آشنایی با مسجد جامع اصفهان

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

 

 

مسجد جامع اصفهان
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور  ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت i v vi
شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۹۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسعی را به ابعاد ۱۷۰ در ۱۴۰ متر در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمتهای مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستانها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود (دهباشی،۱۳۰:۱۳۸۳) .

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

مسجد جامع اصفهان منعکس کننده هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.

تاریخچه

کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به هزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و بازسازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

سنگاب‌های مسجد جامع

در مسجد جامع اصفهان چهار سنگاب قراردارند.

۱- سنگاب ایوان درویش: در ایوان شمالی مسجد جامع که ایوان درویش نام دارد، سنگابی از جنس سنگ پارسی قرار گرفته‌است. این سنگاب ابتدا در مجاورت مقبره علامه مجلسی قرار داشته و بعد به محلّ کنونی منتقل شده‌است. قطر دهانه سنگاب ۱۱۵ سانتیمتر است، ولی نیمی از آن به علّت شکستگی از بین رفته‌است. کتیبه بدنه این سنگاب به زبان‌های فارسی و عربی و به خطّ ثلث است. آن چه از متن کتیبه بجا مانده به شرح زیر است:

… و صل علی زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر و الکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی…

کرد وقف شاه مظلومان حسین ابن علی هرکه نوشد آب گوید لعن بر ابن زیاد
شد تمام این جام در عهد شه ایران صفی ……

لبه این سنگاب دارای پنج جامگاه بوده‌است که شکستگی نیمی از سنگاب باعث شده که تنها دوتا از آنها باقی‌بمانند. نقشهای بدنه این سنگاب هم در اثر فرسایش تا حدودی از بین رفته‌اند.

۲- سنگاب ایوان صاحب: ایوان جنوبی مسجد جامع، ایوان صاحب نام دارد و سنگابی ساده در رو به روی آن قرار گرفته‌است. این سنگاب در میان حوضچه‌ای از سنگ چهارگوش قرار گرفته و روی لبه آن پنج جامگاه طرّاحی شده‌است. سطح خارجی سنگاب در بالا شامل کتیبه صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خطّ ثلث و نقش‌های کنگره‌دار کوچک، و در قسمت پایین سنگاب، نقش‌های کنگره‌دار بزرگ است. همچنین بر روی بدنه سنگاب، کتیبه‌ای به این مضمون نقش بسته‌است:

وقف شرعی نمود توفیق… استاد امین ولد اسمعیل… فی ۱۱۰۲

۳ و ۴ – دو سنگاب کوچک دیگر هم در مسجد جامع اصفهان وجود دارند که یکی در کنار حوض میان حیاط مسجد، و دیگری در برابر ایوان استاد (ایوان غربی) قرار گرفته‌اند.

خواندنی

آرتور پوپ (باستان شناس) می‌نویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجّه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می‌توان به شاهکار فنا ناپذیر و خلّاقهٔ ایرانی‌ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقهٔ خود را به اصفهان و ایران، روزافزون دیدم. به همین جهت می‌خواهم، بعد از این که دیده برهم نهادم، جسدم را را در این خاک مقدّس دفن کنند.»

محراب‌ها

مسجد جامع اصفهان از مساجدی است که محراب‌های متعددی دارد. بلندآوازه ترین محراب آن در ضلع شمالی ایوان غربی آن، در شبستانی که بوسیله اولجایتو ساخته شد قرار دارد. این محراب نمونه نفیسی از تزئین گچبری است با گل و بته و شکل‌های هندسی. هشت محراب دیگر در این مسجد وجود دارند که تدریجا ساخته شده است (پیرنیا، ۱۳۸۳)

ثبت در میراث جهانی

این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

 

تشخیص سرطان پستان،خیلی سریع رادیولوژیست‌‌ها سرطان پستان را در یک چشم به هم زدن تشخیص می‌‌دهند.یک مطالعه جدید که توسط محققین بیمارستان زنان بریگهام با همکاری محققین دانشگاه Y...
عوامل ایجاد نازایی در زنان، می دانید؟ سوالبسم الله الرحمن الرحیم با سلام احتراما ضمن تشکر و قدردانی می خواستم بدانم جهت ناباوری چه باید کرد ؟ خانم بنده عادت ماهیانه او بهم می ریزد ؟ ع...
غذا خوردن کودک، چرا دل درد میگیره؟ سوالباسلام بچه من لاغره و موقعی که گرسنش میشه پنج قاشق غذا که میخوره سیر میشه ودلشم درد میگیره وزنش 13 کیلو وقدش90و سنش سه سال و نیمه. آیا نرماله...
غذای سالم برای کودک، چرا کم طرفداره؟ کم نیستند والدینی که وقتی کودکانشان از مصرف بعضی مواد غذایی بخصوص سبزیجات امتناع می‌ورزند از آنها می‌خواهند که حتما آن را بخورند اما با این کار خود کو...
سرطان غدد لنفاوی، علائم به وجود آمدن/ پادکست حدود 70 درصد مایع لنفاوی پستان از طریق سیستم لنفاوی زیر بغل تخلیه می شود. بنابراین شایع ترین محل تهاجم سرطان پستان به غدد لنفاوی زیر بغل می باشد ...
عکس نوشته تو نمی تونی بری ⋆ در عکس نوشته تو نمی تونی بری پک کامل و جذاب از عکس نوشته های عاشقانه را قرار داده ایم که شامل 12 عکس متن دار مناسب جهت استفاده در پروفایل های شبکه اج...
دانلود رمان مزه عشق ⋆ جمعه ۲۹ بهمن ۱۳۹۵ 2 بازدید در دانلود رمان مزه عشق رمان عاشقانه جدیدی خواهید دید که در مورد یه دختر به اسم ستاره هست که چند سال پی...
مشکلات زنان، ترجیح گوگل به دکتر  توضیح مشکلات شخصی برای دکتر، برای خیلی از زنان جوان دشوار است برای همین ترجیح می دهند به جای رفتن به مطب، در اینترنت دنبال دلیل بیماری شان بگردن...
هفته سی و چهارم بارداری، چیزهایی که باید بدانید بیایید در مورد تغییرات فرزندتان در هفته سی و چهارم بارداری بیشتر بدانیم. علاوه‌براین به بررسی علائم هشدار دهنده از جمله کاهش تحرکات جنین نیز خواه...
عکس نوشته حلالم کنید ⋆ چهارشنبه ۲۷ بهمن ۱۳۹۵ 2 بازدید در عکس نوشته حلالم کنید  گالری از عکس های متن دار عاشقانه را مشاهده خواهید کرد که شامل 8 عکس نوشته...
با کودک بدغذا چه باید کرد؟ سوالدختری چهار ساله دارم که خیلی بد غذاست چکار کنم که غذا خوردنش درست بشه؟جوابتا زمانی که نمودار رشد کودک مناسب باشد بهتر است نگران نشوید. اگر چه...
نقش بازی کودکان چی یاد می‌گیرند؟ والدین باید بدانند که بازی برای کودک فقط بازی نیست، بلکه راهی است برای آموزش و یادگیری. در دنیای شلوغ این روزها با کارهای تمام نشدنی،‌ در اختیار ...
دختری که در سال ۳۶ بار میمیرد! روزنامه “دیلی استار” چاپ لندن نوشت، دختر ۲۱ ساله انگلیسی به نام “ساره بروتیگام” که به نوعی بیماری نادر قلبی مبتلاست، هر سال ۳۶ بار می میرد. هر بار...
جلوگیری از چاق شدن در بارداری، چگونه؟ سوالبا سلام من هفته 15 باردارم ابتدا اشنتهایم بسیار زیاد شد و باعث چاقی بسیار من شد یعنی در 15 هفته حدود 6-7 کیلو . میخوام راهنماییم کنید از این ...
جروبحث زناشویی، طلاق بهترین راهه؟ سوالبا سلام خسته نباشید خانم بهرامیمن الان خواهرم حدود یکسالی عروسی کرده اوایل با هم خوب بودند اما چند ماهی است باهم بحث و دعوا وتا جایی می رسد ک...