل نیما ارکانی حامد تحقیق درباره نیما ارکانی حامد نیما ارکانی حامد وی...
بیوگرافی دکتر غلامحسین مصاحب  آثار دکتر غلامحسین مصاحب |  بیوگرافی کامل دکتر غلامحسین مصاحب |  تحقیق درباره دکتر غلامحسین مصاحب |  دکتر غلامحسین مصاحب |  دکتر غلامحسین مصاحب ویکی پدیا |  دک...
بیوگرافی پروفسور کاظم معتمدنژاد پروفسور کاظم معتمدنژاد اردیبهشت ۱۳۱۳ هجری شمسی در بیرجند متولد شد و پنجشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۲ در تهران دارفانی را وداع گفت. تحصیلات: - دیپلم ششم متوسط...
بیوگرافی رستم گرگانی   رستم گرگانی پزشک ایرانی میانه قرن ۱۶ میلادی بود که در هند زندگی می کرد. رستم پزشک مخصوص دو تن از سلاطین دکن بود، ملک احمد شاه اول(۱۵۱۰-۱۴...
بیوگرافی بطلمیوس   کلاودیوس بْطُلِمیوس (۹۰ - ۱۶۸ میلادی) (به یونانی: Κλαύδιος Πτολεμαίος) یکی از فیلسوفان و اخترشناسان یونان باستان بود که به احتمال زیاد د...