بیوگرافی سلطان محمد خوارزمشاه

بیوگرافی سلطان محمد خوارزمشاه
مناطق تحت تصرف خوارزمشاهیان

 

 

علاءالدین محمد خوارزمشاه (دوران سلطنت از ۵۹۶ تا ۶۱۷ هجری قمری)، پسر تکش خوارزمشاهی، نامدارترین پادشاه خوارزمشاهیان بود. در زمان او پهناوری پادشاهی خوارزمشاهیان به اوج خود رسید و با حکومت چنگیزخان همسایه شد. دوران سلطنت او عمدتاً به سرکوب مخالفان گذشت که با قتل‌عام‌ها و کشتارهایی نیز همراه بود. قسمت عمده مبارزات وی باغوریان و قراختائیان بود. خلیفه عباسی که در بغداد مستقر بود، رابطه خوبی با سلطان نداشت و همواره غوریان و قراختائیان را علیه او تحریک می‌کرد.

حمله مغول

در سال ۶۱۶ ق/۱۲۱۸ م یورش مغول به قلمروی خوارزمشاهیان آغاز شد که به سقوط سلسله او انجامید. این یورش پیامدهای دردناکی برای ایران و جهان اسلام درپی داشت که آثار پس از قرنها پابرجاست.

سالشماری نخستین تماسها و برخوردهای سلطان با مغولها بسیار مغشوش و گاه نا میسر است. به روایت جوزجانی اولین تماسهای سلطان با مغولان در سال ۶۱۲ ق/۱۲۱۵ م برقرار شد. او هیاتی را به سرکردگی بهاالدین رازی به سوی چنگیزخان روانه ساخت. این هیات در پکن با چنگیزخان دیدار کردند و در طی این دیدارها با نمایندگان سلطان به احترام برخورد کردند و در دیدار دوم چنگیزخان به سلطان پیغام داد که چنگیزخان همچنانکه خود را پادشاه شرق می‌داند، سلطان را نیز فرمانروای غرب می‌داند. در این دیدار چنگیزخان ابراز تمایل کرد که بین دو طرف صلح و مسالمت برقرار باشد. چنگیزخان به همراه نمایندگان سلطان گروهی از بازرگانان خود را با کاروانی مرکب از پانصد شتر که زر، سیم، ابریشم و پوست سمور داشتند، روانه مملکت خوارزمشاهی کرد. هیات مذکور در اوایل سال ۶۱۵ ق/۱۲۱۸ م در فرارود (احتمالاً بخارا) به خدمت سلطان رسید. چنگیزخان از سلطان خواست که بین آنها عهد دوستی و صلح برقرار باشد ولی آن چیز که خشم سلطان را برانگیخت پیام چنگیزخان بود که او را «برابر گرامی‌ترین پسرانم» خوانده بود. ولی نهایتاً سلطان با چنگیزخان عهد نامه صلح منعقد نمود.

کاروانی که چنگیزخان به ایران روانه ساخته بود در سال ۶۱۵ ق/۱۲۱۸ م که تعدادشان به چهارصد و پنجاه تن می‌رسید به شهر اترار که در کرانه شرقی قلمرو خوارزمشاهیان قرار داشت رسیدند. هدایای این بازرگانان حاکم اترار که اینالچق نام داشت و از خویشاوندان سلطان بود را به طمع انداخت و او بازرگانان را جاسوس خطاب کرد. اینالچق به دستور سلطان این بازرگانان را کشت. خبر این کشتار به گوش چنگیزخان رسید ولی او خشم خود را فرو خورد. از اینرو فردی مسلمان را با دو فرد مغول به نزد سلطان محمد فرستاد و خواستار استرداد اینالچق شد، ولی سلطان با زیر پا گذاشتن شئونات دیپلماتیک فرمان قتل فرستادگان چنگیزخان را صادر کرد و با اینکار خویش سند حمله سهمگین مغول به ایران را امضا نمود.

اولین درگیری سلطان با مغولان در حوالی شهر سمرقند اتفاق افتاد. در این نبرد مغولان با قپچاقها در گیر بودند و فرمان جنگ با خوارزمشاهیان را نداشتند اما سلطان آنها را به جنگی خیره سرانه و بی نتیجه تحریک کرد. این جنگ با ترک شبانه و ناگهانی میدان نبرد توسط مغولان پایان یافت. ولی تجربه نخستین برخورد تاثیری عمیق بر سلطان نهاد و از آن پس هرگز جرات نکرد با مغولان رودررو شود.

از این پس بود که دوره فرار سلطان فرا می‌رسد و او با فرار خویش شهر به شهر را تسلیم لشکر مغول کرد. بطوریکه در فاصله اندک دو ساله‌ای کل منطقه فرارود به تصرف چنگیزخان درآمد.

فرارهای سلطان محمد از شهر سمرقند شروع شد و شهرهایی که او به آنها گریخت به ترتیب عبارتند از: سمرقند، بلخ، ترمذ، کلات نادری، نیشابور، اسفراین، ری، سلطان آباد(در حوالی اراک)، سلطانیه، قسمت اعظم گیلان و نهایتاً جزیره آبسکون در دریای خزر.

به روایت جوینی سلطان محمد خوارزمشاه در سال ۶۱۷ ق/۱۲۲۰ م از اندوه سرنوشت حرمش که در قلعه‌ای نزدیکی ساحل دریای خزر به اسارت مغول در آمده بودند درگذشت، ولی نسوی گزارش می‌کند که مرگ او در اثر تورم حاد ریه در جزیره آبسکون اتفاق افتاد.

پس از مرگ وی، پسرش جلال الدین منکبرنی جانشین او شد و مبارزه اصلی با مغولان توسط او آغاز شد.

 

بیوگرافی رستم یکم   رستم یکم فرمانروای سلسله باوندیان دوران ۸۶۷-۸۹۶ (میلادی) مرگ رمضان ۲۸۲ (قمری) نوامبر ۸۹۵ (میلادی)   بعد...
بیوگرافی جعفر خان زند  جعفر خان زند دوران پادشاه زندیان ۱۲۰۱-۱۲۰۳ پیش از صیدمرادخان زند پس از علیمرادخان زند دودمان زندیان پدر صادق‌خان ...
بیوگرافی آقا محمد خان قاجار   آقامحمدخان قاجار تاجگذاری ۱۵ ربیع‌الثانی ۱۱۹۵ (قمری) ۱ فروردین ۱۱۶۱ خورشیدی ۲۱ مارس ۱۷۸۲ (میلادی) در ساری لقب(ها) بنیا...
بیوگرافی اردوان پنجم اشکانی   اردوان پنجم و در ترتیب جدید شاهنشاهان اشکانی اردوان چهارم (اشک بیست و نهم) بیست و هشتمین و آخرین شاه ایران از خاندان اشکانی است که از سال ۲۱...
بیوگرافی پرنسس دایانا، شاهدخت ولز نام کامل: دایانا فرانسس لقب(ها): شاهدخت ولز زادروز: ۱ ژوئیهٔ ۱۹۶۱ زادگاه: سندرینگهام، نورفولک،  انگلستان مرگ: ۳۱ اوت ۱۹۹۷ میلادی (۳۶ سال) ...
بیوگرافی بلاش سوم   بلاش سوم (اشک بیست و ششم) بیست و ششمین شاه ایران از خاندان اشکانی است که پس از خسرو به شاهی رسید. نسبت بلاش سوم با اشکانیان روشن نیست. وی در...
بیوگرافی بهاءالدوله دیلمی سکه متعلق به بهاءالدوله دیلمی   بهاءالدوله دیلمی (درگذشتهٔ ۵ جمادی‌الثانی ۴۰۳ در ارجان) سومین پسر عضدالدوله دیلمی و از امیران آل بویه با ن...
بیوگرافی فرخان بزرگ  بیوگرافی کامل فرخان بزرگ |  نام اصلی فرخان بزرگ |  همسر و فرزندان فرخان بزرگ |  زندگی نامه کامل فرخان بزرگ |  مرگ فرخان بزرگ |  تحقیق درباره فرخان بزرگ |  دین و ...
بیوگرافی نوح یکم سامانی |  تحقیق در مورد نوح یکم سامانی |  نوح یکم سامانی در چه قرنی می زیست؟ |  نوح یکم سامانی اهل کجا بود؟ |  بیوگرافی کامل نوح یکم سامانی |  تحقیق درباره نوح یکم سا...
بیوگرافی آنتیوخوس یکم   آنتیوخوس یکم شناخته‌شده به (سوتر=نجات‌دهنده) (به یونانی: Ἀντίoχoς Σωτήρ) پادشاه سلوکی میان سال‌های ۲۸۱ تا ۲۶۱ پیش از میلاد بود. زندگی آنتی...
بیوگرافی صمصام‌ الدوله دیلمی صمصام‌ الدوله دیلمی آرامگاه صمصام‌ الدوله دیلمی کجاست؟ دلیل مرگ صمصام‌ الدوله دیلمی تحقیق در مورد صمصام‌ الدوله دیلمی دین و مذهب صمصام‌ الدوله دیلم...
بیوگرافی آرتاوازد آخرین شاه اشکانی   آرتاوازد یا آرتاباز پسر اردوان پنجم آخرین شاه اشکانی بود. پس از مرگ پدر، آرتاوازد یکسال از ۲۲۶ تا ۲۲۷ میلادی با بلاش پنجم که هنگام پادشاهی ا...
بیوگرافی کوروش کبیر آرامگاه  کوروش کبیر   کجاست؟ کوروش کبیر   مقاله درباره  کوروش کبیر   دین و مذهب  کوروش کبیر     کوروش کبیر   در چه قرنی می زیست؟   کوروش کبیر   کی...
بیوگرافی ایل ارسلان   دوران ۱۱۵۶ – ۱۱۷۲ میلادی نام کامل تاج الدین ابوالفتح ایل ارسلان بن اتسز پیش از علاءالدین تکش پس از علاءالدین اتسز ...
بیوگرافی ایشتوویگو آخرین شاه ماد   ایشتوویگو / ایختووویگو دوران احتمالاً در بین سال‌های ۵۸۵ تا ۵۵۰ (پیش از میلاد) تاجگذاری ۵۸۵ پ.م. نام کامل ایختووویگو ...