وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم در دوره هخامنشیان

اقتصاد هخامنشیان با توجه به موقعیت جغرافیایی آنها و کمبود آب در ایران بیشتر بر پایهٔ اقتصاد تجاری بود. سرزمین هخامنشیان به عنوان واسطه کالاهای ترانزیتی بین سه قارهٔ آسیا، اروپا و افریقا عمل می‌نمود و از این راه درآمد سرشاری نصیب شاهنشاهان هخامنشی می‌شد. در دورهٔ هخامنشیان تجارت اهمیت به سزایی دشت. جنبهٔ محلی تجارت عبارت بود از مبادلهٔ کالا بین مردم ده نشین و کوچ نشین. ضمنأ بین ایالات مترقی حکومت و کشورهای همسایه نیز تجارت اشیای زینتی و همچنین منسوجات و بعضی از فراورده‌های کشاورزی، از قبیل غلات و خرما رواج داشت. این تجارت در شاهراه‌های بزرگی که در جهات متفاوت کشور با یکدیگر تقاطع داشتند انجام می‌شد.

در عهد هخامنشی نخستین قدم‌ها در تنظیم اقتصاد ملی برداشته شد. دولت مالیاتی وضع کرد که از املاک، مزارع، باغ‌ها، احشام و معادن گرفته می‌شد. نوعی مالیات متعلق به زمین وجود داشت که کاملأ شبیه مالیات بر مصنوعات صنعتی بود. عوارضی بر رصیف‌های بنادر وضع کرده بودند. مالیاتی که توسط عمال جمع‌آوری می‌شد، در صندوق ایالات گرد می‌آمد و سپس به خزانه ارسال می‌شد. از زمان ایجاد شاهنشاهی هخامنشی، جهان در عصر اقتصادی مساعدی قدم گذاشته بود. روابط تجارتی بین نواحی که سابقاً وجود نداشته – مثلاً بین بابل و یونان- ایجاد شد و توسعه یافت. بر اثر احتیاج به محصول، نرخ منافع (بهره)، مانند بهای جنس افزوده شد، به استثنای اجناسی که حمل آنها مشکل بود مانند گاو، به عکس بهای زمین در ایران و یونان پائین آمد.

در زمینه مناسبات ارضی اسناد موجود نشان می‌دهند که نظام مالیاتی براساس مسّاحی دقیق زمین‌ها تعیین می‌شد و به نسبت پر آبی و کم آبی منطقه و حاصل‌خیزی زمین، تغییر می‌کرد. چنان که متذکر شدیم، آبیاری مصنوعی چه به وسیله ایجاد قنات‌ها یا بستن آب‌بندها- و به اصطلاح امروز سدها- در بالا بردن سطح درآمد کشاورزان به ویژه دولت اهمیت داشت. مالکان زمین‌ها، اگر صاحبان قنات‌ها نبودند می‌توانستند با دادن آب‌بها از آن استفاده کنند و در مواقع کم بارانی و پائین رفتن سفرهٔ آب‌های زیرزمینی و در نتیجه کم شدن آب قنات‌ها و حتی خشک شدن موقتی آنها، از میزان مالیات زمین کاسته می‌شد. در سراسر متصرفات آسیایی هخامنشیان سد و قنات دو عامل عمده کشاورزی بود که اولی، یعنی سدها را، جز در مناطق کنار رودخانه‌های کوچک محلی، دولت می‌ساخت و در اختیار داشت و احتمال دارد که در دوره مورد بحث ما کمک‌هایی نیز به کشاورزان در جهت ایجاد قنوات و آب‌بندهای محلی صورت می‌گرفت.

در همه ممالک به کارهای عام‌المنفعه- که استعداد تولیدی را افزون می‌کرد- اقدام نمودند. حفر قنوات زیرزمینی، که در ایران و بعضی نواحی کم آب دارای اهمیت اساسی است، کاری است که در زمان شاهان هخامنشی تحقق یافت. باید قبول کرد که در آن زمان، در شاهنشاهی هخامنشی به خشک کردن باتلاق‌ها می‌پرداختند، زیرا یونانیان این کار را در همان عصر انجام می‌دادند. کشاورزی توسعه یافت، و بر اثر جنگها، خارجیان نباتات سودمند و ایران را شناختند و در کشور خود کاشتند. در درجه اول آنها اسپست قرار داشت که به وفور در دره‌های ماد به عمل می‌آمد، و خوراک عالی اسبان به شمار می‌رفت. جنگهای مادی آن را برای تغذیه سواره نظام پارس به یونان برد، و مردم آن کشور کاشت آنرا اقتباس کردند. در نتیجه همان جنگها خروس، کبوتر سفید و طاوس- که بومی آسیا هستند- به اروپا حمل شدند.

کورش در دوران زمامداری خود، از سیاست اقتصادی و اجتماعی عاقلانه‌ای که کمابیش بر اساس خواسته‌های کشورهای وابسته بود، پیروی می‌کرد او تمامی زمین‌های قابل کشت را دقیقأ مساحی نمود و در اختیار مردمان تهیدست قرار داد، حفر قنوات زیرزمینی نیز از دیگر اقدامات اساسی او و جانشینانش بود. از این سخن او که می‌گوید: «رفتار پادشاه با رفتار شبان تفاوت ندارد، چنانکه شبان نمی‌تواند از گله‌اش بیش از آنچه به آنها خدمت می‌کند، بردارد. همچنان پادشاه از شهرها و مردم همان‌قدر می‌تواند استفاده کند که آنها را خوشبخت می‌دارد.» و نیز از رفتار و سیاست همگانی او، به خوبی پیداست که وی تحکیم و تثبیت پادشاهی خود را در تأمین خوشبختی مردم می‌دانست و کمتر به دنبال زراندوزی و تحمیل مالیات بر کشورهای وابستهٔ خود بود. او در دوران کشورگشایی نه تنها از کشتن و کشتارهای وحشتناک خودداری کرد بلکه به باورهای مردم احترام گذاشت و آنچه را که از کشورهای شکست‌خورده ربوده بودند، پس داد. «بر اساس تورات، پنج هزار و چهار سد ظرف طلا و سیم را به بنی‌اسراییل می‌بخشد، پرستش‌گاه‌های مردم شکست‌خورده را می‌سازد و می‌آراید.» و به گفتهٔ گزنفون، رفتار او به گونه‌ای بوده که «همه می‌خواستند جز خواستهٔ او چیزی بر آنها حکومت نکند.» کمبوجیه با آنکه از کیاست کورش بهره‌ای نداشت و از سیاست آزادهٔ وی پیروی نمی‌کرد، در دوران توانمندی خود به گرفتن مالیات از مردم شکست‌خورده نپرداخت، بلکه مانند کورش بزرگ به گرفتن هدیه‌هایی چند قانع بود.

اما از دورهٔ خشایارشا به بعد به واسطهٔ عدم لیاقت شاهنشاهان هخامنشی وضع اقتصادی هخامنشیان دچار رکود شد و مالیات بومیان ساکن ایران را خرد می کردفزونی پی در پی خراج و آزمندی مأموران هخامنشی که دو عامل برجسته بودند، مانع پیشرفت و گسترش کشاورزی و آبیاری، داد و ستد و بازرگانی و تولید فراورده‌های دست ساخته می‌شد که همه از ویژگی‌های روزگار آغازین و پر آرامش شاهنشاهی هخامنشی از دورهٔ کورش تا خشایارشا بودند و مایهٔ رونق و بهره جویی بسیاری از مردم می‌شدند

درمان زود انزالی، زوج های نگران/ کلیپ موضوع اختلال عملکرد جنسی وقتی قابل قبول است که فرد در مدت طولانی از کارکرد های همیشگی خودش فاصله گرفته باشد. که این اختلال هم دارای شروطی خاصی هم...
سرویس خواب کودک، آرامش خیال با آپادانا انتخاب سرویس تخت و کمد کودک همیشه جزوسخت ترین کارهای پدر و مادرها چه در خرید سیسمونی و چه برای بچه های بزرگتر و نوجوان است. اینکه چه جنس و کیفیتی...
طرز تهیه خامه مخصوص قهوه در خانه وب سایت روزیاتو: افرادی که به نوشیدن قهوه عادت و اعتیاد دارند، عموما ترجیح می دهند تا آن را تلخ و بدون افزودن شیر و شکر صرف کنند. اما بسیاری از مردم...
تهیه کلم پلو آسیایی با برنج قهوه ای همشهری آنلاین: روش پخت کلم پلو با گل کلم بسیار متفاوت از کلم پلو ایرانی است و با برنج قهوه‌ای پخت می‌شود. پیشنهاد می کنیم این غذای جدید را امتحان کن...
شرایط سقط جنین، بایدها و نبایدها پزشکی قانونی استان تهران اعلام کرد: 1276 نفر در 8 ماه سال‌جاری جهت دریافت مجوز سقط درمانی (جسمانی) به مراکز پزشکی قانونی استان تهران مراجعه کرده‌...
آنتوان چخوف و بیماری سل عکس آنتوان چخوف عکسهای آنتوان چخوف آنتوان چخوف آنتوان چخوف باغ آلبالو آنتوان چخوف دانلود آنتوان چخوف بوسه آنتوان چخوف+شرط بندی آنتوان چخوف اندوه آنتو...
زایمان طبیعی، یا سزارین؟ زایمان طبیعی متداول ترین و ایمن ترین شیوه زایمان است. وقتی که در شرایط معین ضروی باشد، فروسپس ممکن است برای گرفتن سر کودک و کمک به هدایت کودک در ...
درمان سرماخوردگی بچه ها، با این چند روش یکی از درد‌سر‌های بزرگ سرماخوردگی بچه‌ها، درمان و دارو دادن به آنها است به‌ویژه اگر گرفتگی بینی داشته باشند. به همین دلیل ما چند روش برای بهتر شد...
عوارض بی حسی اپیدورال، سردردم کی خوب میشه؟ علت سردرد و گردن درد پس از بی حسی نخاعی در سزارین/ بهترین روش درمان چیست؟!سردرد شایع ترین عارضه در بی حسی منطقه ای اسپینال است که به علت از دست ر...
سه قلوهایی که با ماشین آشغالی دوست شدند! + تصاویر دوستی خیلی به سن و سال نیست، با کمی محبت و مهربانی می‌توان دوست‌های خیلی بزرگتر یا خیلی کوچک‌تر از خود داشت. دوستی خیلی به سن و سال نیست، با ...
یاس و ناامیدی و علائم افسردگی اگر جدیدا دوست دارید تنها باشید و میل به تنهایی و انزوا در شما زیاد شده است و از حضور در جمع هراسان و فراری هستید بهتر است بدانید در معرض ابتلا به...
قصد بچه دار شدن دارم، چی کار کنم؟ افزایش احتمال باروری با روش‌های طبیعیبارداری در سنین بالا میتواند هم برای کودک و هم برای مادر خطرناک باشد ولی حاملگی و باردار شدن در کل زیباترین و سخت...
قرص جلوگیری از بارداری، موارد مهم! چه کسانی نباید قرص ضدبارداری بخورند؟"مسئله دیگری که معمولاً خانم هایی که از این قرص ها استفاده می کنند با آن مواجه می شوند، فراموش کردن خوردن این...
پیشگیری از فشارخون در بارداری، اصلاح تغذیه در این بخش راهکار ها و روشهای پیشگیری یکی از اختلالات بارداری ( فشارخون بالا ) را از منظر اصلاح عادات تغذیه ای مطرح می کنیم .اختلالات فشار خون در...
با گیاه مارچوبه به سرعت لاغر شوید افراد زیادی خواهان رسیدن به تناسب اندام و کاهش وزن هستند و روش های بسیاری را برای رسیدن به این خواسته امتحان می کنند.در این میان مواد غذایی ای وجود دا...