بیوگرافی حبش حاسب

 

حبش حاسب زادهٔ مرو (اکنون ماری، جمهوری ترکمنستان) در بغداد برآمد، و در اثنای ۸۶۴ تا ۸۷۴ میلادی [ ۲۵۰ – ۲۶۰ ه. ق ] در حدود صد سالگی درگذشت. منجم ایرانی زمان مأمون و معتصم بود.(۱) ریاضی‌دان و اخترشناس.

نام کامل او احمدبن عبدالله مروزی حبش حاسب و در بعضی از منابع حبش‌بن حاسب نوشته شده‌است.

زندگی

از زندگی حاسب، حتا از سال تولد یا تاریخ دقیق درگذشت او اطلاعی در دست نیست. فقط می‌دانیم او در اوایل قرن سوم هجری خورشیدی در بغداد به عنوان ستاره‌شناس فعالیت می‌کرده‌است. و البته زیج‌های فراوانی از او به دست آمده‌است. و در اواخر قرن نهم میلادی درگذشت است

ستاره‌شناسی

  1. کار مجدد در مورد سند هند
  2. زیج ممتحن، این اثر شناخته شده‌ترین کار او است، که بر پایهٔ کار بطلمیوس قرار دارد و مبتنی بر رصدهای خود حبش است.
  3. شاه زیج، کوتاه‌ترین او
  4. زیج دمشق
  5. زیج مامونی یا زیج عربی-زیج اخیر و زیج دمشق، به جای آن که بر مبنای گاه‌شماری یزدگردی یا سلوکی باشند، مبتنی بر تقویم هجری هستند
  6. دربارهٔ رخامات و اندازه‌گیری‌ها
  7. دربارهٔ کرات آسمانی
  8. دربارهٔ اسطرلاب
  9. دربارهٔ سطوح مورب و عمودی
  10. دربارهٔ فواصل اختران.

کارهای دیگر حبش در زمینهٔ اخترشناسی مشتمل بودند بر نظریه‌های مربوط به خورشید، ماه، و سیاره‌ها، عرض جغرافیایی ماه و سیاره‌ها؛ نظریهٔ اختلاف منظر، و نظریهٔ قابلیت رویت.

مثلثات

حبش برای حل مسائل اخترشناسی کروی، تبدیل مختصات، اندازه‌گیری‌های زمان، و بسیاری مسایل دیگر به مثلثات روی آورد و با تعریف جیب (سینوس) و تنظیم جدول مماس و ابداع نسبتی به نام ظلٌ که امروزه تانژانت گفته می‌شود و سرانجام تهیه جداول معادلات اخترشناسی معیار به دست می‌دهد. حاسب اولین کسی است که جدوالی برای تابع‌های سینوس و تانژانت تهیه کرد او در حدود سال ۸۵۰ میلادی در زیج خود جدولی برای تابع‌های سینوس و تانژانت تهیه کرد. اختلاف بین دو درجه متوالی برای سینوس‌ها و تانژانت‌ها یک درجه بود و در هر دو مورد نتایج تا سه رقم شصت‌گانی درست بود.

 

بیوگرافی دکتر حبیب الله هدایت   مقاله درباره دکتر حبیب الله هدایت عکس همسر و فرزندان دکتر حبیب الله هدایت دکتر حبیب الله هدایت اهل کجاست؟ مذهب دکتر حبیب الله هدایت ز...
بیوگرافی میر سید علی همدانی   امیر سیدعلی‎بن‎شهاب معروف به میر سید علی همدانی (زاده: ۱۲ رجب ۷۱۴ هجری قمری همدان - درگذشت: ذیحجه ۷۸۶ هجری قمری، کُنَر) عارف، عالم، شاعر ایر...
بیوگرافی رابرت کخ   رابــِرت کُخ (به آلمانی: Robert Koch) ‏پزشک و دانشمند آلمانی که به دلیل مطالعاتش در زمینه عوامل میکروبی و کشف عامل بیماری سل که به نام و...
بیوگرافی نیکلاس کوپرنیک   نیکلاس کپرنیک (به لهستانی: 'Mikołaj Kopernik')، (به آلمانی: ) ‏ (۱۹ فوریه ۱۴۷۳ - ۲۴ مه ۱۵۴۳) ستاره‌شناس، ریاضیدان و اقتصاددانی لهستانی ب...
بیوگرافی دکتر ایرج ملکپور   ایرج ملکپور استاد نجوم و فیزیک فضا در دانشگاه تهران است. وی سالها تقویم‌های سراسری منتشره در ایران را تنظیم و استخراج می‌کرد. دکتر ملکپور...
بیوگرافی ماری کوری   ماریا اسکلودوسکا کوری (ماری کوری) (به لهستانی: Marie Skłodowska-Curie) (زاده ۷ نوامبر ۱۸۶۷ - درگذشته ۵ ژوئیه ۱۹۳۴) فیزیکدان و شیمی‌دان ل...
بیوگرافی ابو الوفا محمد بوزجانی   نام: محمد بوزجانی عنوان: ابوالوفا محمد بن محمد بوزجانی زادروز: ۱۰ ژوئن ۹۴۰ میلادی-۲۸ شعبان ۳۲۸ قمری/بوژگان، حومه شهر تر...
بیوگرافی ابوزید بلخی ابوزید احمد بن سهل بلخی (در حدود ۳۲۲ هجری قمری) جغرافی‌دان، ریاضی‌دان، از پیروان فرقهٴ امامیه و شاگرد کندی بود. وی نویسنده‌ای بسیارنویس و آگاه به دانش...
بیوگرافی رضا قوامی‌ پور   رضا قوامی‌پور کومله متولد ۳۰ دسامبر ۱۹۹۲  لنگرود، ایران اقامتگاه اهل گیلان و ساکن رشت نهادها مرکز تحقیقات مکاترونیک ش...
بیوگرافی ابو علی سینا   ابن سینا زادروز ۳۷۰ قمری (۱ شهریور ۳۵۹) بخارا (پایتخت سامانیان)، در ازبکستان کنونی درگذشت جمعه ۱ رمضان ۴۲۸ قمری (۲ تیر ۴...
بیوگرافی فرزاد سلیمی   فرزاد سلیمی (۱۳۴۰ در لاهیجان)، آموزگار و مخترع ایرانی است. سلیمی مدرک کارشناسی ارشد خود را در دهه شصت از دانشگاه تهران دریافت نمود. وی از...
بیوگرافی الکساندر فلمینگ   الکساندر فلمینگ (به انگلیسی: Sir Alexander Fleming) ‏کاشف پنی‌سیلین است. او در سال ۱۹۴۵ موفق به دریافت جایزه نوبل پزشکی شد.   ...
بیوگرافی ابومنصور موفق هروی ابومنصور موفق هروی، فرزند علی، پزشک و داروشناس ایرانی در سدهٔ ۴ و ۵ هجری قمری بوده‌است. او نویسندهٔ کهن‌ترین کتاب فارسی موجود در داروشناسی است. ...
بیوگرافی آرسن میناسیان   آرسن میناسیان زادروز ۱۲۹۵ رشت درگذشت ۱۴ فروردین ۱۳۵۶ (۶۱ سالگی) آرامگاه مدرسه ارامنه رشت (مدرسه انوشیروان) محل ز...
بیوگرافی خواجه نظام‌ الملک طوسی   خواجه نظام‌ الملک طوسی وزیر دودمان سلجوقی مشغول به کار ۲۰ نوامبر ۱۰۶۴ – ۱۴ اکتبر ۱۰۹۲ فرمانروا آلپ ارسلان، ملک‌شاه ...