آشنایی با حمید سمندریان

زادروز: ۹ اردیبهشت ۱۳۱۰ – تهران

درگذشت: ۲۲ تیر ۱۳۹۱ (۸۱ سال) – تهران

علت مرگ: سرطان کبد

آرامگاه: قطعهٔ هنرمندان بهشت زهرا

محل زندگی: ایران، تهران، خیابان بزرگمهر

ملیت: ایرانی

تحصیلات: رشته مهندسی

از دانشگاه: صنعتی برلین

پیشه: کارگردان تئاتر، مدرس، مترجم

آثار: اجرا و کارگردانی نمایشنامه‌های «ملاقات با بانوی سالخورده»، «دایره گچی قفقازی»، «ازدواج آقای می‌سی‌سی‌پی»، «مرغ دریایی»، «بازی استریندبرگ» و کرگدن

همسر: هما روستا

فرزندان: کاوه سمندریان

آشنایی با حمید سمندریان

حمید سمندریان ، همسر “هما روستا” کارگردان تئاتر و مترجم برخی از متون کلاسیک ادبیات نمایشی در سال ۱۳۱۰ در تهران متولد شد.

حمید سمندریان متولد ۹ اردیبهشت ۱۳۱۰ در تهران – درگذشتهٔ ۲۲ تیر ۱۳۹۱ در تهران است. او کارگردان ایرانی تئاتر بود که در سال ۱۳۴۲ گروه تئاتری منسجمی به‌نام گروه هنری پازارگاد تشکیل داد. وی همسر هما روستا ، بازیگر و کارگردان ایران است.

زندگی‌نامه

حمید سمندریان در ۹ اردیبهشت سال ۱۳۱۰ در تهران زاده شد. فعالیت تئاتریش را حین تحصیل در دورهٔ متوسطه آغاز کرد. او در کلاس‌های تئاتر و هنرپیشگی حسین خیرخواه، شباویز و نصرت کریمی شرکت کرده‌است که زیر نظر عبدالحسین نوشین اداره می‌شد. سمندریان همچنین ویلون می‌نواخت و از شاگردان محمود ذوالفنون، برادر بزرگتر جلال ذوالفنون بود. او خود دربارهٔ این دوران و گرایشش به تئاتر می‌گوید:

من از اول با خودم شرط کرده بودم هر طوری شده تئاتری بشوم. حتی این‌جا شاگرد ویولن آقای ذوالفنون بودم. وقتی ایشان می‌دید من کلاس حسین خیرخواه هم می‌روم، به من می‌گفت برو آن‌جا. این‌جا توی کلاس ویولن وقتت تلف می‌شود. می‌گفت من نمی‌خواهم روی علاقه‌ات حرف بزنم اما این پرش «آرشه» که به تو گفتم، باید یک هفته وقت بگذاری تا خوب یاد بگیری. نیا این‌جا و وقتت را تلف نکن. من هم آمدم خانه و یک شب گریه کردم و دیگر نرفتم. رفتم کلاس حسین خیرخواه. تئاتر را ترجیح دادم.

وی پس از اتمام دورهٔ دبیرستان به اروپا سفر کرد و در آلمان دورهٔ مهندسی شوفاژ سانترال را در دانشگاه صنعتی برلین گذراند اما بعد از آن به کنسرواتور عالی موسیقی و هنرهای نمایشی هامبورگ وارد شد. برخورد با تئاتر آن‌قدر برایش جذاب بود که مجالی برای موسیقی نمی‌گذاشت و به همین دلیل برای همیشه از موسیقی خداحافظی کرد.

آشنایی با حمید سمندریان

سمندریان که در آلمان به جای مهندسی تأسیسات سر از کلاس‌های مارکس راینهارت درآورده بود، بعدها به مؤسسهٔ ادوارد مارکس می‌پیوندد که در آن‌جا تئاتر را به طور جدی‌تر می‌آموزد. او طی شش سال به صورت آکادمیک تحت آموزش ادوارد مارکس که یکی از استادان برجستهٔ تئاتر بود اصول و مبانی کارگردانی و بازیگری را آموخت و همزمان در آلمان به صورت حرفه‌ای مشغول به کار شد.

وی پس از پایان این دوره به دعوت ادارهٔ هنرهای نمایشی دراماتیک ادارهٔ کل هنرهای زیبای ایران به کشور برگشت. سمندریان به دنبال اجرای تئاتر بود ولی پس از این‌که تلویزیون راه خود را به خانه‌ها باز کرد به تیم او برنامه‌ای تلویزیونی سفارش دادند ولی سمندریان از این اتفاق راضی نبود. به این ترتیب، نخستین کار حمید سمندریان تله‌تئاتر «جراحی پلاستیک» نوشتهٔ پیر فراری بود که در سال ۱۳۴۰ برای تلویزیون ملی ایران (ثابت پاسال) کارگردانی کرد.

یک سال بعد، او و تیمش در ادارهٔ هنرهای دراماتیک سالن ۵۰ تا۶۰ نفری درست کردند که چند برنامهٔ تئاتری در آن اجرا شد. سمندریان اولین اثر خود، نمایش‌نامهٔ «دوزخ یا در بسته» نوشتهٔ ژان پل سارتر را در همین تالار نوبنیاد به روی صحنه برد و فعالیت‌های خود را به شکل پیوسته در عرصهٔ تئاتر ادامه داد؛همچنین با همکاری مهدی فروغ به تأسیس هنرستان آزاد هنرهای دراماتیک که وابسته به هنرهای زیبای کل کشور بود دست زد.

آشنایی با حمید سمندریان

پس از آن حمید سمندریان به دعوت مهندس هوشنگ، مهدی برکشلی و با همکاری مهدی نامدار دانشکدهٔ تئاتر دانشگاه تهران را بنیان گذاشتند و کار تدریس را بدون وقفه تا پایان عمر در دانشگاه‌های تهران و کلیهٔ دانشگاه‌های تئاتری ادامه داد.همچنین در سال ۱۳۴۸ تدریس در دانشکدهٔ هنرهای زیبا را آغاز می‌کند.

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و در پی انقلاب فرهنگی و پاک‌سازی دانشگاه‌ها از بسیاری از استادان، حمید سمندریان نیز به دلیل سوءظن به گرایش به کمونیسم به دلیل ترجمهٔ «دایرهٔ گچی قفقازی» از فعالیت دانشگاهی منع شد. در نتیجه سمندریان به ناچار رستورانی باز کرد تا خودش و چند نفر از دانشجویانش اگرنه از طریق تئاتر، بلکه از راهی شرافتمندانه زندگی کنند.پس از مدتی با وساطت شاگرد سابق وی، بهروز غریب‌پور که در آن دوران مورد وثوق بعضی از کسانی بود که به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان وارد شده بودند از این اتهام تبرئه شده و قرار شد سمندریان به دانشکدهٔ هنرهای زیبا برگردد.

در نیمهٔ نخست دهه ۱۳۷۰ ناصر باباشاهی رییس دانشکدهٔ هنر و معماری دانشگاه تهران از حمید سمندریان دعوت کرد تا گروه نمایش این دانشکده را راه‌اندازی کند و بدین ترتیب سمندریان پایه و اساس این گروه را گذاشت.

در سال ۱۳۷۳ به تأسیس کلاس‌های آزاد بازیگری و کارگردانی دست زد که هنرجویان بسیاری از آن‌جا دانش‌آموخته شدند و به عرصهٔ حرفه‌ای هنر وارد شدند.

آشنایی با حمید سمندریان
هما روستا همسر “حمید سمندریان”

درگذشت

حمید سمندریان نویسنده، مترجم و استاد شاخص تئاتر ایران که از بیماری سرطان کبد رنج می‌برد، حدود ساعت ۵ صبح روز پنج‌شنبه ۲۲ تیرماه ۱۳۹۱ در سن ۸۱ سالگی به علت عوارض ناشی از بیماری سرطان کبد در منزل خود درگذشت. این اتفاق در حالی افتاد که همراهان و شاگردان همیشگی‌اش تصمیم گرفته بودند برای بهتر شدن حال استادشان، بار دیگر اجرای نمایش «بازی استریندبرگ» را که او سال‌ها پیش به صحنه برده بود با همان بازیگران قبلی یعنی هما روستا، رضا کیانیان و احمد ساعتچیان پاییز امسال به صحنه ببرند و حتی بخشی از تمرینات اولیهٔ این نمایش نیز در منزل شخصی او آغاز شده بود.

منش و خلقیات

همکاران قدیمی حمید سمندریان با این‌که او را کارگردانی سخت‌گیر و جدی معرفی می‌کنند، اما در عین حال بر شوخ‌طبعی و مهربانی او تأکید دارند. دوستی و رفاقت او با بازیگران و دیگر عوامل نمایش‌هایش همیشه زبانزد اهالی تئاتر بوده‌است. بسیاری به لبخند سمندریان و احوالپرسی‌های او با دانشجویانش اشاره کرده‌اند و این‌که او همواره با لبخند به دیدار شاگردانش می‌رفته‌است.

آشنایی با حمید سمندریان

بسیاری بر این نکته تأکید دارند که سمندریان در تمام محافل و نشست‌ها جز از تئاتر دربارهٔ آن از چیزی صحبت نمی‌کرد. حتی چند روز قبل از درگذشتش از گذشتهٔ تئاتر می‌گفت و مسائل امروزش و اظهار امیدواری کرده بود که اگر عمری باقی باشد، باز هم بتواند یک تئاتر به صحنه بیاورد.اسماعیل شنگله هم که خود را اولین شاگرد حمید سمندریان می‌داند و می‌گوید از سال ۱۳۳۸ که هر دو کارمند ادارهٔ هنرهای دراماتیک بودند با هم دوست شدند و هر روز مسیر خانه تا اداره را پیاده می‌رفتند تا از تئاتر بگویند. شنگله این دیدارها و گفتارها را کلاسی شفاهی برای خود دانست که باعث افزایش اطلاعات او از تئاتر شده و منجر به رفتن شنگله به اتریش و آلمان برای تحصیل در این رشته شد. شنگله یکی از مدرسان آموزشگاه سمندریان نیز بوده‌است.

سمندریان به تئاتر عشق می‌ورزید. وی همواره صحنهٔ تئاتر را خانهٔ خود می‌دانست، تا جایی که در یادداشتی نوشته بود:

تئاتر تنها تصویر زندگی نیست، بلکه می‌تواند زندگی را زندگی‌تر کند، فشرده و گویاتر به نمایش بگذارد. به‌تدریج دریافتم می‌توانی آنچه از آرزوها که در واقعیت انجام نیافته را در خیال خلق کنی، از صافی وجود خود عبور دهی، به باور بنشانی و بر صحنه به نمایش بگذاری. آن‌گاه که دانستم بر روی چهار تکه الوار با ساده‌ترین ابزار و انسانی ایستاده در لکهٔ نور می‌توانی دنیایی بسازی لبریز از مفاهیم پررمز و راز، آن‌گاه که دانستم تئاتر به معنای درست کلمه می‌تواند قدرتی باشد به حیرت‌انگیزی کائنات و بی‌پایان مثل کائنات… پس واقعاً تئاتری شدم و این صحنه خانهٔ من شد.

آشنایی با حمید سمندریان
حمید سمندریان در کنار مجسمه اش

 

بیوگرافی بهمن دان + عکس بیوگرافی بهمن دان + عکس   بهمن دان (زاده ۲۷ اردیبهشت ۱۳۳۷ - تهران) بازیگر ایرانی است. وی فعالیت هنری خود را با تئاتر در گروه آناهیتا...
بیوگرافی آتش خیر + عکس   آتش خیر زمینه فعالیت تئاتر، سینما و تلویزیون تولد ۱۳۳۱ خورشیدی تهران مرگ ۱۳۶۵ خورشیدی تهران ملیت  ایران ...
بیوگرافی جک نیکلسون   جک نیکلسون نام اصلی جان جوزف نیکلسون زمینه فعالیت سینما تولد ۲۲ آوریل ۱۹۳۷  نیویورک، ایالت نیویورک والدین ما...
بیوگرافی منوچهر احمدی   منوچهر احمدی تولد ۱۳۲۵ ملیت  ایران پیشه بازیگر و کارگردان   منوچهر احمدی متولد ۱۳۲۵ تهران، دارای مد...
بیوگرافی و زندگی نامه همفری بوگارت   همفری دی فارست بوگارت متولد نیویورك بعد از پایان جنگ جهانی اول به نیروی دریایی آمریكا پیوست و بعد از جنگ به كار در مشاغل پشت صحنه پرداخت...
بیوگرافی مهرخ افضلی + عکس   مهرخ افضلی تولد ۱۳۴۹ تهران ملیت ایرانی پیشه دوبلُر، بازیگر   مهرخ افضلی دوبلُر و بازیگر ایرانی، زاد...
بیوگرافی صدرالدین حجازی + عکس   صدرالدین حجازی زمینه فعالیت بازیگر تولد ۱۳۲۷ شهرضا ملیت ایرانی   صدرالدین حجازی (زاده ۱۳۲۷ - ) بازیگر تئاتر، سینما، تلویزی...
بیوگرافی مهناز افشار + عکس   مهناز افشار نام اصلی مهناز افشار زمینه فعالیت بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون تولد ۲۱ خرداد ۱۳۵۶ ۱۱ ژوئن ۱۹۷۷ تهرا...
بیوگرافی قطب‌ الدین صادقی زندگی نامه  قطب‌ الدین صادقی بیوگرافی قطب‌ الدین صادقی  بازیگر    قطب‌ الدین صادقی  بازیگر همه چی درباره   قطب‌ الدین صادقی قطب‌ الدین صادقی  و همس...
بیوگرافی کتایون ریاحی + عکس   کتایون ریاحی زمینه فعالیت سینما و تلویزیون تولد ۱۰ دی ۱۳۴۰ ۳۰ دسامبر ۱۹۶۱ ‏ تهران ملیت ایرانی پیشه بازیگر سال‌های فعالیت ۱۳۶۶-۱۳۸۷...
بیوگرافی ناصر آقایی   ناصر آقایی زمینه فعالیت سینما تولد ۱۳۲۵ قم ملیت ایرانی پیشه بازیگر سال‌های فعالیت ۱۳۵۲-تاکنون مدر...
بیوگرافی ملیکا شریفی نیا + عکس     ملیکا شریفی‌نیا زمینه فعالیت بازیگر تولد ۲۱ آبان ۱۳۶۵ تهران والدین آزیتا حاجیان و محمدرضا شریفی‌نیا ...
بیوگرافی سیما بینا و همسرش + عکس خانوادگی sima bina .     سیما بینا از خودکشی همسر تا زندگی هنری             سیما بینا متولد ۱۴ دی ماه ۱۳۲۳ در شهر خوسف بیرجند، خواننده است   فارغ التحصیل لیسانس رشته ...
بیوگرافی آزاده خورشیددوست + عکس بیوگرافی آزاده خورشیددوست + عکس   آزاده خورشیددوست زمینه فعالیت سینما و تلویزیون تولد ایران محل زندگی تهران پیشه بازیگر سال‌های فع...
بیوگرافی کریستین بیل   کریستین بیل نام اصلی کریستین چارلز فیلیپ بیل زمینه فعالیت بازیگر تولد ۳۰ ژانویهٔ ۱۹۷۴ ‏ هاورفوردوست، پمبروک‌...