آشنایی با مسجد جامع اصفهان

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

 

 

مسجد جامع اصفهان
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور  ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت i v vi
شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۹۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسعی را به ابعاد ۱۷۰ در ۱۴۰ متر در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمتهای مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستانها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود (دهباشی،۱۳۰:۱۳۸۳) .

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

مسجد جامع اصفهان منعکس کننده هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.

تاریخچه

کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به هزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و بازسازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

سنگاب‌های مسجد جامع

در مسجد جامع اصفهان چهار سنگاب قراردارند.

۱- سنگاب ایوان درویش: در ایوان شمالی مسجد جامع که ایوان درویش نام دارد، سنگابی از جنس سنگ پارسی قرار گرفته‌است. این سنگاب ابتدا در مجاورت مقبره علامه مجلسی قرار داشته و بعد به محلّ کنونی منتقل شده‌است. قطر دهانه سنگاب ۱۱۵ سانتیمتر است، ولی نیمی از آن به علّت شکستگی از بین رفته‌است. کتیبه بدنه این سنگاب به زبان‌های فارسی و عربی و به خطّ ثلث است. آن چه از متن کتیبه بجا مانده به شرح زیر است:

… و صل علی زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر و الکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی…

کرد وقف شاه مظلومان حسین ابن علی هرکه نوشد آب گوید لعن بر ابن زیاد
شد تمام این جام در عهد شه ایران صفی ……

لبه این سنگاب دارای پنج جامگاه بوده‌است که شکستگی نیمی از سنگاب باعث شده که تنها دوتا از آنها باقی‌بمانند. نقشهای بدنه این سنگاب هم در اثر فرسایش تا حدودی از بین رفته‌اند.

۲- سنگاب ایوان صاحب: ایوان جنوبی مسجد جامع، ایوان صاحب نام دارد و سنگابی ساده در رو به روی آن قرار گرفته‌است. این سنگاب در میان حوضچه‌ای از سنگ چهارگوش قرار گرفته و روی لبه آن پنج جامگاه طرّاحی شده‌است. سطح خارجی سنگاب در بالا شامل کتیبه صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خطّ ثلث و نقش‌های کنگره‌دار کوچک، و در قسمت پایین سنگاب، نقش‌های کنگره‌دار بزرگ است. همچنین بر روی بدنه سنگاب، کتیبه‌ای به این مضمون نقش بسته‌است:

وقف شرعی نمود توفیق… استاد امین ولد اسمعیل… فی ۱۱۰۲

۳ و ۴ – دو سنگاب کوچک دیگر هم در مسجد جامع اصفهان وجود دارند که یکی در کنار حوض میان حیاط مسجد، و دیگری در برابر ایوان استاد (ایوان غربی) قرار گرفته‌اند.

خواندنی

آرتور پوپ (باستان شناس) می‌نویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجّه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می‌توان به شاهکار فنا ناپذیر و خلّاقهٔ ایرانی‌ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقهٔ خود را به اصفهان و ایران، روزافزون دیدم. به همین جهت می‌خواهم، بعد از این که دیده برهم نهادم، جسدم را را در این خاک مقدّس دفن کنند.»

محراب‌ها

مسجد جامع اصفهان از مساجدی است که محراب‌های متعددی دارد. بلندآوازه ترین محراب آن در ضلع شمالی ایوان غربی آن، در شبستانی که بوسیله اولجایتو ساخته شد قرار دارد. این محراب نمونه نفیسی از تزئین گچبری است با گل و بته و شکل‌های هندسی. هشت محراب دیگر در این مسجد وجود دارند که تدریجا ساخته شده است (پیرنیا، ۱۳۸۳)

ثبت در میراث جهانی

این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

 

خوردن سیرابی برای ویار، خوبه؟ سوالآیا سیرابی گوسفند برای ویار خوب است؟ برای جلو گیری از ویار چه بخورم؟یک ماهمه .جواببا سلامکاربر گرامی ویار از جمله بیماری های شایع گوارشی دورا...
استفاده از ماسک موز به جای بوتاکس   وب سایت سلامت: راز رسیدن به پوستی زیبا در آشپزخانه تان است، چرا انقدر راه دور می روید؟ با مواردی بسیار ساده می توانید ماسک صورتی مناسب برای ...
بیوگرافی والیس سیمپسون در 19 ژوئن سال 1896 در Blue Ridge Summit واقع در پنسیلوانیا به دنیا آمد. پدر: Teackle Wallis Warfield مادر: Alice Montague برادر: - خواهر:- ...
ویدیو بچه بامزه(۲۹)/ کلیپ بچه ها باکارای بامزه ای که میکنن باعث خنده بزرگترهاشون میشن در این ویدیو گزینه ای از کارای بامزه بچه هارو می بینیم.در صورت پخش نشدن ویدئو بر روی ...
اپلیکیشن پیام رسان، برای مخاطب ایرانی این روزها، هیچ کدام از ما بی‌نیاز از پیام رسان‌های اینترنتی نیستیم و برای هماهنگی روابط اجتماعی، انجام بسیاری از کارهای روزمره خود نیاز به داشتن ...
دستور پخت ماهی شیر با گوجه گیلاسی در این مطلب از مجله آشپزی قصد داریم دستور پخت ماهی شیر با گوجه گیلاسی را به شما آموزش دهیم. این غذا بسیار ساده و سالم است و به سرعت آماده...
پستانک دادن به نوزاد، معایبش چیست؟ سوالسلام کودکی 3ماهه باوزن تولد2800که 35 ماهه بدنیا آمد داریم که وزن 2ماهگی اش 4700 بود ولی درماه سوم 200 گرم اضافه وزن داشته،اصلا شیر نمیخورد و ...
برای پسردار شدن چه باید کرد؟ زنانی که قصد بارداری دارند، اگر صبحانه و رژیم غذایی چرب بخورند، احتمال اینکه فرزندشان پسر شود، افزایش پیدا می‌کند. ‌به گفته پژوهشگران،   آنچه زنا...
پوسیدگی دندان در کودکان، راه چاره بعضی از کودکان دچار پوسیدگی های زیاد در دندان ها می شوند و برخی دیگر نه. رژیم غذایی مادر در زمان بارداری و رژیم کودک در تامین املاح مورد نیاز دند...
کم کاری تیروئید و بارداری، نوازد نارس؟ سوال:سلام من در هفته ده بارداری متوجه شدم کم کاری تیروئید دارم در حال حاضر دکتر غدد دارو برام تجویز کرده نگران اثرات این موضوع روی بچه هستم ممکنه...
فهرست فیلسوفان اهل اتریش آ ماکس آدلر ا رودولف اشتاینر ایوان ایلیچ اینگه‌بورگ باخمان ب اتو باور فرانتس برنتانو مارتین بوبر پ ...
صدا و سیما به هاشمی توهین کرد روزنامه جمهوری اسلامی از تکرار دوباره نحوه برخورد صدا و سیما با آیت الله هاشمی رفسنجانی به شدت انتقاد کرد. نحوه برخورد صدا و سیما با آیت الله هاشمی...
تربیت کودک مذهبی، چگونه؟ سوالبا سلام !چگونه می توانیم کودکی تربیت نماییم که رفتار و گفتارش دینی و مذهبی باشد ؟ جواببا سلام و عرض تحیت.دوست محترم!در مورد تربیت مذهبی کودکا...
احتمال وقوع حملات قلبی در میان زنان مجرد احتمال وقوع حملات قلبی در میان زنان مجرد در مقایسه با زنان متاهل ۶۰ تا ۶۵ درصد بیشتر است....
فیلم: ۴ مدل تزئین توت فرنگی با شکلات توت فرنگی ها را برای دسر به این روش تزئین کنید. می توانید این مدل ها را درست کنید، در جعبه ای زیبا قرار دهید و به عنوان هدیه ای، به فردی که دوستش داری...