آشنایی با مسجد جامع اصفهان

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

 

 

مسجد جامع اصفهان
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور  ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت i v vi
شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۹۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسعی را به ابعاد ۱۷۰ در ۱۴۰ متر در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمتهای مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستانها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود (دهباشی،۱۳۰:۱۳۸۳) .

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

مسجد جامع اصفهان منعکس کننده هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.

تاریخچه

کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به هزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و بازسازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

سنگاب‌های مسجد جامع

در مسجد جامع اصفهان چهار سنگاب قراردارند.

۱- سنگاب ایوان درویش: در ایوان شمالی مسجد جامع که ایوان درویش نام دارد، سنگابی از جنس سنگ پارسی قرار گرفته‌است. این سنگاب ابتدا در مجاورت مقبره علامه مجلسی قرار داشته و بعد به محلّ کنونی منتقل شده‌است. قطر دهانه سنگاب ۱۱۵ سانتیمتر است، ولی نیمی از آن به علّت شکستگی از بین رفته‌است. کتیبه بدنه این سنگاب به زبان‌های فارسی و عربی و به خطّ ثلث است. آن چه از متن کتیبه بجا مانده به شرح زیر است:

… و صل علی زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر و الکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی…

کرد وقف شاه مظلومان حسین ابن علی هرکه نوشد آب گوید لعن بر ابن زیاد
شد تمام این جام در عهد شه ایران صفی ……

لبه این سنگاب دارای پنج جامگاه بوده‌است که شکستگی نیمی از سنگاب باعث شده که تنها دوتا از آنها باقی‌بمانند. نقشهای بدنه این سنگاب هم در اثر فرسایش تا حدودی از بین رفته‌اند.

۲- سنگاب ایوان صاحب: ایوان جنوبی مسجد جامع، ایوان صاحب نام دارد و سنگابی ساده در رو به روی آن قرار گرفته‌است. این سنگاب در میان حوضچه‌ای از سنگ چهارگوش قرار گرفته و روی لبه آن پنج جامگاه طرّاحی شده‌است. سطح خارجی سنگاب در بالا شامل کتیبه صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خطّ ثلث و نقش‌های کنگره‌دار کوچک، و در قسمت پایین سنگاب، نقش‌های کنگره‌دار بزرگ است. همچنین بر روی بدنه سنگاب، کتیبه‌ای به این مضمون نقش بسته‌است:

وقف شرعی نمود توفیق… استاد امین ولد اسمعیل… فی ۱۱۰۲

۳ و ۴ – دو سنگاب کوچک دیگر هم در مسجد جامع اصفهان وجود دارند که یکی در کنار حوض میان حیاط مسجد، و دیگری در برابر ایوان استاد (ایوان غربی) قرار گرفته‌اند.

خواندنی

آرتور پوپ (باستان شناس) می‌نویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجّه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می‌توان به شاهکار فنا ناپذیر و خلّاقهٔ ایرانی‌ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقهٔ خود را به اصفهان و ایران، روزافزون دیدم. به همین جهت می‌خواهم، بعد از این که دیده برهم نهادم، جسدم را را در این خاک مقدّس دفن کنند.»

محراب‌ها

مسجد جامع اصفهان از مساجدی است که محراب‌های متعددی دارد. بلندآوازه ترین محراب آن در ضلع شمالی ایوان غربی آن، در شبستانی که بوسیله اولجایتو ساخته شد قرار دارد. این محراب نمونه نفیسی از تزئین گچبری است با گل و بته و شکل‌های هندسی. هشت محراب دیگر در این مسجد وجود دارند که تدریجا ساخته شده است (پیرنیا، ۱۳۸۳)

ثبت در میراث جهانی

این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

 

افزایش آب دور جنین، علتش چیه؟ سوال:سلام. در هفته 35 بارداری سونو که دادم حجم مایع کیسه آب 14 سانتیمتر بود ولی امروز یعنی در هفته 38 که سونو دادم حجم مایع 17 سانتیمتر بود و یه ...
کرم واژینال کلوترمازول در بارداری، موجب سقط می گردد؟ سوالسلام خسته نباشید من در هفته 6بارداری هستم از 12 خرداد از کرم واژینال کلوتریمازول به مدت 3روز استفاده میکردم که موقع مصرف به سختی اپلیکاتور وا...
غذا خوردن با خانواده، این همه فایده! غذا خوردن در کنار خانواده مزایای زیادی برای کودک و نوجوان شما خواهد داشت. این دلایل به شما  می‌گویند چرا باید با هم غذا بخورید. صحبت کردن در کنار...
هزینه نگهداری خون بندناف، دانستنی ها حتما تا به حال درباره بانک بندناف نوزادان و خدماتی که این مراکز برای ذخیرهسازی و نگهداری از نمونه خون بندناف نوزادان به خانوادهها ارائه میکنند مطا...
راهنمایی برای ازدواج، معرفی منابع سوالسلام ممنونم از وقتی که به من میدهید می خواستم منابع مفیدی برای ازدواج به من معرفی کنید و سایتی که بشود سوالاتی که در مورد ازدواج برامون مطرح ...
احتمال حمله قلبی در زنان با تحمل زیاد   ثابت شده که زنان بیشتر از مردان در مقابل درد از خودشان تحمل نشان میدهند و این را میتوان به وضوح در جامعه و میان افراد جامعه دید.نتایج جدید...
آشنایی با طبیعت زیبای تنگه مهریان یاسوج آب زلال و شفاف رودخانه مهریان که بخشی از آن از چشمه‌های تنگ معروف به کبوتری است پس از طی مسیر به رودخانه بشار یاسوج و رودخانه کارون در استان خوزستان ...
سلفی سوسن پرور با مجسمه فردوسی سلفی سوسن پرور با مجسمه فردوسی، منتها جلال و جبروت سوسن خانم آنقدر در تصویر پررنگ است که جناب فردوسی اصلاً به چشم نمی آیند. ...
عکس های عاشقانه عاشق نمی شوی ⋆ پنج شنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۵ 16 بازدید در عکس های عاشقانه عاشق نمی شوی مجموعه ار عکس های عاشقانه به همراه متن های احساسی را خواهید دید ک...
وزن گیری نوزاد شش ماهه، خوب یا بد؟ سوال مخاطب نی‌نی‌بان: پسر من ۲۸ مهر شش ماهش کامل میشه وزن موقع تولدش ۲۸۰۰ بوده الان شده ۸۱۰۰ میخواستم بدونم روند وزن گیریش چطوری بوده واینک...
تاریخچه باشگاه فوتبال چلسی تاریخ چلسی تاریخچه باشگاه چلسی تاریخ تاسیس چلسی تاریخ تاسیس باشگاه چلسی بهترین گلزن تاریخ چلسی تاریخ تاریخچه ی باشگاه چلسی تاریخچه کامل باشگاه چلسی ...
درباره داروی آلیکوم سی آلیکوم سی (به انگلیسی: (Alicom-c) رده درمانی : ضد فشارخون اشکال دارویی: قرص ۲۶۰میلی گرمی مکانیسم اثر : گیاهی موارد مصرف : کاهنده فشارخون، ...
خورش نخود سبز و شوید، مناسب دیابتی ها ماهنامه تخصصی هنر آشپزی: شوید برای آنان که از دیابت رنج می برند و قند بالایی دارند بسیار مناسب است. برای همین طرز تهیه خورشی را به شما آموزش می دهی...
تهدید به سقط در بارداری، علائم/ کلیپ پزشکان یک تعریفی دارند به نام تهدید به سقط که خود عمل سقط را شامل نمی شود.
در مورد مذهب زیدیه زیدیه یکی از فرقه‌های شیعه است که نامشان را از زید بن علی گرفته‌اند. زیدیان برخلاف دوازده‌امامی‌ها، زید بن علی را به‌جای برادرش محمد باقر امام پنجم می...