بیوگرافی خلیل سلطان

بیوگرافی خلیل سلطان

 

بیوگرافی و زندگینامه میرزا خلیل یا خلیل سلطان تیموری پادشاه خوشگذران  و فرزند امیر تیمور گورکانی معروف به تیمور لنگ

 

میرزا خلیل یا خلیل سلطان تیموری (۸۱۴-۸۰۷ ق / ۱۴۱۱-۱۴۰۵ م) فرزند امیر تیمور گورکانی معروف به تیمور لنگ، از سلاطین و امرای سلسله تیموریان بود. او پادشاهی کامران و خوشگذران بود که علی‌رغم نزاع بین پسران و نوه‌های تیمور بر سر تصاحب حکومت، از ۸۰۷ تا ۸۱۲ ق بر جای وی بر بخشی از قلمروش حکمراند.

 

روی کار آمدن

هرچند تیمور گورکان در وصیتی پیر محمد پسر میرزا جهانگیر را ولیعهد خویش کرد، در هنگام مرگ تیمور، او دور از پایتخت ـ یعنی سمرقند ـ و در حدود غزنین بود، از این رو به‌رغم علاقه‌ای که سرداران تیمور نسبت به اجرای واپسین خواست او نشان می‌دادند، مجالی برای اجرای این وصیت پیدا نشد. پیرمحمد، در قندهار بود و نتوانست به‌موقع به سمرقند برسد. برخی از امیران تیمور، به بهانهٔ عملی کردن نقشهٔ لشکرکشی تیمور به چین، خلیل سلطان را که در تاشکند بود، بر تخت نشاندند . به‌این ترتیب خلیل سلطان که برجای تیمور موقتاً حکومت می‌کرد حاضر به رها کردن حکومت نشد و دولت موقت را به یک دولت دائم مبدل کرد.

این امر نارضایتی را در بین سرداران و امیران تیموری پدید آورد به طوری که بنا به دعوت آنها، شاهرخ پسر تیمور به سمرقند لشکر کشید. در همین زمان، درگیری و کشمکش میان مدعیان حکومت، یعنی پسران عمرشیخ (رستم، اسکندر، پیرمحمد و بایقَرا) و پسران میرانشاه (عمر و ابابکر ) آغاز شد . شاهرخ با اینکه بسیاری از امیران، همچون امیرشاه ملک و حاکمان محلی، از او حمایت می‌کردند، از درگیری مستقیم با افراد خاندانش اجتناب کرد و به سروسامان دادن هرات مشغول شد. به این ترتیب مصالحه‌ای در این بین انجام گرفت که کار به جنگ و نزاع نکشید. هرچند ناخرسندی امیران از سلطنت خلیل سلطان موقتاً خاتمه پیدا کرد. زیرا سلطنت او در واقع یک فرمانروایی نبود، بلکه یک عیاشی و خوش گذرانی پیوسته بود. طبیعی بود دوام این شیوه فرمانروایی که عاری از هر گونه مسئولیت است، غیر ممکن خواهد بود. خصوصاً که محیط آن دوره، آشفته، ناآرام و پر از مدعیان سلطنت بود.

عزل و حبس

میرزا خلیل، جوانی عاشق پیشه، شاعر، و لاابالی بود. او در سمرقند به عشق نوازنده‌ای به نام «شاد ملک» گرفتار شد که این عشق به حد جنون رسید. به طوری که با زنان تیمور که به عنوان حرم صاحبقران در دربار مورد احترام بودند، بد رفتاری پیشه کرد و امرای تیمور را هم که طرز زندگی او را نمی‌پسندیدند، از خود مأیوس و ناخشنود ساخت.

به زودی خلیل سلطان با مخالفت سایر امیرانِ قدرتمند تیمور، از جمله امیرشاه ملک و امیرشیخ نورالدین، و دیگر مدعیان حکومت روبرو شد. نخستین فرد از خاندان تیمور که مخالفت جدّی خود را با او آشکار کرد، سلطان حسین، نبیرهٔ دختری تیمور، والی ماورای سیحون بود اما نتوانست حمایت لشکریان را جلب کند و ناگزیر به شاهرخ پیوست و سپس در هرات به دستور او به قتل رسید . شاهرخ در هرات خود را وارث تخت پدر نامید و به سبب اقتدار و کفایتش توانست تا اندازه‌ای بر دیگر مدعیان چیره شود. پیرمحمد در شیراز، بر خلاف برادرانش، حمایتش را از شاهرخ که ناپدری اش نیز بود، اعلام کرد .

از طرفی در تبریز و اصفهان و شیراز و کرمان و سبزوار، به سبب بی کفایتی خلیل سلطان و درگیری مدعیان جانشینی، آشوب شده بود . خلیل سلطان پس از چهار سال حکومت در سمرقند و از بین بردن خزاین تیمور، گرفتار خدایداد حسینی، والی ماورای سیحون، شد . بالاخره خلیل سلطان به دست یکی از امیران خویش معزول و محبوس شد و خان کاشغر بر آن سرزمین حاکم شد.«۸۱۲ ق / ۱۴۰۹ م» شاهرخ در ۸۱۱ به ماوراءالنهر لشکر کشید، خدایداد را کشت و خلیل سلطان را پس از رهایی به ری فرستاد و سمرقند را به اُلُغ‌بیگ داد .

درگذشت

شاهرخ به همین خاطر خلیل سلطان را به حکومت جبال (یا ری) فرستاد. به علاوه شاد ملک، معشوقه میرزا خلیل هم تنبیه و تبعید شد، که ظاهراً چندی بعد به خلیل سلطان پیوست. تا این که خلیل سلطان در حالی که در ری همچنان به خوشباشی و عیاشی سر می‌کرد در آن جا بیمار شد و عاقبت در سال ۸۱۴ ق / ۱۴۱۱ میلادی درگذشت. محبوبه وفادارش، شاد ملک، که در همان دقایق بر بالین او حاضر شده بود، در کنار پیکر بی جان خلیل، خود را با دشنه‌ای که در دست داشت هلاک کرد. سرانجام آن دو، به امر شاهرخ در همان شهر و در یک مقبره به خاک سپرده شدند.

 

بیوگرافی اردشیر پنجم   اردشیر پنجم که بسوس نیز نامیده شده، ساتراپ (والی) باختر و سردار داریوش سوم در جنگ با اسکندر مقدونی بود. وی از نزدیکان داریوش و فرمانده سپ...
بیوگرافی شاپور بزرگ ساسانی   شاپور دوم شاهنشاه ساسانی دوران ۳۰۹ میلادی - ۳۷۹ میلادی زادگاه پیروزآباد؟ مرگ ۳۷۹ میلادی محل مرگ بیشاپور ...
بیوگرافی طاهر بن محمد صفاری   طاهر بن محمد بن عمرو بن لیث (۲۸۷ تا ۲۹۶ هجری/۹۰۰ تا ۹۰۸ میلادی) امیر صفاری بود. طاهر نوهٔ عمرو لیث بود. پس از به بند افتادن عمرو طاهر در ...
بیوگرافی سلطان سنجر   احمد سنجر جای حکومت ایران دودمان سلجوقیان درگذشت ۱۴ ربیع‌الاول ۵۵۲ نام پدر سلطان ملکشاه سلجوقی شاهنشاه پیشین ...
بیوگرافی وردان اشکانی   وَردان یا بردان (اشک نوزدهم) نوزدهمین شاه ایران از خاندان اشکانی بود. او پسر اردوان سوم بود و پس از مرگ او بین وردان و برادرش اردوان (احتمال...
بیوگرافی اردشیر اول هخامنشی تحقیق در مورد اردشیر اول اردشیر اول کیست؟ زندگی نامه کامل اردشیر اول دین و مذهب اردشیر اول بیوگرافی کامل اردشیر اول آرامگاه اردشیر اول همسر و فر...
بیوگرافی اسپهبد خورشید   خورشید بن دادمهر اسپهبد طبرستان دوران ۷۴۸ تا ۷۶۱ میلادی (۱۳ سال) تاجگذاری ۷۴۸ میلادی برابر ۱۳۱ هجری قمری، ۱۱۷ یزدگردی و...
بیوگرافی دارا باوندی   دارا یکی از شاهان سلسلهٔ باوندیان طبرستان بوده‌است. اقوام دارا پس از مرگ شهریار، چون پسرش قبل از وی درگذشته بود، برادر زاده‌اش دارا به حکو...
بیوگرافی اردشیر بابکان مقاله درباره اردشیر بابکان اردشیر بابکان در چه قرنی می زیست؟ مقاله در مورد اردشیر بابکان دین و مذهب اردشیر بابکان زندگی نامه اردشیر بابکان اردشی...
بیوگرافی کمبوجیه پسر کوروش  تحقیق در مورد کمبوجیه پسر کوروش مقاله درباره کمبوجیه پسر کوروش دین و مذهب کمبوجیه پسر کوروش تحقیق درباره کمبوجیه پسر کوروش زندگی نامه کمبوجیه پسر...
بیوگرافی دابویه   دابویه بنیان‌گذار دودمان دابویگان (گاوبارگان) و فرزند گیل گاوباره بود. این خاندان به مدت ۱۰۱ سال در طبرستان حکومت کردند. و از سلسله‌هایی بود...
بیوگرافی بلاش دوم اشکانی   بلاش دوم یا وَلَگش دوم یکی از مدعیان سلطنت شاهنشاهی اشکانی است که از سال ۷۷ تا ۸۰ میلادی حکومت کرده است. زمان حکومت او مقارن با پاکور دوم بو...
بیوگرافی شمس‌ الدوله دیلمی سکه متعلق به شمس‌الدوله دیلمی   شمس‌ الدوله دیلمی دلیل مرگ شمس‌ الدوله دیلمی عکس شمس‌ الدوله دیلمی شمس‌ الدوله دیلمی در چه قرنی می زیس...
بیوگرافی شاه عباس اول صفوی شاه عباس اول در چه قرنی می زیست؟ همسر و فرزندان شاه عباس اول تحقیق درباره شاه عباس اول زندگی نامه شاه عباس اول لقب و القاب شاه عباس اول آرامگا...
بیوگرافی ارغون‌ خان   ارغون‌ خان چهارمین ایلخان مغول دوران ۶۸۳ - ۶۹۰ ه. ق. ۱۲۸۴ - ۱۲۹۱ م. زادروز ۱۲۵۸ م. مرگ ۶۹۰ ه. ق. ۱۲۹۱ م. ...