بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

 

 

نام اصلی معصومه دده بالا
نام مستعار هایده
تولد ۲۱ فروردین ۱۳۲۱ تهران، ایران
ملیت ایرانی
مرگ ۳۰ دی ۱۳۶۸ (۴۷ سال) سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی، گلها کلاسیک ایرانی

 

معصومه دده بالا با نام هنری هایده، (۲۱ فروردین ۱۳۲۱ – ۳۰ دی ۱۳۶۸) خواننده ایرانی با صدای کنترآلتو بود که بیست و یک سال در زمینه موسیقی دستگاهی و موسیقی پاپ ایرانی فعالیت داشت.

 

فعالیت حرفه‌ای

هایده در تهران متولد شد. نام اصلی او معصومه دده بالا است. خواهر کوچک‌تر او، مهستی نیز از خوانندگان معروف ایرانی است که حدود سه سال پیش از هایده خوانندگی را آغاز کرد. هایده، آنگونه که خود به کرات در چندین مصاحبه متذکر شده است، تحت تاثیر صدای پر قدرت و شیوه آوازخوانی دلکش، خواننده صاحب سبک و بلند آوازه ان دوران، روی به عالم موسیقی آورد. وی در ۱۳۴۷، فعالیت حرفه‌ای خود را با خواندن ترانه «آزاده» اثر استادش علی تجویدی که بر روی آخرین سروده رهی معیری ساخته شده بود آغاز کرد . اجرای ترانه «آزاده» با ارکستر بزرگ گل‌ها در رادیو تهران آغاز کار هایده بود. وی پس از اجرای چندین اثر دیگر از تجویدی و دیگر آهنگسازان بنام، از جمله همایون خرم در برنامه گل‌ها، از نخستین سال‌های دهه ۱۳۵۰ به خواندن ترانه‌های پاپ علاقه‌مند شد که بیشتر از ساخته‌های فریدون خشنود، جهانبخش پازوکی، محمد حیدری و انوشیروان روحانی بودند.

هایده در شهریور ۱۳۵۷ چندین ماه پیش از پیروزی انقلاب ایران را به مقصد بریتانیا ترک کرد.

هایده از ۱۳۶۱ در لس آنجلس به فعالیت ادامه داد. یکی از نخستین برنامه‌های رسمی او در این شهر، کنسرتی در دانشگاه کالیفرنیا در لوس آنجلس (یو.سی.ال.ای) همراه با گروهی از سازهای ایرانی به سرپرستی منوچهر صادقی بود.

آلبوم‌ها

در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ آثار هایده در ایران به صورت صفحه گرامافون و نوار کاست منتشر شد. بیشتر این آثار و همچنین کارهایی که هایده در دهه ۱۹۸۰ در آمریکا خواند، در دهه ۱۹۹۰ و همچنین ۲۰۰۰ از نو روی سی‌دی منتشر شدند. قرار دادن ترانه‌های او در سی‌دی‌ها اغلب از نظم ویژه‌ای پیروی نمی‌کند.

دو آلبوم پایانی هایده «ای زندگی سلام» و «سوگند» رسماً به شکل آلبوم روی نوار و سی‌دی منتشر شده‌اند.

نام سی‌دی‌های منتشر شدهٔ دیگر از هایده که بیشتر نام یکی از ترانه‌های سی‌دی را بر خود دارند عبارتند از:

  • روزای روشن
  • خراباتی
  • پادشه خوبان
  • خداحافظ
  • شب عشق
  • فریاد
  • گل‌واژه
  • آزاده
  • بزن تار
  • رفتم
  • شانه‌هایت را برای گریه
  • آشنایی
  • بلبلی که خاموش شد
  • ناشنیده‌ها
  • اومدنت محاله
  • دشتستانی
  • بزم نوروز ۱۳۶۴

سه سی‌دی نیز از ترانه‌های هایده همراه با معین، ویگن و مهستی به نام‌های «گل‌های غربت»، «همخونه» و «اوج صدا» منتشر شده‌است.

کنسرت‌ها

هایده به جز برنامه‌های معمول خود در کشورهای گوناگون، در دانشگاه یوسی‌ال‌ای در کالیفرنیا، و در تالارهایی با شهرت جهانی مانند رویال آلبرت هال (به رهبری فرنوش بهزاد) در لندن و موزیک هاله (هامبورگ) کنسرت‌هایی اجرا کرد.

بیشتر ترانه‌های هایده در سال‌های پیش از انقلاب در تلویزیون ملی ایران و پس از انقلاب در تلویزیون جام‌جم در لس آنجلس و بخشی دیگر نیز در تلویزیون ایرانیان  به صورت نماهنگ (موزیک-ویدئو) در آمد.

مرگ

هایده در روز ۲۰ ژانویه ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ دی ماه۱۳۶۸ فردای اجرای کنسرت در باشگاه کازابلانکا در حومه سان فرانسیسکو، بر اثر سکته قلبی درگذشت.

هایده در گورستان وست وود در لوس آنجلس با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد. هما سرشار (روزنامه‌نگار)، ویگن (خواننده) و حسن شهباز (مترجم و سردبیر فصلنامه رهاورد) از جمله سخنرانان در مراسم بودند.

 

مستند

پژمان اکبرزاده فیلم مستندی درباره فعالیت‌های هنری و آثار هایده ساخته که در ژانویه ۲۰۰۹ برای نخستین بار در آمستردام اکران شد.

این مستند یکصد دقیقه‌ای با عنوان «سخن از هایده» دربرگیرنده بررسی فعالیت‌های هایده، گزیده‌ای از اجراهای او در سبک‌های گوناگون و گفتگو با دوستان و همکاران نزدیک اوست. مستند در جشنواره فیلم نور در لوس آنجلس نامزد دریافت جایزه بهترین مستند شد

مستند «سخن از هایده» بیستم ژانویه ۲۰۱۰ در بیستمین سالگرد درگذشت هایده، توسط شبکه ایرانیان هلند منتشر شد و نسخه کوتاه شدهٔ آن نیز از شبکه فارسی تلویزیون صدای آمریکا پخش شد.

 

بیوگرافی نصرالله ناصح پور + عکس   نصرالله ناصح‌ پور زمینهٔ کاری موسیقی سنتی ایرانی زادروز ۱۳۱۹ اردبیل ملیت ایرانی   نصرالله ناصح پور ...
بیوگرافی حسین قوامی + عکس   نام اصلی حسین قوامی نام مستعار فاخته تولد ۱۲۸۸ خورشیدی مرگ ۱۷ اسفند ۱۳۶۸ بیمارستان ایران‌مهر   حسی...
بیوگرافی افسر شهیدی   نام اصلی افسر شهیدی تولد کازرون ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ   افسر شهیدی خواننده و آوازه خوانی ایرانی، ...
بیوگرافی گلوریا روحانی   گلوریا روحانی ملیت ایران سبک‌ها موسیقی محلی   گلوریا روحانی از خوانندگان آوازهای محلی اهل ایران است. ا...
بیوگرافی مسعود فردمنش + عکس   مسعود فردمنش نام اصلی مسعود فردمنش تولد ۱ اسفند ۱۳۲۸ ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ ایرانی   م...
بیوگرافی ماهسون قرمزی‌ گل   محسون کرمزیگول (به ترکی استانبولی: Mahsun Kırmızıgül) محسون کرمزیگول خواننده و کارگردان مسلمان مشهور کردتبار-زازاتبار ترکیه می‌باشد که ت...
بیوگرافی ناصر عبداللهی + عکس   ناصر عبداللهی نام اصلی ناصر عبداللهی تولد ۱۰ دی ۱۳۴۹ ملیت ایرانی مرگ ۲۹ آذر ۱۳۸۵ (۳۵ سال) سبک‌ها موسیق...
بیوگرافی درویش مصطفی جاویدان + عکس   سید مصطفی موسوی مشهور به درویش مصطفی جاویدان درهفت آبان ۱۳۲۵ در کرمانشاه متولد شد. وی با خواندن ترانه‌های مذهبی و ملی معروف شد. ...
بیوگرافی هولیا آوشار   هولیا اوشار (به ترکی: Hülya Avşar) متولد ۱۰ اکتبر ۱۹۶۳ در ادرمیت، بالیکسیر ترکیه است. وی یک بازیگر زن محبوب کردتبار ترکیه ای ، خواننده ف...
بیوگرافی مهدیه محمدخانی     مهدیه محمدخانی خوانندهٔ زن ایرانی، متولد سال ۱۳۶۵ در شهر تهران است. وی فارغ‌التحصیل رشتهٔ مهندسی معماری است. محمدخانی فراگی...
بیوگرافی حسین رضا اسدی + عکس   حسین رضا اسدی تولد ۱ اردیبهشت ۱۳۶۰ دلفان، استان لرستان ملیت ایران سبک‌ها موسیقی اصیل ایرانی   حسین ...
بیوگرافی سامان جلیلی + عکس   سامان جلیلی زادروز ۳ مرداد ۱۳۷۰ کرج، استان البرز ملیت  ایران پیشه خواننده سبک پاپ قد ۱۸۵ سانتی‌متر ...
بیوگرافی منیر وکیلی   نام اصلی منیر وکیلی نیکجو تولد ۲۷ آذر ۱۳۰۱ ۱۹ دسامبر ۱۹۲۳ تبریز ایران ملیت ایرانی مرگ ۹ اسفند ۱۳۶۱ ۲۸ فوریه ۱۹...
بیوگرافی سرتاب ارنر   سَرتاب ارَنَر (به ترکی: Sertab Erener) (متولد ۴ دسامبر ۱۹۶۴ در استانبول) خواننده پاپ ترکی است. وی خواننده بسیار موفق و محبوبی است. بیشتر...
بیوگرافی امید + عکس   امید نام اصلی امید سلطانی نام مستعار امید تولد ۶ مرداد ۱۳۴۵ الیگودرز ملیت ایران سبک‌ها موسیقی پاپ فارس...