بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

 

 

نام اصلی معصومه دده بالا
نام مستعار هایده
تولد ۲۱ فروردین ۱۳۲۱ تهران، ایران
ملیت ایرانی
مرگ ۳۰ دی ۱۳۶۸ (۴۷ سال) سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی، گلها کلاسیک ایرانی

 

معصومه دده بالا با نام هنری هایده، (۲۱ فروردین ۱۳۲۱ – ۳۰ دی ۱۳۶۸) خواننده ایرانی با صدای کنترآلتو بود که بیست و یک سال در زمینه موسیقی دستگاهی و موسیقی پاپ ایرانی فعالیت داشت.

 

فعالیت حرفه‌ای

هایده در تهران متولد شد. نام اصلی او معصومه دده بالا است. خواهر کوچک‌تر او، مهستی نیز از خوانندگان معروف ایرانی است که حدود سه سال پیش از هایده خوانندگی را آغاز کرد. هایده، آنگونه که خود به کرات در چندین مصاحبه متذکر شده است، تحت تاثیر صدای پر قدرت و شیوه آوازخوانی دلکش، خواننده صاحب سبک و بلند آوازه ان دوران، روی به عالم موسیقی آورد. وی در ۱۳۴۷، فعالیت حرفه‌ای خود را با خواندن ترانه «آزاده» اثر استادش علی تجویدی که بر روی آخرین سروده رهی معیری ساخته شده بود آغاز کرد . اجرای ترانه «آزاده» با ارکستر بزرگ گل‌ها در رادیو تهران آغاز کار هایده بود. وی پس از اجرای چندین اثر دیگر از تجویدی و دیگر آهنگسازان بنام، از جمله همایون خرم در برنامه گل‌ها، از نخستین سال‌های دهه ۱۳۵۰ به خواندن ترانه‌های پاپ علاقه‌مند شد که بیشتر از ساخته‌های فریدون خشنود، جهانبخش پازوکی، محمد حیدری و انوشیروان روحانی بودند.

هایده در شهریور ۱۳۵۷ چندین ماه پیش از پیروزی انقلاب ایران را به مقصد بریتانیا ترک کرد.

هایده از ۱۳۶۱ در لس آنجلس به فعالیت ادامه داد. یکی از نخستین برنامه‌های رسمی او در این شهر، کنسرتی در دانشگاه کالیفرنیا در لوس آنجلس (یو.سی.ال.ای) همراه با گروهی از سازهای ایرانی به سرپرستی منوچهر صادقی بود.

آلبوم‌ها

در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ آثار هایده در ایران به صورت صفحه گرامافون و نوار کاست منتشر شد. بیشتر این آثار و همچنین کارهایی که هایده در دهه ۱۹۸۰ در آمریکا خواند، در دهه ۱۹۹۰ و همچنین ۲۰۰۰ از نو روی سی‌دی منتشر شدند. قرار دادن ترانه‌های او در سی‌دی‌ها اغلب از نظم ویژه‌ای پیروی نمی‌کند.

دو آلبوم پایانی هایده «ای زندگی سلام» و «سوگند» رسماً به شکل آلبوم روی نوار و سی‌دی منتشر شده‌اند.

نام سی‌دی‌های منتشر شدهٔ دیگر از هایده که بیشتر نام یکی از ترانه‌های سی‌دی را بر خود دارند عبارتند از:

  • روزای روشن
  • خراباتی
  • پادشه خوبان
  • خداحافظ
  • شب عشق
  • فریاد
  • گل‌واژه
  • آزاده
  • بزن تار
  • رفتم
  • شانه‌هایت را برای گریه
  • آشنایی
  • بلبلی که خاموش شد
  • ناشنیده‌ها
  • اومدنت محاله
  • دشتستانی
  • بزم نوروز ۱۳۶۴

سه سی‌دی نیز از ترانه‌های هایده همراه با معین، ویگن و مهستی به نام‌های «گل‌های غربت»، «همخونه» و «اوج صدا» منتشر شده‌است.

کنسرت‌ها

هایده به جز برنامه‌های معمول خود در کشورهای گوناگون، در دانشگاه یوسی‌ال‌ای در کالیفرنیا، و در تالارهایی با شهرت جهانی مانند رویال آلبرت هال (به رهبری فرنوش بهزاد) در لندن و موزیک هاله (هامبورگ) کنسرت‌هایی اجرا کرد.

بیشتر ترانه‌های هایده در سال‌های پیش از انقلاب در تلویزیون ملی ایران و پس از انقلاب در تلویزیون جام‌جم در لس آنجلس و بخشی دیگر نیز در تلویزیون ایرانیان  به صورت نماهنگ (موزیک-ویدئو) در آمد.

مرگ

هایده در روز ۲۰ ژانویه ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ دی ماه۱۳۶۸ فردای اجرای کنسرت در باشگاه کازابلانکا در حومه سان فرانسیسکو، بر اثر سکته قلبی درگذشت.

هایده در گورستان وست وود در لوس آنجلس با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد. هما سرشار (روزنامه‌نگار)، ویگن (خواننده) و حسن شهباز (مترجم و سردبیر فصلنامه رهاورد) از جمله سخنرانان در مراسم بودند.

 

مستند

پژمان اکبرزاده فیلم مستندی درباره فعالیت‌های هنری و آثار هایده ساخته که در ژانویه ۲۰۰۹ برای نخستین بار در آمستردام اکران شد.

این مستند یکصد دقیقه‌ای با عنوان «سخن از هایده» دربرگیرنده بررسی فعالیت‌های هایده، گزیده‌ای از اجراهای او در سبک‌های گوناگون و گفتگو با دوستان و همکاران نزدیک اوست. مستند در جشنواره فیلم نور در لوس آنجلس نامزد دریافت جایزه بهترین مستند شد

مستند «سخن از هایده» بیستم ژانویه ۲۰۱۰ در بیستمین سالگرد درگذشت هایده، توسط شبکه ایرانیان هلند منتشر شد و نسخه کوتاه شدهٔ آن نیز از شبکه فارسی تلویزیون صدای آمریکا پخش شد.

 

بیوگرافی جهان + عکس     جهان قشقایی ارژنگی نام اصلی غلام‌عباس قشقایی نام مستعار جهان تولد 1 مرداد ۱۳۳۳ جهرم ملیت  ایران ...
بیوگرافی امیر تاجیک + عکس   امیر تاجیک نام اصلی امیر تاجیک تولد هشتم شهریور ۱۳۴۷ ملیت ایران سبک‌ها پاپ   امیر تاجیک (زاده...
بیوپرافی سرکش سرکِش (نام دیگر: سرکِس) رامشگر، خواننده و آهنگ‌ساز نام‌دار دوران ساسانی و دربار خسرو پرویز است. پژوهشگران بر این باورند که او رامشی یونانی با نام س...
بیوگرافی حسین تهی + عکس   سید حسین موسوی توحیدی نام اصلی سید حسین موسوی توحیدی نام مستعار حسین تهی تولد بهمن ۱۳۶۷ تهران ملیت ایرانی ...
بیوگرافی کورس سرهنگ‌ زاده + عکس   کورس سرهنگ‌ زاده نام اصلی کوروس سرهنگ‌ زاده تولد ۱۳۱۶ پاریز ملیت ایرانی   کوروس سرهنگ‌ زاده در سال ...
بیوگرافی امید جامع + عکس   امید جامع تولد ۴ آذر ۱۳۶۹ ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ، راک سازها گیتار، پیانو سال‌های فعالیت ۱۳۸۶-تاکنون ...
بیوگرافی فرهاد مهراد + عکس   فرهاد نام اصلی فرهاد مهراد تولد ۲۹ دی ۱۳۲۲ تهران، ایران ملیت ایران مرگ ۹ شهریور ۱۳۸۱ پاریس، فرانسه سبک...
بیوگرافی سیما مافیها   سیما مافیها(۱۳۲۸ تهران) خواننده موسیقی سنتی ایرانی است. وی یکی از نخستین خوانندگان ترانه معروف امشب شب مهتابه اثر علی‌اکبر شیدا بود. از او ت...
بیوگرافی عزت روحبخش ( عزت )   عزت نام اصلی عزت روحبخش نام مستعار روحبخش تولد ۱۲۸۷ خورشیدی آشتیان ملیت  ایرانی مرگ ۱۳۶۸ خورشیدی ...
بیوگرافی قمرالملوک وزیری ( قمر )   نام مستعار قمر هزاردستان آواز ایران تولد ۱۲۸۴ تاکستان، قزوین، ایران ملیت ایرانی مرگ ۱۴ مرداد، ۱۳۳۸ شمیران، ایرا...
بیوگرافی اندی + عکس   اندی Andy نام اصلی آندرانیک مددیان Andranik Madadian نام مستعار اندی تولد دوم اردیبهشت ۱۳۳۷ ۲۲ آوریل ۱۹۵۸ تهران،...
بیوگرافی بیژن کامکار + عکس   بیژن کامکار تولد ۲۸ آذر ۱۳۲۸ سنندج، کردستان ملیت  ایران سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی موسیقی کردی سازها دف رباب...
بیوگرافی رضا یزدانی + عکس   رضا یزدانی نام اصلی رضا یزدانی نام مستعار آقای خاص تولد ۱۶ اکتبر ۱۹۷۳ ملیت  ایران سبک‌ها راک و پاپ ...
بیوگرافی محمد رضا شجریان + عکس   محمد رضا شجریان نام اصلی محمد رضا شجریان نام مستعار سیاوش بیدگانی (تا قبل از دهه ۵۰) تولد ۱ مهر ۱۳۱۹ مشهد ۲۳ سپتا...
بیوگرافی خاطره پروانه   خاطره پروانه نام اصلی اقدس خاوری نام مستعار خاطره پروانه تولد ۱۳۰۸ تهران ملیت ایرانی مرگ ۱۵ آبان ۱۳۸۷ ...