وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم در دوره هخامنشیان

اقتصاد هخامنشیان با توجه به موقعیت جغرافیایی آنها و کمبود آب در ایران بیشتر بر پایهٔ اقتصاد تجاری بود. سرزمین هخامنشیان به عنوان واسطه کالاهای ترانزیتی بین سه قارهٔ آسیا، اروپا و افریقا عمل می‌نمود و از این راه درآمد سرشاری نصیب شاهنشاهان هخامنشی می‌شد. در دورهٔ هخامنشیان تجارت اهمیت به سزایی دشت. جنبهٔ محلی تجارت عبارت بود از مبادلهٔ کالا بین مردم ده نشین و کوچ نشین. ضمنأ بین ایالات مترقی حکومت و کشورهای همسایه نیز تجارت اشیای زینتی و همچنین منسوجات و بعضی از فراورده‌های کشاورزی، از قبیل غلات و خرما رواج داشت. این تجارت در شاهراه‌های بزرگی که در جهات متفاوت کشور با یکدیگر تقاطع داشتند انجام می‌شد.

در عهد هخامنشی نخستین قدم‌ها در تنظیم اقتصاد ملی برداشته شد. دولت مالیاتی وضع کرد که از املاک، مزارع، باغ‌ها، احشام و معادن گرفته می‌شد. نوعی مالیات متعلق به زمین وجود داشت که کاملأ شبیه مالیات بر مصنوعات صنعتی بود. عوارضی بر رصیف‌های بنادر وضع کرده بودند. مالیاتی که توسط عمال جمع‌آوری می‌شد، در صندوق ایالات گرد می‌آمد و سپس به خزانه ارسال می‌شد. از زمان ایجاد شاهنشاهی هخامنشی، جهان در عصر اقتصادی مساعدی قدم گذاشته بود. روابط تجارتی بین نواحی که سابقاً وجود نداشته – مثلاً بین بابل و یونان- ایجاد شد و توسعه یافت. بر اثر احتیاج به محصول، نرخ منافع (بهره)، مانند بهای جنس افزوده شد، به استثنای اجناسی که حمل آنها مشکل بود مانند گاو، به عکس بهای زمین در ایران و یونان پائین آمد.

در زمینه مناسبات ارضی اسناد موجود نشان می‌دهند که نظام مالیاتی براساس مسّاحی دقیق زمین‌ها تعیین می‌شد و به نسبت پر آبی و کم آبی منطقه و حاصل‌خیزی زمین، تغییر می‌کرد. چنان که متذکر شدیم، آبیاری مصنوعی چه به وسیله ایجاد قنات‌ها یا بستن آب‌بندها- و به اصطلاح امروز سدها- در بالا بردن سطح درآمد کشاورزان به ویژه دولت اهمیت داشت. مالکان زمین‌ها، اگر صاحبان قنات‌ها نبودند می‌توانستند با دادن آب‌بها از آن استفاده کنند و در مواقع کم بارانی و پائین رفتن سفرهٔ آب‌های زیرزمینی و در نتیجه کم شدن آب قنات‌ها و حتی خشک شدن موقتی آنها، از میزان مالیات زمین کاسته می‌شد. در سراسر متصرفات آسیایی هخامنشیان سد و قنات دو عامل عمده کشاورزی بود که اولی، یعنی سدها را، جز در مناطق کنار رودخانه‌های کوچک محلی، دولت می‌ساخت و در اختیار داشت و احتمال دارد که در دوره مورد بحث ما کمک‌هایی نیز به کشاورزان در جهت ایجاد قنوات و آب‌بندهای محلی صورت می‌گرفت.

در همه ممالک به کارهای عام‌المنفعه- که استعداد تولیدی را افزون می‌کرد- اقدام نمودند. حفر قنوات زیرزمینی، که در ایران و بعضی نواحی کم آب دارای اهمیت اساسی است، کاری است که در زمان شاهان هخامنشی تحقق یافت. باید قبول کرد که در آن زمان، در شاهنشاهی هخامنشی به خشک کردن باتلاق‌ها می‌پرداختند، زیرا یونانیان این کار را در همان عصر انجام می‌دادند. کشاورزی توسعه یافت، و بر اثر جنگها، خارجیان نباتات سودمند و ایران را شناختند و در کشور خود کاشتند. در درجه اول آنها اسپست قرار داشت که به وفور در دره‌های ماد به عمل می‌آمد، و خوراک عالی اسبان به شمار می‌رفت. جنگهای مادی آن را برای تغذیه سواره نظام پارس به یونان برد، و مردم آن کشور کاشت آنرا اقتباس کردند. در نتیجه همان جنگها خروس، کبوتر سفید و طاوس- که بومی آسیا هستند- به اروپا حمل شدند.

کورش در دوران زمامداری خود، از سیاست اقتصادی و اجتماعی عاقلانه‌ای که کمابیش بر اساس خواسته‌های کشورهای وابسته بود، پیروی می‌کرد او تمامی زمین‌های قابل کشت را دقیقأ مساحی نمود و در اختیار مردمان تهیدست قرار داد، حفر قنوات زیرزمینی نیز از دیگر اقدامات اساسی او و جانشینانش بود. از این سخن او که می‌گوید: «رفتار پادشاه با رفتار شبان تفاوت ندارد، چنانکه شبان نمی‌تواند از گله‌اش بیش از آنچه به آنها خدمت می‌کند، بردارد. همچنان پادشاه از شهرها و مردم همان‌قدر می‌تواند استفاده کند که آنها را خوشبخت می‌دارد.» و نیز از رفتار و سیاست همگانی او، به خوبی پیداست که وی تحکیم و تثبیت پادشاهی خود را در تأمین خوشبختی مردم می‌دانست و کمتر به دنبال زراندوزی و تحمیل مالیات بر کشورهای وابستهٔ خود بود. او در دوران کشورگشایی نه تنها از کشتن و کشتارهای وحشتناک خودداری کرد بلکه به باورهای مردم احترام گذاشت و آنچه را که از کشورهای شکست‌خورده ربوده بودند، پس داد. «بر اساس تورات، پنج هزار و چهار سد ظرف طلا و سیم را به بنی‌اسراییل می‌بخشد، پرستش‌گاه‌های مردم شکست‌خورده را می‌سازد و می‌آراید.» و به گفتهٔ گزنفون، رفتار او به گونه‌ای بوده که «همه می‌خواستند جز خواستهٔ او چیزی بر آنها حکومت نکند.» کمبوجیه با آنکه از کیاست کورش بهره‌ای نداشت و از سیاست آزادهٔ وی پیروی نمی‌کرد، در دوران توانمندی خود به گرفتن مالیات از مردم شکست‌خورده نپرداخت، بلکه مانند کورش بزرگ به گرفتن هدیه‌هایی چند قانع بود.

اما از دورهٔ خشایارشا به بعد به واسطهٔ عدم لیاقت شاهنشاهان هخامنشی وضع اقتصادی هخامنشیان دچار رکود شد و مالیات بومیان ساکن ایران را خرد می کردفزونی پی در پی خراج و آزمندی مأموران هخامنشی که دو عامل برجسته بودند، مانع پیشرفت و گسترش کشاورزی و آبیاری، داد و ستد و بازرگانی و تولید فراورده‌های دست ساخته می‌شد که همه از ویژگی‌های روزگار آغازین و پر آرامش شاهنشاهی هخامنشی از دورهٔ کورش تا خشایارشا بودند و مایهٔ رونق و بهره جویی بسیاری از مردم می‌شدند

آبله مرغان در بارداری، جنین هم می گیرد؟ آبله مرغان یک عفونت شدیدا مسری است که علامت و مشخصه آن ضایعات پوستی (بثورات وزیکولی varicella zouster) می‌باشد.شرح بیماری آبله‌مرغان توسط ویروس و...
تغذیه کودک، چقدر شکر لازمه؟ این امری ضروری برای والدین است که بدانند چگونه شکر و فرآورده‌های آن می‌توانند بر سلامت کودکان‌شان تأثیر بگذارند و چه‌کار می‌توانند بکنند تا غذاها...
مراقبت از نوزاد، بدن فرزندتان را بشناسید این 10 مورد شامل مواردی است که اغلب در نوزادان تازه متولد شده و کودکان نوپا دیده می‌شود. با خواندن این مطلب با تغییرات بدن نوزادتان بیشتر آشنا شو...
علائم بلوغ زودرس، علل ایجادکننده/ پادکست در اکثر دخترها علت خاصی برای بلوغ زودرس دیده نمی شود و بیشتر جنبه خانوادگی دارد. البته تقریبا به شکل ارثی بوده است یعنی ممکن است در خواهر ها یا د...
عکس نوشته و عکس پروفایل نفرین ⋆ در عکس نوشته و عکس پروفایل نفرین مجموعه ای از عکس های متن دار در مورد نفرین را قرار داده ایم که شامل 24 عکس نوشته و عکس پروفایل زیبا به همراه متن در ...
متن عاشقانه فدا سرم ⋆ در متن عاشقانه فدا سرم سری جدید از متن های عاشقانه را قرار داده ایم که در مورد گذشتن و فراموش کردن عشق های گذشته و رسیدن به … بر تیر نگاه تو دلم سینه ...
از پوشک گرفتن بچه، کارهای غیرطبیعی انجام میده! سوال:با سلام. برادر زاده ی پسر 2 سالم نزدیک یک ماه است که از پوشک گرفته شده به تازگی اندامش را به تشک مبل، گوشه ی پشتی و یا زمین می مالد؟ آیا لاز...
آشنایی با علائم کودکان مبتلا به اوتیسم اوتیسم که شاید این روزها اسم آن را بیشتر شنیده باشید، نوعی اختلال رفتاری عصبی است که آمار مبتلایان به آن در حال افزایش است. در این مطالب علائم کودکان...
جراحی لاپاراسکوپی در زنان، موارد استفاده در عمل لاپاراسکوپی بدون باز کردن شکم،حفره داخل شکم و لگن کاملا روشن و نمایان میشود ودر این روش به کمک تلسکوپی که همه چیز را چند برابر بزرگنمایی م...
سوزش ادرار در زنان، درمان داره؟ سوال:سلام من ۱۷ سالمه و الان بار دوم هست که دچار سوزش ادرار میشوم ولی ادرار من خونی نیست نزدیکی من با اقامونم در طول هفته ۴بار هست یا کمتر سوزش ق...
عکس های خفن بازیگران و هنرمندان در اینستاگرام ۲۰۳ عکس های خفن بازیگران و هنرمندان در اینستاگرام ۲۰۳ عکس های خفن بازیگران بازیگران زن ایرانی عکس های بازیگران ۳ بهمن ۹۵ تصاویر بازیگران ایرانی عکس...
احتمال بارداری، مشکلی هست؟ سوال:سلام من این ماه 3 روز مونده به پریود یه لک دیدم که و درد های شبیه به پریود، سه روز بی بی گذاشتم بعد از یه ربع یه هاله انداخت، اما روز موعد پ...
باروری در سن بالا، چرا کم میشه؟ چرا قدرت باروری با افزایش سن به سرعت کاهش می یابد؟زنان در بین سنین ۲۰ تا ۲۴ سالگی بالاترین قابلیت باروری را دارند و با افزایش سن احتمال بچه دار ش...
فواید خوردن انبه در بارداری، نرسیده اش ضرر دارد؟ مواد مغذی موجود در صد گرم انبه: کالری: 60 کیلوکالریپروتئین: 0.8 گرم چربی: 0.4 گرمویتامین آ: 21%ویتامین ث: 60%فیبر: 1.6 گرمقند: 14 گرمویتامین ب6: ...
عوارض لوراتادین در بارداری، آلرژی دارم هنگامی که باردار هستید پزشک درباره قرص هایی که مصرف می کنید از شما سوالاتی می پرسد. پزشک سعی می کند کمترین میزان قرص را برای شما تجویز کند و قرص ...