بیوگرافی مرضیه

بیوگرافی مرضیه

 

 

نام اصلی خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی
نام مستعار مرضیه
تولد ۱ فروردین ۱۳۰۳
۱۹۲۴ (میلادی) تهران
ملیت ایران
مرگ ۲۱ مهر ۱۳۸۹ (۸۶ سال)
۱۲ اکتبر ۲۰۱۰ پاریس
سبک‌ها موسیقی کلاسیک ایرانی

 

خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی با نام هنری مَرضیه (زاده ۱ فروردین ۱۳۰۳ خورشیدی – درگذشته ۲۱ مهر ۱۳۸۹ خورشیدی) خواننده ایرانی است.

 

زندگی‌نامه

خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی با نام هنری مرضیه در ۱ فروردین سال ۱۳۰۳ در تهران در خانواده‌ای هنردوست چشم به جهان گشود و در ساعت ۱ ظهر ۲۱ مهر ماه سال ۱۳۸۹، در ۸۶ سالگی در اثر بیماری سرطان در پاریس درگذشت. پدر و مادرش از یک خانواده هنردوست بودند و هنرمندانی از قبیل مجسمه‌ساز، نقاش و مینیاتوریست و موسیقیدان در اقوامش بودند. اما مادرش بود که بطور خاص او را تشویق به خواندن کرد و در همه دوران زندگی‌اش از او پشتیبانی می‌کرد.

وی در مصاحبه‌ای درباره خود گفته‌بود:

«در زمانی که خانواده‌های ایرانی به ندرت فرزندان دخترشان را برای تحصیل علم می‌فرستادند پدر من با وجودی که یک فرد روحانی بود؛ مرا تشویق به آموزش تحصیلات مرسوم زمان نمود. وقتی که من آغاز به خواندن کردم خواننده شدن برای زنان خیلی غیر عادی بود و در عین حال یک خواننده در آن زمان باید هم دانش مدرسه‌ای می‌داشت و هم دانش کلاسیک موسیقی و هم چنین یک صدای خوب. در ضمن استادان موسیقی زیادی باید صدای او را تأئید می‌کردند و همچنین تئوری موسیقی را باید بخوبی می‌دانست. من سالهای زیادی را به آموختن در زیر نظر استادان بزرگ موسیقی ایرانی گذراندم پیش از اینکه شروع به خواندن کنم.»

مرضیه در سال ۱۹۴۲ (۱۳۲۱ خورشیدی) زیر نظر اسماعیل مهرتاش، استاد بزرگ موسیقی، فعالیت هنری خود را آغاز کرد. در ابتدا با بازی در نقش شیرین در نمایش «خسرو و شیرین» در تئاتر باربد در تهران به محبوبیت رسید. این نمایش که ۳۷ شب روی صحنه بود برای او یک کامیابی بزرگ و سریع به بار آورد و با استقبال بسیار مردم روبه‌رو شد. مرضیه پس از آن به چنان شهرت و مهارتی در خواندن آواز دست یافت که تصنیف‌نویسان و شاعران برای اجرای آثار خود توسط این هنرمند با یکدیگر رقابت می‌کردند.

جلب نظر روزافزون اساتید موسیقی او را به نخستین زن خواننده در برنامه گل‌ها بدل نمود. مرضیه در حدود ۱۰۰۰ آواز و ترانه در دوران شکوفایی هنریش خواند که در پیشرفت موسیقی ایرانی بسیار اثرگذار بود.

تصانیف دو صدایی

بانو مرضیه در طول دوره هنری خود ۵ بار تصانیف دو صدایی خواندن که ۳ بار آن با استاد بنان، یکبار با علی بهاری و یکبار هم با نوه دختری خود جانان خرم بوده چنگ رودکی که به جوی مولیان معروف شد با همکاری استاد بنان، آهنگسازی استاد روح‌الله خالقی و شعری از رودکی خلق شد همین تصنیف در کنسرت المپیا پاریس با همراهی جانان خرم نوه مرضیه و تنظیم مجدد توسط محمد شمس بازخوانی شد.

مطلع شعر:

بوی جوی مولیان آید همی / یاد یار مهربان آید همی

دواثر دیگر اجرا شده با استاد بنان مربوط به برنامه گلهای رنگارنگ ۲۵۴ و ۱۳۴ است که بصورت آواز ضبط و در دسترس است.

اما تصنیف دیگر که در سالهای نخست ورود مرضیه به دنیای هنر با همکاری بهاری سروده شده بود سالها بود که در گذر زمان از یادها و نظرها محو شده بود بطوری که خود مرضیه هیچگاه وجود چنین اثری را ابراز نکرد. بنابه گفته استاد بزرگ لشگری بعد ساخت تصنیف آقای لشگری احساس می‌کند بخشی از فضای تصنیف خالی است و نیاز به یک صدای مردانه دارد از همین رو از آقای بهاری که در استودیو مشغول نواختن ویلن بوده درخواست می‌کنند تا با مرضیه در این مورد همکاری کند و ایشان هم می‌پذیرند شعر تصنیف (موی سپید) از کارهای استاد کرمانشاهی است.

مطلع شعر:

ای شب ای شب کو صبح امیدم / رحمی آخر بر موی سپیدم

پس از انقلاب

مرضیه در سال ۱۳۷۳ از ایران رفت و در فرانسه به تشویق دوستانش مریم و هدایت‌الله متین دفتری پناهندگی گرفت. او در آنجا به شورای ملی مقاومت ایران اعلام پیوستگی کرد و در سفرهای گوناگون به کشورهای مختلف کنسرت‌های زیادی داد. در این دوران او با هنرمندان معروف و شاعران و آهنگسازان و نوازندگان مشهوری چون محمد شمس و شاپور باستان‌سیر و عماد رام و محمد علی اصفهانی و اسماعیل وفا یغمایی و راس پاپل و حمیدرضا طاهر زاده و هنرمند فقید بریتانیایی، لرد یهودی منوهین، کارهای متعددی ارائه نموده‌است.

ورود دوباره مرضیه به صحنه، به هر دلیل و با هر امکان، رویدادی جذاب و کنجکاو کننده برای شنوندگان آثار او در سال‌های پیش از انقلاب بود. رفتار و گفتار مرضیه نیز این رویداد را جذاب‌تر می‌کرد. در یکی از نخستین کنسرت‌هایش در لوس‌آنجلس، زمانی که شنوندگان با یکی از ترانه‌ها دست زدند، خطاب به آنها گفت: «من مطرب نیستم، وقتی می‌خوانم فقط گوش بدهید.». کنسرت به گزارش لوس‌آنجلس تایمز با «تدابیر شدید امنیتی» برگزار و عبور همه شرکت‌کنندگان از زیر ردیاب‌های فلزی، موجب ۴۵ دقیقه تاخیر شد.

 

درگذشت

مرضیه سال‌های پایانی عمرش را در پاریس گذراند. در فروردین ۱۳۸۹ دخترش هنگامه امینی را که مبتلا به بیماری سرطان بود از دست داد و چندی بعد خود نیز ظهر روز چهارشنبه ۲۱ مهرماه ۱۳۸۹، در سن ۸۶ سالگی بر اثر بیماری سرطان در بیمارستان آمریکایی‌ها در شهر پاریس درگذشت.

تنها پسر او که حاصل ازدواج دوم اوست در آمریکا زندگی می‌کند همچنین نوه دختری او جانان خرم بتازگی ترانه‌هایی خوانده که از جمله آن می‌توان به ترانه دختر کولی که سالها پیش مادربزرگش خوانده بود اشاره کرد جانان هم اکنون در پاریس زندگی می‌کند .

 

بیوگرافی توپاک شکور؛ پدر رپ جهان نام اصلی: توپاک آمارو شکور نام مستعار: توپاک، پاک، ماکاولی تولد: ۱۶ ژوئن ۱۹۷۱ هارلم شرقی، نیویورک ملیت: آمریکایی مرگ: ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۶ میلا...
بیوگرافی محمد رضا شجریان + عکس   محمد رضا شجریان نام اصلی محمد رضا شجریان نام مستعار سیاوش بیدگانی (تا قبل از دهه ۵۰) تولد ۱ مهر ۱۳۱۹ مشهد ۲۳ سپتا...
بیوگرافی نعمت‌ الله آغاسی + عکس   نعمت‌ الله آغاسی نام اصلی نعمت‌ الله آزموده نام مستعار نعمت نفتی تولد ۲۹ تیر ۱۳۱۸ دزفول ملیت ایرانی مر...
بیوگرافی غلام کویتی‌ پور + عکس   غلام کویتی‌ پور نام اصلی غلام کویتی‌ پور تولد ۱۳۳۷ ملیت ایران سبک‌ها مذهبی - حماسی   غلام کوی...
بیوگرافی حبیب محبیان + عکس   حبیب نام اصلی حبیب محبّیان نام مستعار حبیب تولد ۴ مهر ۱۳۳۱ ملیت ایران سبک‌ها پاپ، راک،کانتری سازه...
بیوگرافی دمت آکالین   دمت آکالین(به ترکی استانبولی: Demet Akalin) چهره نامی موسیقی پاپ ترک در ۳ اردیبهشت ماه سال ۱۹۷۲ در یکی از شهرستان‌های ترکیه بنام گولجوک ...
بیوگرافی امیر تاجیک + عکس   امیر تاجیک نام اصلی امیر تاجیک تولد هشتم شهریور ۱۳۴۷ ملیت ایران سبک‌ها پاپ   امیر تاجیک (زاده...
بیوگرافی رویا عرب   رویا عرب تولد ۱۹۶۷ ملیت ایرانی سبک‌ها راک تریپ هاپ   رویا عرب (زادهٔ ۱۹۶۷ در تهران) موسیقی‌دان و باستان...
بیوگرافی حسین ابلیس + عکس   حصین نام اصلی حسین رحمتی نام مستعار حصین، حسین ابلیس تولد ۱۳۶۶ ملیت ایرانی سبک‌ها رپ پارسی، هیپ‌هاپ ...
بیوگرافی و عکسهای فریدون آسرایی بیوگرافی فریدون آسرایی خواننده پاپ نام: فریدون نام خانوادگی: آسرایی تاریخ تولد: 1335/5/17 محل تولد: آسرا ------------------------- ...
بیوگرافی تارکان   تارکان تِوِت‌اوغلو (به ترکی: Tarkan Tevetoğlu) (تولد ۱۷ اکتبر ۱۹۷۲ آلتزی، آلمان) مشهور به تارکان از اهالی ترک‌تبار آلمان و یکی از مطرح‌ت...
بیوگرافی بتی   بتی نام مستعار بتی تولد شهریور ۱۳۳۱ تهران ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی   بتی (زاده شه...
بیوگرافی قاسم جبلی + عکس   قاسم جبلی نام اصلی قاسم جبلی تولد ۱۳۰۵ محله حیاط شاهی تهران ملیت ایرانی مرگ ۳ اسفند ۱۳۹۱ (٨۶ سال) تهران ...
بیوگرافی شهلا صافی ضمیر ( مرجان )   نام اصلی شهلا صافی ضمیر نام مستعار مَرجان تولد ۱۳۲۷ ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ   مرجان خواننده و...
بیوگرافی زیبا شیرازی   نام اصلی زیبا شیرازی تولد محله داودیه، تهران ملیت  ایران   زیبا شیرازی خواننده، آهنگ‌ساز و ترانه‌سرای ای...