معرفی ساز قیچک

قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. ساز قیچک دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.

 

قیچک‌نواز هنگام نوازندگی، قیچک را نشسته به صورت عمودی با دست چپ نگه می‌دارد و با دست راست آرشه را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت بر سیم‌های آن می‌کشد. طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است.

 

• خاستگاه ساز قیچک
ساز قیچک اساساً محلی است و بیشترین رواج را در نواحی جنوب شرقی ایران و خصوصاً استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان دارد. در سال‌های اخیر این ساز در شهرهای دیگر نیز استفاده می‌شود. در آن نواحی طبق عقیده و سنت اهالی، برای معالجه امراض به کار می‌رود. در شمال افغانستان نیز قیچک در موسیقی سنتی رواج وسیعی دارد. در ولایات مثل بغلان، کندز و بلخ از قیچک در محافل عروسی و دیگر مراسم خوشی استفاده می‌شود.

 

معرفی ساز قیچک

طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است

 

انواع ساز قیچک
با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند. وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است.

 

اجزای اصلی ساز قیچک:
کاسه طنینی : بدنه اصلی قیچک از چوب یک تکه و معمولا گردو، توت یا چوب های محکم دیگر ساخته می‌شود. کاسه طنینی، حجیم و دو فرو رفتگی بزرگ در طرفین، آن را به ۲ قسمت بزرگتر و کوچکتر تقسیم می‌کند. قسمت کوچکتر در پایین ساز قرار دارد و بر دهانه آن پوست کشیده می شود و خرک روی قسمت پوست قرار می‌گیرد. دهانه قسمت بزرگتر باز است و دسته، تا روی نیمی از این قسمت ادامه می‌یابد.

 

پوست: معمولا در ساخت قیچک از پوست آهو یا گوسفند استفاده می‌شود.

گوشی‌ها: قیچک دارای ۴ گوشی است که به صورت میخ سر پهن ، ۲ به ۲ در طرفین سر پنجه قرار دارد.

 

معرفی ساز قیچک

ساز قیچک توانایی اجرای تکنوازی و گروه نوازی را دارد

 

شیطانک: قطعه چوبی کم ار تفاع و باریک است به عرض دسته ساز که بین سرپنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به طرف گوشی‌های می‌روند.

دسته: جنس دسته قیچک از همان جنس چوب بدنه است که به صورت یک تکه با بدنه تراشیده می‌شود. دسته این ساز کوتاه است و از یک طرف به قسمت بزرگ تر کاسه، و از طرف دیگر به سر پنجه متصل است. قیچک فاقد دستان بندی ست و تمام فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده، ربع پرده) بر روی آن قابل اجراست.

 

سر پنجه: جعبه‌ای کوچک و تو خالی و از جنس چوب است. در ابتدای طول دسته مجموعا چهار گوشی (به تعداد سیم‌ها) در طرفین آن قرار دارند و در انتهای آن تاج قیچک با خمیدگی رو به عقب قرار دارد.
خرک: خرک قیچک از جنس چوب یا استخوان است به ارتفاع تقریبی ۲ سانتی متر که با ۲ پایه کوچک خود، روی پوست کاسه کوچک ساز قرار می‌گیرد و سیم‌ها از درون آن عبور می‌کنند.

سیم‌گیر: قطعه ای کوچک و از جنس چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه قیچک نصب شده و سر ِگره دار سیم به آن بسته می‌شود.
تعداد و جنس سیم‌ها: قیچک دارای ۴ سیم از جنس فلز است که چهارمین سیم، روکش دار و ضخیم تر است. طول سیم‌ها در قیچک معمولی از سیم گیر تا شیطانک حدود ۳۳ سانتی متر است.

آرشه: در نوع محلی این ساز از کمانه استفاده می‌شد اما امروزه از آرشه ویلن و در نوع بزرگتر (قیچک باس) از آرشه ویلنسل استفاده می‌شود.

شپش سر کودکان، علائم تا راهکار اگر دانه‌های سفیدرنگی را به‌صورت چسبیده به تارهای موی سر کودکان مشاهده کردید که مانند شورۀ سر قابل جدا شدن بود، به شپش سر مشکوک شوید. با دیدن این...
فواید رابطه زناشویی برای زوجین داشتن روابط جنسی به طور منظم می تواند شما را به شریک زندگی تان نزدیک تر کرده و روابط مستحکم تری را به شما ارزانی بدارد. "هیلدا هاچرسون" استاد دان...
اوتیسم در کودکان، قابل پیشگیری است؟ مسؤول کمیته آموزش هیأت پزشکی ورزشی استان کرمانشاه گفت: تغذیه نامناسب و عدم تحرک زنان باردار موجب افسردگی در مادران و انتقال استرس به جنین می‌شود ...
فیلم های ایرج قادری به عنوان بازیگر بازیگر (۷۲ فیلم) شبکه (۱۳۸۹) پاتو زمین نذار (۱۳۸۷) محاکمه (۱۳۸۵) آکواریوم (۱۳۸۴) شهرت (۱۳۷۹) برزخی‌ها (۱۳۶۱) دادا...
رشد جسمی کودک، تاثیر شیردهی مادران علی‌رغم تاکید زیادی که بر استفاده کودکان از شیر مادر در ماه‌های نخست تولد صورت گرفته است، میزان شیردهی مادران رو به کاهش است و این موضوع می‌تواند...
افزایش باروری با مواد غذایی اگر به اتفاق همسرتان تصمیم به بچه‌دار شدن دارید، بهتر است مدت زمان کوتاهی نیز صبر کنید و بلافاصله اقدام نکنید تا با انجام تدابیری، بارداری سالم‌ت...
چگونه والدین خوبی باشیم، محبت را دریغ نکنید به کودک خود قوانینی را بیاموزید که به کارگیری‌شان باعث می‌شود هر فرد، زندگی شاد و مفیدی داشته باشد.همواره مهر و محبت خود به فرزندان‌تان را نشان دهید.ی...
درمان سرطان پروستات، کشفی جدید طبق گزارش محققان، این درمان جدید ترکیبی از لیزر و یک داروی ساخته شده از باکتری در عمق دریاست و عوارض جانبی شدید ایجاد نمی کند.پژوهش بالینی ۴۱۳ بی...
زمان انجام تست بارداری، زنان بخوانند سوال:با سلام  آیا با گذشت تقریبا دو هفته از عقب افتادن قاعدگی میتوان به جواب تست های بارداری یا بی بی چک اطمینان کرد؟ جواب:بله می توان اعتماد کرد...
قطره آهن برای بچه، ادامه دار؟ سوال:با سلام خدمت خانم دکتر. بنده پسر 2 ساله دارم از 6 ماهگی تا کنون قطره آهن و مولتی ویتامین را بطور کامل دریافت کرده و از نظر رشد نیز در رنج نر...
سریال تعطیلات نوروزی تعطیلات نوروزی یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی «خسرو ملکان» است که در سال ۱۳۷۰ تهیه و در نوروز ۱۳۷۱ از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش گ...
رشد نوزادان، پرهیز غذایی می کنم سوال:سلام. من یک دختر چهار ماهه دارم  از سه ماهگی متوجه شدم که به پروتئین گاوی حساسیت دارد چون در مدفوعش رگه های خونی بود. دخترم شیر مادر می خورد...
آلودگی هوا در بارداری، مراقبت از جنین یک عضو هیئت‌علمی گروه مامایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان گفت: جنین از خون مادر تغذیه می‌کند و سلامت آن وابسته به میزان اکسیژن در جریان خون مادر است...
پوست پوست شدن صورت، چه کرمی خوبه؟ سوال:سلام صورت من پوسته پوسته شده و پوسته ها از صورتم جدا میشوند و پوست صورتم خشکه لطفا راهنمایی کنید چه پماد و کرمی استفاده کنم تا مشکلم حل بشه؟...
زایمان طبیعی یا سزارین، خودخواه نباشید تحقیقات منتشر شده در مرکز امراض کودکان بیان می‌دارد که باکتری‌های معده نوزاد بعد از شش هفته ظاهر می‌شود و تحت تأثیر نحوه تولد او و نیز روش غذا دا...