آشنایی با مسجد جامع اصفهان

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

 

 

مسجد جامع اصفهان
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور  ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت i v vi
شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۹۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسعی را به ابعاد ۱۷۰ در ۱۴۰ متر در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمتهای مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستانها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود (دهباشی،۱۳۰:۱۳۸۳) .

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

مسجد جامع اصفهان منعکس کننده هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.

تاریخچه

کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به هزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و بازسازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

سنگاب‌های مسجد جامع

در مسجد جامع اصفهان چهار سنگاب قراردارند.

۱- سنگاب ایوان درویش: در ایوان شمالی مسجد جامع که ایوان درویش نام دارد، سنگابی از جنس سنگ پارسی قرار گرفته‌است. این سنگاب ابتدا در مجاورت مقبره علامه مجلسی قرار داشته و بعد به محلّ کنونی منتقل شده‌است. قطر دهانه سنگاب ۱۱۵ سانتیمتر است، ولی نیمی از آن به علّت شکستگی از بین رفته‌است. کتیبه بدنه این سنگاب به زبان‌های فارسی و عربی و به خطّ ثلث است. آن چه از متن کتیبه بجا مانده به شرح زیر است:

… و صل علی زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر و الکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی…

کرد وقف شاه مظلومان حسین ابن علی هرکه نوشد آب گوید لعن بر ابن زیاد
شد تمام این جام در عهد شه ایران صفی ……

لبه این سنگاب دارای پنج جامگاه بوده‌است که شکستگی نیمی از سنگاب باعث شده که تنها دوتا از آنها باقی‌بمانند. نقشهای بدنه این سنگاب هم در اثر فرسایش تا حدودی از بین رفته‌اند.

۲- سنگاب ایوان صاحب: ایوان جنوبی مسجد جامع، ایوان صاحب نام دارد و سنگابی ساده در رو به روی آن قرار گرفته‌است. این سنگاب در میان حوضچه‌ای از سنگ چهارگوش قرار گرفته و روی لبه آن پنج جامگاه طرّاحی شده‌است. سطح خارجی سنگاب در بالا شامل کتیبه صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خطّ ثلث و نقش‌های کنگره‌دار کوچک، و در قسمت پایین سنگاب، نقش‌های کنگره‌دار بزرگ است. همچنین بر روی بدنه سنگاب، کتیبه‌ای به این مضمون نقش بسته‌است:

وقف شرعی نمود توفیق… استاد امین ولد اسمعیل… فی ۱۱۰۲

۳ و ۴ – دو سنگاب کوچک دیگر هم در مسجد جامع اصفهان وجود دارند که یکی در کنار حوض میان حیاط مسجد، و دیگری در برابر ایوان استاد (ایوان غربی) قرار گرفته‌اند.

خواندنی

آرتور پوپ (باستان شناس) می‌نویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجّه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می‌توان به شاهکار فنا ناپذیر و خلّاقهٔ ایرانی‌ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقهٔ خود را به اصفهان و ایران، روزافزون دیدم. به همین جهت می‌خواهم، بعد از این که دیده برهم نهادم، جسدم را را در این خاک مقدّس دفن کنند.»

محراب‌ها

مسجد جامع اصفهان از مساجدی است که محراب‌های متعددی دارد. بلندآوازه ترین محراب آن در ضلع شمالی ایوان غربی آن، در شبستانی که بوسیله اولجایتو ساخته شد قرار دارد. این محراب نمونه نفیسی از تزئین گچبری است با گل و بته و شکل‌های هندسی. هشت محراب دیگر در این مسجد وجود دارند که تدریجا ساخته شده است (پیرنیا، ۱۳۸۳)

ثبت در میراث جهانی

این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

 

۵ توصیه برای پیشگیری از سرطان ۵ توصیه برای پیشگیری از سرطان ؛ آنهایی که از سرطان رنج برده‌اند، با آن مبارزه کرده و شکستش داده‌اند، حاضرند هرکاری که می‌توانند بکنند تا از برگشت این...
پریود نامنظم، باردار نیستم! سوال:سلام من پریودم عقب افتاده، 3 روز بعد از تاخیر آزمایش منفی بود. دکتر دوتا آمپول پروژسترون داد و قرص مدروکسی که از روز 16 پریود شبی دوتا بخورم...
پاسخ به چند سوال پزشکی مهم… سوال پزشکی سوال پزشکی آنلاین سوال پزشکی دارم سوال پزشکی زنان سوال پزشکی در مورد زنان سوال پزشکی زنان و زایمان سوال پزشکی در مورد پوست سوال پزشکی زنان...
زمان بارداری بعد از سقط، صبر کنم؟ سوال:سلام خانم دکتر عزیز من 7/11سقط شش هفتگی داشتم قاعده گیام منظمه و دوره هاشون 30 روزه هستش خداروشکر کورتاز نشدم و هیچ گونه کیستی هم ندارم و مش...
بی نظمی عادت ماهانه، کجای کار میلنگه؟ سیکل ماهانه مرتبی ندارم، اوایل حتی سه چهار ماه می شد که نمیشدم.
آشنایی با سپاهیان و ارتش سلوکیان سلوکیان به جز سپاهیان مقدونی-یونانی - که بخشی از آن از شهرهای یونانی‌نشین فراهم می‌آمد- از مردمان بومی نیز در جنگ‌ها بهره می‌بردند، برای نمونه در نبرد...
علائم کودکان اوتیسمی، یک استعداد خاص/ صدای دکتر هوش کودکان و انسان ها دارای دو بعد کلامی و غیر کلامی می باشد. کودکانی که هوش پایینی دارند این ها افت هوشی شان یکنواخت می باشد یعنی هم در حوزه کلا...
حس کردن حرکات جنین، توجه به نشاته ها از حدود هفته‌ی ۲۰ به بعد ممکن است مادر بتواند حرکات جنین را احساس کند. حرکات جنین معمولاً اتفاقی طبیعی و نشان‌دهنده‌ی سلامت جنین است. مادر با دقت...
ناباروری در زنان، مهمترین علت ها را بدانیم! بیش از 15 درصد زنان در زمانی در طول زندگی برای باردار شدن، دچار مشکلاتی میشوند. باردار نشدن زمانی یک مشکل خوانده میشود، که فرد بعد از یک سال تلاش...
تهیه دو مدل سوپ ویژه زمستانی می خواهیم در این مطلب شما را با روش تهیه دو نوع سوپ مغذی و خوشمزه مخصوص فصول سرد سال آشنا کنیم این سوپ ها سرشار از خاصیت برای بدن به خصوص در این روز...
فولیک اسید در اوایل بارداری، ضروری است؟ سوال:با سلام بنده یک ماه و نیم اول بارداری اسید فولیک مصرف نکردم بعد دو هفته 5میلی بعد از آن یک میلی آیا ضرری متوجه جنین خواهد شد یا خیر ممنون و ...
بهترین نوشیدنی قبل،حین و بعد از تمرین تغذیه مناسب برای قبل ،حین و بعد از تمرینات ورزشی به چه صورت است پیشنهادات تغذیه ای مربیان ورزشی در این زمینه چیست چه راهکارهای درمانی به ما توصیه می...
ژورنال شیک ترین مدل کفش جلو باز عروس طرح ۲۰۱۷  جدیدترین و شیک ترین مدل کفش جلو باز عروس طرح ۲۰۱۷ – ۹۶ انواع مجموعه مدل کفش مردانه و پسرانه  شیک و جدید پیشنهاد مدل کفش های جدید و شی...
تغذیه در بارداری، موادمغذی برای جنین آنچه زنان در دوران بارداری خود می‌خورند یا می‌نوشند، منبع تغذیه کودک نیز محسوب می‌شود. از این رو تغذیه در دوران بارداری اهمیت بالایی دارد. متخصصا...
عکس نوشته تو را فراموش می کنند ⋆ در عکس نوشته تو را فراموش می کنند سری جدید از عکس نوشته های عاشقانه را مشاهده خواهید کرد این عکس ها متن دار شامل 12 عکس با متن گرافیکی زیبا و متن عاش...