معرفی ساز قیچک

قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. ساز قیچک دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.

 

قیچک‌نواز هنگام نوازندگی، قیچک را نشسته به صورت عمودی با دست چپ نگه می‌دارد و با دست راست آرشه را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت بر سیم‌های آن می‌کشد. طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است.

 

• خاستگاه ساز قیچک
ساز قیچک اساساً محلی است و بیشترین رواج را در نواحی جنوب شرقی ایران و خصوصاً استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان دارد. در سال‌های اخیر این ساز در شهرهای دیگر نیز استفاده می‌شود. در آن نواحی طبق عقیده و سنت اهالی، برای معالجه امراض به کار می‌رود. در شمال افغانستان نیز قیچک در موسیقی سنتی رواج وسیعی دارد. در ولایات مثل بغلان، کندز و بلخ از قیچک در محافل عروسی و دیگر مراسم خوشی استفاده می‌شود.

 

معرفی ساز قیچک

طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است

 

انواع ساز قیچک
با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند. وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است.

 

اجزای اصلی ساز قیچک:
کاسه طنینی : بدنه اصلی قیچک از چوب یک تکه و معمولا گردو، توت یا چوب های محکم دیگر ساخته می‌شود. کاسه طنینی، حجیم و دو فرو رفتگی بزرگ در طرفین، آن را به ۲ قسمت بزرگتر و کوچکتر تقسیم می‌کند. قسمت کوچکتر در پایین ساز قرار دارد و بر دهانه آن پوست کشیده می شود و خرک روی قسمت پوست قرار می‌گیرد. دهانه قسمت بزرگتر باز است و دسته، تا روی نیمی از این قسمت ادامه می‌یابد.

 

پوست: معمولا در ساخت قیچک از پوست آهو یا گوسفند استفاده می‌شود.

گوشی‌ها: قیچک دارای ۴ گوشی است که به صورت میخ سر پهن ، ۲ به ۲ در طرفین سر پنجه قرار دارد.

 

معرفی ساز قیچک

ساز قیچک توانایی اجرای تکنوازی و گروه نوازی را دارد

 

شیطانک: قطعه چوبی کم ار تفاع و باریک است به عرض دسته ساز که بین سرپنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به طرف گوشی‌های می‌روند.

دسته: جنس دسته قیچک از همان جنس چوب بدنه است که به صورت یک تکه با بدنه تراشیده می‌شود. دسته این ساز کوتاه است و از یک طرف به قسمت بزرگ تر کاسه، و از طرف دیگر به سر پنجه متصل است. قیچک فاقد دستان بندی ست و تمام فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده، ربع پرده) بر روی آن قابل اجراست.

 

سر پنجه: جعبه‌ای کوچک و تو خالی و از جنس چوب است. در ابتدای طول دسته مجموعا چهار گوشی (به تعداد سیم‌ها) در طرفین آن قرار دارند و در انتهای آن تاج قیچک با خمیدگی رو به عقب قرار دارد.
خرک: خرک قیچک از جنس چوب یا استخوان است به ارتفاع تقریبی ۲ سانتی متر که با ۲ پایه کوچک خود، روی پوست کاسه کوچک ساز قرار می‌گیرد و سیم‌ها از درون آن عبور می‌کنند.

سیم‌گیر: قطعه ای کوچک و از جنس چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه قیچک نصب شده و سر ِگره دار سیم به آن بسته می‌شود.
تعداد و جنس سیم‌ها: قیچک دارای ۴ سیم از جنس فلز است که چهارمین سیم، روکش دار و ضخیم تر است. طول سیم‌ها در قیچک معمولی از سیم گیر تا شیطانک حدود ۳۳ سانتی متر است.

آرشه: در نوع محلی این ساز از کمانه استفاده می‌شد اما امروزه از آرشه ویلن و در نوع بزرگتر (قیچک باس) از آرشه ویلنسل استفاده می‌شود.

خوردن خامه در کودکان، مفید یا مضر؟ خامه سرشار از چربی است. اما مصرف آن می‌تواند فوایدی هم داشته باشد. باید توجه داشت که مصرف خامه پاستوریزه در حد مناسب برای کودکان، مشکلی ایجاد نمی...
واکسیناسیون بارداری، بی خطر است؟ همواره ترس از عوارض جنینی باعث می شود که از تجویز بسیاری از داروها و واکسن ها در دوران بارداری جلوگیری شود. این در حالی است که بعضی از این موارد نه ...
چه زنانی مورد مزاحمت های خیابانی قرار می گیرند؟  مزاحمت‌های خیابانی و به ویژه مزاحمت‌هایی که به اشکال گوناگون برای زنان ایجاد می‌شود موضوع جدیدی نیست؛ اما در سال‌های اخیر با تحصیل بیشتر دختران...
انواع تست های تشخیص بارداری، کدامند؟ آگاهی از حاملگی یعنی ورود به یک دنیای جدید! اما چگونه از این خبر هیجان‌انگیز آگاه می‌شویم؟ آزمایشاتی برای تشخیص حاملگی وجود دارد که در این مقاله ...
لوازم موردنیاز بعد از زایمان، چی لازمه؟ شما به چند قلم جنس نیازدارید.سینه بند مخصوص شیردهی (2 عدد): از آنجایی که بارداری موجب تغییر اندازه و شکل سینه می شود هنگام خرید از فروشنده در مور...
تغذیه نوزاد، دیابت نوع یک تهدید می کند! گرچه شیر مادر هنوز هم به عنوان بهترین تغذیه برای نوزادان شناخته می شود، اما یک مطالعه جدید نشان می دهد که شیر خشک تهیه شده از شیر گاو، خطر ابتلا ...
راهنمای انتخاب لباس برای افراد لاغر و ریز نقش راهنمای انتخاب لباس برای افراد لاغر و ریز نقش اصول و نحوه پوشش خانم ها ، نحوه لباس پوشیدن افراد ریز ، راهنای انتخاب لباس خانم های لاغر اندام در تمام...
با اضافه وزن کودک چه کنیم؟ با اضافه وزن کودک چه کنیم بیشتر کودکانی که خیلی چاق هستند، بدن شان نسبت به انسولین مقاومت دارد و این زمینه ای است برای ابتلا به بیماری دیابت و امراض...
غذای مقوی برای کودک، خیلی هم لذیذ آیا از گوشت بلدرچین در مصارف غذایی استفاده می کنید ؟آیا از مزایا و خواص این گوشت برای فرزندتان اطلاع دارید ؟میدانید چه ارزش تغذیه ای داراست ؟برای...
مدفوع آبکی نوزاد، یعنی مریضه؟ سوالسلام و خسته نباشید. پسر من الان سه ماه و دو هفته است که به دنیا اومده. رنگ مدفوع پسرم به رنگ سبز روشن و آبکی است. می خواستم بدونم مشکلی هست ی...
تقویت میل زناشویی، ایده های ناب هر بار که از کنار شریک زندگیان رد می شوید او را لمس کرده یا ببوسید. افزایش لحظاتی که با شریکتان تماس فیزیکی برقرار می کنید به سادگی باعث تقویت می...
ضربه خوردن به شکم، باعث نازایی می شود؟ سوالبا سلام ضربه ای با پا به سمت راست شکمم کنار ناف وارد شد ضربه خیلی محکم نبود و فقط چند دقیقه ای درد گرفت ایا ممکن است به دستگاههای داخلی بدن ا...
کم پشت بودن مو شیرخوار، علت سوال مخاطب نی‌نی‌بان: پسر من موقع تولد کچل بود. فقط یه ذره مو داشت، الان که  نه ماه و دو هفته داره موهاش خیلی کم و لطیف هستش، از نظر قد و و...
دوبار عادت ماهانه در یک ماه! سوال:سلام من 34 سالمه برای اولین بار این ماه دوبار عادت ماهیانه شدم با فاصله ی 7 روز منو راهنمایی کنید.جواب:اگر تا سه ماه دیگر نظم پریود دو باره ...
سه ماهه اول بارداری، آنچه باید بدانید دوره بارداری حدود ۴۰ هفته طول می کشد. هفته های بارداری به سه تا سه ماه گروه بندی می شوند. سه ماه اول بارداری دقیقا از زمان لقاح تا هفته ۱۲ حاملگی...