با کودک خود متحد نشوید!

محمد ترکمان، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی: در خانواده ها معمولا پدر و مادری که با هم مشکل دارند با یکی از بچه ها بر علیه والد دیگر ائتلافی تشکیل می دهند و فرزند را به سمت خودشان می کشانند؛ یعنی هر یک از والدین می خواهد که بر ضد دیگری با کودک متحد شود. در روانشناسی این فرآیند را مثلث سازی می نامند.

این فرآیند گاهی آسیب زا نیست و به تعادل سیستم کمک می کند اما در بسیاری موارد، وقتی رابطه به شدت آسیب زا باشد، می تواند مخل و ناراحت کننده شود.

در این مطلب می خواهیم این فرآیند را زمانی که والدین در مرحله طلاق و پس از ن قرار دارند و از کودک خود برای ائتلاف استفاده می کنند، تحلیل کنیم؛ ببینیم چه آسیب هایی دارد و چه راهکارهایی برای خارج شدن از این ائتلاف آسیب زا وجود دارد.

چرا یارگیری می کنیم؟

واقعیت این است که همه ما در معرض نوعی از مثلث سازی قرار داریم؛ وقتی پدر و مادر درباره روشن تربیتی فرزند با یکدیگر دعوا می کنند، مثلث سازی شکل می گیرد؛ زمانی که در خانواده ها روابط خارج از خانواده شکل می گیرد و نفر سوم وارد زندگی می شود و … مشکلات انسان ها به اندازه مخفی کاری های آنهاست و مشکلات معمولا مثلث طلب هستند.

با کودک خود متحد نشوید!

وقتی زن و شوهری که از قدرت یکسانی برخوردار نیستند و سر مسئله مهمی با هم به توافق نمی رسند، زوجی که دارای قدرت کمتری است برای خروج از آن تنش و برای حفظ موجودیت بیشتر خود در رابطه، به ناچار به سمت شخص یا اشخاص سومی حرکت می کند که دارای قدرت کمتر ولی قابل توجه است و آن فرد گاهی یکی از فرزندان است.

در چنین موقعیتی، شخصی که قدرت اول را داشته یا باید تسلیم شود، یا کنار بکشد، یا فشار را بیشتر کند و همچنین می تواند به سمت یکی دیگر از اعضای خانواده برود و مثلث در مثلث را شکل دهد؛ اگر وضعیت حل و فصل نشود، اعضای دیگر خانواده به ناچار یا با میل خود برای کم کردن مشکلات وارد رابطه می شوند.

در کل زمانی که دو نفر نخواهند معضل رابطه شان را براساس مذاکره حل کنند و در عین حال امکان قطع رابطه نیز وجود ندارد (مثلا به خاطر وجود فرزند، حتی پس از طلاق) امکان شکل گیری مثلث (یارگیری یا ائتلاف) وجود دارد.

یارگیری با ما و کودک ما چه می کند؟

همانطور که گفته شد، وقتی تنش ها بین والدین (زن و شوهر سابق) طولانی و بدون راه حل باقی می ماند، آنها به یارگیری رو می آورند و فرد سومی را که همان فرزند است وارد می کنند. در این حالت ممکن است تنش ها تا حدی حل شود اما در طولانی مدت، این تنش ها به شکل واقعی حل نمی شود.

شاید همین یارکشی قبل از طلاق باعث بروز تنش و در نهایت درگیری و طلاق شده بود! به بیانی دیگر، یارگیری ها در کوتاه مدت تنش را کاهش می دهد اما در درازمدت مشکلاتی برای افراد به جا می گذارند که بهتر است عطایش را به لقایش بخشید.

هیجان های منفی مانند خشم، تنش، افسردگی و اضطراب از آسیب های این یارگیری است. فردی که علیه او یارگیری شده، احساس طرد می کند و خشم ناشی از آن باعث می شود از هر تلاشی برای آسیب زدن به دو نفر دیگر که با هم ائتلاف کردند فروگذار نکند؛ مثلا پدری که خشمگین از ائتلاف مادر و فرزند است، ممکن است اجازه ملاقات ندهد یا دائما بهانه بیاورد. کودک نیز از فشار واسطه گری خسته می شود و ممکن است غمگین و مضطرب شود چون بعضا نمی داند چگونه و در چه موقعیتی باید تصمیم درست را بگیرد.

طرف دیگر هم دائما تنش زیادی را برای حفظ ائتلاف تحمل می کند، مثلا مادر ممکن است به فرزند خود باج های زیادی جهت یارکشی بدهد. این هیجانات منفی می تواند باعث بروز آزارهای مختلف کلامی، جسمی و … بین دو طرف شود.

کاهش قدرت و اعتبار هر دو والد از دیگر آسیب های این ائتلاف است. کودک می بیند که هر کدام از والدین جهت یارکشی، والد دیگر را تخریب می کند و قوانین او را زیر سوال می برد. این فرآیند در نهایت به ضرر اعتبار هر دو والد است. در این شرایط کودکان خیلی زود یاد می گیرند که اگر می خواهند چیزی به دست بیاورند، بهتر است والدین در یک جبهه نباشند. آن وقت او طرف کسی را می گیرد که خواسته او را برآورده کند.

فکر نکنید این کار بدجنسی است. در واقع کودک عمدا این کار را انجام نمی دهد. در فضای رابطه این راه را برای برآورده کردن خواسته هایش یاد گرفته است. این خصوصیت در فرزند می تواند در روابط آینده او نیز آسیب زا باشد.

در کل فرسایندگی روانی برای طرفین و اثرات مخرب تربیتی، دو محصول این ائتلاف است.

چگونه از یارکشی بیرون بیاییم؟

در هر صورت به دلیل اینکه بین شما و همسر سابق تان همچنان پل ارتباطی (بودن فرزند) وجود دارد، امکان تشکیل مثلث ها هر لحظه وجود دارد و باید با اطلاع رسانی پیشگیری کنیم و اگر نشد با مراجعه به روانشناس، اثرهای منفی روابط مثلثی را کم کنیم. گام های زیر می تواند کمک کننده باشد:

با کودک خود متحد نشوید!

۱- مثلث را شناسایی کنید و از اثرات مخرب آن آگاه باشید

در روابط خود کمی تامل کنید و ببینید آیا مثلث سازی اتفاق افتاده است؟ آیا در رابطه افراد سعی در یارکشی می کنند؟ آیا خشونت ها و مشکلات پیش آمده ناشی از همین رابطه مثلثی است؟ و … اگر متوجه این امر شدید بهتر است آسیب های آن را نیز برای خود مرور کنید.

این فرآیند می تواند جنبه انگیزشی برای شکستن این مثلث در شما ایجاد کند. برای مثال اگر ما ندانیم که مبتلا به بیماری دیابت هستیم و پس از مراجعه به پزشک و دادن آزمایش توسط پزشک مربوطه، به میزان قند خونمان که بالای ۳۸۰ است، واقف شویم و تنها پزشک میزان قند خون و تبعات مربوط به افزایش قند را به ما گوشزد کند و هیچ گونه دارویی تجویز نکند، دیده شده که در اکثر موارد صرف آگاهی از میزان قند خون و تبعات آن باعث شده است که ام یک خود کنترلی نسبتا قابل توجهی در مصرف مواد قندی از خود نشان می دهیم.

۲- اقدامات عملی برای شکستن ائتلاف انجام دهید

بعد از شناسایی این ائتلاف، دقت کنید که چگونه می توانید رابطه را به تعادل برگردانید. مثلا مادر می تواند به فرزند خود که هم اکنون در تیم اوست کمک کند تا اوقات مشترکی را با پدرش بگذراند و حتی مشوق این امر نیز باشد.

از طرفی باید سعی کنید روش های منفی مانند بدگویی از طرف، بهانه گیری و … را کاهش و حتی در حضور فرزند قطع کنید.

۳- با طرف مقابل وارد مذاکره شوید

بهتر است از والد دیگر بخواهید تا با هم در مورد مسائل مهم صحبت و مذاکره کنید. در این فضا مهمترین دغدغه های خود را مطرح و با گفتگو به راه حل های مناسب و مورد توافق در جهت حل مشکلات و مسائل پیش رو برسید. این جلسات جنبه پیشگیری از ایجاد مثلث سازی نیز دارد. اگر نیازمند آموزش در زمینه مذاکره هستید، می توانید مطالبی را در این مورد مطالعه کنید.

۴- کمک تخصصی دریافت کنید

اگر شدت مثلث سازی زیاد است و شخصا برای شکستن آن نمی توانید کاری بکنید، بهتر است از کمک یک روانشناس بهره بگیرید.

بیماری پوستی کودکان، دون دون قرمز چیه؟ سوالسلام داداشم10 سالشه،  4روز تب داشت بردیمش دکتر گفت مال عفونیت نیست چون آزمایش گرفتیم حالا تبش خوب شده ولی دون دون های قرمز مسطح روی پوستش هست...
خوردن زعفران در بارداری، مفید یا مضر؟ افسانه های قدیمی و طرفداران زعفران ادعا می کنند، مصرف آن در دوران بارداری، بیماری و مشکلات جنین را کم می کند. صبر کنید! از زیاد خوردن این رشته ها...
دوقلو دارم، چطور برم مسافرت؟ در صورت امکان، قبلا محل دقیق صندلی های خود را در هواپیما رزرو کنید...
همیشه میکروب ها برای ما خطر ندارند در میان مردم این طرز تفکر رواج یافته که هر بیماری یا مشکلی را به میکروب ربط میدهند و آن را پای میکروب میگذارند اما باید بگوییم که این طرز تفکر غلط م...
تب بعد از واکسن شش ماهگی، طبیعیه؟ سوالسلام خسته نباشید دختر من شش ماهست دو روز پیش واکسن زدیم بهش الان تبش 38 از کمر به بالا داغه قطره ی استامینوفن هم مرتب دادیم بهش الان باید چی ...
سقوط بازیگر زن کشورمان از روی اسب و آسیب دیدگی شدید وی! عکس بیتا سحرخیز بازیگر سریال "شکوه یک زندگی" در حین سوارکاری آسیب دیده است و به همین خاطر یک هفته کار تصویربرداری این سریال متوقف شد. آسیب دیدن بیتاسحر...
ازدواج تالاسمی های مینور، اقدامات لازم سوال:سلام خسته نباشید. میخواستم بپرسم دوتا مینور نوع بتا میتونن ازدواج کنن؟ اگه بخوان ازدواج کنن باید چیکار کنن؟ جواب:ازدواج به صلاح نیست. اگر اص...
بارداری پوچ، چرا بعضی دچارش می شوند؟ علائم اولیه حاملگی رخ میدهد، قاعدگی به تاخیر میافتد و تست حاملگی مثبت می شود. حتی سونوگرافی طی هفته های اولیه نشان از تشکیل کیسه حامل جنین (ساک حاملگی...
نمایی از باغ فردوس تهران در دوران قاجار باغ فردوس محله‌ای از شمیران که در نزدیکی خیابان ولیعصر و میدان تجریش واقع شده‌است. اکنون موزه سینمای ایران در این مکان واقع است. به دستور محمدشاه ق...
سرفه در کودکان، فقط سرماخوردگی؟/ صدای دکتر سرفه درکودکان که عموما بعد از یک سرماخوردگی ساده اتفاق می افتد که این سرفه ها بسیار مهم نبوده و بچه را اذیت نمی کند. سرفه ای که کودک را شب بیدار ...
انواع تست های تشخیص بارداری، کدامند؟ آگاهی از حاملگی یعنی ورود به یک دنیای جدید! اما چگونه از این خبر هیجان‌انگیز آگاه می‌شویم؟ آزمایشاتی برای تشخیص حاملگی وجود دارد که در این مقاله ...
آموزش مهارت اجتماعی به کودکان، چجوری؟ کودکان برای آن که خودشان را با اجتماعی که در آن زندگی می کنند، سازگارتر کنند باید مهارت های اجتماعی گوناگونی را بیاموزند. این مهارت ها در برگیرنده طیف...
علائم بارداری دوقلو چیست؟ علائم اولیه بارداری دوقلوییاز هر۲۰۰حاملگی، حدود ۶حاملگی چند قلو هستند که میزان دوقلویی بیشتر از چند قلویی می باشد. مادرانی که دو قلو باردار هستند...
کودک قلدر، کتک کاری میکنه! سوال:برادر زاده من 7 سال سن دارد موقعی که تو هر جمعی قرار میگیرد برای همه خط و نشون میکشه و میخواد قلدری بکنه و بچه های همسن خودش تو اون جمع میزن...
تاثیر سن بر بارداری (۱) گروه ترجمه نی نی بان: آن‌چه شما باید درباره بارداری در سال‌های دهه 20 سالگی، 30 سالگی و 40 سالگی عمرتان بدانید.اگر از زنان زیادی بپرسید چه سنی ب...