معرفی ساز قیچک

قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. ساز قیچک دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.

 

قیچک‌نواز هنگام نوازندگی، قیچک را نشسته به صورت عمودی با دست چپ نگه می‌دارد و با دست راست آرشه را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت بر سیم‌های آن می‌کشد. طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است.

 

• خاستگاه ساز قیچک
ساز قیچک اساساً محلی است و بیشترین رواج را در نواحی جنوب شرقی ایران و خصوصاً استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان دارد. در سال‌های اخیر این ساز در شهرهای دیگر نیز استفاده می‌شود. در آن نواحی طبق عقیده و سنت اهالی، برای معالجه امراض به کار می‌رود. در شمال افغانستان نیز قیچک در موسیقی سنتی رواج وسیعی دارد. در ولایات مثل بغلان، کندز و بلخ از قیچک در محافل عروسی و دیگر مراسم خوشی استفاده می‌شود.

 

معرفی ساز قیچک

طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است

 

انواع ساز قیچک
با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند. وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است.

 

اجزای اصلی ساز قیچک:
کاسه طنینی : بدنه اصلی قیچک از چوب یک تکه و معمولا گردو، توت یا چوب های محکم دیگر ساخته می‌شود. کاسه طنینی، حجیم و دو فرو رفتگی بزرگ در طرفین، آن را به ۲ قسمت بزرگتر و کوچکتر تقسیم می‌کند. قسمت کوچکتر در پایین ساز قرار دارد و بر دهانه آن پوست کشیده می شود و خرک روی قسمت پوست قرار می‌گیرد. دهانه قسمت بزرگتر باز است و دسته، تا روی نیمی از این قسمت ادامه می‌یابد.

 

پوست: معمولا در ساخت قیچک از پوست آهو یا گوسفند استفاده می‌شود.

گوشی‌ها: قیچک دارای ۴ گوشی است که به صورت میخ سر پهن ، ۲ به ۲ در طرفین سر پنجه قرار دارد.

 

معرفی ساز قیچک

ساز قیچک توانایی اجرای تکنوازی و گروه نوازی را دارد

 

شیطانک: قطعه چوبی کم ار تفاع و باریک است به عرض دسته ساز که بین سرپنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به طرف گوشی‌های می‌روند.

دسته: جنس دسته قیچک از همان جنس چوب بدنه است که به صورت یک تکه با بدنه تراشیده می‌شود. دسته این ساز کوتاه است و از یک طرف به قسمت بزرگ تر کاسه، و از طرف دیگر به سر پنجه متصل است. قیچک فاقد دستان بندی ست و تمام فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده، ربع پرده) بر روی آن قابل اجراست.

 

سر پنجه: جعبه‌ای کوچک و تو خالی و از جنس چوب است. در ابتدای طول دسته مجموعا چهار گوشی (به تعداد سیم‌ها) در طرفین آن قرار دارند و در انتهای آن تاج قیچک با خمیدگی رو به عقب قرار دارد.
خرک: خرک قیچک از جنس چوب یا استخوان است به ارتفاع تقریبی ۲ سانتی متر که با ۲ پایه کوچک خود، روی پوست کاسه کوچک ساز قرار می‌گیرد و سیم‌ها از درون آن عبور می‌کنند.

سیم‌گیر: قطعه ای کوچک و از جنس چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه قیچک نصب شده و سر ِگره دار سیم به آن بسته می‌شود.
تعداد و جنس سیم‌ها: قیچک دارای ۴ سیم از جنس فلز است که چهارمین سیم، روکش دار و ضخیم تر است. طول سیم‌ها در قیچک معمولی از سیم گیر تا شیطانک حدود ۳۳ سانتی متر است.

آرشه: در نوع محلی این ساز از کمانه استفاده می‌شد اما امروزه از آرشه ویلن و در نوع بزرگتر (قیچک باس) از آرشه ویلنسل استفاده می‌شود.

خواب نوزاد، باورهای غلط یکی از چالش‌های خانواده‌هایی که بتازگی صاحب فرزند می‌شوند، خواب نوزاد است. در این رابطه باورهای درست و غلط زیادی وجود دارد. مهم‌ترین باور مربوط ب...
رشد بچه دو ساله، قد و وزن نرمال  در سال دوم زندگی ، رشد فیزیکی کودک یعنی افزایش قد ، وزن و دور سر او قدری کندتر از سال اول زندگی است به طوری که متوسط افزایش وزن حدود 5/2 کیلوگرم...
علت خفگی در نوزادان، دیسترس تنفسی چیست؟  دیسترس تنفسی نوعی مشکل تنفسی می باشد که در آن ریه ها توانایی تبادل اکسیژن و دی اکسید کربن را بطور کامل ندارند که بر اثر آن به دلیل کمبود اکسیژن ...
دندان درد در بارداری، علت بارداری به خودی خود آسیبی به دندان‌ها نمی‌زند. از آنجا که جنین کلسیم مورد نیاز خود را از استخوان بدن مادر می‌گیرد ممکن است همین کمبود کلسیم مشکلا...
فرمول ترکیب رنگ مو برای موهای مش شده ترکیب رنگ مو راهنمای انتخاب رنگ مو و ترکیب رنگ مو انتخاب مدل و رنگ مو در دنیای ما، صورت‌های مختلف با شکل‌های متنوع قابل مشاهده هستند به گونه ا...
از پوست چرب چگونه باید مراقبت کرد؟ پوست از بدن در برابر عوامل خارجی محافظت میکند و از آن مهم تر اگر پوست وجود نداشته باشد یا ظریف باشد بدن زیبایی اش را از دست میدهد و چه زیبا که خداون...
تیروئید در بارداری، غذا باید چی بخوریم؟ سوالدربارداری باداشتن تیرویید چه بخورم ؟جواببا سلامکم کاری تیروئید هنگامی ایجاد می‌شود که غده تیروئید نتواند به اندازه نیاز بدن، هورمون تولید کند...
خوشمزه های کوچولو و بامزه، با ماندگاری بالا وب سایت پارسه گرد: این شیرینی های خوشمزه لوزی شکل دسر خوبی برای پذیرایی از میهمانان هستند. این شیرینی‌ها را می‌توانید از سه روز قبل آماده کنید و در...
مراقبت از دندان بچه ها، حتما بخوانید همانطور که بهداشت دهان و دندان برای داشتن یک تغذیه مناسب ضرورت دارد، تغذیه مناسب هم برای حفظ سلامت دندان لازم است. نوع و ترکیب رژیم غذایی، همچنین...
سرخجه و بارداری، پیشگیری های لازم برخی از زنان باردار ممکن است نسبت به بیماری سرخجه واکسینه شده باشند، اما اگر فردی پیش از بارداری آزمایشی برای بررسی ایمنی در برابر سرخجه انجام ند...
عکس های علی زند وکیلی علی زند وکیلی فعالیت‌های هنری خود را از سه سالگی آغاز کرد زندگینامه علی زند وکیلی علی زند وکیلی خواننده و نوازنده است. علی زند وکیلی سال ۱۳۸۱ ...
خصوصیات کودکان مبتلا به اوتیسم در این مقاله درمورد خصوصیات کودکان مبتلا به اوتیسم و اطلاعات مفیدی درباره نحوه رفتار با این کودکان ارائه میدهیم.  یکی از روش های درمانی برای کودکان م...
درد میان دوره ای، پیشنهاد ما! درد تخمک گذاری، عارضه ای است که برخی از خانمها را هرچند وقت یکبار دچار مشکل می کند با علائم و نحوه درمان این بیماری بیشتر آشنا شوید.درد میان دوره...
کمبود توجه در کودکان، رفتار والدین/ کلیپ بعضی وقت ها والدین کودکانی دارند که در آن ها علائم لج بازی  و یا پیش فعالی کبود وجود دارند باید والدین بسیار در رفتار خود محتاط باشند. در رفتار ب...
جنین چه صداهایی را میشنود؟ کودکان  قبل از تولد به صداها واکنش نشان میدهندکودکان قادرند حتی قبل از تولد صداها را بشنوند. بسیاری از مردم معتقدند که صحبت کردن یا حتی آواز خوان...