وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم در دوره هخامنشیان

اقتصاد هخامنشیان با توجه به موقعیت جغرافیایی آنها و کمبود آب در ایران بیشتر بر پایهٔ اقتصاد تجاری بود. سرزمین هخامنشیان به عنوان واسطه کالاهای ترانزیتی بین سه قارهٔ آسیا، اروپا و افریقا عمل می‌نمود و از این راه درآمد سرشاری نصیب شاهنشاهان هخامنشی می‌شد. در دورهٔ هخامنشیان تجارت اهمیت به سزایی دشت. جنبهٔ محلی تجارت عبارت بود از مبادلهٔ کالا بین مردم ده نشین و کوچ نشین. ضمنأ بین ایالات مترقی حکومت و کشورهای همسایه نیز تجارت اشیای زینتی و همچنین منسوجات و بعضی از فراورده‌های کشاورزی، از قبیل غلات و خرما رواج داشت. این تجارت در شاهراه‌های بزرگی که در جهات متفاوت کشور با یکدیگر تقاطع داشتند انجام می‌شد.

در عهد هخامنشی نخستین قدم‌ها در تنظیم اقتصاد ملی برداشته شد. دولت مالیاتی وضع کرد که از املاک، مزارع، باغ‌ها، احشام و معادن گرفته می‌شد. نوعی مالیات متعلق به زمین وجود داشت که کاملأ شبیه مالیات بر مصنوعات صنعتی بود. عوارضی بر رصیف‌های بنادر وضع کرده بودند. مالیاتی که توسط عمال جمع‌آوری می‌شد، در صندوق ایالات گرد می‌آمد و سپس به خزانه ارسال می‌شد. از زمان ایجاد شاهنشاهی هخامنشی، جهان در عصر اقتصادی مساعدی قدم گذاشته بود. روابط تجارتی بین نواحی که سابقاً وجود نداشته – مثلاً بین بابل و یونان- ایجاد شد و توسعه یافت. بر اثر احتیاج به محصول، نرخ منافع (بهره)، مانند بهای جنس افزوده شد، به استثنای اجناسی که حمل آنها مشکل بود مانند گاو، به عکس بهای زمین در ایران و یونان پائین آمد.

در زمینه مناسبات ارضی اسناد موجود نشان می‌دهند که نظام مالیاتی براساس مسّاحی دقیق زمین‌ها تعیین می‌شد و به نسبت پر آبی و کم آبی منطقه و حاصل‌خیزی زمین، تغییر می‌کرد. چنان که متذکر شدیم، آبیاری مصنوعی چه به وسیله ایجاد قنات‌ها یا بستن آب‌بندها- و به اصطلاح امروز سدها- در بالا بردن سطح درآمد کشاورزان به ویژه دولت اهمیت داشت. مالکان زمین‌ها، اگر صاحبان قنات‌ها نبودند می‌توانستند با دادن آب‌بها از آن استفاده کنند و در مواقع کم بارانی و پائین رفتن سفرهٔ آب‌های زیرزمینی و در نتیجه کم شدن آب قنات‌ها و حتی خشک شدن موقتی آنها، از میزان مالیات زمین کاسته می‌شد. در سراسر متصرفات آسیایی هخامنشیان سد و قنات دو عامل عمده کشاورزی بود که اولی، یعنی سدها را، جز در مناطق کنار رودخانه‌های کوچک محلی، دولت می‌ساخت و در اختیار داشت و احتمال دارد که در دوره مورد بحث ما کمک‌هایی نیز به کشاورزان در جهت ایجاد قنوات و آب‌بندهای محلی صورت می‌گرفت.

در همه ممالک به کارهای عام‌المنفعه- که استعداد تولیدی را افزون می‌کرد- اقدام نمودند. حفر قنوات زیرزمینی، که در ایران و بعضی نواحی کم آب دارای اهمیت اساسی است، کاری است که در زمان شاهان هخامنشی تحقق یافت. باید قبول کرد که در آن زمان، در شاهنشاهی هخامنشی به خشک کردن باتلاق‌ها می‌پرداختند، زیرا یونانیان این کار را در همان عصر انجام می‌دادند. کشاورزی توسعه یافت، و بر اثر جنگها، خارجیان نباتات سودمند و ایران را شناختند و در کشور خود کاشتند. در درجه اول آنها اسپست قرار داشت که به وفور در دره‌های ماد به عمل می‌آمد، و خوراک عالی اسبان به شمار می‌رفت. جنگهای مادی آن را برای تغذیه سواره نظام پارس به یونان برد، و مردم آن کشور کاشت آنرا اقتباس کردند. در نتیجه همان جنگها خروس، کبوتر سفید و طاوس- که بومی آسیا هستند- به اروپا حمل شدند.

کورش در دوران زمامداری خود، از سیاست اقتصادی و اجتماعی عاقلانه‌ای که کمابیش بر اساس خواسته‌های کشورهای وابسته بود، پیروی می‌کرد او تمامی زمین‌های قابل کشت را دقیقأ مساحی نمود و در اختیار مردمان تهیدست قرار داد، حفر قنوات زیرزمینی نیز از دیگر اقدامات اساسی او و جانشینانش بود. از این سخن او که می‌گوید: «رفتار پادشاه با رفتار شبان تفاوت ندارد، چنانکه شبان نمی‌تواند از گله‌اش بیش از آنچه به آنها خدمت می‌کند، بردارد. همچنان پادشاه از شهرها و مردم همان‌قدر می‌تواند استفاده کند که آنها را خوشبخت می‌دارد.» و نیز از رفتار و سیاست همگانی او، به خوبی پیداست که وی تحکیم و تثبیت پادشاهی خود را در تأمین خوشبختی مردم می‌دانست و کمتر به دنبال زراندوزی و تحمیل مالیات بر کشورهای وابستهٔ خود بود. او در دوران کشورگشایی نه تنها از کشتن و کشتارهای وحشتناک خودداری کرد بلکه به باورهای مردم احترام گذاشت و آنچه را که از کشورهای شکست‌خورده ربوده بودند، پس داد. «بر اساس تورات، پنج هزار و چهار سد ظرف طلا و سیم را به بنی‌اسراییل می‌بخشد، پرستش‌گاه‌های مردم شکست‌خورده را می‌سازد و می‌آراید.» و به گفتهٔ گزنفون، رفتار او به گونه‌ای بوده که «همه می‌خواستند جز خواستهٔ او چیزی بر آنها حکومت نکند.» کمبوجیه با آنکه از کیاست کورش بهره‌ای نداشت و از سیاست آزادهٔ وی پیروی نمی‌کرد، در دوران توانمندی خود به گرفتن مالیات از مردم شکست‌خورده نپرداخت، بلکه مانند کورش بزرگ به گرفتن هدیه‌هایی چند قانع بود.

اما از دورهٔ خشایارشا به بعد به واسطهٔ عدم لیاقت شاهنشاهان هخامنشی وضع اقتصادی هخامنشیان دچار رکود شد و مالیات بومیان ساکن ایران را خرد می کردفزونی پی در پی خراج و آزمندی مأموران هخامنشی که دو عامل برجسته بودند، مانع پیشرفت و گسترش کشاورزی و آبیاری، داد و ستد و بازرگانی و تولید فراورده‌های دست ساخته می‌شد که همه از ویژگی‌های روزگار آغازین و پر آرامش شاهنشاهی هخامنشی از دورهٔ کورش تا خشایارشا بودند و مایهٔ رونق و بهره جویی بسیاری از مردم می‌شدند

نامنظمی پریود، زنان بخوانند! من دختری 18ساله پریودم هرماه دوسه روز اینور اونور میشد این ماهم اینطور شد.
سریال ازدواج پر ماجرا ازدواج پرماجرا نام یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی «منوچهر پوراحمد» است که در سال ۱۳۶۸ تهیه و در نوروز ۱۳۶۹ از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ای...
آسپرین در بارداری، مجاز یا ممنوع؟ در هنگام مواجهه با سردرد و حالت تهوع، خانم ها آسان ترین راه یعنی خرید قرص های بدون نسخه را انتخاب می کنند. اما این مسئله باعث آسیب های جدی به ماد...
درمان بی اشتهایی بچه، کمکم کنید سوالباسلام و خداقوت.دختر یک سال و سه ماهه ای دارم باقد78و دورسر44/2و وزن9/300گرم. بعداز3ماه که بردمش مراقبت.همش 300گرم وزن اضافه کرده.غذا نمیخوره...
سوزش ادرار شیرخواران، شایع ترین علل معمولا شایع ترین علل سوزش ادرار در کودکان،  التهاب پوست ناحیه کهنه شیرخوار (در محل پوشک) در اثر عفونت های قارچی و التهاب های پوستی ناشی از حساسیت...
ورزش برای واژن، چه فوایدی دارد؟ عضله‌های کف لگن، اجزای مهمی را در محل خودشان حفظ می‌کنند: رحم، واژن، روده‌ها و مثانه. همراه با افزایش سن زنان، عضله‌های کف لگن نیز ضعیف‌تر می‌شون...
نحوه برخورد با کودک شیطون سواللطفا مرا در مورد تربیت فرزند پسر 3.5 ساله که به شدت پر جنب و جوش است راهنمایی کنید . چگونه او را درست تربیت کنم ؟جواببا سلام کاربر گرامی در ق...
خواص زنجبیل در بارداری، ضرر هم دارد؟ اختلال‌های گوارشی و داشتن حالت تهوع به ویژه تهوع صبحگاهی، شایع‌ترین شکایت دوران بارداری است. حالت تهوع و استفراغ در این دوران در 50 تا 80 درصد زن...
تکنیک های ورزشی برای کاهش اشتها در کودک با چه روش هایی می توانیم بی اشتهایی فرزندمان را درمان کنیم چه راه حل های درمانی به ما در این زمینه کمک خواهند کرد مادر و پدر با چه تکنیک هایی می توا...
برخورد با کودک، زود عصبی میشم چرا؟ سوالبا سلام من پسر 5 ساله ای دارم که که بچه خوبی است اما مشکل از منه و من خیلی زود عصبانی می شوم ودعوا ش می کنم و شدید میزنمش خیلی کم صبر شدم وکل...
خطرات اینترنت برای کودکان در جهان بیش از 10 میلیون کودک با اینترنت سر وکار دارند آنها برای دستیابی به اطلاعات و برقراری ارتباط با دوستان و اعضای خانواده از طریق نامه الکتر...
وزن گیری بچه، نگرانی مادرانه! سوال:سلام، دخترم با وزن 3200 متولد شد و متاسفانه روند وزن گیری خوبی ندارد الان 12ماهه و 7200 وزن داره کوتاه قد و دورسر کوچک در ضمن یکماه هیچ وزنی...
سلامتی در دوران قاعدگی، خانم ها جدی بگیرید یک زن ممکن است تنها یک الی چهار بار در سال خونریزی داشته باشد یا امکان دارد دو الی سه بار در ماه خونریزی همراه با لکه بینی را تجربه و همراه با آن...
دوقلو دارم، چطور برم مسافرت؟ در صورت امکان، قبلا محل دقیق صندلی های خود را در هواپیما رزرو کنید...
سریال اغما سریال تلویزیونی اغما، سریالی ۳۰ قسمتی به کارگردانی سیروس مقدم و تهیه کنندگی رضا جودی که از شبکه اول سیما در ماه رمضان ۱۳۸۷ پخش شد. این سریال در نظر سن...