بیوگرافی کامل خواجوی کرمانی

بیوگرافی کامل خواجوی کرمانی

 

خواجوی کرمانی
نام اصلی کمال‌الدین ابوالعطاء محمودبن علی‌بن محمود
زمینهٔ کاری شعر، عرفان، ریاضیات و طب
زادروز ۶۸۹ (قمری) کرمان
مرگ ۷۵۲ (قمری) شیراز
ملیت  ایرانی
جایگاه خاکسپاری تنگ الله اکبر شیراز
در زمان حکومت اییلخانان
نام(های) دیگر کمال الدین محمود
لقب نخل‌بند شاعران
سبک نوشتاری سبک عراقی
دیوان سروده‌ها دیوان، خمسه خواجوی کرمانی و تعدادی آثار منثور
تخلص خواجو
اثرگذاشته بر حافظ

 

 

کمال‌الدین ابوالعطاء محمودبن علی‌بن محمود، معروف به «خواجوی کرمانی» (زاده: ۶۸۹ ه. ق. در کرمان – درگذشت: ۷۵۲ ه. ق. در شیراز) یکی از شاعران بزرگ نیمهٔ اول قرن هشتم است. آرامگاه خواجو در تنگ الله اکبر شیراز است. وی از شاعران عهد مغول است و اشعاری در مدح سلاطین منطقه فارس در کارنامهٔ خود دارد.

زندگینامه

خواجوی کرمانی که به نخل‌بند شاعران نیز شهرت دارد. در اواخر سدهٔ هفتم هجری در کرمان زاده شد. زمان زایش او را به اختلاف بین ۶۶۹ – ۶۸۹ هجری ثبت کرده‌اند او در دوران جوانی خود جدا از کسب دانش‌های معمول روزگار مسافرت را نیز پیشه نموده و بازدیدهایی از مناطق اصفهان، آذربایجان، شام، ری، عراق و مصر نیز داشته‌است و پس از بازگشت از این سفرهای طولانی در شیراز اقامت گزید. او لقب‌هایی مانند خلاق المعانی و ملک الفضلا نیز داشته است. او در نیمهٔ سدهٔ هشتم هجری در شهر شیراز درگذشت و در تنگ الله اکبر این شهر نزدیک رکناباد به خاک سپرده شد.

عقاید و اندیشه‌ها

شعر خواجوی کرمانی شعری عرفانی است. مضامین عرفانی در غزلیات وی صریحاً بیان می‌شود امّا در این اشعار که بر شاعران بعدی خود مانند حافظ تأثیرگذار هم بوده مبارزه با زهد و ریا و بی‌اعتباری دنیا و مافیها از موارد قابل ذکر است. او در شعر به سبک سنایی غزل‌سرایی می کرده و در مثنوی نیز سعی داشته به تقلید از فردوسی حماسه‌سرایی داشته باشد. خواجو را وابسته به سلسلهٔ مرشدیه می‌دانند. او را در ریاضیات طب و هیئت نیز صاحب نظر می‌دانند. طنز و هزل و انتقادات اجتماعی از شرایط ادیان در آن روزگار در اشعار خواجو متداول است. او در قصیده، مثنوی، و غزل طبعی توانا داشته، به طوری که گرایش حافظ به شیوهٔ سخن‌پردازی خواجو و شباهت شیوهٔ سخنش با او مشهور است. خواجو از حیث عقیدتی شیعه دوازده امامی است و خودش در اشعارش خود را «مادح آل حیدر» یعنی ستایشگر اهل بیت نبی می‌داند. وی صدها بیت شعر در مدح دوازده امام دارد.

بیوگرافی کامل خواجوی کرمانی

 

آثار

از خواجوی کرمانی آثار زیادی بجای مانده است که مضامین و محتوای آنها عموماً متفاوت می‌باشند. بیشتر این آثار منظوم هستند.

  • دیوان؛ شامل غزل، قصیده، مسمط، ترکیب‌بند، ترجیع‌بند، رباعی، قطعه و مستزاد که برروی هم به دو بخش صنایع‌الکمال و بدایع‌الجمال تقسیم می‌شود.
  • پنج مثنوی؛ در وزن‌های گوناگون با این نام‌ها:

همای و همایون، گل و نوروز، روضهالانوار، کمال‌نامه و گوهرنامه. این پنج مثنوی بر روی هم خمسهٔ خواجو را تشکیل می‌دهد. سال‌ها بعد گویندهٔ ناشناس و پرسخنی منظومهٔ همای و همایون خواجو را با تبدیل و تغییر و حذف اسامی و افزودن افسانه‌هایی، منظومهٔ سام‌نامه را پدید آورده‌است.

خواجوی کرمانی رساله‌های سه گانه‌ای است، با نثری مسجّع و مصنوع، و بسیار بیش از شعر او آراسته به آیات قرآنی. رسایل سه گانه ی خواجو بدین ترتیب‌است:
۱) سبع المعانی در مناظره ی قلم و شمشیر
۲) رساله البادیه در مناظره ی نی و بوریا
۳) مناظره ی شمس و سحاب

 

بیوگرافی کامل خواجوی کرمانی

 

اشعار

 

زتو با تو راز گویم به زبان بی زبانی به تو از تو راه جویم به نشان بی نشانی
چه شوی ز دیده پنهان که چو روز می‌نماید رخ همچو آفتابت، زنقاب آسمانی
تو چه معنی لطیفی که مجرد از دلیلی تو چه آیت شریفی که منزه از بیانی
زتو دیده چون بدوزم که توئی چراغ دیده ز تو کی کناره گیرم که تو در میان جانی
بیوگرافی کامل فرخی سیستانی   ابوالحسن علی بن جولوغ فرخی زادروز سال ۳۷۰ هجری قمری غزنه (سیستان) درگذشت ۴۲۹ هجری قمری غزنه آرامگاه آرامگاه فرخی س...
بیوگرافی عطاءالله زاهد عطاءالله زاهد زمینه فعالیت سینما، تلویزیون و تئاتر تولد ۱۲۹۴ شیراز مرگ ۱۵ آبان ۱۳۷۰ تهران ملیت  ایران پیشه بازیگر،...
بیوگرافی کامل احمد آخوندوف   احمد آخوندوف نام اصلی احمد آخوندوف گرگانلی زادروز ۲۳ مارس ۱۹۰۹ گمیشان، ایران پدر و مادر رجب آخوند مرگ ۱۹۴۳ (...
بیوگرافی کامل م. آزاد   محمود مشرف آزاد تهرانی (م. آزاد) (۱۳۱۲ - ۱۳۸۴) شاعر معاصر ایرانی. زندگی م.آزاد در سال ۱۳۱۲ در تهران به دنیا آمد. در سال ۱۳۳۶...
بیوگرافی مهدی رئیس فیروز مهدی رئیس فیروز زاده ۱۳۰۶ تهران ملیت  ایران تحصیلات فارغ‌التحصیل هنرستان هنرپیشگی زمینه فعالیت کارگردان فیلم‌نام...
بیوگرافی کامل خاقانی   خاقانی شَروانی زادروز ۵۲۰ قمری ۱۱۲۰ میلادی شروان یا شیروان درگذشت ۵۹۵ قمری ۱۱۹۰ میلادی تبریز آرامگاه مقبره الشعر...
بیوگرافی سیروس شاندرمنی   سیروس خشایار با هنری سیروس شاندرمنی (زاده ۱۳۱۰ خورشیدی در بندر انزلی) بازیگر سینما اهل ایران بود فیلمشناخت غیرت (۱۳۵۵) هدف (۱۳۵۴) ق...
بیوگرافی کامل فرخی یزدی   میرزا محمد فرخی یزدی زمینهٔ کاری شاعر، روزنامه‌نگار، نماینده مجلس زادروز ۱۲۶۸ ایران، یزد پدر و مادر محمدابرا...
بیوگرافی کامل ابوالمؤید بلخی   ابوالمؤید بلخی شاعر و نویسندهٔ ایرانی زادهٔ سدهٔ ۴ ه.ق در بلخ و دوران سامانیان است. اثر اصلی او شاهنامه بزرگ مؤیدی است (به نثر) که شاهنا...
بیوگرافی یوهان ولفگانگ فون گوته   یوهان ولفگانگ فون گوته نام اصلی یوهان ولفگانگ گوته زادروز ۲۸ اوت ۱۷۴۹ فرانکفورت، آلمان مرگ ۲۲ مارس ۱۸۳۲ میلادی (۸...
بیوگرافی کامل عبدالقادر گیلانی   عبدالقادر بن صالح جنگی دوست زادروز ۱ رمضان ۴۷۱ قمری ۲۲ اسفند ۴۵۷ خورشیدی مازندران یا گیلان درگذشت ۸ ربیع‌الاول ۵۶۱ قمری ۲۹...
بیوگرافی کامل شیرزاد آقایی   شیرزاد آقایی نویسنده و شاعر ایرانی متولد سال ۱۹۳۸ در شیراز، ایران، در ۱۴ اوت سال ۲۰۰۵ برابر با ۲۳ مرداد ۱۳۸۴ در استکهلم، درگذشت. شیرزاد آ...
بیوگرافی کامل ابوشکور بلخی ابوشکور بلخی (زادهٔ نزدیک به ۳۰۰ (هجری) در بلخ) از شعرای نام‌آور سده چهارم هجری است که به زبان‌های فارسی و عربی شعر گفته‌است. در باره زندگی و شعرهای ا...
بیوگرافی کامل قیصر امین‌ پور   قیصر امین‌ پور (زادهٔ ۲ اردیبهشت ۱۳۳۸ - درگذشته ۸ آبان ۱۳۸۶) نویسنده، مدرس دانشگاه و شاعر معاصر ایرانی بود. زندگی‌نامه قیصر ...
بیوگرافی کامل دقیقی طوسی   دقیقی طوسی زادروز ۳۲۰ خورشیدی ۳۳۰ هجری قمری توس، بلخ، بخارا، سمرقند، مرو، خراسان درگذشت میان سال‌های ۳۵۶ خورشیدی تا ۳۵۹ خور...