با فرزند معلول چه رفتاری باید داشت؟

سید عباس باقری یزدی، کارشناس ارشد روان شناسی بالینی و کارشناس ارشد سلامت روان وزارت بهداشت: علم هرقدر هم که پیشرفت کند و آزمایش های رنگارنگ دوران بارداری هرقدر جلوی تولد فرزند معلول را بگیرند، باز ضریب خطا وجود دارد. آیا می دانید حضور یک فرزند معلول چه تغییراتی در زندگی اعضای خانواده ایجاد می کند و چه تاثیری بر روابط سایر اعضای خانواده می گذارد؟ وجود یک فرزند معلول می تواند حتی بر روابط زناشویی اثرگذار باشد.
خانواده معلولان آسیب پذیرترند.

شاید بهتر باشد بحث را با تعریف فرد معلول آغاز کنیم؛ فرد معلول به کسی گفته می شود که دارای نقایص طولانی مدت جسمی، ذهنی یا حسی است و با این نقایص در انجام فعالیت های مرتبط با سن، جنس و عوامل اجتماعی و فرهنگی، دچار محدودیت است. این معلولیت ها می تواند به علل ژنتیکی- وراثتی مانند عقب ماندگی های ذهنی، سوانح مربوط به رانندگی و محل کار و جنگ و خشونت ها، شرایط اجتماعی، فرهنگی و محیطی نامناسب مانند فقر و تنگدستی، خرافه پرستی، سوءاستفاده از مواد مخدر و الکل ایجاد شود.

با فرزند معلول چه رفتاری باید داشت؟

از آنجا که محدودیت های ایجادشده برای فرد معلول و خانواده وی تا حد زیادی به شدت فراوانی و نوع معلولیت ایجادشده بستگی دارد، این گونه عوامل می تواند در آسیب پذیری و شکنندگی این خانواده ها و تعامل آنها با دیگر افراد جامعه نقش بسزایی داشته باشند. مثلا وقتی خانواده فرد معلول به هر دلیلی نتواند پذیرش منطقی نسبت به وجود معلول در خانواده داشته باشد، ممکن است تحت تاثیر باورهای غلط، معلولیت را نتیجه گناهان گذشته خود بداند و این پدیده را نوعی عذاب الهی قلمداد کند.

در نتیجه چنین نگاهی، خانواده دو برخورد از خود بروز می دهد؛ اول اینکه خود را قربانی فرد معلول می کند، در نتیجه تمام کارکردهای سیستم خانواده به فرد معلول ختم می شود و حمایت بیش از حد از فرد، موجب می شود کودک معلول متکی به افراد خانواده باز بیاید. برخورد دوم اینکه خانواده به دلیل فقر فرهنگی، فرد معلول را عضو درجه دوم خود می داند بنابراین فرد معلول از حقوق طبیعی خود به عنوان یک عضو خانواده محروم و به فردی سرخورده تبدیل می شود

خطر در کمین است

خانواده های دارای فرزند معلول، در معرض انواع ناراحتی ها و مشکلاتی قرار دارند که در نگهداری و رسیدگی به وضع فرزندشان موثر است و باعث می شود خانواده روند زندگی طبیعی خود را از دست بدهد و ادامه این وضع حتی ممکن است به فروپاشی نظام خانواده یا طرد فرزند معلول منجر شود. وجود فرزند معلول، می تواند در راستای تامین مراقبت های پزشکی، خرید دارو و حمل و نقل کودک معلول موجب فشار اقتصادی بر خانواده شود. ایجاد و تشدید اختلافات زناشویی، جدایی، تحمل بار سنگین اقتصادی و تحمل صحبت های دیگران در رابطه با کودک معلول نیز از دیگر نتایج احتمال ناشی از حضور کودک معلول در یک خانواده است.

با فرزند معلول چه رفتاری باید داشت؟

از سوی دیگر، اگر بخواهیم به آثار عاطفی مهم معلولیت فرزند بر والدین اشاره کنیم باید به چند مساله توجه کنیم؛ اول اینکه سنگینی مسئولیت نگهداری از کودک معلول باعث می شود پدر و مادر، ناخواسته به دیگر فرزندان، کم توجه یا بی توجه شوند. گاهی هم ممکن است پدر خانواده حاضر به دیدن فرزند معلول خود نباشد، از این رو با دیرآمدن به خانه و برقرار نکردن ارتباط با کودک، به بهداشت روانی فرزند و همسرش ضربه می زند. از طرف دیگر، با وجود کودک معلول در خانواده، ارتباطات اجتماعی، خانوادگی و پرورشی خانواده تا حدود زیادی دچار اختلال می شود. گاهی هم وجود فرزند معلول در خانواده، موجب شرمساری و برآشفتگی سایر فرزندان و بروز احساس خشم و پرخاشگری آنها نسبت به کودک معلول می شود.

در کنار این مسائل باید موارد دیگری از جمله انکار واقعیت، کنار نیامدن با معلولیت فرد، خشم و پرخاشگری، افسردگی مادران بر اثر ارتباط بیشتر با کودک، احساس گناه و فداشدن زندگی، اختلال در روابط زناشویی و مانند آن را هم به این مشکلات اضافه کنیم که هرکدام از آنها می تواند سیستم خانواده را تحت تاثیر قرار دهد.

«همدلی» را آموزش دهید

موثرترین اقدام برای بهینه سازی روابط اعضای خانواده دارای کودک معلول با یکدیگر، مشارکت دادن تمامی افراد خانواده به ویژه فرزندان سالم در برنامه های آموزشی روان شناسی ارتباط با فرد معلول است. آشنایی فرزندان سالم با محدودیت ها و توانایی های فرد معلول و شرکت دادن آنها در فعالیت ها و کارهای خانواده براساس ظرفیت و توان آنها می تواند زمینه ارتباط اثربخش فرزندان سالم را با کودک معلول در خانواده فراهم کند.

همچنین آموزش مهارت درک همدلانه به بچه ها می آموزد. همه انسان ها دارای توانایی ها و محدودیت های متفاوتی در رفتار خود هستند که آنها را نسبت به یکدیگر متمایز می کند. با همین درک همدلانه است که آنها در می یابند فرد دارای معلولیت، درست مثل خودشان احساس دارد. بنابراین همان طور باید با او رفتار کنند که دوست دارند با خودشان رفتار شود. گرچه ممکن است فرد معلول با دیگران تفاوت داشته باشد ولی تکیه بر ناتوانی فرد، نه تنها کمکی به وی نمی کند بلکه بر مشکلاتش خواهدافزود.

با فرزند معلول چه رفتاری باید داشت؟

افراد معلول، غالبا مشکلاتی دارند که مانع از انجام برخی فعالیت هایشان می شود یا احتمالا بعضی از کارها را به شکل دیگری انجام می دهند، اما بیشتر افراد معلول هم می توانند پس از آموزش لازم، بسیاری از فعالیت های عادی زندگی را با اندک تفاوت یا با سرعت کمتری نسبت به دیگران انجام دهند؛ آنچه یک معلول نیاز دارد پذیرفتن و باورکردن توانایی های اوست نه غصه خوردن برای ناتوانی وی!

مثبت باشید تا «این نیز بگذرد»

هرچند معلولیت فرزند می توان زندگی زناشویی و ارتباطات اعضای خانواده را تحت تاثیر قار دهد، اما در خانواده هایی که عشق، علاقه و عواطف مثبت بر آنها حاکم است معلولیت فرزندان تاثیر چندانی نخواهدداشت. در مواردی که زن و شوهر بدون علاقه با هم ازدواج کرده اند و ظاهرا بدون مناقشه با هم زندگی می کنند وجود یک کودک معلول، می تواند مشکلات آنها را از حالت پنهانی به آشکار تبدیل کند اما در صورتی که خانواده دارای ثبات در زندگی زناشویی باشند، در مقایسه با خانواده های بی ثبات، در احساسات و رفتار خود نسبت به فرزند معلول به مراتب بهتر عمل خواهندکرد.

از جمله اقدامات موثر برای بهبود روابط زن و شوهری که فرزند معلول دارند می توان به تغییر نگرش والدین درخصوص کودک معلول اشاره کرد که موجبات پذیرش یا عدم پذیرش کودک معلول را فراهم می کند. در این رابطه با آموزش خانواده ها و بالابردن میزان آگاهی آنها نسبت به اقدامات حمایتی و پرورشی موثر می توان تغییر نگرش مثبت را در والدین ایجاد کرد. والدین چنین کودکانی باید به این باور برسند که معلولیت محدودیت نیست، هر دو مسئولیت مشترکی دارند و باید بکوشند اطلاعات سودمندی درباره معلولیت فرزند خود به دست آورند.

آگاهی، اصلی ترین پل ارتباطی میان خانواده و فرد معلول است و سطح و دامنه این آگاهی، تعیین کننده میزان مشارکت والدین در امر توانمندسازی آنهاست. از این رو آموزش خانواده ها پیرامون خصوصیات روان شناختی معلولان، می تواند در برقراری ارتباط موثر و سازگاری مناسب با مشکلات ایجادشده مفید باشد.

بارداری در سن بالا، مزیت هم داره! به نظر شما بهترین زمان برای مادر شدن چه سنی است؟ آیا مادرانی که در سنین پایین مادر می شوند فرزندان سالم تری دارند یا آنهایی در سنین بالاتر تصمیم ...
سرطان خون کودکان، علائم و پیشگیری  سرطان اصطلاحی برای اطلاق به گروهی از بیماری‌ها است که در آن سلول‌های غیرطبیعی بدون کنترل تقسیم می‌شوند و می‌توانند به سایر بافت‌ها تهاجم کنند. سلول‌ه...
خوردن کورن فلکس، مفید با مضر؟ همیشه می گویند خودن کورن فلکس نه تنها بی خطر است، بلکه می تواند یک صبحانه مغذی برای بچه ها باشد؛ اما آیا واقعا این طور است؟کورن فلکس ها اغلب با و...
چرک چشم نوزاد، باید چی کار کرد؟ پرسش سلام.وقت بخیر و خسته نباشید. پسر من الان یک ماهه هستش و از روزی که بدنیا اومده از شیر مادر متاسفانه محروم بوده به این دلیل که همسرم شیر خیلی...
مشکلات زنان در یائسگی، قرص هورمونی بخوریم؟ دکتر شهلا چایچیان روز پنجشنبه در حاشیه افتتاحیه دومین کنگره بین المللی روش های کم تهاجمی زنان و مامایی و سیزدهمین کنگره بین المللی زنان و مامایی ...
مقایسه دو زبانه ها با دیگران افراد دوزبانه چه نوع مهارت هایی دارند مغز آن ها هوشیارتر و فعال تر است و این افراد به آلزایمر مبتلا نخواهند شد زوال عقل از این افراد فاصله میگیرد و...
پنج هفته اول بارداری، تغییرات این دوره کسب دانش و به دست آوردن اطلاعات در مورد بارداری و اتفاقاتی که در درون بدنتان می‌افتد، به چند دلیل حائز اهمیت است. نخست اینکه حس کنجکاوی شما را برطرف ک...
بهترین مکمل دوران بارداری، می شناسید اگر برنامه غذائی شما کامل است و همه مواد غذائی مثل گوشت، لبنیات، میوهها، سبزیجات و غلات را میخورید، پس تمام مواد مورد نیاز خود و فرزندتان را دریافت می...
راهکارهای محافظت از سلامت روانی دختران آیا تا بحال به این موضوع اندیشیده اید که چه راهکارهایی برای اطمینان از سلامت روانی دختران می‌توانیم بکنیم؟ در این مقاله مشاوره هایی در این زمینه به ش...
آیا مصرف کرفس در بارداری ممنوع است؟ درست است که کرفس را سلطان سبزی ها می نامند، و فواید و خواص بیشماری دارد و مصرف کرفس در بارداری ممنوع است یا خیر خوردن کرفس شما را از دردهای ...
فیلم های فرهاد قائمیان فیلم شناسی زمانی برای عاشقی (1392) استرداد (۱۳۹۰) روز رستاخیز (۱۳۸۸) تهران در جستجوی زیبایی (اپیزود سوم، تهران، سیم آخر)(۱۳۸۷) ...
پیشگیری از دروغگویی کودکان، کم چاخان کن! اگر چه گاهی کودکان به دلایل کم اهمیت تری مانند جلب توجه هم دروغ می  گویند ولی عمدتا علت دروغ گفتن بچه ها همین هاست.اگر می خواهید کودک تان هرگز دروغ نگ...
وابستگی بچه به پدر، راهکار چیست؟ سوالبا سلام و خسته نباشیدمن دوتا پسر دارم یکی دوسال و نیم و اون یکی یک ساله۱_پسر بزرگم که دوسال و نیم سنشه خیلی شدید به پدرش وابسته است که وقتی م...
دارو دادن به کودک، کدام ها خواب آورند؟ در اینجا برخی از داروهایی که کودکان را خواب آلود می کنند معرفی می کنیم. داروهای حساسیت و سرماخوردگی در صدر این فهرست هستند. به نکاتی هم که درباره...
تغذیه کودکان سرطانی، غذای مفید سوال:برای کودکی 8 ساله که به سرطان خون مبتلاست چه غذاهایی مفید است؟ جواب:طبیعت این بیماری و روش‌های درمان معمول آن، غالباً با عوارض جانبی خاصی مث...