بیوگرافی برهان‌ الدین کرمانی

 

برهان الدین نفیس بن عوض بن حکیم کرمانی یا برهان‌الدین کرمانی (زاده: ۸۱۲ هجری قمری در کرمان، درگذشت: ۸۹۰ قمری)، پزشک ایرانی قرن پانزده میلادی از کرمان بود. وی که معروف به طبیب نفیس یا حکیم نفیس، نیز میباشد و گاه برهان نفیس هم خوانده شده، از حکیمان، طبیبان و دانشمندان مشهور ایران در قرن نهم هجری و از بزرگترین و نامدارترین مولفین کتابهای پزشکی در تاریخ پزشکی ایران محسوب میشود. نفیس بن عوض از اطبای دربار الغ بیگ تیموری و از اساتید طبّ در مدرسهٔ الغ بیگ بود و کتابهای طبی متعددی را از خود به یادگار گذاشت که از مشهورترین آنها شرح الاسباب و العلامات و شرح موجز القانون ابن سینا می‌باشد. وی همچنین جدّ اعلای خاندان نفیسی است که بسیاری از آنان در طی قرنهای نهم تا چهاردهم هجری از اطبای بزرگ ایران بوده‌اند که از آن جمله میرزا علی اکبر خان نفیسی (ناظم الاطباء کرمانی)، قابل ذکر می‌باشد.

زندگینامه

نفیس بن عوض کرمانی در حدود سال ۸۱۲ قمری در شهر کرمان متولد شد. خاندان و پدران او (لااقل تا چهار نسل قبل از او)، همگی از اطبای کرمان بودند و به صناعت طب و طبابت در کرمان شهرت داشتند و از جمله پدر و پدربزرگش، هر دو از حکیمان و طبیبان کرمان به حساب می‌آمدند.

نفیس بن عوض در کرمان تحصیلات طبی خود را به پایان رسانید و در همین شهر به طبابت مشغول شد. مهارت و حذاقت وی در طب به زودی شهره خاص و عام گردید. در نهایت شهرت این طبیب حاذق کرمانی آن قدر عالمگیر شد، که «اُلُغ بیک بن شاهرخ بن تیمور گورکانی»، پادشاه نامدار تیموری، وی را از کرمان به سمرقند فراخواند و او بعنوان پزشک مخصوص در دربار الغ بیگ به کار مشغول شد. وی در دوران اقامت خویش در سمرقند بنا به درخواستِ الغ بیگ گورکانی، به تدوین چند رساله و از جمله رسالهٔ مشهور خود شرح الاسباب و العلامات و نیز مجموعهٔ موجزالقانون (خلاصه قانون ابن سینا) مشغول شد که تألیف برخی از آنها سالها بعد از قتل الغ بیگ و هنگامیکه حکیم نفیس به کرمان بازگشته بود، در این شهر تکمیل شدند.

وی پس از مرگ الغ بیگ به کرمان بازگشت و تا پایان عمر خویش در کرمان ماند و به تدریس طب به شاگردانی که برخی از آنها فرزندان او بودند و نیز به تألیف کتابهای پزشکی مشغول بود.

وفات او بطور دقیق مشخص نیست، اما برخی مرگ او را در ۸۹۰ هجری قمری ثبت کرده‌اند.

آثار او

  • شرح الاسبابِ و العلامات
  • شرح الموجز
  • شرح قانونِ ابن سینا
  • سمومات و حمیات

به گفتهٔ آیت الله جوادی آملی، برخی آثار نفیس بن عوض تا پنجاه سال پیش [یعنی تا اوایل قرن پانزدهم هجری] در حوزه‌های علمیهٔ نجفِ اشرف تدریس می‌شد در سرزمین‌های اسلامی و بخصوص در ایران و عراق و در شبه جزیرهٔ هند و پاکستان، مورد رجوع و استفاده بود. رساله‌های پزشکی نفیس بن عوض نه فقط در ایران بلکه به قول علامه جوادی املی در شبه قاره هند و پاکستان به عنوان یک کتاب مختصر یا هندبوک مورد استفاده قرار می‌گرفت

درباره او

حاجی خلیفه در کتاب کشف الظنون او را متطبّب خوانده، یعنی کسی که ادعای طبابت دارد. حال آن که خود حاجی خلیفه دربارهٔ کتاب شرح الاسباب و العلامات وی می‌نویسد: «این کتاب شرحی است لطیف و در آن به خوبی تحقیق نموده و مطالب را واضح ساخته است»

دکتر مجید ملک محمدی در تشریح انتساب متطب به حکیم نفیس بن عوض شرح داده است:

«عموم اطباء قدیم خود را برای مقام طبابت لایق نمی د انستند و نام طبیب بر خود نمی‌گذارند چرا که این مقام را خیلی بالا و والا می‌دانستند و عموماً خود را “متطبب” می‌نامیدند. چنانکه رازی و ابن سینا و عده زیادی در تمدن اسلامی خود را “متطبب” می‌گفتند . بعضی پا را فراتر نهاده کلمه “طبیب” و “حکیم” مطلق را برای ذات باری عزاسمه می‌دانستند و بس؛ و اگر کسی خود را به نام طبیب می‌خواند آن را نامتناسب می‌دانستند

وی همچنین درباره برهان الدین نفیس بن عوض کرمانی می‌نویسد:

این طبیب کرمانی، نه فقط بخاطر مراتب علمی والای خود و تبحّر کم نظیرش در فن طبابت بلکه بواسطهٔ اینکه سرمنشاء و سرسلسلهٔ جمع کثیری از پزشکان کرمان و ایران قرار گرفت، حائز اهمیت به شمار می‌رود و اغلب وقایع تاریخ پزشکی بویژه در کرمان طی اعصار بعد و دستِ کم تا قرن چهاردهم هجری تحت تأثیر اوست

در کتاب تاریخ طب و طبابت در ایران نیز درباره او آمده است:

کتاب شرح الاسبابِ و العلامات او در کنار کتاب قانون ابن سینا دو منبع اصلی تدریس طب در مدارس طبی ایران بوده است.

 

بیوگرافی دکتر علی جوان     علی جوان زادروز ۵ دی ۱۳۰۵ ۲۶ دسامبر ۱۹۲۶ ‏(۸۸ سال) تهران، ایران پیشه فیزیک (لیزر گازی) جایزه‌ها مدال بن...
بیوگرافی دکتر کارو لوکاس     کارو لوکاس متولد ۱۳۲۸ اصفهان مرگ ۱۷ تیر ۱۳۸۹ تهران ملیت ایرانی تبار ارمنی دلیل شهرت پدر ربات...
بیوگرافی دکتر محمود حسابی دانشگاه محمود حسابی شاگردان محمود حسابی مقاله درباره محمود حسابی کتاب های محمود حسابی محمود حسابی چند سالشه؟ عکس محمود حسابی محمود حسابی ویکی...
بیوگرافی والتر کرایسلر ، موسس کرایسلر والتر کرایسلر، (به انگلیسی: Walter Chrysler) (زاده ۲ آوریل ۱۸۷۵ - درگذشت ۱۸ اوت ۱۹۴۰) صنعتگر، کارآفرین و مکانیک آمریکایی فعال در صنعت خودروسازی بود....
بیوگرافی میر حیدر آملی   میر حیدر آملی زادروز ۷۲۰ هجری آمل درگذشت ۷۸۷ حله یا آمل آرامگاه آمل محل زندگی آمل،نجف،حله نام‌های دیگر ...
بیوگرافی حسن احمدی حسن احمدی زادروز ۱۳۲۲ دامغان، ایران محل زندگی تهران ملیت ایرانی پیشه عضو هیئت علمی دانشگاه تهران نهاد دانشگاه تهرا...
بیوگرافی رابرت هوک رابرت هوک(به انگلیسی: Robert Hooke) (زاده ۱۸ ژولای ۱۶۳۵ –مرگ ۳ مارچ ۱۷۰۳ ) عضو انجمن سلطنتی، یکی از فلاسفه علوم طبیعی، معمار و دانشمند علوم معقول و ...
بیوگرافی دکتر غلامحسین مصاحب  آثار دکتر غلامحسین مصاحب |  بیوگرافی کامل دکتر غلامحسین مصاحب |  تحقیق درباره دکتر غلامحسین مصاحب |  دکتر غلامحسین مصاحب |  دکتر غلامحسین مصاحب ویکی پدیا |  دک...
بیوگرافی دکتر محمد فرهادی محمد فرهادی در سال ۱۳۲۸ در شاهرود متولد شد. او در سال ۱۳۴۷ در دانشگاه فردوسی مشهد پذیرفته شد و دوره طب عمومی و تخصصی را در این دانشگاه سپری کرد و در س...
بیوگرافی اردشیر حسین پور   اردشیر حسین پور اولین دانشمند ترور برنامه هسته ای ایران زادروز ۱۹۶۲ تهران درگذشت ۱۵ ژانویه ۲۰۰۷ شیراز-گاز رادیواکتیو ...
بیوگرافی ماری کوری   ماریا اسکلودوسکا کوری (ماری کوری) (به لهستانی: Marie Skłodowska-Curie) (زاده ۷ نوامبر ۱۸۶۷ - درگذشته ۵ ژوئیه ۱۹۳۴) فیزیکدان و شیمی‌دان ل...
بیوگرافی حسن باستانی     حسن باستانی زادروز ۱۳۴۰ تهران ملیت ایرانی پیشه پژوهشگر،نمایش‌نامه‌نویس، طراح وکارگردان تئاتر سال‌ها...
بیوگرافی ابن خلکان   ابن خلکان زادروز ۱۱ ربیع‌الثانی ۶۰۸ قمری اربیل درگذشت ۲۶ رجب ۶۸۱ قمری مدرسه نجیبیه دمشق آرامگاه کوه قاسمون دمشق ...
بیوگرافی کارل بنز   کارل فریدریش بنز (به آلمانی: Carl Friedrich Benz) (تولد ۲۵ نوامبر ۱۸۴۴ در مولبورگ (کارلسروهه)، مرگ ۴ آوریل ۱۹۲۹ در لادنبورگ) مهندس اتومب...
بیوگرافی امین شکراللهی   امین شکراللهی رشته فعالیت علوم کامپیوتر، ریاضیات٬نظریه اطلاعات محل کار دانشگاه‌ای‌پی‌اف‌ال بنیان گذار کدهای رپتور ...