معرفی ساز قیچک

قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. ساز قیچک دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.

 

قیچک‌نواز هنگام نوازندگی، قیچک را نشسته به صورت عمودی با دست چپ نگه می‌دارد و با دست راست آرشه را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت بر سیم‌های آن می‌کشد. طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است.

 

• خاستگاه ساز قیچک
ساز قیچک اساساً محلی است و بیشترین رواج را در نواحی جنوب شرقی ایران و خصوصاً استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان دارد. در سال‌های اخیر این ساز در شهرهای دیگر نیز استفاده می‌شود. در آن نواحی طبق عقیده و سنت اهالی، برای معالجه امراض به کار می‌رود. در شمال افغانستان نیز قیچک در موسیقی سنتی رواج وسیعی دارد. در ولایات مثل بغلان، کندز و بلخ از قیچک در محافل عروسی و دیگر مراسم خوشی استفاده می‌شود.

 

معرفی ساز قیچک

طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است

 

انواع ساز قیچک
با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند. وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است.

 

اجزای اصلی ساز قیچک:
کاسه طنینی : بدنه اصلی قیچک از چوب یک تکه و معمولا گردو، توت یا چوب های محکم دیگر ساخته می‌شود. کاسه طنینی، حجیم و دو فرو رفتگی بزرگ در طرفین، آن را به ۲ قسمت بزرگتر و کوچکتر تقسیم می‌کند. قسمت کوچکتر در پایین ساز قرار دارد و بر دهانه آن پوست کشیده می شود و خرک روی قسمت پوست قرار می‌گیرد. دهانه قسمت بزرگتر باز است و دسته، تا روی نیمی از این قسمت ادامه می‌یابد.

 

پوست: معمولا در ساخت قیچک از پوست آهو یا گوسفند استفاده می‌شود.

گوشی‌ها: قیچک دارای ۴ گوشی است که به صورت میخ سر پهن ، ۲ به ۲ در طرفین سر پنجه قرار دارد.

 

معرفی ساز قیچک

ساز قیچک توانایی اجرای تکنوازی و گروه نوازی را دارد

 

شیطانک: قطعه چوبی کم ار تفاع و باریک است به عرض دسته ساز که بین سرپنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به طرف گوشی‌های می‌روند.

دسته: جنس دسته قیچک از همان جنس چوب بدنه است که به صورت یک تکه با بدنه تراشیده می‌شود. دسته این ساز کوتاه است و از یک طرف به قسمت بزرگ تر کاسه، و از طرف دیگر به سر پنجه متصل است. قیچک فاقد دستان بندی ست و تمام فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده، ربع پرده) بر روی آن قابل اجراست.

 

سر پنجه: جعبه‌ای کوچک و تو خالی و از جنس چوب است. در ابتدای طول دسته مجموعا چهار گوشی (به تعداد سیم‌ها) در طرفین آن قرار دارند و در انتهای آن تاج قیچک با خمیدگی رو به عقب قرار دارد.
خرک: خرک قیچک از جنس چوب یا استخوان است به ارتفاع تقریبی ۲ سانتی متر که با ۲ پایه کوچک خود، روی پوست کاسه کوچک ساز قرار می‌گیرد و سیم‌ها از درون آن عبور می‌کنند.

سیم‌گیر: قطعه ای کوچک و از جنس چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه قیچک نصب شده و سر ِگره دار سیم به آن بسته می‌شود.
تعداد و جنس سیم‌ها: قیچک دارای ۴ سیم از جنس فلز است که چهارمین سیم، روکش دار و ضخیم تر است. طول سیم‌ها در قیچک معمولی از سیم گیر تا شیطانک حدود ۳۳ سانتی متر است.

آرشه: در نوع محلی این ساز از کمانه استفاده می‌شد اما امروزه از آرشه ویلن و در نوع بزرگتر (قیچک باس) از آرشه ویلنسل استفاده می‌شود.

تمیز کردن موم شمع از روی سطوح مختلف موم شمع یکی از مواردی است که پاک کردن آن از روی سطوح مختلف بسیار سخت است. با ما همراه شوید تا نحوه تمیز کردن موم شمع از روی سطوح مختلف را...
علت ناباروری زنان، سن بالا موثر است؟ بنا به گزارشات بیمارستان نورث‌وسترن که بررسی‌هایی را بر روی موش‌ها انجام داده‌اند، بیان شده که با افزایش سن خانم‌ها توانایی تولید تخمک سالم به دل...
تهیه دو مدل سوپ ویژه زمستانی می خواهیم در این مطلب شما را با روش تهیه دو نوع سوپ مغذی و خوشمزه مخصوص فصول سرد سال آشنا کنیم این سوپ ها سرشار از خاصیت برای بدن به خصوص در این روز...
شرایط پرداخت وام مسکن ۱۳۰ میلیون تومانی پرداخت وام مسکن 130 میلیون تومانی روزنامه ایران: روز گذشته بانک مسکن از طرح جدید خود برای پرداخت وام‌های 50 تا 130 میلیون تومانی ساخت مسکن به ازای ...
کوچک شدن شکم در بارداری، زنگ هشدار؟ سوال:در هفته سی و چهار بارداری هستم که میزان مایع امونیوتیک در هفته سی سه سونو75 تشخیص داده شد احساس کوچک شدن شکمم را میکنم نمیدانم تلقین یا خیر ...
طرز تهیه ساندویچ همبرگر گوشت و قارچ خانگی در این مطلب از بخش آشپزی ، نحوه درست کردن ساندویچ همبرگر گوشت و قارچ پرطرفدار به همراه مواد لازم و نکات مهم برای تهیه این فست فود خوشمزه را به شما آم...
یائسگی مردان، تحت تاثیر چه عواملی؟ یک متخصص اورولوژی و آندرولوژی گفت: به‌طور طبیعی با بالارفتن سن مردان ترشح هورمون تستوسترون که یک هورمون مردانه است، به‌تدریج کاهش می‌یابد. البته سرعت ...
هوش عاطفی کودک، چطور اندازه گیری کنیم؟ دکتر مهدی نوری: به‌عنوان یک اصل کلی و اجتماعی، هرشخصی مایل است تا خود را در رده‌ بهنجار قرار‌دهد. بدیهی است که برداشت از مفهوم بهنجار بر‌اساس تجا...
ورزش مناسب در بارداری، چقدر مجاز است؟ درد دارید و نمی‌توانید بخوابید، کمرتان درد می‌کند و مچ پاهایتان ورم کرده است، دچار یبوست شده‌اید و تمام بدنتان باد کرده است. به عبارت دیگر باردار...
استفاده از کاندوم، دردسر حساسیت! سوال:با سلام در هنگام استفاده از کاندوم دچار سوزش خارش و درد شدیدی میشوم و دونه های ریزی یر روی واژن دیده میشود میخواستم بدانم دلیل آن چیست و راه...
تزریق لب، هشداری جدی برای خانم ها  یک فوق تخصص زیبایی و جراحی پلاستیک گفت: تزریق ژل های دائمی به لب عوارض ناگواری به همراه دارد و سبب ایجاد حساسیت، عفونت‌، تورم مکرر، گلوله شدن و ...
ترشحات دهانه واژن، بو هم میده! سوال:سلام خانم دکتر خسته نباشید، دختر 22 ساله ای هستم که بیشتر اوقات(باعرض معذرت) از دهانه واژنم ترشح میاد کمی بودار (البته شاید طبیعی باشد که من...
علت دل درد بچه ها چیست؟ اگر کودک شما به صورت غیر عادی بهانه گیری می کند و شما را کلافه کرده است در این مورد ممکن است این احتمال وجود داشته باشد که کودک دل درد دارد. وقتی...
رشد قد نوزاد، چگونه بفهمیم طبیعی است؟ سوالبا عرض سلام. پسری7  ماهه دارم با وزن 8 کیلو وقد 66.نگران قدش هستم.چیکار کنم؟  جواببا سلاموضعیت قد  شیرخوار شما با توجه به  مواردی که بیان داش...
آزمایش های مهم دوران بارداری آزمایش های مهم دوران بارداری یک کارشناس ژنتیک بهزیستی گفت: زوج‌های جوان قبل از ازدواج با انجام آزمایش‌های ژنتیک می‌توانند از تولد نوزادان معلول پیشگ...