آشنایی با مدرسه چهار باغ

آشنایی با مدرسه چهار باغ

 

نام مدرسه چهار باغ
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
نام‌های دیگر مدرسه مادر شاه سلطان حسین
کاربری مدرسه، باغ
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۱۶
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مدرسه چهارباغ که به نام مدرسه سلطانی و مدرسه مادرشاه نیز نامیده می‌شود، آخرین بنای تاریخی باشکوه دوران صفوی در اصفهان است که برای تدریس و تعلیم به طلاب علوم دینی در دوره شاه سلطان حسین، آخرین پادشاه صفوی، از سال ۱۱۱۶ تا ۱۱۲۶ هجری قمری ساخته شده است. مدرسه چهار باغ که به قول بسیاری از محققین هم مدرسه و هم مسجد بوده است، با ۸۵۰۰ متر مربع مساحت در ضلع شرقی خیابان چهارباغ قرار دارد.

وجه تسمیه

وجه تسمیه این مدرسه چهار ایوانی به سلطانی به این علت است که در زمان شاه سلطان حسین ساخته گشته است و مدرسه چهارباغ بدین جهت خوانده می شود که در خیابان چهارباغ واقع شده است. دلیل آنکه مدرسه مادر شاه نیز گفته می شود این است که مادر شاه سلطان حسین چند کاروانسرا و بازار و سایر نهادهای اقتصادی را وقف آن کرده است.

معماری

سبک معماری این بنا به شیوه اصفهانی است. ازنظر تناسب معماری و زیبایی طرح کاشی‌کاری، گنبد مدرسه چهارباغ بعد از مسجد شیخ لطف الله قرار دارد ولی در نظر استادان بزرگ این فن، در مجلّل این بنا که با طلا و نقره تزئین شده از لحاظ زرگری، طلاکاری، طراحی و قلمزنی، شاهکاری از صنایع ظریفه است و نظیر ندارد. مدرسه چهار باغ از لحاظ کاشی‌کاری هم دارای اهمیت است و انواع مختلف این فن را مانند کاشی هفت رنگ، معرق، گره چینی، پیلی و معقلی را در خود جای داده و در حقیقت موزه کاشی‌کاری اصفهان می‌باشد. محراب و منبر یکپارچه مرمری، حجره مخصوص شاه سلطان حسین، کاشی‌کاری بی‌نظیر مدخل مدرسه، خطوط نستعلیق کتیبه‌ها و پنجره‌های چوبی آلت‌بُری شده از قسمت‌های بسیار جالب و تماشایی این بنای نفیس تاریخی است. درختان چنار کهنسال و جوی آبی که در آن جریان دارد، بر زیبائی تزئینات نفیس کاشی‌کاری این بنای تاریخی افزوده و این مکان را بسیار فرح‌بخش و روح‌نواز کرده است.

کاروانسرا و بازار

کاروانسرای مادر شاه که مجلل‌ترین اقامتگاه مسافرین سه سده پیش بوده موقوفه و متصل به ساختمان‌های مدرسه چهارباغ، در ضلع شرقی آن است، هم اکنون تبدیل به مهمانسرایی به نام مهمانسرای عباسی شده واز لحاظ سبک معماری در بین هتل‌های درجه اول دنیا در زمان حاضر بی‌نظیر و منحصر به فرد است. دیگر موقوفه متصل به این بنا بازار هنر می‌باشد.

کتیبه‌های خوشنویسی

اکثر کتیبه‌های این بنا به خط ثلث عالی عبدالرحیم جزایری است و کتیبه سردر بازار سلطانی تاریخ ۱۱۲۲ ه‍. ق را دارد.

سنگاب‌ها

دو سنگاب در داخل مدرسه چهارباغ قرار دارند؛ یکی در سرسرای ورودی و دیگری در صحن مدرسه.

۱- سنگاب سرسرای ورودی از جنس سنگ پارسی است و بر روی آن کتیبه صلوات بر چهارده معصوم به خط ثلث برجسته در لوحه‌های کوچکی کنده‌کاری شده‌است. همچنین بر طبق کتیبه، سنگاب در ماه شعبان سال ۱۱۱۰ (قمری) توسط سنگتراشی به نام «محمد طاهر» ساخته‌شده‌است. در وسط دو لوح آخر عبارات زیر به خط نستعلیق وجوددارد:

(کتیبه اقل الطلبه محمد مهدی الحسینی عفی عنه)
(در شهر شعبان‌المعظم سنه ۱۱۱۰ به اتمام رسید عمل کمترین محمد طاهر)

۲- سنگاب موجود در صحن مدرسه روبروی ایوان جنوبی قرارگرفته و آنهم از جنس سنگ پارسی است. کتیبه این سنگاب به شرح زیر است:

(وفق حضرت امام حسین صلوات الله و سلامه علیه نمود این سنگاب را
حاجی ابوالحسن اردکانی فی شوال المکرم سنه تسعین و الف)

بر طبق کتیبه، سنگاب را در سال ۱۰۹۰ (قمری) ساخته‌اند. از آنجایی که سال ساخت مدرسه چهارباغ بین سالهای ۱۱۱۶ (قمری) و ۱۱۲۶ (قمری) و در زمان حکومت سلطان حسین صفوی است، چنین استنباط میشود که سنگاب قبل از ساختمان مدرسه در جای دیگری قرارداشته و بعداً به صحن مدرسه انتقال داده‌شده‌است.

 

علت اختلال در قاعدگی، رژیم غذایی؟ سوال:سلام ببخشیدخانوم دکترمن از شهریور رژیم غذایی برای لاغری شروع کردم اوایل رژیم عادت ماهانم تقریبا مرتب بودولی درماه مهر دوبار پریود شدم از اون...
آبله مرغان در بارداری، جنین هم می گیرد؟ آبله مرغان یک عفونت شدیدا مسری است که علامت و مشخصه آن ضایعات پوستی (بثورات وزیکولی varicella zouster) می‌باشد.شرح بیماری آبله‌مرغان توسط ویروس و...
عکس فرهاد آئیش، رامین ناصر نصیر و شبنم فرشاد جو فرهاد آئیش، رامین ناصر نصیر و شبنم فرشاد جو با حضور در فرودگاه امام خمینی، فلامک جنیدی را راهی خارج کردند. سفری که شاید دیگر بازگشتی نداشته باشد... (ش...
چگونه در دوران شیردهی لاغر شویم؟ سوالآقای آرین سلام من 153 قدمه و 53 وزنم. شیردهی دارم خودم و شوهرم دوست داریم وزنم 60 کیلو بشه ممنون میشم اگر راهنمایی یا رژیم مناسبی ارائه بدهید...
جای سوختگی پوست را چگونه می توان از بین برد؟   یکی از عوارض شایع سوختگی، تغییر رنگ محل سوختگی است که جای آن تا مدت‌ها باقی می‌ماند   گاهی در اثر سوختگی، سلول‌های رنگدانه‌ساز ...
ویتامین مورد نیاز کودک، بهبود یادگیری ویتامین D یکی از ویتامین‌های مورد نیاز به ویژه برای کودکان است. ویتامین D به جذب کلسیم کمک می‌کند و در بهبود یادگیری کودکان موثر است. اما آیا کود...
آبله مرغان در کودکان، تدابیر لازم سوال:سلام، پسرم 8 سال دارد و آبله مرغان گرفته2روزه و گلودرد دارد و بسیار سرفه می کنه،لطفا من را راهنمای کنید،می توانم داروی بدهم و چه داروی بدهم،...
ورزش طناب زنی، افتادگی رحم؟ سوال:سلام آیا ورزش طناب زنی موجب افتادگی رحم در آینده برای دختران می شود؟ جواب:خیر مشکل خاصی ایجاد نمی کند. البته در افرادی که اصلا بدنشان عادت ب...
عفونت واژن دختر، بوی زننده داره! سوال:با عرض سلام و ادب ضمن عرض خسته نباشید. سوالی داشتم از حضورتون بنده خانمی 28 ساله و مجرد هستم که حدود 4 سال هست دچار اختلال جزیی در قاعدگی ما...
چاقی در کودکان، تغییر سایز در بلوغ/ صدای دکتر قطعا سایز بدن برای پزشکان اهمیت دارد ولی بیشتر درسنین بلوغ البته نه از دیدگاه خوش اندامی بلکه از دیدگاه سلامتی می باشد. دلیل اینکه چاقی در این سن...
دروغ گویی در کودکان، راهی برای نجات کودکان بعد از ۶ سالگی سریعا این واقعیت را درک می‌کنند که دروغ‌گویی می‌تواند آنان را از میانه دردسرها و مشکلات مختلف بیرون بیاورد. اگر پیامدهای رف...
ترس از رابطه زناشویی در زنان، راه درمان واژینیسم یا واژینیسموس یکی از انواع اختلالات جنسی است که مختص زنان می باشد. در این اختلال ترس از رابطه زناشوئی و یا ترس از رابطه جنسی که یک ترس و یا ف...
آشنایی با آداب و رسوم مردم همدان در ماه مبارک رمضان یکی از آداب و رسوم اهالی همدان در ماه رمضان کلوخ اندازان نام دارد   ماه مبارک رمضان یکی از مناسبت‌هایی است که مردم استان همدان برای آ...
عوارض لوراتادین در بارداری، آلرژی دارم هنگامی که باردار هستید پزشک درباره قرص هایی که مصرف می کنید از شما سوالاتی می پرسد. پزشک سعی می کند کمترین میزان قرص را برای شما تجویز کند و قرص ...
تهوع صبحگاهی در بارداری، خوب یا بد؟  تحقیق جدید نشان می‌دهد که اگرچه تهوع صبح‌گاهی ممکن است در ماه‌های اولیه حاملگی بسیار ناخوشایند باشد، احتمالاً به معنی سلامت نوزاد است.در این مطا...