بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

 

 

نام اصلی معصومه دده بالا
نام مستعار هایده
تولد ۲۱ فروردین ۱۳۲۱ تهران، ایران
ملیت ایرانی
مرگ ۳۰ دی ۱۳۶۸ (۴۷ سال) سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی، گلها کلاسیک ایرانی

 

معصومه دده بالا با نام هنری هایده، (۲۱ فروردین ۱۳۲۱ – ۳۰ دی ۱۳۶۸) خواننده ایرانی با صدای کنترآلتو بود که بیست و یک سال در زمینه موسیقی دستگاهی و موسیقی پاپ ایرانی فعالیت داشت.

 

فعالیت حرفه‌ای

هایده در تهران متولد شد. نام اصلی او معصومه دده بالا است. خواهر کوچک‌تر او، مهستی نیز از خوانندگان معروف ایرانی است که حدود سه سال پیش از هایده خوانندگی را آغاز کرد. هایده، آنگونه که خود به کرات در چندین مصاحبه متذکر شده است، تحت تاثیر صدای پر قدرت و شیوه آوازخوانی دلکش، خواننده صاحب سبک و بلند آوازه ان دوران، روی به عالم موسیقی آورد. وی در ۱۳۴۷، فعالیت حرفه‌ای خود را با خواندن ترانه «آزاده» اثر استادش علی تجویدی که بر روی آخرین سروده رهی معیری ساخته شده بود آغاز کرد . اجرای ترانه «آزاده» با ارکستر بزرگ گل‌ها در رادیو تهران آغاز کار هایده بود. وی پس از اجرای چندین اثر دیگر از تجویدی و دیگر آهنگسازان بنام، از جمله همایون خرم در برنامه گل‌ها، از نخستین سال‌های دهه ۱۳۵۰ به خواندن ترانه‌های پاپ علاقه‌مند شد که بیشتر از ساخته‌های فریدون خشنود، جهانبخش پازوکی، محمد حیدری و انوشیروان روحانی بودند.

هایده در شهریور ۱۳۵۷ چندین ماه پیش از پیروزی انقلاب ایران را به مقصد بریتانیا ترک کرد.

هایده از ۱۳۶۱ در لس آنجلس به فعالیت ادامه داد. یکی از نخستین برنامه‌های رسمی او در این شهر، کنسرتی در دانشگاه کالیفرنیا در لوس آنجلس (یو.سی.ال.ای) همراه با گروهی از سازهای ایرانی به سرپرستی منوچهر صادقی بود.

آلبوم‌ها

در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ آثار هایده در ایران به صورت صفحه گرامافون و نوار کاست منتشر شد. بیشتر این آثار و همچنین کارهایی که هایده در دهه ۱۹۸۰ در آمریکا خواند، در دهه ۱۹۹۰ و همچنین ۲۰۰۰ از نو روی سی‌دی منتشر شدند. قرار دادن ترانه‌های او در سی‌دی‌ها اغلب از نظم ویژه‌ای پیروی نمی‌کند.

دو آلبوم پایانی هایده «ای زندگی سلام» و «سوگند» رسماً به شکل آلبوم روی نوار و سی‌دی منتشر شده‌اند.

نام سی‌دی‌های منتشر شدهٔ دیگر از هایده که بیشتر نام یکی از ترانه‌های سی‌دی را بر خود دارند عبارتند از:

  • روزای روشن
  • خراباتی
  • پادشه خوبان
  • خداحافظ
  • شب عشق
  • فریاد
  • گل‌واژه
  • آزاده
  • بزن تار
  • رفتم
  • شانه‌هایت را برای گریه
  • آشنایی
  • بلبلی که خاموش شد
  • ناشنیده‌ها
  • اومدنت محاله
  • دشتستانی
  • بزم نوروز ۱۳۶۴

سه سی‌دی نیز از ترانه‌های هایده همراه با معین، ویگن و مهستی به نام‌های «گل‌های غربت»، «همخونه» و «اوج صدا» منتشر شده‌است.

کنسرت‌ها

هایده به جز برنامه‌های معمول خود در کشورهای گوناگون، در دانشگاه یوسی‌ال‌ای در کالیفرنیا، و در تالارهایی با شهرت جهانی مانند رویال آلبرت هال (به رهبری فرنوش بهزاد) در لندن و موزیک هاله (هامبورگ) کنسرت‌هایی اجرا کرد.

بیشتر ترانه‌های هایده در سال‌های پیش از انقلاب در تلویزیون ملی ایران و پس از انقلاب در تلویزیون جام‌جم در لس آنجلس و بخشی دیگر نیز در تلویزیون ایرانیان  به صورت نماهنگ (موزیک-ویدئو) در آمد.

مرگ

هایده در روز ۲۰ ژانویه ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ دی ماه۱۳۶۸ فردای اجرای کنسرت در باشگاه کازابلانکا در حومه سان فرانسیسکو، بر اثر سکته قلبی درگذشت.

هایده در گورستان وست وود در لوس آنجلس با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد. هما سرشار (روزنامه‌نگار)، ویگن (خواننده) و حسن شهباز (مترجم و سردبیر فصلنامه رهاورد) از جمله سخنرانان در مراسم بودند.

 

مستند

پژمان اکبرزاده فیلم مستندی درباره فعالیت‌های هنری و آثار هایده ساخته که در ژانویه ۲۰۰۹ برای نخستین بار در آمستردام اکران شد.

این مستند یکصد دقیقه‌ای با عنوان «سخن از هایده» دربرگیرنده بررسی فعالیت‌های هایده، گزیده‌ای از اجراهای او در سبک‌های گوناگون و گفتگو با دوستان و همکاران نزدیک اوست. مستند در جشنواره فیلم نور در لوس آنجلس نامزد دریافت جایزه بهترین مستند شد

مستند «سخن از هایده» بیستم ژانویه ۲۰۱۰ در بیستمین سالگرد درگذشت هایده، توسط شبکه ایرانیان هلند منتشر شد و نسخه کوتاه شدهٔ آن نیز از شبکه فارسی تلویزیون صدای آمریکا پخش شد.

 

بیوگرافی کاوه یغمایی   کاوه یغمایی تولد ۱۳۴۷، ۱۹۶۸ ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی راک، پاپ   کاوه یغمایی (زادهٔ ۱۹۶۸ میلادی، ته...
بیوگرافی سزن آکسو   سزن آکسو (به ترکی استانبولی: Sezen Aksu) با نام اصلی Fatma Sezen Yıldırım (فاطمه سزن ییلدیریم) یکی از خوانندگان زن موسیقی پاپ کشور ترکیه...
بیوگرافی مهدی احمدوند + عکس   مهدی احمدوند زادروز ۲۹ بهمن ۱۳۷۰ کرج، استان البرز ملیت ایران پیشه خواننده سبک پاپ   مهدی احم...
بیوگرافی محسن یگانه   محسن یگانه زادروز اردیبهشت ۱۳۶۴  گنبد کاووس، ایران ملیت  ایرانی پیشه خواننده نوازنده آهنگساز تنظیم کننده ترانه سرا...
بیوگرافی عهدیه بدیعی   نام اصلی عهدیه بدیعی نام مستعار عهدیه تولد ۱۳۲۹ تهران سپتامبر ۱۹۵۰ ملیت ایرانی سبک‌ها ترانه‌های فیلم فارس...
بیوگرافی دی‌جی علی‌گیتور + عکس   علی اصغر مواسات نام اصلی علی اصغر مواسات نام مستعار علی گیتور تولد ۱۰ مارس ۱۹۷۵ تهران سبک‌ها ترنس و کلاب ...
بیوگرافی ری چارلز ؛ نابغه نابینا ری چارلز را می‌توان از بزرگ‌ترین موسیقی‌دانان قرن بیستم آمریکا دانست. این نابغه نابینا، در بسیاری از زمینه‌های موسیقی اولین و برترین محسوب می‌شد. ...
بیوگرافی سیروان خسروی + عکس   سیروان خسروی نام اصلی سیروان خسروی تولد ۴ مرداد ۱۳۶۱ ۲۶ ژوئیهٔ ۱۹۸۲ ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ، راک، الکترونیک ...
بیوگرافی فریدون فرهی + عکس   فریدون فرهی (زاده ۱۳۱۴ در سبزوار) خواننده ایرانی است. پدر و مادرش از تبار آذری‌ها بودند به این شهر کوچ کردند. برادرش نزد استادی نواخت...
بیوگرافی هنگامه برزین ( هنگامه )   نام اصلی هنگامه برزین نام مستعار هنگامه تولد ۱۳۴۰ لاهیجان، استان گیلان ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی ...
بیوگرافی منصوره قصری   منصوره قصری درگذشت ۱۶ شهریور ۱۳۸۴ وین محل زندگی اتریش و ایران ملیت ایرانی نام‌های دیگر بهجت قصری همسر توما...
بیوگرافی حسن گل‌ نراقی + عکس   حسن گل‌ نراقی (۱۳۰۰ - ۱۳۷۲) خوانندهٔ ایرانی است. که بیشتر به‌خاطر ترانه «مرا ببوس» معروف است. او در کوچه آبشار خیابان ری در تهران به‌...
بیوگرافی پیروز پاینده آزاد + عکس     پیروز نام اصلی پیروز پاینده آزاد نام مستعار پیروز تولد ۱۹۶۵ تهران ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ، ری...
بیوگرافی قاسم جبلی + عکس   قاسم جبلی نام اصلی قاسم جبلی تولد ۱۳۰۵ محله حیاط شاهی تهران ملیت ایرانی مرگ ۳ اسفند ۱۳۹۱ (٨۶ سال) تهران ...
بیوگرافی داود مقامی + عکس   داود مقامی زاده ۱۳۱۸ در تهران یکی از معروف ترین و محبوب ترین خوانندگان سبک کوچه بازاری و عامه پسند مردمی قبل از انقلاب ۵۷ ایران بود. او ...