بیوگرافی ابراهیم حامدی + عکس

بیوگرافی ابراهیم حامدی + عکس

 

ابی
نام اصلی ابراهیم حامدی
نام مستعار ابی
تولد ۲۹ خرداد ۱۳۲۸ برابر ۹ ژوئن ۱۹۴۹ ‏
ملیت ایران
سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی

 

ابراهیم حامدی (زادهٔ ۲۹ خرداد ۱۳۲۸ در تهران) مشهور به ابی خوانندۀ موسیقی پاپ اهل ایران است. او دارای صدایی از جنس باریتون است و در سبک‌های مختلف موسیقی صاحب اثر است: بالاد‌، موسیقی فولکلور، پاپ تهرانجلس، دنس و اخیراً هاوس و ترنس. ابی تحت تأثیر خوانندگانی چون فرهاد مهراد، جنسیس، جیم موریسون، یوتو، کلدپلی و پر گسله بوده است. برخی او را با تام جونز خوانندهٔ سرشناس بریتانیایی مقایسه کرده‌اند، با این تفاوت که ابی را بر خلاف تام جونز دارای تمایلات سیاسی می‌دانند. بسیاری از طرفدارانش او را «آقای صدا» در حوزۀ موسیقی پاپ فارسی می‌دانند.

زندگی خصوصی

پدر ابی خیاط بوده و مادرش خانه‌دار. او دوران کودکی خود را در محلۀ میدان فوزیۀ تهران (میدان امام حسین فعلی) در خیابان شهرستانی سپری کرده است و دارای چهار خواهر و یک برادر است. او در سال ۱۳۵۳ با فیروزه مقدادی ازدواج کرده و از وی صاحب سه دختر به نام‌های عسل، سایه و خاتون است که برای هر سۀ آنها یک ترانه خوانده است. ابی دو سال قبل از وقوع انقلاب در ایران، برای اجرای کنسرت به آمریکا می‌رود و با شروع انقلاب، ناگزیر در آنجا ماندگار می‌شود.

ابی پس از جدایی از همسر اول خود با مهشید برومند ازدواج می‌کند. وی یک پسر به نام فرشید دارد که پسرخواندۀ ابی محسوب می‌شود. گفته می‌شود آغاز آشنایی آنها با یکدیگر، در یکی از اجراهای ابی در گوتنبرگ بوده است. شباهت چهرۀ همسر دوم وی با کتایون ریاحی، مشکلات عدیده‌ای را برای این بازیگر سرشناس سینما در فضای مجازی ایران به همراه داشته است. مهشید برومند که مدیر برنامه‌های ابی نیز محسوب می‌شود در اکثر کنسرت‌های وی حضور داشته و تصاویر منتشره از وی در یکی از کنسرت‌های ابی منجر به سوء تفاهمات و شایعات دامنه‌داری علیه این بازیگر شد.

ابی به موسیقی یونانی علاقه‌مند است و از خوانندگان محبوبش می‌توان به پیتر گابریل، فردی مرکوری، استینگ، بونو و جیم موریسون از گروه راک دورز اشاره کرد. گفته می‌شود وی در منزل شخصی خود، اجازۀ پخش آهنگ‌های خوانده‌شده توسط خود را نمی‌دهد و به عبارتی، تمایلی به شنیدن صدای خود در محیط خانه ندارد.

خوانندگی

دوران نوجوانی

ابتدا در یک گروه دوستانه به نام سان بویز و سپس در باشگاه‌ها و کاخ‌های جوانان به صورت رسمی شروع به خواندن می‌کند. در گروه سان بویز، ابتدا به تقلید از آهنگ‌های ایتالیایی، بخصوص ترانه‌های آلبانو کاریسی خواننده و بازیگر بنام ایتالیایی می‌پردازد و سپس به اجرای ترانه‌هایی از خوانندگان مطرح آن دوران مانند جیم موریسون، اریک بوردون، تام جونز و پپینو دی کاپری رو می‌آورد.

او اولین بار در کاخ جوانان جنوبی به روی صحنه می‌رود. تجربهٔ اولین اجرای رسمی ابی از زبان خودش شنیدنی است. آن‌طور که وی در مصاحبه‌ای نقل کرده است در اولین اجرا از فرط استرس، نیمی از بدنش کاملاً بی‌حس شده و اصطلاحاً به خواب می‌رود. او این واقعه را جزو خاطرات تلخ اما فراموش‌نشدنی خود ذکر کرده است.

آغاز خوانندگی به صورت حرفه‌ای

ابی در همان دوران با شهبال و شهرام شب‌پره آشنا می‌شود. شهبال شب‌پره صدای او را در سان بویز می‌شنود و به وی پیشنهاد کار در گروه بلک کتز را می‌دهد. او در کنار فرهاد مهراد خوانندۀ پاپ ایرانی، مدت دو سال با گروه بلک کتز همکاری می‌کند و مدت زیادی در کابارۀ کوچینی به روی صحنه می‌رود. سپس از این گروه جدا می‌شود و به همکاری با آهنگسازان و ترانه‌سرایان مطرح آن دوران می‌پردازد. ابی از دوران همکاری با فرهاد در گروه بلک کتز، به عنوان دورهٔ آموزشی خود یاد می‌کند و خود را وامدار فرهاد می‌داند.

در آن زمان که ابی وارد عرصهٔ موسیقی می‌شود، خوانندگان اندکی در ایران در زمینهٔ موسیقی پاپ فعالیت داشته‌اند که از آن جمله می‌توان به ویگن٬ عارف و منوچهر سخایی اشاره کرد. دیری نمی‌گذرد که ابی نیز نخستین ترانهٔ مستقل خود را با نام «عطش» عرضه می‌کند که برای فیلمی به همین عنوان ساخته می‌شود. دومین ترانهٔ وی «چرا چرا» نام دارد با شعری از مسعود هوشمند و آهنگی از حسین واثقی. اما سومین ترانهٔ ابی که به گفتهٔ خودش باعث معروفیت وی می‌شود ترانه‌ای است به نام «شب» با شعر اردلان سرفراز و آهنگ منصور ایران‌نژاد که برای اولین بار در شوی معروف میخک نقره‌ای از فریدون فرخزاد پخش می‌شود.

ابی از همان اوان خوانندگی، در حرفۀ خود از الگوبرداری و تقلیدهای کلیشه‌ای برحذر بوده و حتی خوانندگان جوان همدورۀ خود را که به کپی‌برداری و تقلید از آثار یکدیگر می‌پرداختند به شدت تخطئه می‌کرده است. در همین دوران است که با شرکت در «جشنوارۀ بین‌المللی آواز ترکیه» توانست نگاه‌های داخل و خارج را به سمت خود معطوف کند.

صدای ابی از همان دوران ابتدای نشو و نمایش، محل بحث و نظر رسانه‌ها بوده است. چنانکه مجله جوانان در شمارۀ سال دهم خود، مطلبی را تحت عنوان «صدای ابی رانندگان را دچار هیستریک سرعت می‌کند» منتشر می‌کند و در آن به طرح این مسئله می‌پردازد که صدای ابی به علت قدرت و انرژی فوق‌العادۀ آن که بیشتر جنبۀ حماسی دارد، رانندگان را هنگام رانندگی دچار هیستریک و حرکات تند و خشن می‌کند.

جشنوارۀ بین‌المللی آواز ترکیه

در سال ۱۹۷۴ ابی و نوش‌آفرین دو خوانندۀ جوان ایرانی برای شرکت در جشنواره بین‌المللی آواز ترکیه راهی استانبول می‌شوند. این فستیوال که مخصوص اجرای ترانه‌های روز بوده و برای نخستین بار در جهان در ترکیه بر‌گزار می‌شده است، علاوه بر موسیقی شامل سینما، نقاشی، مجسمه‌سازی و دیگر رشته‌های هنری نیز بوده است.

حدود ۳ ماه قبل از فستیوال، یک هیئت ۵ نفره از بهترین و شناخته‌شده‌ترین کارشناسان صدا وارد تهران می‌شوند و با تحقیق و بررسی روی کار و صدای همۀ خوانندگان جوان ایرانی و ملاحظۀ برنامه‌های رادیویی و صحنه‌ای، عاقبت از بین خانم‌ها، نوش‌آفرین و از بین آقایان، ابی را برای شرکت در این فستیوال برمی‌گزینند.

آی فری خوانندۀ معروف ترکیه، نمایندۀ این فستیوال در ایران بوده است و همین خواننده، دعوت‌نامه‌های رسمی فستیوال را هفتۀ قبل از برگزاری جشنواره به تهران می‌آورد و بعد با نوش‌آفرین و ابی راهی ترکیه می‌شود. در ترکیه قرار بوده که این دو خوانندۀ ایرانی ابتدا تمرینات لازم را با ارکستر ۷۰ نفره انجام دهند و بعد بر روی صحنه روند. مدت فستیوال حدود ۵ روز بوده است.

نوش‌آفرین با آهنگ «کاکلی» ساختۀ فریدون خشنود و ابی با آهنگ «شکار» از ساخته‌های حسن شماعی‌زاده در این فستیوال شرکت می‌کنند. با اعلام اینکه از کشور ایران تنها یک شرکت‌کننده حق حضور دارد، نوش‌آفرین اعلام انصراف می‌کند. پس از اجرای بیش از ۲۰۹ خواننده، شش خواننده به بخش فینال راه می‌یابند که نام ابی نیز در میان فینالیست‌ها قرار داشته است. در رقابت بین این شش خواننده، سرانجام ابی با آهنگ «شکار» خود به عنوان خوانندۀ برگزیدۀ هیئت ژوری انتخاب می‌گردد و پلاک و دیپلم افتخار جشنواره را از آن خود می‌سازد.

خوانندگی در خارج از ایران

ابی پیش از انقلاب، تک‌آهنگ‌های زیادی را بر روی صفحه منتشر کرد ولی هیچ‌گاه آلبوم مستقلی از وی ارائه نشد. آثار این دورهٔ او بعد از انقلاب و در خارج از کشور بود که در قالب آلبوم‌های مستقل و به صورت کاست به بازار عرضه شد. در کارنامهٔ کاری وی، همکاری با ترانه‌سرایان برجسته‌ای چون ایرج جنتی عطایی، اردلان سرفراز، منصور تهرانی و شهیار قنبری و آهنگسازان سرشناسی چون واروژان، سیاوش قمیشی، فرید زلاند، حسن شماعی زاده، اسفندیار منفردزاده و بابک بیات به چشم می‌خورد.

ابی در سال‌های اقامت در خارج از کشور، در بزرگ‌ترین سالن‌های بین‌المللی جهان کنسرت اجرا کرده است که برخی از آنها کنسرت خیریه بوده است. در سال ۲۰۰۷ میلادی برای اجرای کنسرت همراه با ارکستر سمفونی آخن، از ابی به شکلی ویژه دعوت به عمل می‌آید. این کنسرت از رادیو WDR به صورت مستقیم، پخش و از تلویزیون همین شبکه نیز فیلمبرداری شد. روزنامه‌های پرتیراژ آخن نیز پس از برنامۀ ابی، از وی تمجید کرده و از «گرمای حضور او بر صحنه» نوشتند. از معروف‌ترین کنسرت‌های خیریهٔ او نیز کنسرت وی در رویال آلبرت هال در لندن در سال ۲۰۱۰ است که عواید آن صرف کمک به بیماران مبتلا به ام اس شد.

بیوگرافی ابراهیم حامدی + عکس

 

ویژگی‌ها و وجوه تمایز او

ابراهیم نبوی در کتابی تحت عنوان آوازهای زیرزمین، ویژگی‌های ابی را به عنوان یک خواننده، این‌گونه برمی‌شمرد:
نخست: اغلب کارشناسان موسیقی فارسی معتقدند صدای ابی قدرتمندترین صدای پاپ فارسی است.
دوم: فعالیت‌های ابی در طول نیمۀ دوم زندگی‌اش نه تنها کاهش نمی‌یابد بلکه این دوران، نقطۀ عطفی در حرفه‌اش محسوب می‌شود و این نخستین ویژگی است که ابی را از خوانندۀ پاپ جدا می‌کند و در کنار خوانندۀ کلاسیک یا اپرا قرار می‌دهد.
سوم: ابی از معدود خوانندگان پاپ است که ممکن است مخاطب ترجیح بدهد کنسرت او را از همان خانه بشنود؛ اجراهای او شاید چیزی فراتر از صدای ضبط‌شدۀ او نیست.
چهارم: ابی بیشتر مورد توجه مخاطبانی است که به رغم آنکه می‌دانند در موسیقی پاپ بر خلاف موسیقی سنتی، جنس و قدرت و طنین صدای آوازه‌خوان چندان موضوع مهمی نیست، صدای ابی را از این منظر نیز در خور توجه و ستایش قلمداد می‌کنند.
پنجم: کنسرت‌های او پس از انقلاب که در خارج از ایران بر‌گزار شده است، پربیننده است. کمتر اتفاق می‌افتد که مانند خوانندگان دیگر پاپ، موسیقی‌اش موجب رقصیدن شود یا اصولاً برای رقصیدن دیگران بخواند.

برخی کارشناسان موسیقی نیز در مورد صدای ابی نظر داده‌اند، از آن جمله می‌توان به آندرانیک آهنگساز، تنظیم‌کننده و رهبر ارکستر اشاره کرد که گرمی، قدرت و انعطاف‌پذیری صدای ابی را ستوده است و ابی را از نادر هنرمندانی معرفی کرده است که حس موسیقیایی قوی دارد و سلیقه و طبع مردم را درک می‌کند.

هم‌صدایی مردم با ابی در کنسرت‌هایش نیز جزو خصایص منحصر به فرد این خواننده محسوب می‌شود، تا جایی که او را جزو اولین خوانندگان فارسی‌زبانی دانسته‌اند که به این همخوانی اهمیت داد و حتی آن را در آلبوم کنسرت‌هایش ضبط و پخش کرد.

مضامین عاشقانه

عشق هم در کلام او گاه رنگ و بوی زمینی و جسمانی پیدا می‌کند و عاشق، از چشم و لب و قد و تن یار سخن به میان می‌آورد مانند ترانۀ «مداد رنگی»؛ و گاه چنان ژرف، متعالی و مقدس می‌شود که سخن از معراج و رجعت و خدا شدن به میان می‌آید مانند ترانۀ «رازقی». اکثر این ترانه‌های عاشقانه، اشعار ترانه‌سراهای معاصر است ولی در لابه‌لای آنها اشعار عرفانی شعرای متقدم نیز دیده می‌شود مانند آهنگ «حیلت رها کن» که شعر آن از مولوی است و آهنگ «خدا می‌داند» که شعر آن از شمس مشرقی شاعر و عارف قرن هشتم است.

 

ابی به کیفیت کلامی و زبانی ترانه‌هایی که می‌خواند بسیار اهمیت می‌دهد ولی این بدین معنا نیست که در مورد ملودی و موسیقی کار خود حساسیت ندارد. در برخی مواقع، اساساً ملودی اثر بوده است که موجبات خلق ترانه را فراهم ساخته است. به عنوان نمونه، دو آهنگ «ستاره‌های سربی» و «شب‌گریه» توسط ایرج جنتی عطایی بر روی دو ملودی پیش‌ساختهٔ سیاوش قمیشی ترانه‌سازی شده است.

از دیگر ترانه‌های ابی که به لحاظ محتوایی، متمایز از سایر آثارش به نظر می‌رسد می‌توان به دو ترانۀ «خونه» و «مادربزرگ» اشاره کرد. ترانۀ «خونه» که لحنی ساده و خودمانی دارد، وابستگی عاطفی به خانه را از زبان یک کودک بازگو می‌کند؛ خانه‌ای که به یُمن وجود مادر، لبریز از صفا و وفا و دعا و تکیه‌گاه است. این ترانه در آلبوم «با تو» ابی منتشر شده است ولی مشخص نیست که چرا موزیک ویدیوی این ترانه، آن را جزو آلبومی مجعول با نام «خداحافظ تهران» معرفی کرده است. ترانۀ «مادربزرگ» نیز در وصف مادربزرگی سروده شده است که دیگر در قید حیات نیست ولی «قصه‌هایِ به پاکی دریای او» هنوز در یاد و خاطره باقی‌مانده است.

ترانه‌های خاص

گفتنی است سه آهنگ از کارهای ابی دارای دکلمه است، یکی آهنگ «خورجین» از آلبوم «شب‌زده» که توسط محمود محمد یوسف اجرا شده است و دیگری آهنگ «بانوی خاوری» از آلبوم «حسرت پرواز» و همچنین قطعاتی از ترانۀ یه دختر که هر دو توسط خود ابی اجرا شده‌اند. ترانۀ «پیر» نیز با مطلعی نسبتاً طولانی توسط شاعر آن یعنی مسعود امینی به صورت دکلمه خوانده شده است که البته این اجرا به صورت رسمی منتشر نشده است.

ابی در دوران جوانی، توانایی خود را در زمینۀ خوانندگی به زبان انگلیسی نیز به محک گذاشته است که دو ترانۀ آن به صورت رسمی در آلبوم‌هایش منتشر شده است یکی ترانۀ دوصدایی Papa به همراه شهرام شب‌پره در آلبوم «تپش» و دیگری ترانۀ Far Away در آلبوم «پیر». ترانۀ Papa (پدر) بازخوانی یکی از آثار خوانندۀ مشهور کانادایی پائول آنکا می‌باشد که دربارۀ ارزش عشق و محبت در خانواده است که به سرنوشت محتوم تمام انسان‌ها یعنی جدایی از عزیزان می‌انجامد ولی در نهایت، این یادگارهای عاطفی، خاطرات و درس‌های زندگی است که برای شخص باقی می‌مانند.

ابی اخیراً به بازخوانی برخی آهنگ‌های قدیمی خود نیز پرداخته است مانند ریمیکس دو آهنگ «خالی» و «مست چشات» که در آلبومی به نام یادگاری منتشر شده‌اند. در نظرسنجی‌ای که از طرف شبکۀ تلویزیونی من و تو با عنوان «ماندگارترین ترانه‌های ایرانی» انجام گرفته، ترانۀ «پوست شیر» به عنوان برترین ترانۀ ابی معرفی شده است. دیگر ترانه‌های برتر ابی در این فهرست، به ترتیب عبارتند از: «ستاره‌های سربی»، «مست چشات»، «درخت»، «خالی»، خلیج فارس، «محتاج»، «شب‌زده»، «کی اشکاتو پاک می‌کنه»، «گریه نکن»، «با تو» و «شکار».

ابی به تازگی با همکاری شادمهر عقیلی موزیک ویدیویی با نام رؤیای ما منتشر کرده است که آمار بازدید از آن در وب‌سایت یوتیوب از مرز دو و نیم میلیون نفر گذشته است. این میزان بازید از ویدیو کلیپ‌های ابی در این سایت ظاهراً بی‌سابقه است.

 

ابی و سایر خوانندگان

ابی در بدو شروع خوانندگی، بیشترین همکاری خود را با شهرام شب‌پره داشته است که یا به شکل فعالیت مشترک در کاباره‌ها و یا با ارائۀ تک‌آهنگ در قالب صفحه صورت می‌گرفت که بیشتر این ترانه‌ها نیز به زبان انگلیسی بوده است و از معروف‌ترین آنها می‌توان به آهنگ A Chili Pum اشاره کرد. بر خلاف تداول عام که ابی را در کنار داریوش به تصویر در می‌آورد، در دهۀ پنجاه شمسی در اغلب رسانه‌های ایرانی، نام ابی در کنار شهرام شب‌پره به صورت یک زوج هنری مطرح بوده است و نزدیکی آن دو تا به حدی بوده که از آن میان حتی رایحۀ رقابت و تنش نیز استشمام می‌شده است.

ابی کارهای مشترک زیادی نیز با سایر خوانندگان ایرانی داشته است که از میان خوانندگان کلاسیک می‌توان به داریوش (آهنگ نون و پنیر و سبزیشاهرخ (آهنگ همخون)، سلی و نلی (آهنگ خدا می‌داند) و هایده (آهنگ شب عشق) و از میان خوانندگان جوان به آرش (آهنگ بگو ای یار)، نوید و امید (آهنگ گریز)، کامران و هومن (آهنگ مگه فرشته هم بده و آهنگ کلبه) و شادمهر عقیلی (آهنگ رؤیای ما و آهنگ یه دختر) اشاره کرد. تنها کار مشترک سیاوش قمیشی با ابی، همخوانی بخشی از ترانهٔ «کوه یخ» بوده است. در برخی آهنگ‌ها هم ابی صرفاً بخشی از ترانه را با خوانندهٔ اصلی همخوانی می‌کند مانند آهنگ «جسارت» از امیر آرام و نیز آهنگ «شهر ظلمت» از شاهرخ.

ترانۀ «زمین» یا «زلزله» نیز از آثار مشترک ابی با جمعی از خوانندگان است. این آهنگ، یک کار ۱۲ دقیقه‌ای متشکل از یک گروه خوانندۀ ایرانی و خارجی به زبان‌های فارسی، انگلیسی، ترکی، ارمنی و عبری، و تلفیقی بین موسیقی پاپ و سرود می‌باشد. در این ترانه غیر از صدای ابی، صدای خوانندگانی چون ستار، لیلا فروهر، اندی، فرشید امین، هلن، دلارام و یعقوب ظروفچی طنین‌انداز است.

 

برخی ترانه‌هایی که ابی خوانده است، توسط خوانندگان دیگر قبل یا بعد از وی نیز خوانده شده است مانند آهنگ «پاییز» توسط سیاوش قمیشی ، آهنگ «عسل» توسط ستار ، آهنگ «راه من» توسط داریوش ، آهنگ «گل‌واژه» توسط هایده ، آهنگ «هموطن» توسط شهرام شب‌پره و مجموع ترانه‌های آلبوم «تاج ترانه» که از آن گوگوش است و توسط ابی و به یاد آهنگساز فقید آنها واروژان بازخوانی شده است.

ابی را از جمله نادر خوانندگانی دانسته‌اند که با آغوشی باز همراه با بسیاری از خوانندگان، روی صحنه خوانده است. داریوش، بیژن مرتضوی، شهرام شب‌پره، سیاوش قمیشی، کامران و هومن، آرش و شادمهر عقیلی از جمله خوانندگانی هستند که ابی با آنها کنسرت مشترک داشته است.

ابی توجه خاصی به سلایق و علایق نسل جوان دارد و این یکی از عواملی بوده است که او را به همکاری با خوانندگان و آهنگسازان جوان سوق داده است. او که در سال‌های اخیر به سبک موسیقی الکترونیکی روی آورده است، معتقد است که در این نوع سبک، کیفیت ضبط ترانه‌ها بهبود می‌یابد و خیلی بهتر می‌توان با نسل جوان که به سبک‌های جدید موسیقی گرایش دارند، ارتباط برقرار کرد. آهنگ «بگو ای یار» ترانه‌ای دوصدایی از ابی و آرش است که به سبک الکترونیکی اجرا شده است.

ابی و آهنگسازان

در میان آهنگسازانی که ابی با آنها همکاری داشته، فرید زلاند با ۳۹ آهنگ و سیاوش قمیشی با ۲۷ آهنگ در صدر قرار دارند. آخرین کار فرید زلاند برای ابی سه آهنگ از آلبوم «طلوع کن» و آخرین کار سیاوش قمیشی برای ابی، مجموع آهنگ‌های آلبوم «شب نیلوفری» است. ابی در سال‌های اخیر از طیف آهنگسازان سنتی فاصله گرفته و دو آلبوم اخیر خود را با همکاری شادمهر عقیلی وارد بازار کرده است.

 

نت و آکورد آهنگ‌ها

فریبرز لاچینی آهنگساز و نوازندهٔ برجستهٔ ایرانی، در سایت اختصاصی خود، موسیقی بی‌کلام تعداد قابل توجهی از ترانه‌های ابی را که از نواخته‌های خود ایشان است همراه با نت آنها، در دسترس همگان قرار داده است. مجموعه آلبوم‌هایی تحت عنوان بوی دیروز در ۱۷ مجموعه نیز به فریبرز لاچینی منسوب است که در آنها وی در هر آلبوم، به صورت پراکنده، موسیقی بی‌کلام یکی دو تا از کارهای ابی را نیز عرضه کرده است.

همچنین سیاوش قمیشی، دیگر آهنگساز ایرانی که او هم به ساخت موسیقی بی‌کلام علاقه نشان می‌دهد، در آلبومی با نام City Of The Sun (شهر آفتاب)، موسیقی بی‌کلام سه ترانه از ترانه‌های ابی را عرضه کرده است، بدین‌ترتیب: Illuminata (ترانۀ مداد رنگی)، Inside The Circle (ترانۀ پیچک) و Moon Gate (ترانۀ پاییز).

عباس براری نیز در مجلد سوم کتابی تحت عنوان چهل سال پاپ، آکورد ۳۳ آهنگ از ترانه‌های ابی را تنظیم و گردآوری کرده است که توسط انتشارات رهام به چاپ رسیده است. متن ترانه‌های ابی نیز در کتابی مستقل، تحت عنوان «ترانه‌های ماندگار: ستاره‌های سربی» توسط حامد حمیدا گردآوری شده است که در سال ۱۳۷۹ به چاپ رسیده است. کتاب با مقدمه‌ای دربارهٔ سیر ترانه‌سرایی در ایران آغاز می‌گردد و آنگاه، متن ترانه‌های خوانده‌شدهٔ ابی تا قبل از سال انتشار کتاب، در قالب سیزده دفتر عرضه می‌شود.

بیوگرافی ابراهیم حامدی + عکس

 

فیلم‌شناسی

ابی در دو فیلم در نقش بازیگر حضور داشته است. یکی فیلم بوی گندم، محصول سال ۱۳۵۶ به کارگردانی محمد دلجو و امیر مجاهد، و دیگری فیلم ناخدا با خدا، محصول سال ۱۳۵۲ به کارگردانی نصرت‌الله وحدت. فیلم بوی گندم، ماجرای سیامک، اسی و تقی سه دوست آس و پاسی است که ابی در آن نقش تقی را بازی می‌کند. تقی معتاد است و نصیحت‌های سیامک را برای ترک اعتیاد نمی‌پذیرد و عاقبت نیز در پایان داستان می‌میرد. در این فیلم محمد دلجو، آیلین ویگن و شهرام شب‌پره نیز ایفای نقش می‌کردند. بعدها ابی از بازی در این فیلم اظهار ندامت و پشیمانی می‌کند و آن را دخالت در حوزهٔ غیرتخصص خود عنوان می‌کند. ابی در فیلم ناخدا با خدا، ظاهراً نقش کوتاهی داشته است.

ابی به عنوان خواننده نیز در سینمای ایران فعالیت داشته است. طبق آمار بانک جامع اطلاعات سینمای ایران، در بین ۲۹۶ خواننده‌ای که در سینمای ایران فعالیت داشته‌اند، ابی با خوانندگی در ده فیلم، مقام سیزدهم را به خود اختصاص داده است و از این لحاظ با شهپر، دیگر خوانندهٔ ایرانی برابری می‌کند. این ده فیلم به ترتیب سال تولید عبارتند از:

 

فیلم سال تولید ترانه‌سرا آهنگساز
● عطش ۱۳۵۱ مسعود هوشمند حسین واثقی
● بی‌حجاب ۱۳۵۲ مسعود هوشمند حسین واثقی
● هیاهو ۱۳۵۳ ایرج جنتی عطایی بابک بیات
● ذبیح ۱۳۵۴ واروژان
● بت‌شکن ۱۳۵۵ ایرج جنتی عطایی بابک بیات
● شب زخمی ۱۳۵۶ منصور تهرانی سلی
● سلام تهران ۱۳۵۶ زویا زاکاریان واروژان
● خاکستری ۱۳۵۶ ایرج جنتی عطایی بابک بیات
● بوی گندم ۱۳۵۶ زویا زاکاریان و شرمین شجره سیاوش قمیشی
● باغ بلور ۱۳۵۷ منصور تهرانی حسن شماعی‌زاده

این در حالی است که در این فهرست، از دو فیلم کندو (۱۳۵۴) و بر فراز آسمان‌ها (۱۳۵۷) که ابی در آنها نیز ترانه خوانده است نامی برده نشده است. گفتنی است که ابی بر روی سکانس‌هایی از فیلم‌هایی ترانه خوانده است که در آنها بازیگران بزرگ و نامداری حضور داشته‌اند؛ مثلاً در فیلم بر فراز آسمان‌ها، محمدعلی فردین، و در سه فیلم کندو، ذبیح و بت‌شکن، بهروز وثوقی، و در دو فیلم عطش و بی‌حجاب، ایرج قادری به ایفای نقش پرداخته‌اند.

از جمله سکانس‌هایی که صدای ابی بر روی آنها طنین‌انداز است می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: سکانس به هم ریختن هفتمین کاباره توسط جوانی خلافکار با نقش‌آفرینی بهروز وثوقی در فیلم کندو ساختۀ فریدون گله با موسیقی واروژان و ترانۀ ایرج جنتی عطایی، و یا سکانس آخر فیلم بوی گندم که در آن سیامک که نقش‌اش را محمد دلجو بازی می‌کند، چاقو خورده و سوار بر موتور به سمت فرودگاه و در پی پیوستن به دختر مورد علاقه‌اش است با موسیقی سیاوش قمیشی و ترانه‌ای با نام «پیچک» از شرمین شجره، و نیز سکانس آخر فیلم بر فراز آسمان‌ها ساختۀ محمدعلی فردین، در صحنه‌ای که مادر پیری پسر گمشده‌اش را که اکنون خلبانی موفق است، باز می‌یابد و در همان حال تصاویری از پرواز هواپیماها و خاطرات گذشتۀ مادر نمایش داده می‌شود.

همچنین ابی در سال‌های آغازین اقامت در خارج از کشور، در ساخت مجموعه‌ای تلویزیونی با عنوان خداحافظ تهران همراه با محمد دلجو، شهرام شب‌پره و آیلین ویگن شرکت کرد که به دلیل مشکلاتی این مجموعه هیچ‌گاه پخش نشد.

آلبوم‌های منتشرشده

ابی از سال ۱۹۷۴ تاکنون هجده آلبوم به صورت رسمی منتشر کرده است که از این لحاظ می‌توان وی را خوانندهٔ پرکاری به شمار آورد. این آلبوم‌ها به ترتیب سال انتشار عبارتند از:

 

آلبوم سال تولید آلبوم سال تولید
● تپش ۱۹۷۴ ● معلم بد ۱۹۹۳
● نازی ناز کن ۱۹۷۶ ● اتل متل ۱۹۹۴
● شب‌زده ۱۹۷۷ ● ستاره‌های سربی ۱۹۹۵
● کوه یخ ۱۹۸۷ ● عطر تو ۱۹۹۶
● با تو ۱۹۸۸ ● تاج ترانه ۱۹۹۷
● غریبه ۱۹۸۹ ● طلوع کن ۱۹۹۹
● پیر ۱۹۸۹ ● شب نیلوفری ۲۰۰۳
● خلیج ۱۹۹۰ ● حسرت پرواز ۲۰۰۶
● ستارهٔ دنباله‌دار ۱۹۹۳ ● حس تنهایی ۲۰۱۱

 

ابی که پس از انتشار آلبوم شب نیلوفری صحبت از بازنشستگی خویش به میان آورده بود هنوز در زمینۀ تولید آلبوم و اجرای کنسرت، باانگیزه و فعال است. او معتقد است که به روی صحنه رفتن و یا انتشار آلبوم، فرصتی آموزشی در اختیارش قرار می‌دهد و موجب تجربه‌اندوزی بیشتر می‌گردد و این در نزد وی بهترین انگیزه و محرک برای تداوم بخشیدن به حرفه‌اش بوده است. او خوانندگی را عشقی می‌داند که هرگز از آن جدایی نخواهد داشت.

تک‌آهنگ‌ها

صرف‌نظر از تک‌ترانه‌های خاصی که ابی در کاباره‌های قبل از انقلاب و یا کنسرت‌های خارج از کشور خوانده است، وی دارای تعدادی تک‌آهنگ استودیویی است که بنا به دلایلی در آلبوم‌های رسمی‌اش منتشر نشده‌اند. این ترانه‌ها در میان هوادارانش به «ترانه‌های بی‌بام ابی» شهرت پیدا کرده‌اند. در ذیل، فهرست کامل نام این ترانه‌ها درج شده است:

 

● پنجره‌ها (مشترک با جمعی از خوانندگان) ● بر فراز آسمان‌ها ● رؤیای ما (مشترک با شادمهر عقیلی)New
● بانـوی ما (مشتـرک با سلی و نوش‌آفرین) ● کتاب سوخته ● همین خوبهNew
● A Chili Pum (مشترک با شهرام شب‌پره) ● عید نوروز ● نگرانت میشمNew
● Marcella (مشتـرک با شهـرام شب‌پره) ● تک‌سوار ● یه دختر (مشترک با شادمهر عقیلی)New
● My Love (مشتـرک با شهـرام شب‌پره) ● دلتنگی ● این آخرین بارهNew
● زمین (مشترک با جمعی از خوانندگان) ● راه من ● I Can Hear Christmas (مشترک با لیل کولت)New
● جشن مهرگان (سرود انقلاب سفید) ● عطش ● نوستالژی (مشترک با گوگوش)New
● شهبانو (مشترک با نوش‌آفرین) ● تهمت
● زنجیرو ورچین (دلنگ دلنگ) ● ظالم
● جهان سوم (ناجی شرق) ● خونه
● یه روزی مهربون بودی ● پریا
● شب (اجرای کامل)

 

 

بیوگرافی عهدیه بدیعی   نام اصلی عهدیه بدیعی نام مستعار عهدیه تولد ۱۳۲۹ تهران سپتامبر ۱۹۵۰ ملیت ایرانی سبک‌ها ترانه‌های فیلم فارس...
بیوگرافی حمیرا     حمیرا نام اصلی پروانه امیر افشاری نام مستعار حمیرا تولد ۲۶ اسفند ۱۳۲۳ ۱۶ مارس ۱۹۴۵  تهران ملیت  ا...
بیوگرافی ماهسون قرمزی‌ گل   محسون کرمزیگول (به ترکی استانبولی: Mahsun Kırmızıgül) محسون کرمزیگول خواننده و کارگردان مسلمان مشهور کردتبار-زازاتبار ترکیه می‌باشد که ت...
بیوگرافی افتخار دده بالا ( مهستی )   نام اصلی افتخار دده بالا (خدیجه) نام مستعار مهستی تولد ۲۵ آبان ۱۳۲۵ تهران، ایران ملیت ایرانی مرگ ۴ تیر ۱۳۸۶...
بیوگرافی دریا دادور     دریا دادور تولد ۱۳۵۰ مشهد ملیت  ایرانی سبک‌ها اپرا و سولو سوپرانو   دریا دادور (زادهٔ ۱۳۵...
بیوگرافی عصمت باقر پور ( دلکش )   دلکش نام اصلی عصمت باقر پور پنبه‌زن بابُلی نام مستعار دلکش تولد ۷ اسفند ۱۳۰۳ بابل، ایران ملیت ایرانی مر...
بیوگرافی اولین باغچه‌ بان   اِولین باغچه بان Evlin Baghtcheban تولد ۱۳۰۷ مرسین، ترکیه ملیت ترک/فرانسوی مرگ ۹ آبان ۱۳۸۹ ترکیه سال‌های فعا...
بیوگرافی فریدون فروغی + عکس   فریدون فروغی نام اصلی فریدون فروغی تولد ۹ بهمن ۱۳۲۹ محله سلسبیل، تهران ملیت ایرانی مرگ ۱۳ مهر ۱۳۸۰(۵۰ سال) م...
بیوگرافی فاطمه واعظی   پریسا نام اصلی فاطمه واعظی نام مستعار پریسا تولد ۲۵ اسفند ۱۳۲۸  شهسوار ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی کلاسی...
بیوگرافی شهرام شعرباف + عکس   شهرام شَعرباف ملیت ایرانی سبک‌ها راک سازها گیتار الکتریک نقش‌های مرتبط خواننده نوازنده آهنگساز  ...
بیوگرافی صادق + عکس     صادق نام اصلی صادق واحدی نام مستعار صادق تولد ۷ اردیبهشت ۱۳۶۹ ملیت ایرانی سبک‌ها رپ فارسی، ه...
بیوگرافی پروین شکوهی مقدم   دینامیک نام اصلی پروین شکوهی مقدم نام مستعار دینامیک ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ ایرانی   پروین شک...
بیوگرافی سیروان خسروی + عکس های جدید بیوگرافی و زندگینامه سیروان خسروی را در ادامه مشاهده فرمائید..   نام : سیروان نام خانوادگس : خسروی تاریخ تولد : 1361/5/4 محل تولد  : ت...
بیوگرافی سعید مدرس + عکس   سعید مدرس تولد ۱ مرداد ۱۳۵۶ ۲۳ ژوئیهٔ ۱۹۷۷ ملیت  ایران سبک‌ها موسیقی الکترونیک، موسیقی پاپ ایرانی سازها گیت...
بیوگرافی مهدی یغمایی   مهدی یغمایی نام اصلی مهدی یغمایی تولد ۲۱ مرداد ۱۳۵۵ ملیت ایرانی   مهدی یغمایی یکی از خوانندگان موسی...

بیوگرافی داود آزاد + عکس

بیوگرافی داود آزاد + عکس

 

داود آزاد
نام اصلی داود آزاد
تولد ۱۳۴۲، ارومیه
ملیت بیوگرافی داود آزاد + عکس ایران
سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی
سازها تار، سه‌تار، عود، رباب، تنبور، دف، کمانچه

 

داود آزاد متولد ۱۳۴۲ در ارومیه‌است. وی فراگیری ساز تار را از بیست سالگی به طور کاملاً خودآموز آغاز کرد و از بهمن سال ۱۳۶۲ رسماً به تدریس تار و سه‌تار در تبریز پرداخت.

وی از همان ابتدای فعالیت، همت خود را در جستجو و تحقیق در آثار گذشتگان موسیقی گذاشت از جمله تار بیگجه خانی، تار مرتضی نی داوود، تار آقا حسینقلی، سه تار سعید هرمزی، آواز طاهرزاده، آواز اقبال آذر، آواز قمرالملوک وزیری. وی در زمره معدود هنرمندانی است که آثار تحقیقی خود را بر پنجه و مضراب ساز پیاده کردند.

آثار

اجراها و کنسرت‌ها

وی در سال ۲۰۰۴ آلبوم «شمس و باخ» اجرای موسیقی باخ با اشعار مولانا با حال و هوای ایرانی روی برخی از قطعات پیانویی باخ بی‌آنکه تغییر در اصل ملودی‌ها داده شود، منتشر کرده است که قابل توجه است. همچنین برنامه‌هایی در دانشگاه‌های لندن و کمبریج، رادیوکانال یک موسیقی کلاسیک اتریش، ژنو، قاهره و … داشته است.

  • وی اولی موزیسین ایرانی است که در کشورهای مالت، باهاما، رادیو کلاسیک اتریش و… اجرا داشته است و نیز اولین سخنران ایرانی با موضوع موسیقی ایرانی در دانشگاه آکسفورد.
  • اجراهای سال ۲۰۰۷ در کشورهای اتریش، سوئیس، اسکاتلند، انگلستان، فرانسه، کانادا، استرالیا، فستیوال مولانا در ترکیه و اجرای ویژه به نفع مردم لبنان در لندن
از جمله اجراهای وی

داود آزاد بیش از سیصد اجرا در کشورهای اروپایی، امریکای شمالی و همچنین هند، استرالیا داشته است.

  • کنسرت در London Royal Festival Hall
  • اجراهایی در دانشگاه‌های معتبر اروپایی از جمله دانشگاه کمبریج، آکسفورد، لندن، مونیخ …
شرکت در فستیوال‌های بین‌المللی موسیقی همچون
  • Institut du monde arabe (پاریس)
  • No mind (سوئد)
  • ۳۵مین جشنواره بین‌المللی موسیقی استانبول
  • World in North
  • Art in Action
  • Sacred Voices

و …

اجرا در رادیوهای بین‌المللی
  • Radio Malta (مالت)
  • TV Radio Mombay (هند)
  • TV Radio Delhi (هند)

 

بیوگرافی مریم روح‌ پرور   روح‌ پرور نام اصلی مریم روح‌ پرور نام مستعار روحپرور نیروی هوایی ام کلثوم ایران ملیت ایرانی مرگ ۱۳۷۰ ترکیه ...
بیوگرافی شهرام شعرباف + عکس   شهرام شَعرباف ملیت ایرانی سبک‌ها راک سازها گیتار الکتریک نقش‌های مرتبط خواننده نوازنده آهنگساز  ...
بیوگرافی شمسی اشتری ( نلی )   نام اصلی شمسی اشتری نام مستعار نلی تولد ۱۳۳۴ تهران ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ   شمسی اشتری با نا...
بیوگرافی قشنگ کامکار   نام اصلی قشنگ کامکار تولد ۱۳۳۲ سنندج، کردستان ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی سازها سه تار &nb...
بیوگرافی سیمین غانم   سیمین غانم زادروز ۱۳۲۳ تنکابن، مازندران محل زندگی تهران ملیت ایرانی پیشه خواننده سبک پاپ ایرانی، سنتی ...
بیوگرافی زیبا شیرازی   نام اصلی زیبا شیرازی تولد محله داودیه، تهران ملیت  ایران   زیبا شیرازی خواننده، آهنگ‌ساز و ترانه‌سرای ای...
بیوگرافی مهرزاد مرعشی + عکس   مهرزاد مرعشی نام اصلی مهرزاد مرعشی نام مستعار مَرَسکو تولد ۲۰ سپتامبر ۱۹۸۰ ‏ ملیت هامبورگ، آلمان - ایران ...
بیوگرافی هلن ماتووسیان ( هلن )   نام اصلی هلن ماتووسیان نام مستعار هلن تولد تهران ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی   هلن م...
بیوگرافی مهسا وحدت   نام اصلی مهسا وحدت نام مستعار مهسا تولد ۱۳۵۲ تهران، استان تهران ملیت ایران سبک‌ها موسیقی اصیل ایرانی س...
بیوگرافی ابراهیم تاتلیسس   ابراهیم تاتلیسس (به ترکی استانبولی: İbrahim Tatlıses) (به کردی: İbrahim Tatlıses) (زاده ژانویه ۱۹۵۲ در شانلی‌اورفه)، از خوانندگان مشهور ...
بیوگرافی سارا نایینی   سارا نایینی (متولد دوم تیرماه ۱۳۶۰ در شیراز) خواننده ایرانی است. او درکنسرت‌های خصوصی بسیاری به عنوان خواننده تک خوان و در کنسرتهای عمومی بس...
همه چیز درباره گروه جیپسی کینگز فعالیت های جیپسی کینگز گروه مشهور و پاپیولار جهانی که در ایران هم محبوبیت بسیاری دارد را مرور می کنیم. گروه جیپسی کینگز تاسیس: سال 1972 کشور:...
بیوگرافی هما نیکنام   هما نیکنام ملیت ایرانی اعضای کنونی گروه هم‌آوایان اعضای پیشین گروه مشتاق   هما نیکنام خواننده زن موسیقی...
بیوگرافی پروین زهرایی منفرد ( پروین )   پروین نام اصلی پروین زهرایی منفرد نام مستعار پروین تولد ۱۳۱۷خورشیدی ملیت  ایرانی سبک‌ها موسیقی کلاسیک ...
بیوگرافی شاپور رحیمی شاپور رحیمی (زاده ۱۳۲۶ در تهران) خواننده و نوازنده عود، مدیر سابق مرکز حفظ و اشاعه موسیقی است. فراگیری موسیقی وی در سال ۱۳۴۵ در برنامهٔ کودک ر...

بیوگرافی محمد علی اینانلو + عکس

بیوگرافی محمد علی اینانلو + عکس

 

محمد علی اینانلو روزنامه نگار و فیلم ساز طبیعت، بیش از ۴۰ سال در طبیعت ایران گشته، دیده، آموخته، نوشته و فیلم ساخته‌است

او مبتکر و پدید آورنده کلاس‌های آموزش اکوتوریسم در ایران است که خوشبختانه پس ازموسسه تعداد دیگری از افراد و موسسات نیز به این کار روی آوردند.

او در بیست سال اخیر بیش از ۲۰۰۰۰۰۰ ( دو میلیون – برابر ۵۰ بار دور کره زمین ) کیلومتر در طبیعت ایران سفر کرده و اکنون چکیده تجربیات ۴۰ ساله خود را در موسسه به دانشجویان می‌آموزد.

 

کارنامه
سابقه کار مطبوعاتی: ۴۲ سال
سابقه کار تلویزیونی: ۳۲ سال ( دقیقا از بازی های آسیایی ۱۹۴۷)

 

کارهای فعلی:
۱- کارگردان و مدیر اجرایی مجموعه مستند ( ایران جهانی در یک مرز) با مشارکت سازمان ملل U.N.D.P/G.E.F/S.G.P

۲- مجری وکارگردان برنامه تلویزیونی”ایران جهانی در یک مرز” از شبکه جام جم.

۳- مجری و کارگردان ” کجا بریم” از برنامه تلویزیونی “مردم ایران سلام” شبکه ۲

۴- مجری برنامه رادیویی ” گردش و ورزش”.

 

بیوگرافی محمد علی اینانلو + عکس

 

کارهای مطبوعاتی:
۱- کار در مجلات و روزنامه های مختلف به مدت بیست سال .
۲- سردبیر مجله ایران شناسی “گردش”.
۳- سردبیر مجله ایران شناسی SILK ROUD به زبان انگلیسی.
۴- سردبیر مجله ” شکار و طبیعت” .
۵- سردبیر مجله جهانگردان.
۶- سردبیر و صاحب امتیاز مجله “طبیعت”.

کارهای تلویزیونی:
۱- مجری برنامه رادیویی صبح بخیر ایران سال ۱۳۵۶
۲- مجری برنامه رادیویی گردش و ورزش سال ۱۳۵۷
۳- مجری و کارگردان برنامه تلویزیونی ورزش از نگاه دو سال ۷ – ۱۳۵۶
۴- مجری و کارگردان برنامه رادیویی تابستان ۶۹ سال ۱۳۶۹
۵- نویسنده برنامه رادیویی سلام صبح بخیر ایران سال ۱۳۶۹
۶- کارگردان و سازنده فیلم های مستند تلویزیونی با طبیعت سال ۱۳۷۴
۷- کارگردان، تهیه کننده و مجری برنامه تلویزیونی (ایران و ایرانی) در زمینه ایرانشناسی برای شبکه جام جم ، تعداد ۷۸ قسمت ۳۰ دقیقه ای که از ماهواره برای اروپا و آمریکا پخش شد.

۸- کارگردان، تهیه کننده و مجری برنامه مستند تلویزیونی (ایران، جهانی در یک مرز) به تعداد ۳۶۴ برنامه ۹۰ دقیقه ای که از ماهواره برای اروپا و آمریکا پخش شد.

۹- کارگردان و تهیه کننده فیلم مستند جهانگردی به جای نفت
۱۰- کارگردان و تهیه کننده فیلم مستند اسب در ایران
۱۱- کارگردان و تهیه کننده فیلم مستند طبیعت ایران مرکزی
۱۲- کارگردان و تهیه کننده فیلم مستند۲۶ قسمتی طبیعت نصف جهان
۱۳- کارگردان و تهیه کننده فیلم مستند توازن – طبیعت اطراف تهران
۱۴- کارگردان و تهیه کننده فیلم مستند The Balance
۱۵- کارگردان و تهیه کننده فیلم مستند فوتبال شاد
۱۶- کارگردان و تهیه کننده فیلم مستند گل زرین
۱۷- کارگردان و تهیه کننده فیلم مستند The Golden Goal
۱۸- کارگردان فیلم مستند سلاح و شکار
۱۹- کارگردان فیلم مستند ایران، طبیعت و طبیعت گردی
۲۰- کارگردان فیلم مستند بینش

کارهای تبلیغاتی:
۱- مدیر موسسه تبلیغاتی ( آتلیه طبیعت).
۲- عضو انجمن I.A.A انجمن جهانی تبلیغات.

کارهای اجرایی و تحقیقات مختلف:
۱- مدیر عامل (طبیعت) موسسه آموزش و تحقیقات جهانگردی.
۲- مدرس اکوتوریسم.
۳- تهیه و تحقیق و سخنرانی در سمینارهای ایران شناسی متعدد.
۴- چاپ مقالات و مصاحبه های گوناگون در مجلات و روزنامه‌ها.
۵- عضو کمیسیون کارشناسی اکوتوریسم ایران.
۶- عضو کمیسیون توریسم ورزشی ایران.
۷- موسس و مدرس باشگاه ” هنر و طبیعت” .
۸- عضو هیأت مدیره “انجمن متخصصین گردشگری”.

 

بیوگرافی سید جواد یحیوی + عکس   سید جواد یحیوی زمینه فعالیت سینما و تلویزیون محل زندگی تهران، ایران ملیت  ایران پیشه مجری، بازیگر &nb...
بیوگرافی حسن ریوندی + عکس     حسن ریوندی Hasan Reyvandi زادروز ۱ فروردین ۱۳۵۵ یکشنبه ۲۱ مارس ١٩۷۶ سبزوار ملیت  ایران پیشه اس...
بیوگرافی بهمن هاشمی + عکس   اکبر میرزاهاشمی (بهمن هاشمی) زادروز ۲۴ ژوئیهٔ ۱۹۶۲  تهران ملیت  ایران پیشه تهیه‌کننده، مجری تلویزیونی، دوبل...
بیوگرافی رضا رشید پور + عکس     رضا رشید پور زمینه فعالیت شومن،مجری، تهیه‌کننده، بازیگر و کارگردان تولد ۱۸ مرداد ۱۳۵۴،  خیابان سلسبیل ته...
بیوگرافی هرمز شجاعی مهر + عکس   هرمز شجاعی مهر مجری تلویزیون ،گوینده ی رادیو و صاحب امتیاز مجله ی خانواده سبز اهل کشور ایران است و در طول مدت حدود سه دهه مجری یک برنامه...
بیوگرافی امیر محمد متقیان + عکس   امیر محمد متقیان زمینه فعالیت مجری کودک، خواننده تولد ۱۳ آذر ۱۳۷۴ محل زندگی تهران ملیت ایرانی سال‌های ...
بیوگرافی اکبر محمدی ارگی   اکبر محمدی ارگی (۱۳۵۴ در تهران) بازیکن فوتبال بازنشسته اهل ایران و مجری برنامه «توپ طلایی» در صدا و سیما بود که به سرمربیگری تیم ملی فوتبال ...
بیوگرافی امیر الهامی + عکس   دکتر امیر الهامی پژوهشگر و استاد ادبیات فارسی و کارشناس عرفان است.وی همچنین در رادیو و تلویزیون ایران برنامه های با موضوع ادبیات و عرفان...
بیوگرافی جهانگیر کوثری + عکس   جهانگیر کوثری زادروز ۱۳۲۹ تهران پیشه تهیه کننده همسر رخشان بنی اعتماد فرزندان باران کوثری   ...
بیوگرافی وحید یامین پور + عکس   وحید یامین پور زادروز ۱۳۵۹ دزفول محل زندگی تهران ملیت  ایران تابعیت جمهوری اسلامی ایران تحصیلات دکتری ...
بیوگرافی علی اکبر عبدالرشیدی + عکس     علی‌ اکبر عبدالرشیدی (متولد ۱۳۲۸ در کرمان) روزنامه نگار، مترجم، نویسنده، و خبرنگار ایرانی است. وی در کنار تحصیلات دانشگاهی کار...
بیوگرافی ژاله کاظمی + عکس   ژاله کاظمی زادروز ۱۲ فروردین ۱۳۲۲ ۱ آوریل ۱۹۴۴ ایران، تهران درگذشت ۱۲ فروردین ۱۳۸۳ ۱ آوریل ۲۰۰۴ میلادی (۶۰ سال...
بیوگرافی کامران نجف زاده + عکس     کامران نجف‌ زاده زادروز ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۷ تهران ملیت  ایران تحصیلات کارشناسی در رشتهٔ مهندسی کشاورزی ...
بیوگرافی فریبا شاهین ‌مقدم + عکس   فریبا شاهین ‌مقدم (زادهٔ ۱۳۳۸) از دوبلرهای ایرانی است. وی در سال ۱۳۵۱ با شرکت در کلاس‌های دوبلهٔ «کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان» وا...
بیوگرافی زنده یاد محمد علی اینانلو محمد علی اینانلو روزنامه نگار و فیلم ساز طبیعت، بیش از ۴۰ سال در طبیعت ایران گشته، دیده، آموخته، نوشته و فیلم ساخته‌است او مبتکر و پدید آورنده کلاس‌ه...

بیوگرافی الهام صفوی زاده + عکس

بیوگرافی الهام صفوی زاده + عکس

 

الهام صفوی زاده
نام اصلی الهام صفوی زاده
زمینه فعالیت مجری
تولد ۱۳۴۹ اصفهان
والدین مهین تاج نیا (مادر)
محل زندگی تهران
ملیت ایرانی
پیشه مجری
فرزندان کیانا
مدرک تحصیلی لیسانس اقتصاد

 

الهام صفوی زاده، مجری رادیو وتلویزیون صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران است. وی هم اکنون مجری برنامه جمعه ایرانی است.

زندگی و تحصیلات

الهام صفوی زاده، متولد ۴ تیر ۱۳۴۹ در اصفهان مجری برنامه‌های صدا وسیمای جمهوری اسلامی ایران است. او متاهل است و یک دختر به نام کیانا دارد. وی در رشته اقتصاد نظری تحصیل کرده است. او فرزند دوم (آخر) خانوده است. مادرش مهین تاج نیا مجری برنامه خبری ساعت ۱۴ رادیو بود. هم چنین مادر بزرگ او نیز گوینده رادیو بود.

او دبیر کمیته بانوان باشگاه پرسپولیس است.

بیوگرافی الهام صفوی زاده + عکس

 

فعالیت رسانه‌ای

صفوی‌زاده به واسطهٔ مادرش وارد صدا و سیما شد و کارش را با تحقیق برنامه‌های اقتصادی، در راستای رشتهٔ تحصیلی‌اش آغاز کرد. وی را به علت بداهه‌گویی‌هایش در زمان اجرا بیشتر به عنوان مجری می‌شناسند تا گوینده. او با اجرای برنامهٔ «به خانه برمی‌گردیم» در تلویزیون شناخته شد و سپس اجرا را در رادیو نیز ادامه داد. مدتی نیز مجری برنامهٔ تصویر زندگی بوده است. او مجری برنامهٔ خانهٔ ما در شبکهٔ جام جم است.

او از سال‌های ۷۶–۷۷ برنامه‌سازی در رادیو را آغاز کرد. برنامه‌های قند و نمک و جمعه ایرانی از کارهای طنزی به شمار می‌آیند که او در رادیو اجرا کرده است.

به عنوان مجری در برنامه‌هایی چون نگاه ۵، آدینه‌ها، شب بخیر تهران، مشاوران، جشن رمضان و صبح زندگی و در فیلم بودن یا نبودن به عنوان بازیگر فعالیت کرده است. او همچنین یکی از سازندگان برنامه‌های رادیویی است.

او همچنین مجری برنامهٔ «رادیو هفت» در شبکهٔ آموزش سیما است.

 

بیوگرافی امیر محمد متقیان + عکس   امیر محمد متقیان زمینه فعالیت مجری کودک، خواننده تولد ۱۳ آذر ۱۳۷۴ محل زندگی تهران ملیت ایرانی سال‌های ...
بیوگرافی فردوس حاجیان + عکس   فردوس حاجیان پاشاکلایی (۳ دی ۱۳۴۲ در قائم شهر) معروف به عمو فردوس، آموزگار و نویسنده کتاب‌های درسى است که بیشتر به عنوان مجری و مبتکر بر...
بیوگرافی حسین آهی + عکس   حسین آهی (زادهٔ ۳ آذر ۱۳۳۹ در تهران) شاعر و پژوهشگر ایرانی است. وی تحصیلات مقدماتی را در تهران گذراند و پس از آن بر زبان‌های فارسی ، ...
بیوگرافی محمد رضا تقوی فرد + عکس   محمد رضا تقوی فرد متولد ۲۲ اردیبهشت ۱۳۴۷ در شهر تهران است و از مجریان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و مولف کتاب است.وی را بیشتر به خاط...
بیوگرافی فاطمه صداقتی + عکس   فاطمه صداقتی (زاده‌ی ۱۳۵۵) از مجریان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران است. وی با «اجراء شاد و فوق‌العاده‌اش» معروف است. او در سال ۱۳۷۵...
بیوگرافی کامل مهران دوستی نام: مهران نام خانوادگی: دوستی تاریخ تولد: 1335/11/3 محل تولد: شهرستان نور تحصیلات: فارغ التحصیل مکانیک و مهندسی تصفیه آب تاریخ درگذشت:...
بیوگرافی علی مرادی عکس  علی مرادی    علی مرادی  بازیگر بیوگرافی   علی مرادی همه چی درباره   علی مرادی زندگینامه  علی مرادی همسر و فرزندان علی مرادی علی مرادی  و هم...
بیوگرافی هرمز شجاعی مهر + عکس   هرمز شجاعی مهر مجری تلویزیون ،گوینده ی رادیو و صاحب امتیاز مجله ی خانواده سبز اهل کشور ایران است و در طول مدت حدود سه دهه مجری یک برنامه...
بیوگرافی زنده یاد محمد علی اینانلو محمد علی اینانلو روزنامه نگار و فیلم ساز طبیعت، بیش از ۴۰ سال در طبیعت ایران گشته، دیده، آموخته، نوشته و فیلم ساخته‌است او مبتکر و پدید آورنده کلاس‌ه...
بیوگرافی اسماعیل منصوری لاریجانی + عکس   محقق مسلمان دوران نوین نام: اسماعیل منصوری‌لاریجانی عنوان: زادروز: ۱۳۳۷ تبار: ایرانی مذهب: شیعه دوازد...
بیوگرافی مجتبی ساعی + عکس   مجتبی ساعی ملیت  ایران پیشه مجری تلویزیونی، گزارشگر فوتبال شناخته‌شده برای مجری برنامهٔ موج فوتبال شهر ...
بیوگرافی ساعد باقری + عکس   ساعد باقری (زاده ۱۳۳۹ در نازی‌آباد تهران)، شاعر معاصر و مجری سابق تلویزیونی ایرانی است. او سراینده سرود ملی جمهوری اسلامی ایران است. ...
بیوگرافی کامل احسان علیخانی بیوگرافی احسان علیخانی نام : احسان نام خانوادگی : علیخانی تاریخ تولد : 1358/8/15 محل تولد : تهران محل سکونت : تهران خیابان هروی تحصیلات : فا...
بیوگرافی محمود شهریاری + عکس   محمود شهریاری زمینه فعالیت مجری تولد ۲ دی ۱۳۳۷ بیجار محل زندگی تهران ملیت  ایران   محمود شهری...
بیوگرافی رافی خاچاطوریان + عکس   رافی خاچاطوریان(زاده ۱۳۲۷) بازیگر و مجری ایرانی است. فعالیت‌های او عمدتاً در زمینه طنز انتقادی، سیاسی و اجتماعی بوده است. رافی خاچاطو...

بیوگرافی کامل نظامی گنجوی

بیوگرافی کامل نظامی گنجوی

 

جمال‌الدین ابومحمد الیاس بن یوسف نظامی
زادروز ۵۳۷ گنجه
درگذشت ۶۰۸ گنجه
آرامگاه گنجه
محل زندگی گنجه
ملیت ایران‌زمین
پیشه شاعر و داستان‌نویس
سبک سبک شعر فارسی عراقی
لقب حکیم نظامی
دوره سلجوقیان
آثار مخزن‌الاسرار هفت پیکر
خسرو و شیرین اسکندرنامه
لیلی و مجنون دیوان حکیم نظامی

 

نظامی گنجه‌ای (گنجوی)، جمال‌الدین ابومحمّد الیاس بن یوسف بن زکی متخلص به نظامی (زادهٔ ۵۳۵ در گنجه  درگذشتهٔ ۶۰۷-۶۱۲) شاعر و داستان‌سرای ایران‌زمین ، ایرانی‌تبار و پارسی‌گوی حوزه تمدن ایرانی در قرن ششم هجری (دوازدهم میلادی)، که به‌عنوان پیشوای داستان‌سرایی در ادب فارسی شناخته شده‌است.

زندگی

از زندگانی نظامی اطلاعات دقیق در دست نیست و در بارهٔ سال تولد و وفات او نقل‌های تذکره‌نویسان مختلف است. آنچه مسلم در شهر گنجه می‌زیست و در همین شهر وفات یافت.

ولی در مورداصالت این شاعر نامی مطلبی که به آن کمتر اشاره شده است، این است که او ایرانی واصالتاً اهل شهر تفرش، روستای طا (تا) می‌باشد. چنان که خود ایشان نیز به این مورد اشاره نموده‌اند. یکی از دلایل تفرشی بودن نظامی این دو بیت از اقبالنامه ص (۲۹):

چو دُر گرچه در بحر گنجه گمم ولی از قهستان شهر قمم
به تفرش دهی هست «تا»(طا) نام او نظامی از آنجا شده نام‌جو

در برخی از نسخه‌های اسکندرنامه، این دو بیت نیز آمده‌است.

وی خیلی زود یتیم شد و از ابتدا توسط دایی مادرش بزرگ شد و تحت حمایت وی تحصل نمود. مادر او از اشراف کرد بوده و این بر پایهٔ یک بیت از دیباچهٔ لیلی و مجنون («گر مادر من رئیسهٔ کرد…») دانسته شده‌است. در باره زادگاه پدری او اختلاف نظر است. برخی از منابع او را از اهالی تفرش یا فراهان و برخی او را از طبقه دهقانان (ایرانیان) آران میدانند. در رابطه با پدر او، بهروز ثروتیان این بیت در لیلی و مجنون را شاهد می‌آورد («دهقان فصیح پارسی‌زاد – از حال عرب چنین کند یاد») و می‌نویسد: «دهقان فصیح پارسی‌زاد: نظامی گنجه​ای/عرب:مجنون و پدر او/یادداشت- سرآغاز بندهای لیلی و مجنون همه به توضیحی کنایی آراسته‌است و شاعر بالکنایه اشاره می‌کند که این بخش از خود اوست یا در داستان اصلی و به زبان عربی آمده‌است. بیت اول بند ۳۶ از اهمیت به‌سزایی از نظر تاریخ تحقیق در زندگی و آثار نظامی برخوردار است و آن اینکه شاعر شغل و موقعیت اجتماعی خود را که «دهقان» بوده‌است و همچنین نژاد او که خود را «پارسی زاده» می​نامد، به تصریح بیان داشته و هیچ‌گونه تردیدی در صحت بیت و مطلب نیست و با تحقیق درباره​ی دهقانان قرن ششم در آذربایجان و بررسی «پارسی» که آیا نظر او «ایرانی» است یا زبان «پارسی» و یا هر دو، گوشه​ای از حیات و موقعیت اجتماعی شاعر آشکار می‌گردد. بهروز ثروتیان، «لیلی و مجنون»(نظامی گنجه‌ای)- انتشارات امیر کبیر- صفحه ۴۲۴: برخی از منابع نقل قول: دهقان فصیح پارسی‌زاد: نظامی گنجه​ای عرب:مجنون و پدر او یادداشت- سرآغاز بندهای لیلی و مجنون همه به توضیحی کنایی آراسته‌است و شاعر بالکنایه اشاره می‌کند که این بخش از خود اوست یا در داستان اصلی و به زبان عربی آمده‌است. بیت اول بند ۳۶ از اهمیت به سزایی از نظر تاریخ تحقیق در زندگی و آثار نظامی برخوردار است و آن اینکه شاعر شغل و موقعیت اجتماعی خود را که «دهقان» بوده‌است و همچنین نژاد او که خود را «پارسی زاده» می​نامد، به تصریح بیان داشته و هیچگونه تردیدی در صحت بیت و مطلب نیست و با تحقیق درباره​ی دهقانان قرن ششم در آذربایجان و بررسی «پارسی» که آیا نظر او «ایرانی» است یا زبان «پارسی» و یا هر دو، گوشه​ای از حیات و موقعیت اجتماعی شاعر آشکار می‌گردد..

پدر نظامی (یوسف) به تصریح صریح خود او در «لیلی و مجنون»، پارسی بوده‌است، چنان‌که گوید: دهقان فصیح پارسی زاد /از حال عرب چنین کند یاد. دهقان به معنی یک ایرانی اصیل و مالک زمین‌های کشاورزی ست، چنان‌که فردوسی گوید: از ایشان هر آن کس که دهگان بدند/ ز تخم و نژاد بزرگان بدند. این تعبیر دهگان، بعدها از باب اطلاق جزء به کلّ به همهٔ ایرانیان اطلاق شده است؛ در عین حال، واژهٔ دهقان به معنی «تاریخ‌نگار» هم به کار رفته‌است، چنان‌که تعبیر نظامی که دهقان را به صفت «فصیح» متصف می‌کند، به همین معنی اخیر است و باز در همین معنی فردوسی هم گفته‌است: ز دهقان کنون بشنو این داستان/ که برخواند از گفتهٔ باستان. یا: سراینده دهقان موبد نژاد/ از این داستانم چنین کرد یاد. پس نظامی که خود را «دهقان فصیح پارسی زاد»، معرفی می‌کند، باید هم ایرانی نژاده و اصیل، هم تاریخ‌دان و سخنور و هم صاحب زمین‌های کشاورزی باشد. نقش دهگانان در حفاظت از فرهنگ و تاریخ ایران در عصر اسلامی و نیز در گردآوری خراج و ایصال آن به دولت مرکزی، نیز قابل ذکر است. خلاصه آن‌که خاندان نظامی در گنجه یک خاندان دهگان با آگاهی فرهنگی و تمکّن مادی بوده‌اند. یکی از قرائن این سوابق خانوادگی، آشنایی تاریخی ما با پدر نظامی «مؤید مطرزی» و عمو یا برادر یا عموزاده‌اش به نام قوامی مطرزی از پارسی‌گویان قصیده و غزل سرای آذربایجان است”.

لطفعلی آذر بیگدلی نیز درمقدمه یوسف وزلیخای خود گفته‌است:

دگر سرو دیار قم نظامی کزو ملک سخن دارد تمامی
زخاک تفرش است آن گوهر پاک ولی در گنجه مدفونست در خاک

شیخ بهایی نیز در اشعار خود به‌این انتساب اشاره و شهادت می‌دهد:

ز اهل تفرش است آن گوهر پاک ولی در گنجه چون گنج است در خاک

وحید دستگردی معتقد است که این دو بیت شاید الحاقی باشند ولی عراقی بودن نظامی و اینکه پدر و نیاکانش اهل عراق عجم بوده​اند را مسلم می‌داند. وحید دستگردی می‌نویسد: «برای اثبات این مطلب که آیا زادبوم نظامی همان شهر گنجه‌است یا آنکه در عراق عجم متولد و در زمان کودکی با پدر به گنجه رفته، دلیلی در اشعارش نیست، ولی تقریباً تمام تذکره نویسان می​نگارند که در گنجه متولد شده‌است، اما عراقی الاصل بودن وی مسلم است. بدین دلیل که در همه جا عراق را ستایش و همواره به دیدار عراق و مسافرت بدین صوب اضهار شوق کرده‌است و از آن جمله است (مخزن الاسرار ص ۱۷۹):

گنجه گره کرده گریبان من بی​گرهی گنج عراق آن من
بانگ برآورده جهان کای غلام گتجه کدام است، نظامی کدام؟

(خسرو و شیرین ص ۳۶۱):

عراقی وار بانگ از چرخ بگذاشت به آهنگ عراق این بانگ برداشت

شرفنامه (ص ۵۳)

عراق دل افروز باد ارجمند که آوازه​ی فضل از او شد بلند

دلیل قمی و تفرشی بودن حکیم نظامی نزد تذکره نویسان این دو بیت از اقبالنامه ص (۲۹):

چو دُر گرچه در بحر گنجه گمم ولی از قهستان شهر قمم
به تفرش دهی هست “تا” نام او نظامی از آنجا شده نام جو

همچنین شیخ بهایی نیز در اشعار خود به‌این انتساب اشاره و شهادت می‌دهد:

ز اهل تفرش است آن گوهر پاک ولی در گنجه چون گنج است در خاک

لذا با توجه به شهادت لطفعلی آذر بیگدلی و شیخ بهایی و دو بیت اقبالنامه می‌توان نتیجه گرفت حکیم نظامی اهل عراق عجم و از ولایات قم و تفرش است. از اشاره‌های موجود در خسرو و شیرین دانسته می‌شود که اولین همسر او، کنیزکی که دارای دربند به عنوان هدیه برایش فرستاده بود، زمانی که نظامی سرودن خسرو و شیرین را به پایان رساند و پسرشان محمد هفت سال بیشتر نداشت، از دنیا رفته بوده‌است. هرچند برخی از محققان مانند وحید دستگردی با استناد یک بیت، نام این کنیزک را آفاق دانستند، اما سعید نفیسی می‌گوید: «مرحوم وحید دستگردی ازین بیت که گوید:

سبک رو چون بت قفچاق من بود گمان افتاد خود آفاق من بود

استنباط عجیبی کرده و نام این کنیزک و همسر نظامی را «آفاق» دانسته‌است و متوجه نبوده‌است که مراد وی از «گمان افتاد خود کافاق من بود» این نیست که نامش آفاق بوده بلکه مقصود اینست که چنین باو دل بسته بوده‌است که او را همه چیز خود میدانسته و در نزد او جانشین همهٔ آقاق و در برابر همهٔ آقاق بوده‌است. البته در زمان ما معمول شده‌است که نام زنان را «آفاق» بگذارند اما در زمان نظامی این کلمه در نام زنان معمول نبوده و نظیر آن در جای دیگر نشده‌است و بسیار بعید می‌نماید که نام این همسر آفاق بوده باشد» (دیوان قصاید و غزلیات نظامی گنجوی، به کوشش سعید نفیسی، ۱۳۳۷، ص ۳۹۵)

جای دیگر نظامی به دو همسر دیگر خود اشاره می‌کند:

فلک پیشتر زین که آزاده بود از آن به کنیزی مرا داده بود
همان مهر و خدمتگری پیشه داشت همان کاردانی در اندیشه داشت
پیاده نهاده رخش ماه را فرس طرح کرده بسی شاه را
خجسته گلی خون من خورد او بجز من نه کس در جهان مرد او
چو چشم مرا چشمهٔ نور کرد ز چشم منش چشم بد دور کرد
ربایندهٔ چرخ آنچنانش ربود که گفتی که نابود هرگز نبود
بخشنودیی کان مرا بود از او چگویم خدا باد خشنود از او
مرا طالعی طرفه هست از سخن که چون نو کنم داستان کهن
در آن عید کان شکر افشان کنم عروسی شکر خنده قربان کنم
چو حلوای شیرین همی ساختم ز حلواگری خانه پرداختم
چو بر گنج لیلی کشیدم حصار دگر گوهری کردم آنجا نثار
کنون نیز چون شد عروسی بسر به رضوان سپردم عروسی دگر
ندانم که با داغ چندین عروس چگونه کنم قصه روم و روس
به ار نارم اندوه پیشینه پیش بدین داستان خوش کنم وقت خویش

از این اشعار آشکار می‌گردد که گذشته از کنیز و همسری که هنگام نظم خسرو و شیرین از دست داده‌است، همسر دیگری از دست داده که هنگام لیلی و مجنون زنده نبوده و همسر سومی از دست او رفته که هم کنیز بوده و چنانکه که خود گوید جز وی مرد دیگری ندیده یعنی باکره بوده‌است و هنگام نظم اقبال نامه زنده نبوده‌است. به نظر می‌رسد که از این دو همسر دیگر فرزندی نداشته‌است. در لابلای شعرهای نظامی اشاره‌هایی به دو همسر بعدی او نیز دیده می‌شود که هر دو در زمان حیات شاعر درگذشته‌اند.

نظامی از دانش‌های رایج روزگار خویش (علوم ادبی، نجوم، علوم اسلامی و زبان عرب) آگاهی وسیع داشته و این خصوصیت از شعر او به‌روشنی دانسته می‌شود. از معاصران خود با خاقانی دوستی داشت، و در مرثیهٔ او سرود:

همی گفتم که خاقانی دریغاگوی من باشد دریغا من شدم آخر دریغاگوی خاقانی

نظامی همه عمر خود را در گنجه در زهد و عزلت بسر برد و تنها در ۵۸۱ سفری کوتاه به دعوت سلطان قزل ارسلان (درگذشتهٔ ۵۸۷) به سی فرسنگی گنجه رفت و از آن پادشاه عزت و حرمت دید. نظامی هرچند شاعری مدح‌پیشه نبوده، با تعدادی از فرمانروایان معاصر مربوط بوده‌است، از جمله: فخرالدین بهرامشاه پادشاه ارزنگان از دست‌نشاندگان قلج ارسلان سلطان سلجوقی روم که کتاب مخزن الاسرار را به نام او کرده‌است، اتابک شمس‌الدین محمد جهان پهلوان که منظومه خسرو و شیرین به او تقدیم شده‌است، طغرل بن ارسلان سلجوقی و قزل ارسلان بن ایلدگز که در همین منظومه از ایشان نام برده‌است، ابوالمظفر اخستان بن منوچهر شروانشاه که لیلی و مجنون را به نام او کرده‌است.

نظامی در فاصلهٔ سال‌های ۶۰۲ تا ۶۱۲ در گنجه درگذشت و آرامگاهی به او در همان شهر منسوب است.

شاعری و سبک نظامی

نظامی از شاعرانی است که باید او را در شمار ارکان شعر فارسی و از استادان مسلم این زبان دانست. وی از آن سخنگویانی است که مانند فردوسی و سعدی توانست به ایجاد و تکمیل سبک و روشی خاص دست یابد. اگر چه داستان‌سرایی در زبان فارسی به وسیله نظامی شروع نشده لیکن تنها شاعری که تا پایان قرن ششم توانسته‌است شعر تمثیلی را به حد اعلای تکامل برساند نظامی است.

وی در انتخاب الفاظ و کلمات مناسب و ایجاد ترکیبات خاص تازه و ابداع معانی و مضامین نو و دلپسند و تصویر جزئیات بانیروی تخیل و دقت در وصف مناظر و توصیف طبیعت و اشخاص و به کار بردن تشبیهات و استعارات مطبوع و نو، در شمار کسانی است که بعد از خود نظیری نیافته‌است.

ضمناً بنا بر عادت اهل زمان از آوردن اصطلاحات علمی و لغات و ترکیبات عربی وافر و بسیاری از اصول و مبانی حکمت و عرفان و علوم عقلی به هیچ روی ابا نکرده و به همین سبب و با توجه به دقت فراوانی که در آوردن مضامین و گنجانیدن خیالات باریک در اشعار خود داشت، سخن او گاه بسیار دشوار و پیچیده شده‌است. با این حال مهارت او در ایراد معانی مطبوع و قدرت او در تنظیم و ترتیب منظومه‌ها و داستان‌های خود باعث شد که آثار او بزودی مورد تقلید قرار گیرد.

نظامی گرچه شاعری داستان‌سراست و بیشتر به داستان‌های عاشقانه و یا به قول خود وی به «هوسنامه» ها پرداخته‌است، ولی او شاعری است حکیم و اندیشه‌ور، آشنا با فرهنگ و تاریخ ایران، که در پس قصه‌ها و هوسنامه‌هایش نکاتی عمیق نهفته‌است، و به همین سبب است که او چند بار از خوانندگان مثنوی‌هایش خواسته‌است تا رازها و رمزهای موجود در شعر او را نیز کشف کنند، از جمله در این دو بیت در هفت پیکر:

هر چه در نظم او ز نیک و بد است همه رمز و اشارت خرد است
هر یک افسانه‌ای جداگانه خانهٔ گنج شد نه افسانه

اشعار نظامی گنجوی با سرچشمه فرهنگ ایرانی او، ایران پیشااسلامی و پسااسلامی را وحدت می‌بخشد .

نظامی گنجوی و پیشینیان

پاره‌ای از داستانهای نظامی در شاهنامه نیز آمده‌است، ولی نظامی از لحاظ سبک و سخنوری از فخرالدین اسعد گرگانی نیز بهره برده‌است. .

او در کتابهای خسرو و شیرین و لیلی و مجنون و اسکندرنامه و هفت پیکر از فردوسی و شاهنامه نام می‌آورد. برای نمونه در اسکندرنامه فردوسی را سخنگوی پیشینه دانای توس می‌خواند.

از ان خسروی می‌که در جام اوست شرف نامه​ی خسروان نام اوست
سخنگوی پیشینه دانای توس که آراست روی سخن چون عروس
در آن نامه کان گوهر سفته راند بسی گفتنیهای ناگفته ماند
اگر هر چه بشنیدی از باستان بگفتی دراز آمدی داستان
نگفت آنچه رغب پذیرش نبود همان گفت کز وی گزیرش نبود

همچنین برخی از ابیات نظامی با شاهنامه تطبیق دارد:

فردوسی:

چنان دان که شاهی و پیغمبری دو گوهر بود در یک انگشتری

نظامی:

نزد خرد شاهی و پیغمبری چو دو نگین است در انگشتری

فردوسی:

جهان را بلندی و پستی تویی ندانم چی ای هر چه هستی تویی

نظامی:

همه نیستند آنچه هستی تویی پناه بلندی و پستی تویی

آثار نظامی

اثر معروف و شاهکار بی‌مانند نظامی، خمسه یا پنج گنج است که در قلمرو داستان‌های غنایی امتیاز بسیار دارد و او را باید پیشوای این‌گونه شعر در ادب فارسی دانست. خمسه یا پنج گنج نظامی شامل پنج مثنوی است:

  • مخزن الاسرار، در بحر سریع، در حدود ۲۲۶۰ بیت مشتمل بر ۲۰ مقاله در اخلاق و مواعظ و حکمت. در حدود سال ۵۷۰ به اتمام رسیده‌است و از آن است این ابیات:
هر که تو بینی ز سپید و سیاه بر سرکاری است درین کارگاه
جغد که شوم است به افسانه در بلبل گنج است به ویرانه در
هر که درین پرده نشانیش هست درخور تن قیمت جانیش هست
  • خسرو و شیرین، در بحر هزج مسدس مقصور و محذوف، در ۶۵۰۰ بیت، که به سال ۵۷۶ ه. ق. نظمش پایان گرفته‌است. ابیات زیر در توصیف آب‌تنی شیرین از آنجاست:
چو قصد چشمه کرد آن چشمهٔ نور فلک را آب در چشم آمد از دور
سهیل از شعر شکرگون برآورد نفیر از شعری گردون برآورد
پرندی آسمان‌گون بر میان زد شد اندر آب و آتش در جهان زد
  • لیلی و مجنون، در بحر هزج مسدس اخرب مقبوض مقصور و محذوف، در ۴۷۰۰ بیت. نظم این مثنوی به سال ۵۸۸ هجری به پایان رسیده‌است و از آنجاست:
مجنون چو حدیث عشق بشنید اول بگریست، پس بخندید
از جای چو مار حلقه برجست در حلقهٔ زلف کعبه زد دست
می‌گفت گرفته حلقه در بر کامروز منم چو حلقه بر در
  • هفت پیکر (که آن را بهرام‌نامه و هفت گنبد نیز خوانده‌اند)، در بحر خفیف مسدس مخبون مقصور و محذوف، در ۵۱۳۶ بیت، در سرگذشت افسانه‌ای بهرام گور. از آن منظومه‌است در وصف ایران:
همه عالم تن است و ایران دل نیست گوینده زین قیاس خجل
چونکه ایران دل زمین باشد دل ز تن به بود یقین باشد
مینگیز فتنه میفروز کین خرابی میاور در ایران زمین
تو را ملکی آسوده بی داغ و رنج مکن ناسپاسی در آن مال و گنج
  • اسکندرنامه، در بحر متقارب مثمن مقصور و محذوف، در ۱۰۵۰۰ بیت، مشتمل بر دو بخش شرفنامه و اقبالنامه که در حوالی سال ۶۰۰ به اتمام رسیده‌است؛ و از آنجاست این ابیات در مرگ دارا:
سکندر چو دانست کآن ابلهان دلیرند بر خون شاهنشهان
پشیمان شد از کرده پیمان خویش که برخاستش عصمت از جان خویش
چو در موکب قلب دارا رسید ز موکب روان هیچکس را ندید
تن مرزبان دید در خاک و خون کلاه کیانی شده سرنگون

تلاش در جعل هویت نظامی

یکی از پژوهشگران جمهوری آذربایجان بیتی را به نظامی منسوب کرد که از دید فنی (قافیه) نادرست است (گرگ با ترک قافیه نمی‌شود و ایراد ادبی دارد) و در هیچ نسخهٔ خطی وجود ندارد. همچنین در ادبیات پارسی و فرهنگ ایرانی همواره گرگ جانوری خونخوار و دَدمنش به شمار آمده‌است. بیت جعلی مورد نظر (که بدون هیچ بیت پیشین و پسین جعل شده‌است) چنین است .

پدر بر پدر، مر مرا ترک بود به فرزانگی هر یکی گرگ بود

نظامی در ابیات راستینش نیز گرگ را حیوانی نادان و وحشی معرفی می‌کند و آن را کمتر از شیر و روبه می‌داند:

ز آن بر گرگ روبه راست شاهی که روبه دام بیند گرگ ماهی

یا:

به وقت زندگی رنجور حالیم که با گرگان وحشی در جوالیم

یا:

پیامت بزرگست و نامت بزرگ نهفته مکن شیر در چرم گرگ

یا:

روباه ز گرگ بهره زان برد کین رای بزرگ دارد آن خرد

با وجود اینکه تمامی آثار نظامی گنجوی فارسی است ، قوم‌گرایان پانترکیست دیوان یک شاعر دیگر به نام نظامی قونوی (از دوران حکومت عثمانی) را به نظامی گنجوی منسوب می‌کنند

جمهوری آذربایجان سالیانی هست که در رابطه با تحریف نظامی گنجوی ادعاهای غیرعلمی مطرح می‌کند . جمهوری آذربایجان با نصب مجسمه او در میدانهای مختلف جهان، آن را شاعر آذربایجانی و غیرایرانی معرفی کند. پروفسور پائولا اورساتی (Paola Orsatti)، استاد زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه ساپینتزای (Sapienza) شهر رُم، نصب مجمسه نظامی در رم را یک تحریف تاریخی میداند:”. اما پرده‌برداری از مجسمه‌ای از نظامی گنجوی در شهر رُم با عنوان «شاعر آذربایجانی» باید ما را به خود بیاورد تا در برابر چنین تحریف‌هایی واکنش نشان دهیم”. . و همچنین استاد ایوان میخالویچ استبلین-کامنسکی، پروفسور و رئیس بخش شرقشناسی دانشگاه سینت پیتسربورگ در رابطه با مجسمه نظامی در یکی از میدانهای آن شهر و تحریف تاریخ می‌گوید:”برای نمونه ادعا آنها یک مجسمه در میدان کمنوستورسک نصب کردند و او را “شاعر بزرگ آذربایجانی” نامیدند. در حالیکه نظامی گنجوی حتی ترکی صحبت نمی‌کرد. آنها می‌گویند چون در سرزمین امروزی به نام جمهوری آذربایجان زندگی می‌کرد. اما نظامی تمامی آثارش به فارسیست” . همچنین در سال ۲۰۱۲ کتابی به نام «درباره سیاسی‌سازی شاعر ایرانی نظامی گنجوی در دوران نوین»، نوشته سیاوش لرنژاد و علی دوست‌زاده که اکتبر ۲۰۱۲ (مهرماه ۱۳۹۱)به زبان انگلیسی منتشر شده‌است به بررسی این اقدام‌ها و تحریف‌ها و بدخوانی‌ها و برداشت‌های اشتباه و غرض‌آلوده از سروده‌های نظامی به دست دانشمندان شوروی و «ناسیونالیست» های جمهوری آذربایجان و پان‌ترکان می‌پردازد. این کتاب به طور رایگان در روی اینترنت قرار گرفت . خانم دکتر پائولا اورساتی (Paola Orsatti)، استاد زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه ساپینتزای (Sapienza) شهر رُم، درباره این کتاب چنین می‌نویسد : «این کتاب فهرست کاملی از تحریف‌هایی را بررسی می‌کند که به منظورهای ناسیونالیستی به وجود آورده شدند و امروزه در زمینه پژوهش‌های مربوط به شاعر بزرگ ایرانی، نظامی گنجوی، رایج شده‌اند. این تحریف‌ها از زمانی آغاز شدند که دولت شوروی تصمیم گرفت هشتصدمین سالگرد نظامی را جشن بگیرد. نویسندگان این کتاب با نگاهی دقیق و انتقادی استدلال‌هایی را بررسی می‌کنند که دانشمندان شوروی و نیز به تازگی نویسندگان جمهوری آذربایجان درباره نظامی مطرح کرده‌اند تا او را به اصطلاح «شاعر آذربایجانی» بخوانند و آثار او را جزو به اصطلاح «ادبیات آذربایجانی» بدانند. نویسندگان این کتاب نادرست‌بودن این ادعاها را نشان می‌دهند. گذشته از این بخش‌های انتقادی، کتاب حاضر بخش‌های سازنده‌ای هم دارد و آن هم اطلاعات و آگاهی‌هایی است که نویسندگان از منبع‌های دست اول از جمله از راه بازخوانی دقیق آثار نظامی و دیگر شاعران همروزگار او و نیز منبع‌های تاریخی همروزگار او در پیش چشم ما گذاشته‌اند. این کتاب پژوهشی جالب و با دقت مستندشده در زمینه ادبیات کلاسیک فارسی است و نیز به پرسش‌هایی درباره وضعیت تاریخی و قوم‌نگاری و زبانی منطقه ارّان و تراقفقاز پاسخ می‌دهد.»

در سال ۲۰۰۷ نوروز علی محمداف، دانشمند فرهنگی تالش بخاطر پشتیبانی از فرهنگ تالشی به زندان روانه شد (بنگرید به [Novruzali Mammadov] در ویکیپیدای انگلیسی) . یکی از اتهامات دولت جمهوری آذربایجان علیه وی این بود که نظامی گنجوی را در یک نشریه غیرترک و تالش خوانده بود. . در سال ۲۰۰۹ نوروز علی محمداف در زندان جان سپرد .

گنجه

گنجه از قرن چهام هجری مرکز ولایت ارّان بود، و تا پیش از یورش مغولان از زیباترین شهرهای آسیای غربی به شمار می‌رفت.. نام گنجه، از لغت «گنج» فارسی برگرفته شده است . زبان محاورهٔ مردم ارّان مثل ساکنان سایر نواحی شمال غرب ایران، گونه‌ای از زبان پهلوی (یا فهلوی) بوده‌است. جغرافی‌نویسان قدیم آن زبان را ارّانی نامیده‌اند. ابن حوقل می‌گوید: «مردم بردعه (مرکز قدیم ارّان) به ارّانی سخن می‌گویند». مقدسی در احسن‌التقاسیم توضیح بیشتر در بارهٔ آن زبان دارد و می‌گوید: «در ارّان به ارّانی سخن می‌گویند و فارسی ایشان قابل فهم است، و در پاره‌ای حرف‌ها به زبان خراسانی نزدیک است.» اما زبان نوشتاری شاعران و نویسندگان آن دیار را «فارسی ارانی» نامیده‌اند (در برابر فارسی دری). آمیزش لهجه‌ها و زبان‌های نواحی مختلف ایران، و رواج سخن خاقانی و نظامی به مدت هشتصد سال در سراسر ایران، موجب شد که بسیاری از تعبیرهای خاص آنان وارد فرهنگها یا زبان شاعران و نویسندگان دیگر شده و جزو فارسی دری درآید.

بنابر قول گیراگوس گاندزاکـِتسی (تاریخنگار و کشیش ارمنی در دوران نظامی گنجوی و خود نیز از اهالی شهر گنجه)، پیش از حمله مغولان به شهر گنجه، شهر گنجه دارای انبوه جمعیت پارسیان و اقلیتی از مسیحیان بود . باید توجه داشت که گیراگوس بین پارسی و عربی و ترک تفاوت می‌گذاشته‌است و وقتی در متن خود ساکنان شهر گنجه را پارسی می‌خواند منظورش پارسی است نه نام عمومی برای تمام مسلمانان. او برای اعراب از واژهٔ «تاچیک» (Tachik همان تاجیک یا تازیک = تازی = عرب = مسلمان – نیز بنگرید به نوشتارهای پارسی میانه همچون جاماسپنامه) استفاده می‌کند وعربان را تاچیک می‌خواند. او ترکان را تئورک (T’urk) می‌نویسد. برای نمونه در فصل ۱۸ می‌نویسد که «جلال‌الدین محمد خوارزمشاه سپاهیان خود را از میان ایرانیان (پارسیان) و تاچیکان و تئورکان گرد آورد.» .

در کتاب نزهت المجالس نیز شعرهایی از بیست و چهار شاعر پارسی‌گوی اهل گنجه از پیش از یورش مغولان ذکر شده‌است و وجود این تعداد شاعر پارسی‌گوی تنها از شهر گنجه، که در قرن ششم و هفتم در شمال‌غرب ایران قدم به عرصه گذاشته‌اند و در زبان همگانی ایرانیان ـ فارسی ـ شعر سروده‌اند، نشان‌دهندهٔ رواج بازار شعر و ادب پارسی در عصر نظامی و همچنین مؤید آن است که در ارّان، زبان و ادب فارسی، زبان مردم کوچه و بازار و دربار بوده‌است .

 

بیوگرافی رحیم روشنیان رحیم روشنیان زمینه فعالیت سینما تولد ۱۲۹۸ خورشیدی بندر انزلی مرگ ۳۰ مرداد ۱۳۵۴ تهران مدفن گورستان بهشت زهرا، قطعه ۱۰، رد...
بیوگرافی کامل وحشی بافقی   وحشی بافقی نام اصلی کمال‌الدّین (شمس‌الدّین) محمّد زمینهٔ کاری ادبیات فارسی، شعر زادروز ۹۱۱ خورشیدی ۹۳۹ قمر...
چگونگی مرگ پروین اعتصامی پروین اعتصامی در فروردین ۱۳۲۰ به بیماری حصبه مبتلا شد. این در زمانی بود که برادر وی، ابوالفتح اعتصامی، دیوان او را برای دومین چاپ آماده می‌کرد. ام...
بیوگرافی کامل ابن نصوح شیرازی   ابن نَصوح شیرازی (درگذشته به سال ۷۹۳ق- تبریز) از شاعران و ادیبان پارسی گوی ایرانی در قرن هشتم و معاصر حافظ شیرازی بوده است..   زندگ...
بیوگرافی کامل فرخی یزدی   میرزا محمد فرخی یزدی زمینهٔ کاری شاعر، روزنامه‌نگار، نماینده مجلس زادروز ۱۲۶۸ ایران، یزد پدر و مادر محمدابرا...
بیوگرافی کامل تورج رهنما   تورج رهنما (متولد ۱۳۱۶ در اهواز) مترجم، شاعر و پژوهشگر زبان و ادبیات آلمانی است. زندگی رهنما تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در ایران ...
بیوگرافی کامل قیصر امین‌ پور   قیصر امین‌ پور (زادهٔ ۲ اردیبهشت ۱۳۳۸ - درگذشته ۸ آبان ۱۳۸۶) نویسنده، مدرس دانشگاه و شاعر معاصر ایرانی بود. زندگی‌نامه قیصر ...
بیوگرافی اکبر رحمتی + عکس   اکبر رحمتی زمینه فعالیت بازیگر تولد ۱۳۲۸ تهران ملیت ایرانی   اکبر رحمتی (زاده ۱۳۲۸ در تهران) بازیگر...
بیوگرافی غلامعلی روانبخش + عکس غلامعلی روانبخش زادروز ۱۳۱۴ خورشیدی قوچان درگذشت ۱۳۵۷ تهران ملیت  ایرانی پیشه خواننده و بازیگر غلامعلی ...
بیوگرافی کامل رهی معیری   رهی معیری زادروز ۱۰ اردیبهشت ۱۲۸۸ تهران درگذشت ۲۴ آبان ۱۳۴۷ (۵۹ سال) تهران آرامگاه مقبره ظهیرالدوله شمیران ...
بیوگرافی کامل لیلا صادقی   لیلا صادقی زمینهٔ کاری شعر فارسی، داستان‌نویسی، ترجمه و تحقیق زادروز ۲۸ فروردین ۱۳۵۶ ۱۹۷۷ (میلادی) تهران ملی...
بیوگرافی رشید کاکاوند + عکس   رشید کاکاوند (متولد ۱۳۴۶ در نیشابور)، شاعر، داستان‌نویس، ترانه‌سرا، پژوهشگر ادبیات، مجری رادیو و تلویزیون و مدرس دانشگاه آزاد اسلامی است...
بیوگرافی علی دهقان علی دهقان زمینه فعالیت سینما ملیت  ایرانی پیشه بازیگر سال‌های فعالیت ۱۳۴۷-۱۳۵۸   علی دهقان بازیگر ف...
اطلاعاتی درباره پروین اعتصامی     رخشندهٔ اعتصامی معروف به پروین اعتصامی (زاده ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ در تبریز – درگذشته ۱۵ فروردین ۱۳۲۰ در تهران) شاعر ایرانی بود گه از ...
بیوگرافی حسن رضیانی + عکس   حسن رضیانی نام اصلی سید حسن رضیانی زمینه فعالیت سینما و تئاتر تولد ۱۳۱۰  مشهد مرگ ۶ شهريور ۱۳۹۳ تهران م...

بیوگرافی کامل قابوس بن وشمگیر

بیوگرافی کامل قابوس بن وشمگیر

 

ابوالحسن قابوس بن وشمگیر بن زیار دیلمی ملقب به شمس المعالی، از امیران سلسلسهٔ زیاری، شاعر و خوشنویس بود. وی صاحب گرگان و طبرستان و فرزند امیر وشمگیر بن زیار بود.

اولین پادشاه دیلم لیلی بن نعمان بود که در ایام نصر بن احمد سامانی بر نیشابور مستولی گردید. پس از او اسفار بن شیرویه به حکومت رسید.

زندگی

در ۳۶۷ ه. ق. پس از برادرش بیستون در شهر جرجان (شهری در مکان فعلی گنبد کاووس امروز) به تخت نشست. در همین سال رکن‌الدوله فرمانروای آل‌بویه نیز درگذشت و سرزمین‌های تحت حکومت او میان سه پسرش عضدالدوله و مویدالدوله و فخرالدوله تقسیم شد. عضدالدوله و مویدالدوله با فخرالدوله اختلاف پیدا کردند و بین آن‌ها جنگ درگرفت. فخرالدوله به طبرستان گریخت و به قابوس که شوهرخالهٔ او بود پناه برد. عضدالدوله و مویدالدوله به قابوس پیغام فرستادند که فخرالدوله را به ایشان تحویل دهد. قابوس نپذیرفت و عضدالدوله به طبرستان و گرگان لشکرکشی کرد اما قابوس تاب مقاومت نداشت و در جنگی کوتاه‌مدت در نزدیکی استرآباد شکست خورد و در ۳۷۱ ه. ق. پس از چهار سال حکمرانی از حکومت معزول و با فخرالدوله به خراسان گریختند. قابوس نزدیک به ۱۸ سال (۳۷۱ – ۳۸۸) از حکومت محروم بود و در خراسان در پناه سامانیان زندگی می‌کرد. در تحولات بعدی و با مرگ عضدالدوله و سپس فخرالدوله و ضعیف شدن حکومت آل بویه او با کمک یاران دیلمی و طبری خود به گرگان حمله کرد و توانست گرگان را از آل‌بویه پس بگیرد و در ۳۸۸ ه. ق. دوباره به تخت نشیند. او تا سال ۴۰۳ ه. ق. حکومت کرد و دامنه متصرفات خود را از سوی مغرب گسترش داد.

در سال ۴۰۳ ه. ق. قابوس پرده‌دار مخصوص خود را که مردی بی‌آزار و محبوب لشکر بود کشت. لشکریان به خاطر این کار او شورش کرده او را به زندان انداختند و کشتند.

هنر و منش

قابوس وشمگیر از سویی ادیب و خوش‌نویس بود و در نظم و نثر به عربی و فارسی سرآمد روزگار خود بود اما از سوی دیگر بسیار خشن و سنگدل بود. لغت‌نامه دهخدا درباره او نوشته‌است: «قابوس مردی درشت‌خو و بی‌رحم و با خشم و غضب بود و به آسانی حکم به کشتن می‌داد و به اندک سوءظنی دست به قتل هر بی‌گناهی می‌زد و به همین علت جمعی بسیار به دست او کشته شدند و کینهٔ او در سینهٔ غالب سران لشکری جا گرفت.» و در چند سطر پایین‌تر می‌نویسد: «قابوس مشهورترین افراد خاندان زیاری است چه او مردی فاضل و ادیب و فضل‌دوست و خوش‌خط بود. گویند صاحب بن عباد هرگاه خط او را دیدی گفتی اهذا خط قابوس او جناح طاوس. در انشاء نثر عربی با بهترین بلغای این زمان دم برابری می‌زد و در شعر فارسی و تازی هر دو ماهر بود.» »

در هر حال او از دانشمندان و ادبای عصر خود حمایت می‌کرد و ابوریحان بیرونی چند سال را در دربار او گذراند و کتاب معروف خود آثارالباقیه عن القرون الخالیه را در سال ۳۹۰ ه. ق. در گرگان (جرجان) نوشت و به قابوس تقدیم کرد.

آثار

از او اشعار زیادی به جا نمانده‌است ولی نامه‌های او را ابوالحسن علی بن محمد یزدادی در کتابی به نام کمال البلاغه گردآوری کرده‌است و قسمت‌هایی از آن را محمدبن اسفندیار در تاریخ طبرستان نقل کرده‌است.

  • کار جهان
کار جهان سراسر آز است یا نیاز من پیش دل نیارم آز و نیاز را
من هشت چیز را ز جهان برگزیده‌ام تا هم بدان گذارم عمر دراز را
شعر و سرود و رود و می‌خوشگوار را شطرنج و نَرد و صیدگه و یوز و باز را
میدان و گوی و بارگه و رزم و بزم را اسب و سلاح و خُود و دعا و نماز را .
  • نصیب دل
شش چیز در آن زلف تو دارد مسکن پیچ و گره و بند و خم و تاب و شکن
شش چیز دگر از آن نصیب دل من عشق و غم و درد و رنج و تیمار و محن.

مقدمات و اسباب درگذشت

ابو سعد آبی در تاریخ خود گوید که در ماه ربیع الآخر سال ۴۰۳ بر سر زبان‌ها افتاد که قابوس مرده‌است و بعد از آن خبر رسید که نمرده بلکه از پادشاهی افتاده‌است. سبب آن بود که در کشتن زیاده‌روی می‌کرد و در تأدیب و اقامه سیاست مرزی نمی‌شناخت جز گردن زدن و کشتن. فرقی هم نمی‌کرد حتی اگر خویشاوند نزدیک بود یا از خواص دولت. هیچ‌کس از افراد مردم از سران لشکرش شکایتی نمی‌کرد مگر اینکه آن سردار را می‌کشت بی‌آنکه تحقیق کند که آیا آنچه می‌گویند راست است یا دروغ. لشکر و حاشیه از کردارهای او به جان آمدند و بر جان خود بیمناک شدند. پس با یکدیگر در نهان رأی زدند و سوگند خوردند که او را به ناگاه فروگیرند. قابوس قلعه‌ای ساخته بود بس استوار به نام شمر آباد و در آن می‌زیست و دست یافتن بدان دشوار بود. شبی به قلعه هجوم بردند ولی نتوانستند کاری کنند اما می‌دانستند که فردا این راز گشوده خواهد شد و همه طعمه تیغ خواهند گشت.

پس شایع کردند که قابوس مرده‌است. با این خبر همه اسب‌ها و قاطرهایش به غارت رفت و او نتوانست از آنجا که بود بگریزد. ابو العباس غانمی را به همدستی با توطئه گران متهم نمود و فوری کشت. سران لشکر فرزندش منوچهر را که در طبرستان بود، فراخواندند و گفتند اگر دیر بیاید دیگری را پادشاه می‌کنند. منوچهر فوری آمد. این خبر به قابوس رسید و به ناچار با چند تن از آنان که به او وفادار مانده بودند رهسپار بسطام شد ولی او را گرفتند و به یکی از قلعه‌ها بردند. اکنون منوچهر پادشاه بود و او را فلک المعالی لقب دادند. پدرش شمس المعالی بود.

درگذشت

پس ازاین واقعه در ماه جمادی‌الثانی خبر وفات او رسید و مجالس ختم بر پا شد. مرگ او در دژ جناشک واقع شد. جنازه او را به جرجان بردند و در مقبره عظیمی که برای خود ساخته و اموال بسیار صرف آن کرده بود به خاک سپردند.

مشروح واقعه از این قرار است که چون قابوس مردی تندخو بود، لشکریانش از او دل‌آزرده شدند و با او دگرگون گشتند. قتل او را در چشم پسرش منوچهر بیاراستند و گفتند که او را در بند کن، اگر چنین نکنی او را خواهیم کشت و اگر ما او را بکشیم بر جان خود از تو در امان نخواهیم بود و به ناچار تو را هم به او ملحق خواهیم کرد. منوچهر بر پدر حمله کرد و او را گرفت و بدون هیچ پوششی که بتواند خود را از شدت سرما در امان دارد در قلعه حبس کرد. قابوس فریاد می‌زد: چیزی به من دهید هر چند جل اسبی باشد و همین‌طور فریاد می‌زد تا مرد. او در احکام نجوم، سرنوشت خود را دیده بود که به دست فرزندش کشته می‌شود. نخست پسر را در جایی دور از خود جای داد و چون آثار فرمان‌برداری را در او یافت او را به خود نزدیک ساخت و این سبب مرگش شد.

سپس منوچهر کسانی را که به قتل پدرش توطئه کرده بودند اسیر کرد، شش نفر بودند، پنج نفر را کشت و ششمی به خراسان گریخت. محمود بن سبکتکین او را گرفت و نزد منوچهر فرستاد. علت این کار را از او پرسیدند. گفت: نمی‌خواهم مردم در کشتن پادشاهان دلیر شوند. پس او نیز کشته شد.

منوچهر در سال ۴۲۳ درگذشت. پسرش انوشیروان بن منوچهر جای او را گرفت. انوشیروان در سال ۴۳۵ بدرود حیات گفت و پسرش جستان بن انوشیروان به جای او قرار گرفت.

تبارنامه

وردان
زیار
مرداویج زیاری
فرمانروایی ۳۰۷ تا ۳۱۳ خورشیدی
وشمگیر
فرمانروایی ۳۱۳ تا ۳۴۶ خورشیدی
فرهاد
بیستون پسر وشمگیر
فرمانروایی ۳۴۶ تا ۳۵۵ خورشیدی
قابوس پسر وشمگیر
فرمانروایی ۳۵۵ تا ۳۹۱ خورشیدی
منوچهر پسر قابوس
فرمانروایی ۳۹۱ تا ۴۱۰ خورشیدی
دارا
اسکندر
انوشیروان پسر منوچهر
فرمانروایی ۴۱۰ تا ۴۲۲ خورشیدی
کیکاووس پسر اسکندر
جستان
گیلانشاه

 

بیوگرافی کامل ابوالمؤید بلخی   ابوالمؤید بلخی شاعر و نویسندهٔ ایرانی زادهٔ سدهٔ ۴ ه.ق در بلخ و دوران سامانیان است. اثر اصلی او شاهنامه بزرگ مؤیدی است (به نثر) که شاهنا...
بیوگرافی کامل ابن یمین امیر فخرالدین محمود بن امیر یمین‌الدین طغرایی زادروز ۶۶۴ خورشیدی ۶۸۵ هجری قمری فریومد، جوین، خراسان درگذشت پیش از ۷۴۶ خورشیدی ۷۶...
بیوگرافی کامل تورج رهنما   تورج رهنما (متولد ۱۳۱۶ در اهواز) مترجم، شاعر و پژوهشگر زبان و ادبیات آلمانی است. زندگی رهنما تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در ایران ...
بیوگرافی عطاءالله زاهد عطاءالله زاهد زمینه فعالیت سینما، تلویزیون و تئاتر تولد ۱۲۹۴ شیراز مرگ ۱۵ آبان ۱۳۷۰ تهران ملیت  ایران پیشه بازیگر،...
بیوگرافی کامل کلیم کاشانی   ابوطالب کلیم همدانی یا ابوطالب کلیم کاشانی از شاعران قرن یازدهم هجری و یکی از بزرگترین شعرای مشهور زمان خود بود. در حدود سال ۹۹۰ هجری در همد...
بیوگرافی کامل میرزاده عشقی   میرزاده عشقی نام اصلی سید محمدرضا کردستانی زادروز ۲۰ آذر ۱۲۷۳ ۱۲ جمادی‌الثانی ۱۳۱۲ ۱۸۹۴ (میلادی) همدان پدر ...
بیوگرافی قاسم زارع + عکس   قاسم زارع نام اصلی قاسم زارع زاغه زمینه فعالیت بازیگر تولد ۱ فروردین ۱۳۳۶ همدان ملیت  ایران سال‌های فعا...
درباره ازدواج پروین اعتصامی پروین در نوزده تیرماه ۱۳۱۳ با پسر عموی پدرش «فضل‌الله اعتصامی» ازدواج کرد و چهار ماه پس از عقد و ازدواج به همراه همسرش برای زندگی به کرمانشاه رفت....
بیوگرافی کامل فرخی سیستانی   ابوالحسن علی بن جولوغ فرخی زادروز سال ۳۷۰ هجری قمری غزنه (سیستان) درگذشت ۴۲۹ هجری قمری غزنه آرامگاه آرامگاه فرخی س...
بیوگرافی غلامعلی روانبخش + عکس غلامعلی روانبخش زادروز ۱۳۱۴ خورشیدی قوچان درگذشت ۱۳۵۷ تهران ملیت  ایرانی پیشه خواننده و بازیگر غلامعلی ...
بیوگرافی کامل فریدون توللی   فریدون توللی زادروز ۱۲۹۸ خورشیدی شیراز پدر و مادر جلال توللی مرگ ۹ خرداد ۱۳۶۴ تهران ملیت  ایران علت مرگ...
بیوگرافی محمود دینی + عکس   محمود دینی نام اصلی محمود دینی زمینه فعالیت بازیگر تولد ۱۳۴۲ بیجار ملیت ایرانی سال‌های فعالیت ۱۳۵۳ - ت...
بیوگرافی مظفر سلطانی مظفر سلطانی نام اصلی مظفر سلطانی تبریزی زمینه فعالیت سینما و تلویزیون تولد ۱۳۱۸ رشت والدین محمدعلی مرگ ۲۱ مهر ۱۳۷۶...
بیوگرافی محمد باقر سیدی محمد باقر سیدی زمینه فعالیت سینما و تلویزیون تولد ۱ فروردین ۱۳۴۲ تنکابن ملیت  ایران پیشه بازیگر سال‌های فعالیت در ...
بیوگرافی کامل شیرزاد آقایی   شیرزاد آقایی نویسنده و شاعر ایرانی متولد سال ۱۹۳۸ در شیراز، ایران، در ۱۴ اوت سال ۲۰۰۵ برابر با ۲۳ مرداد ۱۳۸۴ در استکهلم، درگذشت. شیرزاد آ...

بیوگرافی کامل ابن یمین

امیر فخرالدین محمود بن امیر یمین‌الدین طغرایی
زادروز ۶۶۴ خورشیدی
۶۸۵ هجری قمری
فریومد، جوین، خراسان
درگذشت پیش از ۷۴۶ خورشیدی
۷۶۹ هجری قمری فریومد، جوین، خراسان
محل زندگی فریومد جوین
ملیت ایرانی
نام‌های دیگر ابن یمین
پیشه شاعر
سبک خراسانی
دوره فرمانروایی سربداران، تیموریان، آل کرت
مذهب شیعه

 

امیر فخرالدین محمود بن امیر یمین‌الدین طغرایی مستوفی بیهقی فریومدی، مشهور و متخلص به «ابن یمین» یکی از شاعران ایران در سده هشتم هجری است.

زندگی

پدرش ترک‌نژاد بود و به روزگار سلطان محمد خدابنده در روستای فریومد از توابع شهرستان سبزوار زمینی خرید و در آن‌جا ساکن گشت.

پدرش او را آموزش داد و از جوانی در شمار شاعران و منشیان دورهٔ خویش درآمد؛ و مقام استیفا یافت و «مستوفی» خوانده شد و چون مانند پدر متصدی نگارش طغرا در آغاز فرمان‌ها بود به «طغرایی» نیز مشهور گشت.

ابن یمین منصب استیفا و نگارش طغراها را در خدمت خواجه علاءالدین محمد فریومدی وزیر خراسان، به سال ۷۴۲ هجری بر عهده داشت و از منشآت او بعضی در کهن‌ترین ویرایش دیوانش که ظاهراً پیش از سال ۹۳۱ هجری نوشته شده، موجود است و دو نامه از آن‌ها نیز انتشار یافته‌است.

سال‌های نخستین زندگانی ابن‌یمین در خراسان گذشت. در دوران جوانی، به تبریز رفت و به درگاه غیاث‌الدین محمد بن رشیدالدین فضل‌الله وزیر پیوست و آن وزیر را ستایش کرد ولی کارش در آن شهر دوام نیافت؛ چنان‌که ناگزیر شد در قطعه‌ای که خطاب به غیاث‌الدین محمد سرود از او اجازه بازگشت به شهر خویش را بخواهد.

قطعه دیگری در دیوان او هست که نشان از زندگی وی در عراق عجم و بازگشتش به خراسان می‌دهد. پس از بازگشت به خراسان، ابن یمین بیشتر در زادگاه خود فریومد به سر برد و در همان حال با گروهی از امیران و وزیران عهد خود در بخش خاوری ایران ارتباط داشت و آن‌ها را می‌ستود.

از ممدوحان ابن‌یمین گذشته از خواجه علاءالدین محمد فریومدی، باید طغاتیمورخان، ملک معزالدین ابوالحسین محمد بن غیاث‌الدین کرت، خواجه وجیه‌الدین مسعود سربداری، خواجه علی سربداری، پهلوان حسن دامغانی سربداری و جانشین او خواجه نجم‌الدین علی مؤید سربداری را نام برد.

ابن یمین بینندهٔ کشاکش‌های پی‌درپی امیران خراسان در عهد فترت میان ایلخانان و یورش تیمور بود و گاه در این کشمکش‌ها و جنگ‌ها نیز حضور داشت. در رویدادی که در سیزدهم صفر سال ۷۴۳ هجری میان ملک معزالدین حسین کرت با خواجه وجیه‌الدین مسعود سربداری در زاوه رخ داد و به شکست و فرار خواجه وجیه‌الدین مسعود انجامید؛ دیوان ابن‌یمین در ضمن غارت بنگاه امیر به یغما رفت و بنا به گفتهٔ خواندمیر، خود شاعر نیز در این جنگ، به دست لشکر هرات گرفتار گشت، چون او را پیش ملک بردند، منظور نظر تربیت گردانید و بنابر آن‌که دیوان ابن‌یمین در آن مصاف تلف گشته بود، قطعه‌ای در آن باب گفت. اما تلاش برای یافتن دیوان او مؤثر نیفتاد و شاعر ناگزیر شد با گردآوردن شعرهای پراگندهٔ خویش از اینجا و آنجا و افزودن اشعاری که پس از رویداد گفته‌شده ساخته بود، دیوانی تازه ترتیب دهد.

زندگانی ابن‌یمین در سبزوار و فریومد به قناعت گذشت و اصولاً وی مردی قانع و گوشه‌گیر و دهقان‌پیشه و معتقد به بنیادهای اخلاقی بود. مرگش به سال ۷۶۹ هجری رخ داد.

آثار

دیوان تازهٔ او که اکنون در دست است، با مقدمه‌ای که شاعر در آن نوشته، در سال ۷۵۴ فراهم آمده و از قصیده، غزل، ترکیب‌بند، قطعه و رباعی، مجموعاً در حدود ۱۵ هزار بیت دارد. سخن او روان و منسجم و خالی از تکلف و علم‌فروشی و به تمام معنی دنباله سبک خراسانی است.

قطعه‌های ابن‌یمین به سبب اشتمال بر اندرز و طعن و طنز رواج و شهرت بسیار یافت و بر زبان شعردوستان جاری گشت و از این بابت میان شاعران معاصر خود منفرد شد. در قصیده‌سرایی و مثنوی‌پردازی توانا بود. از میان مثنویهای او مثنوی «مجلس‌افروز» به بحر خفیف مخبون محذف در تحقیق و عرفان و مثنوی بی‌نام دیگری هم در این موضوع به بحر هزج مسدس مقصور مشهورتر است.

به جز دیوان مولف، کتاب «ریحانه الادب» این کتاب‌ها را نیز به او نسبت داده‌است: «انشا طغرل»، به نام مجموعهٔ منشات؛ «انوار المبارک»، «چشمه فائز»، «کلیات طغری»، مجموعهٔ اشعار؛ «مجموعه الغرائب»؛ «المرآت المفتوحه».

 

بیوگرافی کامل میرزاده عشقی   میرزاده عشقی نام اصلی سید محمدرضا کردستانی زادروز ۲۰ آذر ۱۲۷۳ ۱۲ جمادی‌الثانی ۱۳۱۲ ۱۸۹۴ (میلادی) همدان پدر ...
بیوگرافی کامل هاتف اصفهانی هاتف اصفهانی زادروز نیمه نخست قرن دوازدهم اصفهان درگذشت ۱۱۹۸ ه. ق. قم آرامگاه قم نام‌های دیگر میراحمد دوره قرن دوا...
بیوگرافی کامل لئوناردو آلیشان   لئوناردو آلیشان نام اصلی لئوناردو پل آلیشان زمینهٔ کاری شاعر، داستان‌نویس، مترجم، استاد دانشگاه زادروز ۴ مارس ۱۹۵۱...
اطلاعاتی درباره پروین اعتصامی     رخشندهٔ اعتصامی معروف به پروین اعتصامی (زاده ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ در تبریز – درگذشته ۱۵ فروردین ۱۳۲۰ در تهران) شاعر ایرانی بود گه از ...
بیوگرافی کامل حکیم ابوالقاسم فردوسی   فردوسی نام اصلی حکیم ابوالقاسم فردوسی زمینهٔ کاری ادبیات فارسی، شعر زادروز ۳۱۹ خورشیدی ۳۲۹ دهکده توس، خراسا...
بیوگرافی کامل فخرالدین اسعد گرگانی   فخرالدین اسعد گرگانی زمینهٔ کاری شعر، داستان زادروز آغاز قرن پنجم هجری کرکان ملایر مرگ بعد از سال ۴۴۶ ه ق گویا در ...
بیوگرافی سیاوش شاکری   سیاوش شاکری (زاده ۱۳۱۸) کارگردان، بازیگر و تدوینگر فیلم اهل ایران است. زندگی‌نامه متولد ۱۳۱۸ در تهران. وی فارغ‌التحصیل کالج فیلم تکنیک لند...
بیوگرافی کامل عماد خراسانی   عماد خراسانی نام اصلی عمادالدین حسنی برقعی زمینهٔ کاری غزل‌سرا زادروز بهار ۱۳۰۰ خورشیدی توس پدر و مادر سیدمح...
بیوگرافی کامل نصرت رحمانی   نصرت رحمانی زادروز اسفند ۱۳۰۶ محله پامنار تهران مرگ ۲۷ خرداد ۱۳۷۹ رشت ملیت  ایران جایگاه خاکسپاری سلیمان دار...
بیوگرافی کامل رحیم معینی کرمانشاهی   رحیم معینی کرمانشاهی زادروز ۱۵ بهمن ۱۳۰۴ کرمانشاه محل زندگی تهران ملیت ایرانی پیشه شاعر سال‌های ف...
بیوگرافی کامل احمد بیک گرجی احمد بیک گرجی متخلص به اختر از شعرای فارسی سرای گرجی ایران در دوره‌های زندیه و قاجاریه است. زندگی احمد بیک فرزند فرامرز بیک در شیراز رشد و نمو...
بیوگرافی کامل فرخی سیستانی   ابوالحسن علی بن جولوغ فرخی زادروز سال ۳۷۰ هجری قمری غزنه (سیستان) درگذشت ۴۲۹ هجری قمری غزنه آرامگاه آرامگاه فرخی س...
بیوگرافی محمود دینی + عکس   محمود دینی نام اصلی محمود دینی زمینه فعالیت بازیگر تولد ۱۳۴۲ بیجار ملیت ایرانی سال‌های فعالیت ۱۳۵۳ - ت...
بیوگرافی کامل حافظ شیرازی   حافظ شیرازی نام اصلی خواجه شمس الدین محمد بن بهاءالدّین شیرازی زمینهٔ کاری شعر، فلسفه و عرفان زادروز ۷۰۶حدود...
بیوگرالفی کامل ابوالقاسم انصاری کازرونی   شیخ ابوالقاسم انصاری بلیانی کازرونی زادروز ۹۶۶ (قمری) کازرون ایران ملیت ایرانی مذهب شیعه   شیخ ابوالقا...

بیوگرافی کامل بدیع الزمان فروزانفر

بیوگرافی کامل بدیع الزمان فروزانفر

 

بدیع الزمان فروزانفر
زادروز ۱۲۷۶ ه‍. خ. بُشرویه
درگذشت ۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۹ (۷۳سالگی) تهران
آرامگاه باغ طوطی (صحن شاه‌عبدالعظیم)
نام‌های دیگر محمدحسین بُشرویه‌ای
نقش‌های برجسته استاد برجستهٔ زبان و ادبیات فارسی
لقب شیخ عبدالجلیل ضیاء
والدین آقا شیخ علی بُشرویه‌ای

 

بدیع‌الزمان فروزانفر (زادهٔ ۱۲۷۶ در بُشرویه – درگذشتهٔ ۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۹ در تهران)، استاد برجستهٔ زبان و ادبیات فارسی و ادیب سرشناس معاصر است.

نام اصلی

نام ابتدایی بدیع‌الزمان فروزانفر در دورهٔ جوانی‌اش محمدحسن بشرویه‌ای بود که بعدها خود را جلیل ضیاء بشرویه‌ای و بعدها جلیل فروزانفر و عاقبت بدیع‌الزمان فروزانفر نهاد. تخلص شعری وی ابتدا ضیا بود و سپس ترجمهٔ همان را که فروزانفر است برگزید.

زندگی

محمدحسین بشرویه‌ای، معروف به بدیع‌الزمان فروزانفر، فرزند آقا شیخ علی بشرویه‌ای، در سال ۱۲۷۶ ه‍. خ. در یک خانوادهٔ کرد در بشرویه، از شهرهای خراسان، زاده شد.. پدر وی، آقا شیخ علی بشرویه‌ای، از بزرگان منطقهٔ بشرویه و از شعرای دورهٔ مشروطه بود. مقدمات علوم را در زادگاه خود آموخت و آنگاه راهی مشهد شد و از محضر استادان ادبِ حوزهٔ خراسان، همچون ادیب نیشابوری و‍ ادیب پیشاوری، بهره برد. حدود سال ۱۳۰۰ ه‍. خ. به تهران رفت و تحصیلات خود را در مدرسهٔ سپهسالار ادامه داد و چندی حجره‌ای در مسجد سپهسالار داشت. در جوانی در همان مدرسه به تدریس پرداخت و چندی بعد در سال ۱۳۰۵ به سِمَت معلمیِ دارالفنون و دارالمعلمین عالی منصوب شد. در سال ۱۳۱۳ به معاونت دانشکدهٔ معقول و منقول (الهیاتِ) دانشگاه تهران منصوب شد.

در سال ۱۳۱۴ هیئت ممیزهٔ دانشگاه تهران، مرکب از نصرالله تقوی، علی‌اکبر دهخدا و ولی‌الله نصر، تألیف ارزندهٔ او به نام تحقیق در زندگانی مولانا جلال‌الدین بلخی را ارزیابی و به او گواهینامهٔ دکتری اعطا کرد. به استناد این گواهینامه، در همان سال، به سِمَت استادیِ دانشسرای عالی و دانشکده‌های ادبیات و معقول و منقولِ دانشگاه تهران منصوب شد. در سال ۱۳۲۳، بر اساس رأی شورای استادان، به ریاست دانشکدهٔ معقول و منقول برگزیده شد و تا سال ۱۳۴۶ در این سِمَت باقی بود. از ابتدای تأسیس دورهٔ دکتریِ ادبیات فارسی در دانشگاه تهران، تدریس در دورهٔ دکتری را به عهده گرفت و برنامهٔ این دوره را پایه‌گذاری کرد. فروزانفر استادِ راهنمای جمعی از دانشجویان مبرّز دورهٔ دکتری در دانشکده‌های ادبیات و الهیات بود که اغلبِ آنان بعدها استادان برجستهٔ ادب پارسی و مطالعات فرهنگ ایران شدند؛ از جمله: پرویز ناتل خانلری، ذبیح‌الله صفا، مهدی حمیدی شیرازی، عبدالحسین زرین‌کوب، غلامحسین یوسفی، محمدامین ریاحی، قدمعلی سرامی، سید محمد دبیرسیاقی، محمدرضا شفیعی کدکنی، سیمین دانشور، ضیاءالدین سجادی، جلال متینی، سید صادق گوهرین، منوچهر ستوده، منوچهر مرتضوی و بسیاری دیگر.

فروزانفر در سال ۱۳۴۶ از استادی دانشگاه بازنشسته شد، اما همکاری خود را در تدریس در دورهٔ دکتری ادبیات فارسی تا روزهای پایانیِ عمر ادامه داد. در همین زمان، عضویت مجلس سنا را یافت. مدتی نیز ریاست کتابخانهٔ سلطنتی را نیز به عهده گرفت. بدیع‌الزمان فروزانفر در ۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۹ بر اثر سکتهٔ قلبی در ۷۳ سالگی درگذشت.

او در باغ طوطی (صحن شاه‌عبدالعظیم) به خاک سپرده شد و سرانجام، تولیت آستان حضرت عبدالعظیم (با گذشت سی سال و رفع مانع فقهی) قبر بدیع‌الزمان فروزانفر، از استادان بزرگ دانشگاه تهران و یکی از نوادر فرهنگ ایران‌زمین را، به مبلغ یک میلیون تومان به یک حاجی بازاری فروختند.

بررسی آثار

سخن و سخنوران (۱۳۰۸-۱۳۱۲) اثر برجستهٔ فروزانفر، سرمشقی برای تحقیق در تاریخ ادبیات ایران، و دریچه‌ای به نقد شعر فارسی بود. این کتاب فروزانفر، ضمن آن‌که سنت دیرینهٔ تذکره‌نویسی در ادبیات فارسی را در نظر داشته، راهگشای تحقیقات نوین در تاریخ ادبیات ایران بوده‌است. قبل از نشر این تذکرهٔ تحقیقی و انتقادی، عالی‌ترین اثری که به‌عنوان تاریخ ادبی تحت عنوان معمول تاریخ شعرا عرضه می‌شد، مجموعهٔ تقریرات درسی میرزا محمدحسین خان ذکاءالملک بود که هرچند در جای خود آکنده از نکات جالب بود، از دیدگاه علمی بر هیچ مبنای متّفَق‌ٌعلیه مقبولی مبتنی نبود. اما اثر فروزانفر کار تازه‌ای بود، و بلافاصله بعد از نشر، مورد توجه و تحسین اهل نظر واقع شد و کسانی چون محمد قزوینی، محمدعلی فروغی و مینورسکی جزو اولین کسانی بودند که کار او را ستودند. پژوهش‌های بعدی درزمینهٔ تاریخ ادبیات ایران، و شاخص‌تر از همه، تاریخ ادبیات در ایران، تألیف ذبیح‌الله صفا از کتاب سخن و سخنوران تأثیر پذیرفته‌اند.

اما آنچه نام فروزانفر را بر تارک تحقیقات ادبی و عرفانی نشاند، شیفتگی او به نبوغ ادبی شگرف مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، و تلاش ۴۰سالهٔ او در کار تحقیق پیرامون آثار و اندیشهٔ مولوی بود. رساله در احوال مولانا (۱۳۰۵ ه‍. خ) طلیعه‌ای از مطالعات فروزانفر در بارهٔ مولوی بود که طی چهل سال با تألیف کتاب‌های مآخذ قصص و تمثیلات مثنوی، احادیث مثنوی، تصحیح دیوان کبیر (کلیات شمس) و شرح مثنوی شریف ادامه یافت. همچنین رساله در شرح احوال عطار، تصحیح معارف بهاء ولد، معارف برهان‌الدین محقق و ترجمهٔ رسالهٔ قشیریه را گام‌های جنبیِ او در راه شناخت افراد و آثار مؤثر بر تکوین شخصیت و آثار مولوی دانسته‌اند. فروزانفر در جستجوی یک مبنای علمی برای شرح مثنوی، تصحیح انتقادیِ آثار خود مولانا و آنچه را در بین منابع الهام او شامل معارف بهاء ولد، معارف برهان‌الدین محقق و مقالات شمس تبریزی می‌شد در این زمینه بر هر کار دیگر مقدم شمرد. کتاب فیه مافیه را که مجموعهٔ گفتارهای مولانا در مجالس خاص بود تصحیح کرد و با تعلیقات جامع و بایسته نشر نمود. معارف برهان محقق را ــ هرچند ظاهراً برمبنای یک نسخهٔ خطی ناقص ــ با تعلیقات محققانه و با مقدمه و فهرست‌های دقیق طبع نمود، معارف بهاء ولد را، که خود مولانا فواید والدش می‌خواند، در دو جزء جداگانه با تحقیقات عالمانه منتشر ساخت. مقالات شمس را هم ظاهراً از روی چند نسخهٔ عکسی که در اختیار داشت مقابله کرد، اما مجال طبع و تصحیح نهایی آن را نیافت.

دیدگاه صاحب‌نظران دربارهٔ فروزانفر

عبدالحسین زرین کوب، از بزرگان ادب فارسی، دربارهٔ فروزانفر گفته‌است:

«معلم و استادی دلسوز و صمیمی بود. درس او تنها تعلیم نبود، هم تهذیب بود و هم درعین‌حال تفریح. بااین‌همه، توفیق او در کار معلمی در بین استادان ادب عصر به‌کلی بی‌سابقه بود… شعر را به سبک قدما محکم و متین می‌گفت، مخصوصاً به شیوهٔ ناصرخسرو و خاقانی علاقه داشت، و ازاین‌حیث یادآور ادیب پیشاوری بود… احوال و اسبابی که در حیات ادبی وی مؤثر افتاد، از وی بیشتر یک محقق و یک عالم ساخت… قلمرو تحقیق او ادبیات و تصوف بود، خاصه در دوران اسلامیِ قبل از صفویه…»

«فروزانفر نه‌فقط درزمینهٔ مثنوی و مولانا، بلکه در تمام قلمرو فرهنگ اسلامی ایران محققی بی‌بدیل بود. هنوز، باوجود مرور یک ربع قرن از غیبت او [به تاریخِ آن زمان]، هرچه امروز نزد ما در زمینهٔ عرفان و ادب جدی و درخور ارج است، میراث اوست، و آنچه از حوزهٔ تأثیر تعلیم بلاواسطه یا مع‌الواسطهٔ او خارج است، غالباً از عمق و لطف و تأمل خالی به نظر می‌رسد. حوزهٔ کنجکاوی‌اش وسیع و عرصهٔ استعدادش تقریباً نامحدود بود. در جوانی، مخصوصا در اوایل ورود به تهران، درزمینهٔ شعر و شاعری هم طبع‌آزمایی کرده‌بود. پاره‌ای از اشعارش هم، در همان ایام، شهرت و قبول قابل‌ملاحظه‌ای یافته‌بود. اما او شاعری را پیشه نکرد… تدریجاً، مثل اکثر کسانی که به‌عنوان عالم نامبردار می‌شوند، اشتغال به شاعری را دون شأن خویش می‌یافت. ازاین‌رو، جز به‌ندرت و جز به الزامِ ضرورت، شعر نگفت، و ازاین‌که به شاعری منسوب شود تا حدی ابا داشت. مقاله‌نویسی را هم در آغازِ کار با نقد بر حواشی قزوینی بر چهارمقاله آزمایش کرد؛ از آن نیز خیلی زود انصراف یافت و جز به‌ندرت یا به‌ضرورت بدان کار نپرداخت.»

محمدحسین فاضل تونی، (۸ دی ۱۲۵۹، فردوس – ۱۲ بهمن ۱۳۳۹، تهران ) می‌گویند محمد حسین فاضل تونی به خاطر حسادتی که نسبت بهبدیع اللزمان و پیشرفت او داشت تعمداً همه جا باب کرد که بدیع الزمان زاده شده در روستای زیرک بشرویه است که یکی از پایگاههای بهاییان بودهاست… و این نسبت متأسفانه به عنوانی لغت در آمد و هنوز هم بعضاً زادگاه استاد فروزانفر را زیرک می‌دانند.

فهرست آثار منتشرشده

  • سخن و سخنوران، در دو جلد (۱۳۰۸-۱۳۱۲)
  • منتخبات ادبیات فارسی (۱۳۱۳)
  • رساله در تحقیق احوال و زندگانی مولانا جلال‌الدین محمد مشهور به مولوی (۱۳۱۵)
  • تاریخ ادبیات ایران (۱۳۱۷)
  • فرهنگ عربی به فارسی (با مشارکت چهار نفر از استادانِ دیگر) (۱۳۱۹)
  • خلاصهٔ مثنوی، به انتخاب و انضمام تعلیقات (۱۳۲۱)
  • زندهٔ بیدار (حی بن یقظان)، اثر ابن طفیل (تصحیح) (۱۳۳۴)
  • فیه مافیه از گفتار مولانا جلال‌الدین محمد مشهور به مولوی (تصحیح) (۱۳۳۰)
  • معارف سلطان‌العلما بهاءالدین محمدبن حسین خطیبی بلخی مشهور به بهاء ولد (تصحیح) (۱۳۳۳-۱۳۳۸)
  • مأخذ قصص و تمثیلات مثنوی (۱۳۳۳)
  • احادیث مثنوی (۱۳۳۴)
  • کلیات شمس یا دیوان کبیر (۱۳۳۶-۱۳۴۸)
  • معارف برهان‌الدین محقق ترمذی (تصحیح) (۱۳۳۹)
  • شرح احوال و نقد و تحلیل آثار شیخ فریدالدین عطار نیشابوری (۱۳۳۹-۱۳۴۰)
  • مناقب اوحدالدین کرمانی (تصحیح) (۱۳۴۷)
  • ترجمهٔ رسالهٔ قشیریه (تصحیح) (۱۳۴۵)
  • شرح مثنوی شریف در سه مجلد (۱۳۴۶-۱۳۴۸)
  • مجموعهٔ مقالات بدیع‌الزمان فروزانفر، به‌کوشش عنایت‌الله مجیدی (۱۳۵۱)
  • مجموعهٔ اشعار فروزانفر (با مقدمهٔ دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی)

 

بیوگرافی شهروز رامتین   شهروز رامتین نام اصلی ناصر محمدرضایی زمینه فعالیت سینما و تئاتر تولد ۱۳۲۱ تهران ملیت ایرانی پیشه بازیگ...
بیوگرافی کامل ابوسلیک گرگانی ابوسلیک گرگانی زادروز نیمه دوم سده سوم هجری گرگان محل زندگی گرگان ملیت ایرانی پیشه شاعر سبک خراسانی دوره فرم...
بیوگرافی سیامک اشعریون + عکس   سیامک اشعریون زمینه فعالیت سینما و تلویزیون تولد ۱۳۲۵ تهران ملیت ایرانی پیشه بازیگر سال‌های فعالیت ۱۳۴...
بیوگرافی کامل رحیم معینی کرمانشاهی   رحیم معینی کرمانشاهی زادروز ۱۵ بهمن ۱۳۰۴ کرمانشاه محل زندگی تهران ملیت ایرانی پیشه شاعر سال‌های ف...
بیوگرافی محسن زهتاب + عکس   محسن زهتاب زمینه فعالیت تئاتر، سینما و تلویزیون تولد ۱ فروردین ۱۳۱۴ تهران ملیت ایرانی پیشه بازیگر سال‌ه...
بیوگرافی کامل آذری طوسی نورالدین (یا فخرالدین) حمزه پسر علی‌ملک اسفراینی آذری طوسی (۷۸۴-۸۶۶ﻕ / ۱۳۸۲-۱۴۶۲ﻡ)؛ صوفی و شاعر ایرانی بود. وی از تبار رهبران سربداران بود. شعرهای آذر...
بیوگرافی سیروس شاندرمنی   سیروس خشایار با هنری سیروس شاندرمنی (زاده ۱۳۱۰ خورشیدی در بندر انزلی) بازیگر سینما اهل ایران بود فیلمشناخت غیرت (۱۳۵۵) هدف (۱۳۵۴) ق...
بیوگرافی کامل ابن طیفور   ابوالفضل احمد بن ابی طاهر طیفور شناخته‌شده به ابن طیفور کاتب(زادهٔ ۲۰۴ تا ۲۰۶ قمری- مرگ۲۶ جمادی‌الاول ۲۸۰/۱۳ اوت ۸۹۳ میلادی) شاعر و تاریخنگا...
عکس ها و بیوگرافی کامل پابلو نرودا نام: پابلو نرودا تولد: نفتالی ریکاردو ریه‌س باسوآلتو ، ۱۲ ژوئیهٔ ۱۹۰۴ - پارال، جنوب سانتیاگو، شیلی مرگ:  ۲۳ سپتامبر ۱۹۷۳ میلادی (۶۹ سال) سانتیاگ...
بیوگرافی محمدرضا زندی   محمدرضا زندی زمینه فعالیت تئاتر و سینما تولد ۱۲۹۸ محله حسن‌آباد تهران والدین محمدحسن مرگ ۱۴ آبان ۱۳۸۰ مدفن ...
بیوگرافی کامل فرخی یزدی   میرزا محمد فرخی یزدی زمینهٔ کاری شاعر، روزنامه‌نگار، نماینده مجلس زادروز ۱۲۶۸ ایران، یزد پدر و مادر محمدابرا...
بیوگرافی کامل پرتو اصفهانی میرزا علی‌رضا اصفهانی فرزند محمدعلی، متخلص به پرتو و مشهور به میرزا آقاجان (یا آقاجان)، شاعر و خوشنویس (به ویژه نسخ‌نویس) سدهٔ سیزدهم هجری قمری (سدهٔ ...
بیوگرافی کامل احمد آخوندوف   احمد آخوندوف نام اصلی احمد آخوندوف گرگانلی زادروز ۲۳ مارس ۱۹۰۹ گمیشان، ایران پدر و مادر رجب آخوند مرگ ۱۹۴۳ (...
بیوگرافی کامل سید محمد حسین شهریار   سید محمد حسین شهریار نام اصلی محمدحسین بهجت تبریزی زادروز ۱۲۸۵ خورشیدی تبریز پدر و مادر حاج میرآقا خشگنابی ...
بیوگرافی کامل عماد خراسانی   عماد خراسانی نام اصلی عمادالدین حسنی برقعی زمینهٔ کاری غزل‌سرا زادروز بهار ۱۳۰۰ خورشیدی توس پدر و مادر سیدمح...

بیوگرافی کامل فخرالدین عراقی

 

شیخ فخرالّدین ابراهیم بن بزرگمهر بن عبدالغفار همدانی یا فخرالّدین عراقیکه به او لقب کمیجانی و همدانی نیز داده اند از شاعران و عارفان ادب فارسی زبان در سدهٔ هفتم هجری می‌باشد. وی در کمیجان به دنیا آمد در مورد نام و نسب عراقی میان غالب تذکره‌نویسان اختلاف است. به روایت حمدالله مستوفی در کتاب تاریخ گزیده نام او ابراهیم، لقبش فخرالدین و نام پدر و جدش بوذرجمهر این عبدالغفار الجوالقی در همدان است. تولد عراقی بنا به تحقیق سعید نفیسی روستای کمیجان از نواحی شهر همدان و به سال ۶۱۰ هجری است. فخرالّدین عراقی در ۸ ذوالقعده ۶۸۸ ه. ق.، در دمشق درگذشت.

زندگی

فخرالدین ابراهیم ابن بزرگمهر ،متخلص به عراقی ،در سال ۶۱۰ هجری قمری در روستای کمیجان همدان متولد شد و در همدان به تحصیل علوم و ادبیات متداول زمان خود پرداخت و توانست در سالهای جوانی در مدرسه همدان تدریس کند بعداً حالش با دیدن جمعی از قلندران که از این شهر می گذشتند، تغییر کرد. از درس و بحث دست کشید و به دنبال ایشان به راه افتاد. صفحات عراق عجم را سیاحت کرد و به هندوستان رفت و در آنجا به خدمت شیخ بهاء الدین زکریا رسید و در حلقه ی مریدان او در آمد. در مقامات عرفانی به جایی رسید که شیخ مزبور خرقه خود را به وی پوشانید. پس از آن دختر خود را به او تزویج کرد و عراقی را از این زن پسری آمد که او را کبیر الدین نام نهاد. همین پسر پس از عراقی خلیفه او گردید. عراقی ۲۵ سال در خدمت شیخ بهاء الدین بسر برد. پس از وفات شیخ ، عراقی نتوانست در هندوستان بماند و از راه عمان رهسپار حج شد. از آنجا آسیای صغیر رفت و در شهر قونیه به خدمت صدرالدین قونیوی رسید. امیر معین الدین پروانه ، خانقاهی برای او در توقات (ترکیه فعلی) ساخت.پس از گرفتاری امیر معین الدین ، عراقی به مصر رفت و از آنجا به دمشق رهسپار شد و در همین شهر در سن ۷۸ سالگی و بقولی ۸۲ سالگی وفات یافت و در جبل الصالحه مدفون شد. دیوان عراقی شامل قصاید مقطعات، ترکیبات ، ترجیعات ، غزلیات و رباعیان است و به طبع رسیده . مثنوی عشاتنامه ، یاده نامه را به نام شمس الدین صاحب دیوان (جوینی) ساخته است. کتاب لمعات را به نثر در برابر سوانح العشاق غزالی ، در بیان مراتب عشق تالیف کرده است. اصطلاحات صوفیه نیز از آثار نثری او است. اشعار عراقی به روانی و شور عاشقانه و عارفانه معروف است . عبدالرحمن جامی در نفحات الانس راجع به او میگوید: عراقی در صغر سن حفظ قرآن کرده و بغایت خوش میخوانده ، چنانکه اهل دل شیفته آواز وی بودند. در سنین جوانی و بعد از آن به تحصیل علوم اشتغال نموده چنانکه گویند در هفده سالگی در بعضی مدارس مشهور همدان به تدریس مشغول بوده است.عراقی در جوانی از مریدان شیخ شهاب الدین سهروردی و بعدها از خواص مریدان شیخ بهاء الدین زکریا شده و قصایدی در مدح وی دارد. طبق گفته شمس الدین احمد افلاکی در کتاب مناقب العارفین، زمانی که عراقی در آسیای صغیر(ترکیه) و بیشتر در قونیه اقامت داشته با مولانا جلال الدین محمد بلخی روابط فراوان داشته است و گویا قونیوی را درک کرده و سپس کتاب لمعات خود را به او تقدیم داشته است. ادوارد براون در کتاب تاریخ ادبیات خود در شرح حال عراقی چنین نوشته است: وقتی که عراقی ۱۷ ساله بود جمعی از قلندران به همدان فرود آمدند. در میان ایشان جوانی صاحب جمال بود و چون از آنجا بازگشتند عراقی را که جمال آن درویش بچه مفتون ساخته بود تاب توقف نمانده از پی ایشان به هندوستان رفت و در مولتان به صحبت شیخ بهاء الدین زکریا نائل گردید. شیخ او را التزام چله فرمود که یک اربعین باید عزلت پیش کرده به مراقبت و تفکر بپردازد. لیکن در دهمین روز ، سایر درویشان نزد شیخ زکریا شکایت آمده گفتند : عراقی به جای سکوت و تفکر ، به سرودن غزلی که خود ساخته مشغول است. و آن غزل را در اثنای چند روز جمله مطربان شهر آموخته و اکنون در همه میکده ها با چنگ و چفانه میسر آیند و آن غزل این است :

نخستین باده کاندر جام کردند ز چشم مست ساقی وام کردند

تا جائی که گوید:

چو خود کردند راز خویشتن فاش عراقی را چرا بدنام کردند

وقتی شیخ بهاء الدین بیت آخر را شنید گفت : عراقی را کار تمام شد پس او را نزد خود طلبید و گفت عراقی مناجات در خرابات میکنی؟ بیرون آی ، پس چون بیرون آمد شیخ خرقه بر دوش او انداخت و او خود را بر زمین افکند و سر در قدم شیخ نهاد. شیخ وی را از خاک برداشت و پس از آن دختر خود را نیز بعقد وی درآورد که از او پسری زاده شد و به کبیر الدین موسوم گشت پس از بیست و پنج سال شیخ بهاء الدین وفات یافت ، در حالیکه عراقی را جانشین خود ساخته بود دیگر درویشان از این رهگذر بر او حسد بردند و نزد پادشاه از عراقی شکایت کردند و او را به اعمال خلاف شرع متهم ساختند او نیز از هندوستان مهاجرت کرده و به زیارت مکه و مدینه شتافت و بعد به آسیای صغیر رفت. در قونیه مجلس درس شیخ صدرالدین قونیوی را دریافت که مشغول تدریس کتاب فصوص الحکم محی الدین بن العربی بود عراقی در آنجا معروف ترین کتاب منثور خود را موسوم به لمعات تالیف و تقدیم شیخ ساخت.

شیخ آنرا پسندید و تحسین فرمود . عراقی مدتی نیز علیرغم ساعت معاندان ،شیخ الشیوخ مصر گردید و سپس به شام مسافرت کرد و در آنجا هم مقدم او گرامی داشته شد. شش ماه در آنجا بود که پسرش کبیر الدین از هندوستان به وی ملحق شد. سرانجام در هشتم ذی القعده ۶۸۸ قمری وفات یافت. در قبرستان صالحیه دمشق در جوار مزار صوفی بزرگ محی الدین عربی که ۵۰ سال قبل از او وفات یافته بود مدفون گشت. کبیر الدین نیز ۱۲ سال پس از مرگ پدرش در دمشق وفات یافته و در جنب او به خاک سپرده شد. از اشعار او:

شور عشق عشق شوری در نــهــاد ما نـهـاد جـان مــا را در کــف سـودا نــهــاد گفت و گویی در زبان ما فـــکــند جست و جویی در درون ما نـــهـاد داسـتـان دلـبـران آغــاز کــــــرد آرزویـــی در دل شـــیــــدا نــــهـاد رمـزی از اسـرار باده کشف کرد راز مستان جمله بر صـحـرا نـهــاد قـصـه خـوبـان بنوعی باز گـفت کـاتـشـی در پـیـر و در بـرنـا نـهــاد عقل مجنون در کف لیلی سپرد جـان وامـق در لـب عـذرا نــــهـــاد بر مثال خویشتن حرفی نوشت نـام آن حــرف آدم و حـــوا نــهــاد تـا تـمـاشای جمال خود کـند نـور خــود در دیـده بــیــنا نـــهــاد

 

بیوگرافی کامل ابراهیم بن ممشاد ابراهیم بن ممشاد اصفهانی دارای تخلص متوکلی یا المتوکلی شاعر ایرانی عربی‌سرای روزگار عباسیان بود. وی پیرو شعوبیه بود. ابراهیم در جی اصفهان ز...
بیوگرافی کامل ابوالمؤید بلخی   ابوالمؤید بلخی شاعر و نویسندهٔ ایرانی زادهٔ سدهٔ ۴ ه.ق در بلخ و دوران سامانیان است. اثر اصلی او شاهنامه بزرگ مؤیدی است (به نثر) که شاهنا...
بیوگرافی کامل ایرج میرزا   ایرج میرزا زادروز ۱۲۹۱ (قمری) ۱۸۷۴ (میلادی) تبریز پدر و مادر غلامحسین‌میرزا پدر مرگ ۲۷ شعبان ۱۳۴۳ (قمری) ۳...
بیوگرافی کامل سروش اصفهانی   میرزا محمدعلی سروش اصفهانی نام اصلی میرزا محمدعلی خان بن قنبرعلی اصفهانی سدهی زادروز ۱۲۲۸ ه‍. ق. سده (شهر) مرگ ۱۲۸۵ ه‍...
بیوگرافی کامل مهدی اخوان ثالث   مهدی اخوان ثالث زمینهٔ کاری ادبیات ،موسیقی زادروز اسفند ۱۳۰۷ مشهد پدر و مادر علی و مریم مرگ ۴ شهریور ۱۳۶۹ ته...
بیوگرافی کامل عبدالجبار کاکایی   عبدالجبار کاکایی زمینهٔ کاری شاعر ، نویسنده ، زبان شناس و منتقد ادبی زادروز 15 شهریور 1342 ایلام، ایران. ملیت ایرا...
بیوگرافی کامل نظامی گنجوی   جمال‌الدین ابومحمد الیاس بن یوسف نظامی زادروز ۵۳۷ گنجه درگذشت ۶۰۸ گنجه آرامگاه گنجه محل زندگی گنجه ...
بیوگرافی کامل سید محمد حسین شهریار   سید محمد حسین شهریار نام اصلی محمدحسین بهجت تبریزی زادروز ۱۲۸۵ خورشیدی تبریز پدر و مادر حاج میرآقا خشگنابی ...
بیوگرافی کامل قابوس بن وشمگیر   ابوالحسن قابوس بن وشمگیر بن زیار دیلمی ملقب به شمس المعالی، از امیران سلسلسهٔ زیاری، شاعر و خوشنویس بود. وی صاحب گرگان و طبرستان و فرزند...
اطلاعاتی درباره پروین اعتصامی     رخشندهٔ اعتصامی معروف به پروین اعتصامی (زاده ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ در تبریز – درگذشته ۱۵ فروردین ۱۳۲۰ در تهران) شاعر ایرانی بود گه از ...
بیوگرافی کامل مسعود سعد سلمان   مسعود سعد سلمان شاعر دورهٔ غزنوی که در نیمهٔ دوم قرن پنجم و آغاز قرن ششم هجری می‌زیسته‌است. زندگی مسعود سعد سلمان، در سال ۴۳...
بیوگرافی کامل محمدتقی بهار   محمدتقی بهار زادروز ۱۶ آبان ۱۲۶۵ ۷ نوامبر ۱۸۸۶ مشهد، ایران پدر و مادر میرزا محمدکاظم صبوری مرگ ۲ اردیبهشت ۱...
بیوگرافی کامل ابوسعد آوی   ابوسعد آوی ابوسعد منصور بن حسن بن حسین آوی زادروز نیمه قرن چهارم هجری قمری آوه - ساوه درگذشت ۴۲۲ هجری قمری محل زندگی ...
بیوگرافی فریدریش شیلر   فریدریش شیلر نام اصلی یوهان کریستوف فریدریش فون شیلر زادروز ۱۰ نوامبر ۱۷۵۹ مارباخ آم نکا، آلمان مرگ ۹ مه ۱۸۰۵ میلا...
بیوگرافی کامل شهید بلخی   ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی، معروف به شهید بلخی (درگذشت ۳۲۵ هجری قمری) شاعر و متکلم و حکیم پایان سده سوم و چهارم هجری است. او بنا به...

بیوگرافی کامل لیلا صادقی

بیوگرافی کامل لیلا صادقی

 

لیلا صادقی
زمینهٔ کاری شعر فارسی، داستان‌نویسی، ترجمه و تحقیق
زادروز ۲۸ فروردین ۱۳۵۶
۱۹۷۷ (میلادی) تهران
ملیت ایرانی
سال‌های نویسندگی از سال ۱۳۷۴

 

لیلا صادقی (۲۸ فروردین ۱۳۵۶ در تهران-)، داستان‌نویس، شاعر و منتقد ادبی اهل ایران است.

زندگی

لیلا صادقی تحصیلات متوسطه خود را در رشته ادبیات و علوم انسانی آغاز کرد، و سپس در ۱۳۷۴ در مقطع کارشناسی ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی به تحصیل ادامه داد.
بعد از چاپ کتاب اولش، ضمیر چهارم شخص مفرد (۱۳۷۹) وارد عرصه ادبیات داستانی شد. پس از انتشار مجموعه داستان وقتم کن که بگذرم (نشر نیلوفر، ۱۳۸۰) و اگه اون لیلاست، پس من کی ام؟! (نشر آوامسرا، ۱۳۸۱)، به دلیل ویژگی‌های تصویری، بینامتنی و فراروی از سنت‌های داستان‌نویسی، نام او به عنوان نویسنده‌ای هنجارگریز در ادبیات داستانی شناخته شد.
او همچنین به تحصیل در رشته مترجمی انگلیسی دانشگاه آزاد (۱۳۸۱)و در رشته زبان‌شناسی همگانی در مقطع کارشناسی ارشد (۱۳۸۵) در دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد و در مهرماه ۱۳۸۸ از پایان‌نامه خود با عنوان کارکرد گفتمانی سکوت در داستان کوتاه دفاع کرد. کتابی برگرفته از پایان نامه اش در سال ۱۳۹۲ از سوی نشر نقش جهان (خوارزمی) منتشر شد که نامزد دریافت جایزه جلال آل احمد در بخش نقد ادبی در سال ۱۳۹۳ شد.
یکی از ویژگی‌های شاخص آثار او، تجربهٔ ساختارهای نو برای ارائه داستان‌هایش است که اثر چندرسانه‌ای داستان‌هایی برعکس (۱۳۸۸) به همراه یک لوح فشرده مشتمل بر تکه‌داستان‌های صوتی، تصویری و نوشتاری از جمله این تجربه‌های نو است.
همچنین مجموعه شعر-داستان از غلط‌های نحوی معذورم (نشر ثالث، ۱۳۹۰) که شامل شعرهای دوره‌های مختلف زندگی اوست، با قالبی نو ارائه شد که تلفیق دو جهان شعر و داستان به صورت دو کتاب در یک کتاب با دو طرح روی جلد بود. مجموعه شعر-داستان دیگری از او در سال ۱۳۹۲ به انتشار رسید به نام «گریز از مرکز» که تلفیقی از ژانر شعر و داستان و تصاویر کیوان مهجور، نقاش ایرانی ساکن کانادا است. در این کتاب، روایت سیمرغ منطق الطیر با بیانی امروزی و با نگاهی جدید به روایت سی بادبادکی که قصد رسیدن به کوه قاف را دارند، تغییر داده می‌شود. از دیگر آثار صادقی، رمان «پریدن به روایت رنگ» است که به گفته او در سال ۱۳۸۸ نگارش آن پایان یافت اما به دلایل مختلف انتشار آن به طول انجامید و در ۱۳۹۳ از سوی نشر خوارزمی (نقش جهان) منتشر شد. او همچنین نشست‌های نشانه شناسی ادبیات داستانی را در سال های۱۳۹۲ و ۱۳۹۳ بر‌گزار کرد که ماحصل آن نشست‌ها دو کتاب به نام‌های «نشانه شناسی و نقد ادبیات داستانی معاصر: بررسی آثار ابراهیم گلستان و جلال آل احمد» و «نشانه شناسی و نقد ادبیات داستانی معاصر: بررسی آثار سیمین دانشور و صادق چوبک» است. همچنین کتاب‌های «کارکرد گفتمانی سکوت در داستان کوتاه معاصر»، برگردان «در جستجوی نشانه‌ها» اثر جاناتان کالر، برگردان «استعاره و مجاز با رویکرد شناختی» و برگردان کتاب «درآمدی بر شعرشناسی شناختی» اثر پیتر استاک ول از دیگر آثار او در زمینه نقد و بررسی ادبیات داستانی است. او در حال حاضر در رشته زبان‌شناسی، در مقطع دکتری دانشگاه تهران درحال تحصیل است.

کتاب‌شناسی

  • ضمیر چهارم شخص مفرد، (داستان)، نشر هامون ۱۳۷۹
  • وقتم کن که بگذرم، (داستان)، نشر نیلوفر، ۱۳۸۱
  • اگه اون لیلا ست، پس من کی‌ام؟!، (داستان)، نشر آوامسرا، ۱۳۸۱
  • وهم بزرگ: من زیر نظرم! (برگردان)، نوشته مارک استانلی بوبین، نشر آوامسرا، ۱۳۸۱
  • داستان‌هایی برعکس، (ابر رمان)، نشر نگاه، ۱۳۸۸
  • از غلط‌های نحوی معذورم، (شعر-داستان)، نشر ثالث، ۱۳۹۰
  • در جستجوی نشانه‌ها: نشانه شناسی، ادبیات، واسازی، جاناتان کالر، لیلا صادقی، تینا امرالهی، فرزان سجودی (ویراستار)، تهران: علم، ۱۳۸۸
  • استعاره و مجاز با رویکرد شناختی، (برگردان مجموعه مقالات)، برگردان: دکتر فرزان سجودی، لیلا صادقی، تینا امراللهی، نشر خوارزمی (نقش جهان)، ۱۳۹۰
  • کارکرد گفتمانی سکوت در داستان کوتاه ایرانی معاصر، (تألیف: زبان‌شناسی ادبی)، نقش جهان، ۱۳۹۲
  • گریز از مرکز، (شعر-داستان)، تهران: نشر مروارید، ۱۳۹۲
  • پریدن به روایت رنگ، (رمان)، نشر، ۱۳۹۳
  • درآمدی بر شعرشناسی شناختی، پیتر استاکول، برگردان: لیلا صادقی، نشر مروارید، ۱۳۹۳

 

بیوگرافی کامل ابن یمین امیر فخرالدین محمود بن امیر یمین‌الدین طغرایی زادروز ۶۶۴ خورشیدی ۶۸۵ هجری قمری فریومد، جوین، خراسان درگذشت پیش از ۷۴۶ خورشیدی ۷۶...
بیوگرافی کامل سهراب سپهری   سهراب سپهری زمینهٔ کاری شعر نو زادروز ۱۵ مهر ۱۳۰۷ ۷ اکتبر ۱۹۲۸ کاشان، ایران مرگ ۱ اردیبهشت ۱۳۵۹ (۵۱ سال) ...
بیوگرافی کامل دقیقی طوسی   دقیقی طوسی زادروز ۳۲۰ خورشیدی ۳۳۰ هجری قمری توس، بلخ، بخارا، سمرقند، مرو، خراسان درگذشت میان سال‌های ۳۵۶ خورشیدی تا ۳۵۹ خور...
بیوگرافی کامل فتوحی مروزی   اثیرالدین (شرف‌الحکما) فتوحی مروزی، شاعر ایرانی نیمهٔ دوم سدهٔ ششم هجری است. با ادیب صابر دوستی و مراوده داشت. با انوری نیز معاصر بود و با ا...
بیوگرافی کامل عنصری بلخی ابوالقاسم حسن بن احمد عنصری بلخی شاعر پارسی‌گوی، نام‌آور به عنصری بلخی در سال ۳۵۰ هجری قمری در بلخ زاده شد. امیر نصر برادر سلطان محمود غزنوی، وی را به...
بیوگرافی کامل شیرزاد آقایی   شیرزاد آقایی نویسنده و شاعر ایرانی متولد سال ۱۹۳۸ در شیراز، ایران، در ۱۴ اوت سال ۲۰۰۵ برابر با ۲۳ مرداد ۱۳۸۴ در استکهلم، درگذشت. شیرزاد آ...
بیوگرافی کامل محمد آزرم   محمد آزرم زادروز ۱۳۴۹ تهران ملیت ایرانی پیشه شاعر، منتقد ادبی   محمد آزرم (۱۳۴۹-) شاعر، منتقد ادبی ...
بیوگرافی کامل سلمان ساوجی   سلمان ساوجی نام اصلی خواجه جمال‌الدین سلمان بن خواجه علاءالدین‌محمد زمینهٔ کاری شعر زادروز ۷۰۹ (قمری) ساوه پد...
بیوگرافی کامل شهید بلخی   ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی، معروف به شهید بلخی (درگذشت ۳۲۵ هجری قمری) شاعر و متکلم و حکیم پایان سده سوم و چهارم هجری است. او بنا به...
بیوگرافی کامل فرخی یزدی   میرزا محمد فرخی یزدی زمینهٔ کاری شاعر، روزنامه‌نگار، نماینده مجلس زادروز ۱۲۶۸ ایران، یزد پدر و مادر محمدابرا...
بیوگرافی کامل آصف قهفرخی علی محمد، معروف به کربلایی میرزا و متخلص به آصف قهفرخی (زاده ۱۲۷۳ ه. ق در قهفرخ (فرخ شهر کنونی) در استان چهارمحال و بختیاری - ۱۳۳۸ ه. ق، در مح...
بیوگرافی قاسم زارع + عکس   قاسم زارع نام اصلی قاسم زارع زاغه زمینه فعالیت بازیگر تولد ۱ فروردین ۱۳۳۶ همدان ملیت  ایران سال‌های فعا...
بیوگرافی اکبر زنجانپور + عکس     اکبر زنجانپور نام اصلی علی اکبر زنجانپور زمینه فعالیت سینما و تئاترو تلویزیون تولد ۱۳۲۳ تهران ملیت ...
بیوگرافی کامل محمدتقی بهار   محمدتقی بهار زادروز ۱۶ آبان ۱۲۶۵ ۷ نوامبر ۱۸۸۶ مشهد، ایران پدر و مادر میرزا محمدکاظم صبوری مرگ ۲ اردیبهشت ۱...
بیوگرافی کامل خواجوی کرمانی   خواجوی کرمانی نام اصلی کمال‌الدین ابوالعطاء محمودبن علی‌بن محمود زمینهٔ کاری شعر، عرفان، ریاضیات و طب زادروز ...