وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم در دوره هخامنشیان

اقتصاد هخامنشیان با توجه به موقعیت جغرافیایی آنها و کمبود آب در ایران بیشتر بر پایهٔ اقتصاد تجاری بود. سرزمین هخامنشیان به عنوان واسطه کالاهای ترانزیتی بین سه قارهٔ آسیا، اروپا و افریقا عمل می‌نمود و از این راه درآمد سرشاری نصیب شاهنشاهان هخامنشی می‌شد. در دورهٔ هخامنشیان تجارت اهمیت به سزایی دشت. جنبهٔ محلی تجارت عبارت بود از مبادلهٔ کالا بین مردم ده نشین و کوچ نشین. ضمنأ بین ایالات مترقی حکومت و کشورهای همسایه نیز تجارت اشیای زینتی و همچنین منسوجات و بعضی از فراورده‌های کشاورزی، از قبیل غلات و خرما رواج داشت. این تجارت در شاهراه‌های بزرگی که در جهات متفاوت کشور با یکدیگر تقاطع داشتند انجام می‌شد.

در عهد هخامنشی نخستین قدم‌ها در تنظیم اقتصاد ملی برداشته شد. دولت مالیاتی وضع کرد که از املاک، مزارع، باغ‌ها، احشام و معادن گرفته می‌شد. نوعی مالیات متعلق به زمین وجود داشت که کاملأ شبیه مالیات بر مصنوعات صنعتی بود. عوارضی بر رصیف‌های بنادر وضع کرده بودند. مالیاتی که توسط عمال جمع‌آوری می‌شد، در صندوق ایالات گرد می‌آمد و سپس به خزانه ارسال می‌شد. از زمان ایجاد شاهنشاهی هخامنشی، جهان در عصر اقتصادی مساعدی قدم گذاشته بود. روابط تجارتی بین نواحی که سابقاً وجود نداشته – مثلاً بین بابل و یونان- ایجاد شد و توسعه یافت. بر اثر احتیاج به محصول، نرخ منافع (بهره)، مانند بهای جنس افزوده شد، به استثنای اجناسی که حمل آنها مشکل بود مانند گاو، به عکس بهای زمین در ایران و یونان پائین آمد.

در زمینه مناسبات ارضی اسناد موجود نشان می‌دهند که نظام مالیاتی براساس مسّاحی دقیق زمین‌ها تعیین می‌شد و به نسبت پر آبی و کم آبی منطقه و حاصل‌خیزی زمین، تغییر می‌کرد. چنان که متذکر شدیم، آبیاری مصنوعی چه به وسیله ایجاد قنات‌ها یا بستن آب‌بندها- و به اصطلاح امروز سدها- در بالا بردن سطح درآمد کشاورزان به ویژه دولت اهمیت داشت. مالکان زمین‌ها، اگر صاحبان قنات‌ها نبودند می‌توانستند با دادن آب‌بها از آن استفاده کنند و در مواقع کم بارانی و پائین رفتن سفرهٔ آب‌های زیرزمینی و در نتیجه کم شدن آب قنات‌ها و حتی خشک شدن موقتی آنها، از میزان مالیات زمین کاسته می‌شد. در سراسر متصرفات آسیایی هخامنشیان سد و قنات دو عامل عمده کشاورزی بود که اولی، یعنی سدها را، جز در مناطق کنار رودخانه‌های کوچک محلی، دولت می‌ساخت و در اختیار داشت و احتمال دارد که در دوره مورد بحث ما کمک‌هایی نیز به کشاورزان در جهت ایجاد قنوات و آب‌بندهای محلی صورت می‌گرفت.

در همه ممالک به کارهای عام‌المنفعه- که استعداد تولیدی را افزون می‌کرد- اقدام نمودند. حفر قنوات زیرزمینی، که در ایران و بعضی نواحی کم آب دارای اهمیت اساسی است، کاری است که در زمان شاهان هخامنشی تحقق یافت. باید قبول کرد که در آن زمان، در شاهنشاهی هخامنشی به خشک کردن باتلاق‌ها می‌پرداختند، زیرا یونانیان این کار را در همان عصر انجام می‌دادند. کشاورزی توسعه یافت، و بر اثر جنگها، خارجیان نباتات سودمند و ایران را شناختند و در کشور خود کاشتند. در درجه اول آنها اسپست قرار داشت که به وفور در دره‌های ماد به عمل می‌آمد، و خوراک عالی اسبان به شمار می‌رفت. جنگهای مادی آن را برای تغذیه سواره نظام پارس به یونان برد، و مردم آن کشور کاشت آنرا اقتباس کردند. در نتیجه همان جنگها خروس، کبوتر سفید و طاوس- که بومی آسیا هستند- به اروپا حمل شدند.

کورش در دوران زمامداری خود، از سیاست اقتصادی و اجتماعی عاقلانه‌ای که کمابیش بر اساس خواسته‌های کشورهای وابسته بود، پیروی می‌کرد او تمامی زمین‌های قابل کشت را دقیقأ مساحی نمود و در اختیار مردمان تهیدست قرار داد، حفر قنوات زیرزمینی نیز از دیگر اقدامات اساسی او و جانشینانش بود. از این سخن او که می‌گوید: «رفتار پادشاه با رفتار شبان تفاوت ندارد، چنانکه شبان نمی‌تواند از گله‌اش بیش از آنچه به آنها خدمت می‌کند، بردارد. همچنان پادشاه از شهرها و مردم همان‌قدر می‌تواند استفاده کند که آنها را خوشبخت می‌دارد.» و نیز از رفتار و سیاست همگانی او، به خوبی پیداست که وی تحکیم و تثبیت پادشاهی خود را در تأمین خوشبختی مردم می‌دانست و کمتر به دنبال زراندوزی و تحمیل مالیات بر کشورهای وابستهٔ خود بود. او در دوران کشورگشایی نه تنها از کشتن و کشتارهای وحشتناک خودداری کرد بلکه به باورهای مردم احترام گذاشت و آنچه را که از کشورهای شکست‌خورده ربوده بودند، پس داد. «بر اساس تورات، پنج هزار و چهار سد ظرف طلا و سیم را به بنی‌اسراییل می‌بخشد، پرستش‌گاه‌های مردم شکست‌خورده را می‌سازد و می‌آراید.» و به گفتهٔ گزنفون، رفتار او به گونه‌ای بوده که «همه می‌خواستند جز خواستهٔ او چیزی بر آنها حکومت نکند.» کمبوجیه با آنکه از کیاست کورش بهره‌ای نداشت و از سیاست آزادهٔ وی پیروی نمی‌کرد، در دوران توانمندی خود به گرفتن مالیات از مردم شکست‌خورده نپرداخت، بلکه مانند کورش بزرگ به گرفتن هدیه‌هایی چند قانع بود.

اما از دورهٔ خشایارشا به بعد به واسطهٔ عدم لیاقت شاهنشاهان هخامنشی وضع اقتصادی هخامنشیان دچار رکود شد و مالیات بومیان ساکن ایران را خرد می کردفزونی پی در پی خراج و آزمندی مأموران هخامنشی که دو عامل برجسته بودند، مانع پیشرفت و گسترش کشاورزی و آبیاری، داد و ستد و بازرگانی و تولید فراورده‌های دست ساخته می‌شد که همه از ویژگی‌های روزگار آغازین و پر آرامش شاهنشاهی هخامنشی از دورهٔ کورش تا خشایارشا بودند و مایهٔ رونق و بهره جویی بسیاری از مردم می‌شدند

ماشین رییس جمهور آمریکا این اتوبوس به شدت از لحاظ امنیتی مجهز است به طور مثال لاستیک های آن در صورت پنچر کماکان قابلیت این را دارند که به حرکت خود ادامه دهند، بدنه آن در ...
ماد ها چه دینی داشتند؟ دین ماد باستان یک دین ابتدائی مزدائی بود. در ماد یک مزداپرست را مَزُدَیزنَه (mazdayazna) می‌خواندند که از صورت اوستائیش مَزُدیسنَه (mazdayasna) آشکارا...
لاغری پس از زایمان، موثرترین روش! خدمات زیبایی مجاز در دوران بارداری؟در رابطه با بارداری به علت اینکه خانم های باردار، استروژن آنها افزایش پیدا می کند و مایع بدن شان خیلی زیاد می ...
فیلم های شهرام قائدی فیلم‌شناسی سینمایی ۱ - آدم‌آهنی (۱۳۹۱) ۲ - مرگ سپید (۱۳۸۹) ۳ - دلقک‌ها (۱۳۸۸) ۴ - چار چنگولی (۱۳۸۷) ۵ - کلانتری غیرانتفاعی...
علت بچه دار نشدن، مشکل کجاست؟ سوال:با سلام من 4 سال ازدواج کردم 1 سال برای بچه دار شدن اقدام کردم 2 بار حامله شدم بار اول قلب جنین تشکیل نشده بود قرص سقط استفاده کردم و سقط شد...
۷ نکته جنسی مهم درباره مردان که دانستن آن ضروری است آگاهی های جنسی از مهم ترین نکاتی است که دانستن آن ها برای زن و مرد لازم است. آگاهی از نیاز های جنسی شریک زندگیان می تواند کمک شایانی به بهبود روابط زن...
آثار کتک زدن کودک، می دانید؟ سوالسلام، من یه پسر دو و نیم ساله دارم که روی تربیتش حساسم و مرتب کتابهای دکتر هولاکوئی مربوط به تربیت و... رو میخونم..ولی وقتی کاری میکنه عصبانی...
«سوپ گل کلم خامه‌ای» را فقط در سرما درست کنید وب سایت ایران کوک: سوپ گل کلم خامه ای سوپی لذیذ و خوشمزه است و در روزهای سرد سال بسیار می چسبد. این سوپ در زمان کوتاهی آماده می شود و انتخابی...
غذای کمکی نوزاد، کنسرو ماهی مناسبه؟ مصرف کنسرو ماهی استاندارد عوارضی بر سلامت بدن ندارد، اما توصیه متخصصین این است که به نوزادان زیر یک سال کنسرو ماهی ندهید. مرتضی صفوی، متخصص تغذ...
بزرگترین زولبیای ایران بزرگترین زولبیای ایران یکی از خوردنی های خوشمزه در ماه مبارک رمضان زولبیا و بامیه است که البته در میل کردن آن باید جوانب احتیاط را رعایت کرد. ز...
حرف زدن با نوزاد، مگه میفهمه؟  بهترین و موثرترین راه برای خلق یک کودک علاقه مند به یادگیری، حرف زدن با اوست. برای فرزندتان آنچه را می بیند، احساس می کند و تجربه می کند شرح دهی...
لوزه سوم؛ درمان دارویی یا جراحی؟ لوزه سوم لوزه سوم در بزرگسالان لوزه سوم در کودکان لوزه سوم چیست؟ لوزه سوم Wikipedia لوزه سوم کودکان لوزه سوم در كودكان لوزه سوم چيست لوزه سوم عمل لوز...
خونریزی از بینی در دوران بارداری، شایع است؟ آیا خونریزی از بینی در دوران بارداری شایع است؟ بله، خونریزی های خفیف و بی خطر از بینی شایع است البته ممكن است برای شما ناراحت كننده باشد. بارداری ب...
تقویت رابطه زناشویی، نیاز به کدام ویتامین؟ همان‌قدر که امگا-۳ برای قلب مفید است، فواید بسیاری هم برای هورمون‌ها دارد. امگا-۳ از چربی‌های غیراشباع چندزنجیره‌ای تشکیل شده است که به‌واسطه کبد...
مشکلات روابط زناشویی، ناگفته‌های زنانه بر خلاف اختلالات جنسی در مردان که تا حدودی در رسانه‌ها به آن پرداخته می شود، تقریباً در مورد مشکلات زناشوئی در خانمها سکوت کامل حکمفرما است. موضو...