آشنایی با مسجد جامع اصفهان

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

 

 

مسجد جامع اصفهان
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور  ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت i v vi
شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۹۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسعی را به ابعاد ۱۷۰ در ۱۴۰ متر در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمتهای مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستانها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود (دهباشی،۱۳۰:۱۳۸۳) .

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

مسجد جامع اصفهان منعکس کننده هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.

تاریخچه

کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به هزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و بازسازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

سنگاب‌های مسجد جامع

در مسجد جامع اصفهان چهار سنگاب قراردارند.

۱- سنگاب ایوان درویش: در ایوان شمالی مسجد جامع که ایوان درویش نام دارد، سنگابی از جنس سنگ پارسی قرار گرفته‌است. این سنگاب ابتدا در مجاورت مقبره علامه مجلسی قرار داشته و بعد به محلّ کنونی منتقل شده‌است. قطر دهانه سنگاب ۱۱۵ سانتیمتر است، ولی نیمی از آن به علّت شکستگی از بین رفته‌است. کتیبه بدنه این سنگاب به زبان‌های فارسی و عربی و به خطّ ثلث است. آن چه از متن کتیبه بجا مانده به شرح زیر است:

… و صل علی زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر و الکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی…

کرد وقف شاه مظلومان حسین ابن علی هرکه نوشد آب گوید لعن بر ابن زیاد
شد تمام این جام در عهد شه ایران صفی ……

لبه این سنگاب دارای پنج جامگاه بوده‌است که شکستگی نیمی از سنگاب باعث شده که تنها دوتا از آنها باقی‌بمانند. نقشهای بدنه این سنگاب هم در اثر فرسایش تا حدودی از بین رفته‌اند.

۲- سنگاب ایوان صاحب: ایوان جنوبی مسجد جامع، ایوان صاحب نام دارد و سنگابی ساده در رو به روی آن قرار گرفته‌است. این سنگاب در میان حوضچه‌ای از سنگ چهارگوش قرار گرفته و روی لبه آن پنج جامگاه طرّاحی شده‌است. سطح خارجی سنگاب در بالا شامل کتیبه صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خطّ ثلث و نقش‌های کنگره‌دار کوچک، و در قسمت پایین سنگاب، نقش‌های کنگره‌دار بزرگ است. همچنین بر روی بدنه سنگاب، کتیبه‌ای به این مضمون نقش بسته‌است:

وقف شرعی نمود توفیق… استاد امین ولد اسمعیل… فی ۱۱۰۲

۳ و ۴ – دو سنگاب کوچک دیگر هم در مسجد جامع اصفهان وجود دارند که یکی در کنار حوض میان حیاط مسجد، و دیگری در برابر ایوان استاد (ایوان غربی) قرار گرفته‌اند.

خواندنی

آرتور پوپ (باستان شناس) می‌نویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجّه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می‌توان به شاهکار فنا ناپذیر و خلّاقهٔ ایرانی‌ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقهٔ خود را به اصفهان و ایران، روزافزون دیدم. به همین جهت می‌خواهم، بعد از این که دیده برهم نهادم، جسدم را را در این خاک مقدّس دفن کنند.»

محراب‌ها

مسجد جامع اصفهان از مساجدی است که محراب‌های متعددی دارد. بلندآوازه ترین محراب آن در ضلع شمالی ایوان غربی آن، در شبستانی که بوسیله اولجایتو ساخته شد قرار دارد. این محراب نمونه نفیسی از تزئین گچبری است با گل و بته و شکل‌های هندسی. هشت محراب دیگر در این مسجد وجود دارند که تدریجا ساخته شده است (پیرنیا، ۱۳۸۳)

ثبت در میراث جهانی

این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

 

شیر کاکائو برای کودکان، مخل سلامتی؟ مادران برای آنکه فرزندانشان شیر را با میل و علاقه بخورند، برای آن ‍‌ها شیر کاکائو تهیه می‌کنند اما مادران همواره باید به خاطر داشته باشند، شیر کا...
افسردگی بعد از زایمان، حس پوچی دارم!  شهره جلالی، کارشناس مامایی در خصوص اختلال افسردگی پس از زایمان گفت: افسردگی نوعی اختلال روانی است که معمولا تعداد زیادی از مادران پس از زایمان ب...
علت درد شدید قاعدگی، مشکل کجاست؟ سوال:سلام خسته نباشید، من دختر مجرد ۲۳ ساله هستم مشکل من درد قاعدگی خیلی شدید به طوری که تا چند ساعت ادامه داره و طی این مدت همش احساس خستگی میکن...
چرا زنان بیشتر از مردان از بی خوابی و خواب آلودگی شکایت دارند؟ بنابر اعلام بنیاد ملی خواب ایالات متحده، احتمال اینکه زنان چند روز در هفته از بی‌خوابی و خواب‌آلودگی روزانه شکایت کنند، بیشتر از مردان است. تفاوت‌ه...
سرکلاژ در بارداری چیست؟ دوختن دهانه رحم در زنان باردار یکی از عمل های جراحی که در برخی زنان باردار انجام می شود، سرکلاژ (Cerclage) یا دوختن دهانه رحم می باشد، زیرا این ز...
دوران بارداری زنان، نکاتی که مردان باید بدانند! حاملگی دوران خاص، پر از هیجان و البته برای برخی از زنان مملو از استرس است و در این میان همکاری متقابل مرد و زن می‌تواند به شیرین سپری شدن و از آن مهم‌...
کودکم حرف گوش نمیدهد، راهکار چیست؟ سوالسلام.من در تربیت فرزند پسر3.5 ام به شدت دچار مشکل هستم.به هیچ وحه از من حرف شنوی نداردتمام منزل نا مرتب است از وسایل بازی اشاداب را رعایت نمی...
ریشه ضرب المثل جوینده یابنده بود ضرب المثل های ایرانی ؛ داستان المثل جوینده یابنده بود ریشه ضرب المثل جوینده یابنده بود آورده اند که … در زمان حضرت داوود (ع) مردی فقیر بود که همواره...
لکه پوستی کودکان، تشخیص و درمان سوال:با سلام وعرض ادب پسر 6ساله ای دارم که از یک ماه قبل روی پوست صورتش اندازه یک عدس حالت سفید رنگ پیدا کرده ولی باید دقت کنیم تا دیده بشه میخوا...
سرماخوردگی در بارداری، عفونت ویروسی نباشه! ربکا موری ۲۴ ساله از کشور انگلستان که صاحب دو فرزند است هنگام بارداری فرزند سوم خود دچار سرماخوردگی شدیدی شد، که البته سرما خوردگی وی خوب شد اما متاسف...
علت ارضا نشدن زنان، این راه ها را امتحان کنید ارگاسم در زنـان یـک واکنش طبیعی جنسی است که تا کنون به صورت معمایی سربسته باقی مانده است. به اوج نرسیدن در حین عمل جنسی می تواند سر منشا مشکلات ف...
افتادگی مثانه، عوارض زایمان سخت؟ یکی از مشکلات شایع در بین خانمها  افتادگی مثانه است و بیشتر در زنانی که چندین زایمان سخت داشته اند دیده میشود.  افتادگی مثانه بیشتر در زنان میانس...
آمنیوسنتز در بارداری، مجوز سقط می دهد؟ سوالایا کسی که جواب آزمایش آمنیوسنتزش نشان دهد که جنینش سندرم دارد ،می تواند صاحب فرزند سالم شود؟  جوابسلام دوست عزیزبا این جواب آمینو سنتز پزشک ...
عوارض روحی خودارضایی در پسران اعتیاد به خودارضایی در پسران آسیب های زیادی از نظر جنسی به فرد وارد می‌سازد مضرات خود ارضایی پسران یکی از عوارض خود ارضایی پسران این است که پس ا...
عکس های خفن بازیگران و هنرمندان در اینستاگرام ۲۱۳ عکس های خفن بازیگران و هنرمندان در اینستاگرام ۲۱۳ عکس های خفن بازیگران بازیگران زن ایرانی عکس های بازیگران ۲۶ بهمن ۹۵ تصاویر بازیگران ایرانی عک...