بیوگرافی کامل خواجوی کرمانی

بیوگرافی کامل خواجوی کرمانی

 

خواجوی کرمانی
نام اصلی کمال‌الدین ابوالعطاء محمودبن علی‌بن محمود
زمینهٔ کاری شعر، عرفان، ریاضیات و طب
زادروز ۶۸۹ (قمری) کرمان
مرگ ۷۵۲ (قمری) شیراز
ملیت  ایرانی
جایگاه خاکسپاری تنگ الله اکبر شیراز
در زمان حکومت اییلخانان
نام(های) دیگر کمال الدین محمود
لقب نخل‌بند شاعران
سبک نوشتاری سبک عراقی
دیوان سروده‌ها دیوان، خمسه خواجوی کرمانی و تعدادی آثار منثور
تخلص خواجو
اثرگذاشته بر حافظ

 

 

کمال‌الدین ابوالعطاء محمودبن علی‌بن محمود، معروف به «خواجوی کرمانی» (زاده: ۶۸۹ ه. ق. در کرمان – درگذشت: ۷۵۲ ه. ق. در شیراز) یکی از شاعران بزرگ نیمهٔ اول قرن هشتم است. آرامگاه خواجو در تنگ الله اکبر شیراز است. وی از شاعران عهد مغول است و اشعاری در مدح سلاطین منطقه فارس در کارنامهٔ خود دارد.

زندگینامه

خواجوی کرمانی که به نخل‌بند شاعران نیز شهرت دارد. در اواخر سدهٔ هفتم هجری در کرمان زاده شد. زمان زایش او را به اختلاف بین ۶۶۹ – ۶۸۹ هجری ثبت کرده‌اند او در دوران جوانی خود جدا از کسب دانش‌های معمول روزگار مسافرت را نیز پیشه نموده و بازدیدهایی از مناطق اصفهان، آذربایجان، شام، ری، عراق و مصر نیز داشته‌است و پس از بازگشت از این سفرهای طولانی در شیراز اقامت گزید. او لقب‌هایی مانند خلاق المعانی و ملک الفضلا نیز داشته است. او در نیمهٔ سدهٔ هشتم هجری در شهر شیراز درگذشت و در تنگ الله اکبر این شهر نزدیک رکناباد به خاک سپرده شد.

عقاید و اندیشه‌ها

شعر خواجوی کرمانی شعری عرفانی است. مضامین عرفانی در غزلیات وی صریحاً بیان می‌شود امّا در این اشعار که بر شاعران بعدی خود مانند حافظ تأثیرگذار هم بوده مبارزه با زهد و ریا و بی‌اعتباری دنیا و مافیها از موارد قابل ذکر است. او در شعر به سبک سنایی غزل‌سرایی می کرده و در مثنوی نیز سعی داشته به تقلید از فردوسی حماسه‌سرایی داشته باشد. خواجو را وابسته به سلسلهٔ مرشدیه می‌دانند. او را در ریاضیات طب و هیئت نیز صاحب نظر می‌دانند. طنز و هزل و انتقادات اجتماعی از شرایط ادیان در آن روزگار در اشعار خواجو متداول است. او در قصیده، مثنوی، و غزل طبعی توانا داشته، به طوری که گرایش حافظ به شیوهٔ سخن‌پردازی خواجو و شباهت شیوهٔ سخنش با او مشهور است. خواجو از حیث عقیدتی شیعه دوازده امامی است و خودش در اشعارش خود را «مادح آل حیدر» یعنی ستایشگر اهل بیت نبی می‌داند. وی صدها بیت شعر در مدح دوازده امام دارد.

بیوگرافی کامل خواجوی کرمانی

 

آثار

از خواجوی کرمانی آثار زیادی بجای مانده است که مضامین و محتوای آنها عموماً متفاوت می‌باشند. بیشتر این آثار منظوم هستند.

  • دیوان؛ شامل غزل، قصیده، مسمط، ترکیب‌بند، ترجیع‌بند، رباعی، قطعه و مستزاد که برروی هم به دو بخش صنایع‌الکمال و بدایع‌الجمال تقسیم می‌شود.
  • پنج مثنوی؛ در وزن‌های گوناگون با این نام‌ها:

همای و همایون، گل و نوروز، روضهالانوار، کمال‌نامه و گوهرنامه. این پنج مثنوی بر روی هم خمسهٔ خواجو را تشکیل می‌دهد. سال‌ها بعد گویندهٔ ناشناس و پرسخنی منظومهٔ همای و همایون خواجو را با تبدیل و تغییر و حذف اسامی و افزودن افسانه‌هایی، منظومهٔ سام‌نامه را پدید آورده‌است.

خواجوی کرمانی رساله‌های سه گانه‌ای است، با نثری مسجّع و مصنوع، و بسیار بیش از شعر او آراسته به آیات قرآنی. رسایل سه گانه ی خواجو بدین ترتیب‌است:
۱) سبع المعانی در مناظره ی قلم و شمشیر
۲) رساله البادیه در مناظره ی نی و بوریا
۳) مناظره ی شمس و سحاب

 

بیوگرافی کامل خواجوی کرمانی

 

اشعار

 

زتو با تو راز گویم به زبان بی زبانی به تو از تو راه جویم به نشان بی نشانی
چه شوی ز دیده پنهان که چو روز می‌نماید رخ همچو آفتابت، زنقاب آسمانی
تو چه معنی لطیفی که مجرد از دلیلی تو چه آیت شریفی که منزه از بیانی
زتو دیده چون بدوزم که توئی چراغ دیده ز تو کی کناره گیرم که تو در میان جانی
بیوگرافی کامل محمدرضا شفیعی کدکنی   محمدرضا شفیعی کدکنی زادروز ۱۹ مهر ۱۳۱۸ ۱۲ اکتبر ۱۹۳۹  کدکن، تربت حیدریه ملیت ایرانی تحصیلات دکتری زبان و اد...
بیوگرافی مظفر سلطانی مظفر سلطانی نام اصلی مظفر سلطانی تبریزی زمینه فعالیت سینما و تلویزیون تولد ۱۳۱۸ رشت والدین محمدعلی مرگ ۲۱ مهر ۱۳۷۶...
بیوگرافی محمدرضا زندی   محمدرضا زندی زمینه فعالیت تئاتر و سینما تولد ۱۲۹۸ محله حسن‌آباد تهران والدین محمدحسن مرگ ۱۴ آبان ۱۳۸۰ مدفن ...
بیوگرافی کامل محمدتقی بهار   محمدتقی بهار زادروز ۱۶ آبان ۱۲۶۵ ۷ نوامبر ۱۸۸۶ مشهد، ایران پدر و مادر میرزا محمدکاظم صبوری مرگ ۲ اردیبهشت ۱...
بیوگرافی حمید آرش‌ آزاد   حمید آرش آزاد (۱۳۲۷ در تبریز - ۲۳ مرداد ۱۳۸۹ در تبریز)، شاعر، نویسنده و طنزپرداز ایرانی بود. وی در حدود ۴۰ سال سابقهٔ فعالیت در مطبوع...
بیوگرافی حسن رضیانی + عکس   حسن رضیانی نام اصلی سید حسن رضیانی زمینه فعالیت سینما و تئاتر تولد ۱۳۱۰  مشهد مرگ ۶ شهريور ۱۳۹۳ تهران م...
بیوگرافی کامل عبدالجبار کاکایی   عبدالجبار کاکایی زمینهٔ کاری شاعر ، نویسنده ، زبان شناس و منتقد ادبی زادروز 15 شهریور 1342 ایلام، ایران. ملیت ایرا...
بیوگرافی کامل عماد خراسانی   عماد خراسانی نام اصلی عمادالدین حسنی برقعی زمینهٔ کاری غزل‌سرا زادروز بهار ۱۳۰۰ خورشیدی توس پدر و مادر سیدمح...
بیوگرافی کامل نظامی گنجوی   جمال‌الدین ابومحمد الیاس بن یوسف نظامی زادروز ۵۳۷ گنجه درگذشت ۶۰۸ گنجه آرامگاه گنجه محل زندگی گنجه ...
بیوگرافی سیروس شاندرمنی   سیروس خشایار با هنری سیروس شاندرمنی (زاده ۱۳۱۰ خورشیدی در بندر انزلی) بازیگر سینما اهل ایران بود فیلمشناخت غیرت (۱۳۵۵) هدف (۱۳۵۴) ق...
بیوگرافی کامل عبدالقادر گیلانی   عبدالقادر بن صالح جنگی دوست زادروز ۱ رمضان ۴۷۱ قمری ۲۲ اسفند ۴۵۷ خورشیدی مازندران یا گیلان درگذشت ۸ ربیع‌الاول ۵۶۱ قمری ۲۹...
بیوگرافی کامل حکیم عمر خیام   عُمَر خَیّام نام اصلی غیاث‌الدین ابوالفتح عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری زمینهٔ کاری ریاضیات، اخترشناسی، شعر، فلسفه،...
بیوگرافی کامل یغمای جندقی   یغمای جَندَقی نام اصلی میرزا رحیم زادروز ۱۱۹۶ (قمری) دهکده خور و بیابانک، جندق مرگ ۱۶ ربیع‌الثانی ۱۲۷۶ (قمری) خور ...
درباره ازدواج پروین اعتصامی پروین در نوزده تیرماه ۱۳۱۳ با پسر عموی پدرش «فضل‌الله اعتصامی» ازدواج کرد و چهار ماه پس از عقد و ازدواج به همراه همسرش برای زندگی به کرمانشاه رفت....
بیوگرافی کامل کلیم کاشانی   ابوطالب کلیم همدانی یا ابوطالب کلیم کاشانی از شاعران قرن یازدهم هجری و یکی از بزرگترین شعرای مشهور زمان خود بود. در حدود سال ۹۹۰ هجری در همد...